Uchwalenie: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
Wejscie w życie: 1 stycznia 1965
Ostatnia Zmiana: 1 lipca 2020
Kodeks Postępowania Cywilnego
Art. 9. § 1. Rozpoznawanie spraw odbywa się jawnie, chyba że przepis
szczególny stanowi inaczej. Strony i uczestnicy postępowania mają prawo przeglądać
akta sprawy i otrzymywać odpisy, kopie lub wyciągi z tych akt. Treść protokołów
i pism może być także udostępniana w postaci elektronicznej za pośrednictwem
systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe (system teleinformatyczny) albo innego systemu teleinformatycznego służącego udostępnianiu
tych protokołów lub pism.
§ 2. Strony i uczestnicy postępowania mają prawo do otrzymania z akt sprawy
zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku, chyba że protokół został sporządzony
wyłącznie pisemnie. Przewodniczący wydaje z akt sprawy zapis dźwięku, jeżeli
wydaniu zapisu obrazu i dźwięku sprzeciwia się ważny interes publiczny lub
prywatny.
§ 3. Jeżeli posiedzenie odbyło się przy drzwiach zamkniętych strony i uczestnicy
postępowania mają prawo do otrzymania z akt sprawy jedynie zapisu dźwięku.

Art. 91. § 1. Nie jest wymagane zezwolenie sądu na utrwalanie przez strony lub
uczestników postępowania przebiegu posiedzeń i innych czynności sądowych, przy
których są obecni, za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk.
§ 2. Strony i uczestnicy postępowania uprzedzają sąd o zamiarze utrwalenia
przebiegu posiedzenia lub innej czynności sądowej za pomocą urządzenia
rejestrującego dźwięk.
§ 3. Sąd zakazuje stronie lub uczestnikowi postępowania utrwalenia przebiegu
posiedzenia lub innej czynności sądowej za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk,
jeżeli posiedzenie lub jego część odbywa się przy drzwiach zamkniętych lub
sprzeciwia się temu wzgląd na prawidłowość postępowania.
Art. 47. § 1. W pierwszej instancji sąd rozpoznaje sprawy w składzie jednego
sędziego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
§ 2. W pierwszej instancji sąd w składzie jednego sędziego jako
przewodniczącego i dwóch ławników rozpoznaje sprawy:
1) z zakresu prawa pracy o:
a) ustalenie istnienia, nawiązanie lub wygaśnięcie stosunku pracy, o uznanie
bezskuteczności wypowiedzenia stosunku pracy, o przywrócenie do pracy
i przywrócenie poprzednich warunków pracy lub płacy oraz łącznie z nimi
dochodzone roszczenia i o odszkodowanie w przypadku nieuzasadnionego lub naruszającego przepisy wypowiedzenia oraz rozwiązania stosunku
pracy,
b) naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu i o roszczenia z tym
związane,
c) odszkodowanie lub zadośćuczynienie w wyniku stosowania mobbingu;
2) ze stosunków rodzinnych o:
a) rozwód,
b) separację,
c) ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa,
d) rozwiązanie przysposobienia.
§ 3. Postanowienia poza rozprawą wydaje sąd w składzie jednego sędziego.
§ 31. Zarządzenia wydaje przewodniczący.
§ 32. W sprawach rozpoznawanych w składzie jednego sędziego sędzia ten ma
prawa i obowiązki przewodniczącego.
§ 4. Prezes sądu może zarządzić rozpoznanie sprawy w składzie trzech sędziów,
jeżeli uzna to za wskazane ze względu na szczególną zawiłość lub precedensowy
charakter sprawy.

Art. 471. Referendarz sądowy może wykonywać czynności w postępowaniu
cywilnym w przypadkach wskazanych w ustawie. W zakresie powierzonych mu
czynności referendarz sądowy ma, zależnie od rodzaju podejmowanej czynności,
prawa i obowiązki sądu albo przewodniczącego.

Art. 472. § 1. W zakresie czynności przewodniczącego zarządzenia może
również wydawać asystent sędziego, z wyjątkiem zarządzenia o zwrocie pisma
procesowego, w tym pozwu. W każdym przypadku przewodniczący może uchylić lub
zmienić zarządzenie asystenta.
§ 2. W terminie tygodnia od dnia doręczenia stronie zarządzenia asystenta
sędziego o wezwaniu do uiszczenia opłaty, z pouczeniem o terminie i sposobie
wniesienia zastrzeżenia, strona może wnieść zastrzeżenie do zarządzenia asystenta
sędziego o wezwaniu do uiszczenia opłaty. Zastrzeżenie powinno zawierać wskazanie
zaskarżonego zarządzenia. Zastrzeżenie nie wymaga uzasadnienia.
§ 3. W razie wniesienia zastrzeżenia zarządzenie asystenta sędziego o wezwaniu
do uiszczenia opłaty traci moc. Zastrzeżenie wniesione po upływie terminu lub niespełniające warunków formalnych pisma procesowego nie wywołuje skutków
i pozostawia się je bez rozpoznania, bez wzywania do jego poprawienia lub
uzupełnienia. W takim przypadku przewodniczący z urzędu bada prawidłowość
zarządzenia asystenta sędziego.
Art. 48. § 1. Sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy:
1) w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną ze stron w takim
stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziaływa na jego prawa lub obowiązki;
2) w sprawach swego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej,
krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego
stopnia;
3) w sprawach osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
4) w sprawach, w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem albo był radcą
prawnym jednej ze stron;
5) w sprawach, w których w instancji niższej brał udział w wydaniu zaskarżonego
orzeczenia, jako też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem
sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których
występował jako prokurator;
6) w sprawach o odszkodowanie z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie
prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem, jeżeli brał udział w wydaniu
tego orzeczenia.
§ 2. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa,
przysposobienia, opieki lub kurateli.
§ 3. Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą
o wznowienie lub skargą nadzwyczajną, nie może orzekać co do tej skargi.

Art. 481. W przypadku wyłączenia sędziego na podstawie art. 48 § 1 pkt 14 sąd
występuje do sądu nad nim przełożonego o wyznaczenie innego sądu do rozpoznania
sprawy, a sąd przełożony wyznacza inny równorzędny sąd.
Art. 87. § 1. Pełnomocnikiem może być adwokat lub radca prawny, w sprawach
własności intelektualnej także rzecznik patentowy, a w sprawach restrukturyzacji
i upadłości także osoba posiadająca licencję doradcy restrukturyzacyjnego, a ponadto
osoba sprawująca zarząd majątkiem lub interesami strony oraz osoba pozostająca
ze stroną w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego
zlecenia, współuczestnik sporu, jak również małżonek, rodzeństwo, zstępni lub
wstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia.
§ 2. Pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy, w tym nieposiadającego
osobowości prawnej, może być również pracownik tej jednostki albo jej organu
nadrzędnego. Osoba prawna prowadząca, na podstawie odrębnych przepisów, obsługę
prawną przedsiębiorcy, osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej może
udzielić pełnomocnictwa procesowego – w imieniu podmiotu, którego obsługę
prawną prowadzi – adwokatowi lub radcy prawnemu, jeżeli została do tego
upoważniona przez ten podmiot.
§ 3. W sprawach o ustalenie i zaprzeczenie pochodzenia dziecka i o roszczenia
alimentacyjne pełnomocnikiem może być również przedstawiciel właściwego
w sprawach z zakresu pomocy społecznej organu jednostki samorządu terytorialnego
oraz organizacji społecznej, mającej na celu udzielanie pomocy rodzinie.
§ 4. W sprawach związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego
pełnomocnikiem rolnika może być również przedstawiciel organizacji zrzeszającej
rolników indywidualnych, której rolnik jest członkiem.
§ 5. W sprawach związanych z ochroną praw konsumentów pełnomocnikiem
może być przedstawiciel organizacji, do której zadań statutowych należy ochrona
konsumentów.
§ 6. (uchylony)

Art. 871. . § 1. W postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje
zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych, a w sprawach własności
intelektualnej także przez rzeczników patentowych. Zastępstwo to dotyczy także czynności procesowych związanych z postępowaniem przed Sądem Najwyższym,
podejmowanych przed sądem niższej instancji.
§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się w postępowaniu o zwolnienie od kosztów
sądowych oraz o ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego
oraz gdy stroną, jej organem, jej przedstawicielem ustawowym lub pełnomocnikiem
jest sędzia, prokurator, notariusz albo profesor lub doktor habilitowany nauk
prawnych, a także gdy stroną, jej organem lub jej przedstawicielem ustawowym jest
adwokat, radca prawny lub radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej,
a w sprawach własności intelektualnej rzecznik patentowy.
§ 3. Przepisu § 1 nie stosuje się także wtedy, gdy zastępstwo procesowe Skarbu
Państwa albo państwowej osoby prawnej jest wykonywane przez Prokuratorię
Generalną Rzeczypospolitej Polskiej.

Art. 872. § 1. W postępowaniu w sprawach własności intelektualnej obowiązuje
zastępstwo stron przez adwokatów, radców prawnych lub rzeczników patentowych.
Przepisy art. 871 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio.
§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się w postępowaniu, w którym wartość przedmiotu
sporu nie przekracza dwudziestu tysięcy złotych.
§ 3. Sąd może zwolnić stronę, na wniosek lub z urzędu, z obowiązkowego
zastępstwa przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego, jeżeli
okoliczności, w tym stopień zawiłości sprawy, nie uzasadniają obowiązkowego
zastępstwa. Zwolnienie może nastąpić w każdym stanie sprawy, w tym także na
wniosek strony złożony w piśmie procesowym.
§ 4. W sprawach związanych z ochroną praw własności przemysłowej
pełnomocnikiem twórcy projektu wynalazczego może być również przedstawiciel
organizacji, do której zadań statutowych należą sprawy popierania własności
przemysłowej i udzielania pomocy twórcom projektów wynalazczych.
Art. 98. § 1. Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić
przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw
i celowej obrony (koszty procesu).
§ 11. Od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki,
w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia
pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono,
do dnia zapłaty. Jeżeli orzeczenie to jest prawomocne z chwilą wydania, odsetki należą
się za czas po upływie tygodnia od dnia jego ogłoszenia do dnia zapłaty, a jeżeli
orzeczenie takie podlega doręczeniu z urzędu – za czas po upływie tygodnia od dnia
jego doręczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty.
§ 12. W szczególnie uzasadnionym przypadku, na wniosek strony, która w toku
procesu poniosła szczególnie wysoki wydatek podlegający zwrotowi, sąd może
przyznać jej odsetki przewidziane w § 1
1 od kwoty równej temu wydatkowi za czas od
dnia jego poniesienia przez stronę do dnia zapłaty.
§ 2. Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub
przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem
patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do
sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek
stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdów i równowartość utraconego
zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego
zawód w siedzibie sądu procesowego.
§ 3. Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata
zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych
przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez
sąd osobistego stawiennictwa strony.
§ 4. Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub
dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie
adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.

Art. 981. § 1. Do niezbędnych kosztów procesu zalicza się koszty mediacji
prowadzonej na skutek skierowania przez sąd. Przysługujące mediatorowi
wynagrodzenie i zwrot wydatków związane z prowadzeniem mediacji nie mogą być
wyższe niż określone w przepisach wydanych na podstawie § 4.
§ 2. Jeżeli postępowanie cywilne zostało wszczęte w ciągu trzech miesięcy od
dnia zakończenia mediacji, która nie została zakończona ugodą albo w ciągu trzech
miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia o odmowie zatwierdzenia
ugody przez sąd, do niezbędnych kosztów procesu zalicza się także koszty mediacji
w wysokości nieprzekraczającej czwartej części opłaty.
§ 3. Do określenia kosztów mediacji stosuje się odpowiednio art. 98 § 2 i 3.
§ 4. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wysokość
wynagrodzenia mediatora, w tym stałego mediatora, za prowadzenie postępowania
mediacyjnego wszczętego na podstawie skierowania sądu i wydatki mediatora, w tym
stałego mediatora, podlegające zwrotowi, biorąc pod uwagę rodzaj sprawy i wartość
przedmiotu sporu oraz sprawny przebieg postępowania mediacyjnego, a także
niezbędne wydatki związane z prowadzeniem mediacji.
Art. 117. § 1. Strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub
części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego.
§ 2. Osoba fizyczna, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się
domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli złoży oświadczenie,
z którego wynika, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata lub
radcy prawnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
§ 3. Osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje
zdolność sądową, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać
ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych
środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego.
§ 4. Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz
z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do
protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Osoba
fizyczna, która nie ma miejsca zamieszkania w siedzibie tego sądu, może złożyć
wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sądzie rejonowym
właściwym ze względu na miejsce swego zamieszkania, który niezwłocznie przesyła
ten wniosek sądowi właściwemu.
§ 5. Sąd uwzględni wniosek, jeżeli udział adwokata lub radcy prawnego
w sprawie uzna za potrzebny. Podstawą oddalenia wniosku nie może być skorzystanie przez osobę fizyczną z nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa
obywatelskiego, o których mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej
pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej
(Dz. U. z 2019 r. poz. 294 oraz z 2020 r. poz. 875 i 1086).
§ 6. Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego zgłoszony po raz
pierwszy w postępowaniu kasacyjnym lub postępowaniu ze skargi o stwierdzenie
niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sąd przekazuje do rozpoznania
sądowi pierwszej instancji, chyba że uzna wniosek za oczywiście uzasadniony

Art. 1171. § 1. Osoba fizyczna dołącza do wniosku o ustanowienie adwokata lub
radcy prawnego oświadczenie obejmujące szczegółowe dane o swoim stanie
rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. Oświadczenie sporządza się
według ustalonego wzoru. Jeżeli wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy
prawnego składany jest łącznie z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych,
osoba fizyczna dołącza tylko jedno oświadczenie.
§ 2. Sąd może odebrać od osoby fizycznej przyrzeczenie o treści: „Świadomy
znaczenia mych słów i odpowiedzialności przed prawem zapewniam, że złożone
przeze mnie oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach
utrzymania jest prawdziwe i rzetelne”. Przed odebraniem przyrzeczenia poucza się
stronę ubiegającą się o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego o treści
art. 120 § 4.
§ 3. Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego złożony przez stronę
reprezentowaną przez adwokata lub radcę prawnego bez dołączenia oświadczenia,
o którym mowa w § 1, przewodniczący zwraca bez wzywania do uzupełnienia
braków.
§ 4. W razie złożenia wniosku ustnie do protokołu, oświadczenie, o którym
mowa w § 1, może być złożone także do protokołu.
§ 5. Przepisów § 14 nie stosuje się, jeżeli wniosek składa strona, o której mowa
w art. 117 § 1.
§ 6. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór
oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania,
o którym mowa w § 1, a także sposób udostępniania osobom fizycznym wzoru
druków tych oświadczeń, mając na względzie umożliwienie stronie złożenia jednego
oświadczenia w razie składania wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i komunikatywność
niezbędnych pouczeń dla stron co do sposobu wypełnienia, skutków niezłożenia oraz
złożenia nieprawdziwego oświadczenia.


Art. 1172. § 1. W razie oddalenia wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy
prawnego strona nie może ponownie domagać się ustanowienia adwokata lub radcy
prawnego, powołując się na te same okoliczności, które stanowiły uzasadnienie
oddalonego wniosku.
§ 2. Ponowny wniosek, o którym mowa w § 1, jest niedopuszczalny i pozostawia
się go w aktach sprawy bez żadnych dalszych czynności. To samo dotyczy pism
związanych z jego wniesieniem. O pozostawieniu wniosku i pism związanych z jego
wniesieniem zawiadamia się stronę wnoszącą tylko raz – przy złożeniu pierwszego
pisma.

Art. 1173.  § 1. O wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego sąd zwraca się do
właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych.
§ 2. Właściwa okręgowa rada adwokacka lub rada okręgowej izby radców
prawnych, wyznacza adwokata lub radcę prawnego niezwłocznie, nie później jednak
niż w terminie dwóch tygodni, zawiadamiając o tym sąd. W zawiadomieniu właściwa
okręgowa rada adwokacka lub rada okręgowej izby radców prawnych wskazuje imię
i nazwisko wyznaczonego adwokata lub radcy prawnego oraz jego adres do doręczeń.
§ 3. Jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata lub radcę prawnego, właściwa
okręgowa rada adwokacka lub rada okręgowej izby radców prawnych, w miarę
możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem lub radcą prawnym,
wyznaczy adwokata lub radcę prawnego wskazanego przez stronę.
Art. 118. § 1. Ustanowienie adwokata lub radcy prawnego przez sąd jest
równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa procesowego.
§ 2. Adwokat lub radca prawny ustanowiony przez sąd jest obowiązany
zastępować stronę do prawomocnego zakończenia postępowania, chyba że
z postanowienia sądu wynika, iż obowiązek zastępowania strony ustaje wcześniej.
§ 3. Z ważnych przyczyn adwokat lub radca prawny może wnosić o zwolnienie
od obowiązku zastępowania strony w procesie. Sąd, zwalniając adwokata lub radcę
prawnego, zwraca się jednocześnie do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych o wyznaczenie innego adwokata lub radcy
prawnego. Przepis art. 1173 § 2 stosuje się odpowiednio.
§ 4. Jeżeli adwokat lub radca prawny ustanowiony przez sąd ma podjąć
czynności poza siedzibą sądu orzekającego, sąd, na uzasadniony wniosek
ustanowionego adwokata lub radcy prawnego, zwróci się w razie potrzeby do
właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych
o wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego z innej miejscowości. Przepis
art. 1173 § 2 stosuje się odpowiednio.
§ 5. Jeżeli adwokat lub radca prawny ustanowiony w związku z postępowaniem
kasacyjnym lub postępowaniem ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia, nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi, jest
obowiązany niezwłocznie zawiadomić na piśmie o tym stronę oraz sąd, nie później niż
w terminie dwóch tygodni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu. Do
zawiadomienia adwokat lub radca prawny dołącza sporządzoną przez siebie opinię
o braku podstaw do wniesienia skargi. Opinia nie jest załączana do akt sprawy i nie
jest doręczana stronie przeciwnej.
§ 6. Jeżeli opinia, o której mowa w § 5, nie została sporządzona z zachowaniem
zasad należytej staranności, sąd zawiadamia o tym właściwy organ samorządu
zawodowego, do którego należy adwokat lub radca prawny. W takim przypadku
właściwa okręgowa rada adwokacka lub rada okręgowej izby radców prawnych
wyznaczy innego adwokata lub radcę prawnego. Przepis art. 1173 § 2 stosuje się
odpowiednio.
Art. 124. § 1. Zgłoszenie wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy
prawnego, jak również wniesienie środka odwoławczego od odmowy ich
ustanowienia nie wstrzymuje biegu toczącego się postępowania, chyba że chodzi o
ustanowienie adwokata lub radcy prawnego dla powoda na skutek wniosku
zgłoszonego w pozwie lub przed wytoczeniem powództwa. Sąd może jednak
wstrzymać rozpoznanie sprawy aż do prawomocnego rozstrzygnięcia wniosku i w związku z tym nie wyznaczać rozprawy, a wyznaczoną rozprawę odwołać lub
odroczyć.
§ 2. W razie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego na wniosek zgłoszony
przed upływem terminu do wniesienia zażalenia, dla którego sporządzenia ustawa
wymaga zastępstwa prawnego przez adwokata lub radcę prawnego, sąd doręcza
ustanowionemu adwokatowi lub radcy prawnemu odpis postanowienia z urzędu,
a termin do wniesienia zażalenia na postanowienie biegnie od dnia jego doręczenia
pełnomocnikowi. Jeżeli strona prawidłowo zażądała doręczenia postanowienia
z uzasadnieniem, odpis postanowienia doręcza się pełnomocnikowi z uzasadnieniem.
§ 3. W razie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego na wniosek zgłoszony
przed upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę, która
prawidłowo zażądała doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem, sąd doręcza
ustanowionemu adwokatowi lub radcy prawnemu orzeczenie z uzasadnieniem
z urzędu, a termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia doręczenia
pełnomocnikowi orzeczenia z uzasadnieniem.
§ 4. W razie oddalenia wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego,
zgłoszonego w przypadkach, o których mowa w § 2 lub § 3, termin do wniesienia
środka zaskarżenia biegnie od dnia doręczenia stronie postanowienia, a jeżeli
postanowienie zostało wydane na posiedzeniu jawnym – od dnia jego ogłoszenia.
Jeżeli jednak strona wniosła zażalenie w przepisanym terminie, termin do złożenia
środka zaskarżenia biegnie od dnia doręczenia stronie postanowienia oddalającego
zażalenie, a jeżeli postanowienie sądu drugiej instancji zostało wydane na posiedzeniu
jawnym – od dnia jego ogłoszenia.
§ 5. Ponowny wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, oparty na
tych samych okolicznościach, nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia środka
zaskarżenia.
Art. 125. § 1. Pisma procesowe obejmują wnioski i oświadczenia stron składane
poza rozprawą.
§ 2. Jeżeli przepis szczególny tak stanowi, pisma procesowe wnosi się na
urzędowych formularzach.
§ 21. Jeżeli przepis szczególny tak stanowi albo dokonano wyboru wnoszenia
pism procesowych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, pisma procesowe
w tej sprawie wnosi się wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego.
Pisma niewniesione za pośrednictwem systemu teleinformatycznego nie wywołują
skutków prawnych, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma do sądu, o czym sąd
poucza wnoszącego pismo.
§ 21a. Dokonanie wyboru wnoszenia pism procesowych za pośrednictwem
systemu teleinformatycznego oraz dalsze wnoszenie tych pism za pośrednictwem tego
systemu jest dopuszczalne, jeżeli z przyczyn technicznych, leżących po stronie sądu,
jest to możliwe.
§ 22. W przypadku niewniesienia pisma za pośrednictwem systemu
teleinformatycznego przewodniczący zawiadamia wnoszącego pismo
o bezskuteczności czynności.
§ 23. Jeżeli z przyczyn technicznych leżących po stronie sądu nie jest możliwe
wniesienie pisma za pośrednictwem systemu teleinformatycznego w wymaganym
terminie, stosuje się przepisy art. 168172.
§ 24. Oświadczenie o wyborze lub rezygnacji z wyboru wnoszenia pism
procesowych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego składa się za
pośrednictwem tego systemu. Oświadczenie to jest wiążące tylko w stosunku do
osoby, która je złożyła.
§ 3. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzory i sposób
udostępniania stronom urzędowych formularzy, o których mowa w § 2,
odpowiadających wymaganiom przewidzianym dla pism procesowych, szczególnym
wymaganiom postępowania, w którym mają być stosowane, oraz zawierających
niezbędne pouczenia dla stron, co do sposobu ich wypełniania, wnoszenia i skutków
niedostosowania pisma do tych wymagań, uwzględniając, że urzędowe formularze
powinny być udostępniane w siedzibach sądów oraz bezpłatnie w sieci Internet
w formie pozwalającej na dogodną edycję treści formularza.
§ 31. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do
spraw informatyzacji określi, w drodze rozporządzenia, sposób wnoszenia pism
procesowych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, mając na względzie
skuteczność wnoszenia pism, szczególne wymagania postępowań obsługiwanych
przez ten system oraz ochronę praw osób wnoszących pisma.
§ 4. (uchylony)
Art. 126. § 1. Każde pismo procesowe powinno zawierać:
1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowane;
2) imiona i nazwiska lub nazwy stron, ich przedstawicieli ustawowych
i pełnomocników;
3) oznaczenie rodzaju pisma;
4) osnowę wniosku lub oświadczenia;
5) w przypadku gdy jest to konieczne do rozstrzygnięcia co do wniosku lub
oświadczenia – wskazanie faktów, na których strona opiera swój wniosek lub
oświadczenie, oraz wskazanie dowodu na wykazanie każdego z tych faktów;
6) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika;
7) wymienienie załączników.
§ 11. Do pisma procesowego dołącza się załączniki wymienione w tym piśmie.
§ 2. Gdy pismo procesowe jest pierwszym pismem w sprawie, powinno ponadto
zawierać oznaczenie przedmiotu sporu oraz:
1) oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby i adresy stron albo, w przypadku
gdy strona jest przedsiębiorcą wpisanym do Centralnej Ewidencji i Informacji
o Działalności Gospodarczej – adres do korespondencji wpisany do Centralnej
Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej;
11) oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby i adresy przedstawicieli
ustawowych i pełnomocników stron;
2) numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL)
lub numer identyfikacji podatkowej (NIP) powoda będącego osobą fizyczną,
jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania lub posiada go nie mając takiego
obowiązku lub
3) numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku jego braku – numer
w innym właściwym rejestrze, ewidencji lub NIP powoda niebędącego osobą
fizyczną, który nie ma obowiązku wpisu we właściwym rejestrze lub ewidencji,
jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania.
§ 21. Dalsze pisma procesowe, poza elementami określonymi w § 1, powinny
zawierać sygnaturę akt.
§ 3. Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo albo uwierzytelniony odpis
pełnomocnictwa, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który wcześniej nie złożył
pełnomocnictwa. Jeżeli pełnomocnik dokonał wyboru wnoszenia pism za
pośrednictwem systemu teleinformatycznego, uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa
wnosi się za pośrednictwem tego systemu.
§ 31. Przepisu § 3 nie stosuje się do pism wnoszonych w elektronicznym
postępowaniu upominawczym.
§ 4. Za stronę, która nie może się podpisać, podpisuje pismo osoba przez nią
upoważniona, z wymienieniem przyczyny, dla której strona sama się nie podpisała.
§ 5. Pismo procesowe wniesione za pośrednictwem systemu teleinformatycznego
opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo
podpisem osobistym.

Art. 12611. W każdym piśmie należy podać wartość przedmiotu sporu lub
wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy właściwość rzeczowa
sądu, wysokość opłaty lub dopuszczalność środka odwoławczego, a przedmiotem
sprawy nie jest oznaczona kwota pieniężna.
§ 2. Pisma dotyczące części przedmiotu sporu lub zaskarżenia podlegają opłacie
tylko w stosunku do wartości tej części.
§ 3. Wartości przedmiotu sporu lub zaskarżenia podaje się w złotych,
zaokrąglając w górę do pełnego złotego.

Art. 1262. § 1. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego
nie została uiszczona należna opłata.
§ 2. Nie żąda się opłaty od pisma, jeżeli już z jego treści wynika, że podlega ono
odrzuceniu.

Art. 129. § 1. Strona powołująca się w piśmie na dokument obowiązana jest na
żądanie przeciwnika złożyć oryginał dokumentu w sądzie jeszcze przed rozprawą.
§ 2. Zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli
jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez
występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą
prawnym, rzecznikiem patentowym lub radcą Prokuratorii Generalnej
Rzeczypospolitej Polskiej.
§ 21. Elektroniczne poświadczenie odpisu dokumentu przez występującego
w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem
patentowym lub radcą Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej następuje
z chwilą wprowadzenia przez tego pełnomocnika dokumentu do systemu
teleinformatycznego.
§ 3. Zawarte w odpisie dokumentu poświadczenie zgodności z oryginałem przez
występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą
prawnym, rzecznikiem patentowym lub radcą Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej ma charakter dokumentu urzędowego.
§ 4. Jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd, na wniosek strony
albo z urzędu, zażąda od strony składającej odpis dokumentu, o którym mowa w § 2,
przedłożenia oryginału tego dokumentu.
§ 5. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, formaty,
w jakich odpisy pism, dokumentów i pełnomocnictw mogą być poświadczane
elektronicznie, mając na względzie minimalne wymagania dla rejestrów publicznych
i wymiany informacji w postaci elektronicznej.
Art. 130. § 1. Jeżeli pismo procesowe nie może otrzymać prawidłowego biegu
wskutek niezachowania warunków formalnych lub jeżeli od pisma nie uiszczono
należnej opłaty, przewodniczący wzywa stronę, pod rygorem zwrócenia pisma, do
poprawienia, uzupełnienia lub opłacenia go w terminie tygodniowym. Mylne
oznaczenie pisma procesowego lub inne oczywiste niedokładności nie stanowią
przeszkody do nadania pismu biegu i rozpoznania go w trybie właściwym.
§ 11. Jeżeli pismo wniosła osoba zamieszkała lub mająca siedzibę za granicą,
która nie ma w kraju przedstawiciela, przewodniczący wyznacza termin do
poprawienia lub uzupełnienia pisma albo uiszczenia opłaty nie krótszy niż miesiąc,
przy czym gdyby doręczenie wezwania miało mieć miejsce poza terytorium Unii
Europejskiej, oznacza się termin nie krótszy niż trzy miesiące.
§ 2. Po bezskutecznym upływie terminu przewodniczący zwraca pismo stronie.
Pismo zwrócone nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem
pisma procesowego do sądu.
§ 3. Pismo poprawione lub uzupełnione w terminie wywołuje skutki od chwili
jego wniesienia.
§ 4. Zarządzenie przewodniczącego o zwrocie pozwu doręcza się tylko
powodowi.
§ 5. Pisma procesowe sporządzone z naruszeniem art. 871 podlegają zwrotowi
bez wzywania do usunięcia braków, chyba że ustawa stanowi inaczej.
§ 6. Jeżeli przepis szczególny przewiduje, że pismo może być wniesione
wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, pismo wnosi się wraz z opłatą. Pismo wniesione bez opłaty nie wywołuje skutków, jakie ustawa wiąże
z wniesieniem pisma do sądu, o czym sąd poucza wnoszącego pismo. W razie
jednoczesnego wniesienia za pośrednictwem systemu teleinformatycznego więcej niż
jednego pisma podlegającego opłacie żadne z tych pism nie wywołuje skutków, jakie
ustawa wiąże z wniesieniem pisma do sądu, jeżeli nie uiszczono opłaty w wysokości
sumy opłat należnych od wszystkich pism.
§ 7. W przypadku wniesienia pisma podlegającego opłacie z naruszeniem
§ 6 przewodniczący zawiadamia wnoszącego pismo o bezskuteczności czynności.
§ 8. Przepisów § 6 i 7 nie stosuje się, jeżeli wnoszący pismo jest zwolniony
z mocy prawa od kosztów sądowych w zakresie opłaty sądowej należnej od tego
pisma, a także w razie zwolnienia od tych kosztów przyznanego przez sąd lub w razie
zgłoszenia wniosku o takie zwolnienie.

Art. 1301. § 1. (utracił moc)
§ 11. Jeżeli pismo procesowe, które powinno być wniesione na urzędowym
formularzu, nie zostało wniesione na takim formularzu lub nie może otrzymać
prawidłowego biegu na skutek niezachowania innych warunków formalnych,
przewodniczący wzywa stronę do jego poprawienia lub uzupełnienia w terminie
tygodniowym, przesyłając złożone pismo. Wezwanie powinno wskazywać wszystkie
braki pisma oraz zawierać pouczenie o treści § 2.
§ 2. W razie bezskutecznego upływu terminu lub ponownego złożenia pisma
dotkniętego brakami przewodniczący zarządza zwrot pisma. Sprzeciw od wyroku
zaocznego, zarzuty od nakazu zapłaty oraz sprzeciw od nakazu zapłaty sąd odrzuca.
§ 3. (uchylony)
§ 4. (uchylony)

Art. 1301a. § 1. Jeżeli pismo procesowe wniesione przez adwokata, radcę
prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej
Polskiej nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków
formalnych, przewodniczący zwraca pismo stronie bez wezwania do jego poprawienia
lub uzupełnienia. Mylne oznaczenie pisma procesowego lub inne oczywiste niedokładności nie stanowią przeszkody do nadania pismu biegu i rozpoznania go
w trybie właściwym.
§ 2. W zarządzeniu o zwrocie pisma wskazuje się braki, które stanowią podstawę
zwrotu.
§ 3. W terminie tygodnia od dnia doręczenia zarządzenia o zwrocie pisma strona
może je wnieść ponownie. Jeżeli pismo to nie jest dotknięte brakami, wywołuje skutek
od daty pierwotnego wniesienia. Skutek ten nie następuje w przypadku kolejnego
zwrotu pisma, chyba że zwrot nastąpił na skutek braków uprzednio niewskazanych.
§ 4. Zarządzenie o zwrocie pisma może wydać także referendarz sądowy.

Art. 1302. § 1. Pismo wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika
patentowego, które nie zostało należycie opłacone, przewodniczący zwraca bez
wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie w wysokości stałej lub
stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu sporu.
§ 2. W terminie tygodniowym od dnia doręczenia zarządzenia o zwrocie pisma
z przyczyn określonych w § 1 strona może uiścić brakującą opłatę. Jeżeli opłata
została wniesiona we właściwej wysokości, pismo wywołuje skutek od daty
pierwotnego wniesienia. Skutek taki nie następuje w razie kolejnego zwrotu pisma
z tej samej przyczyny.
§ 3. (uchylony)
§ 4. (uchylony)
§ 5. Przepisu § 1 nie stosuje się, gdy obowiązek uiszczenia opłaty stosunkowej
powstał na skutek sprawdzenia przez sąd wskazanej przez stronę wartości przedmiotu
sporu lub zaskarżenia.

Art. 1303. § 1. Przepisy art. 1261, art. 1262, art. 130 § 1 i § 11, art. 1302 stosuje się odpowiednio, gdy przed wysłaniem odpisu pisma innym stronom, a w braku takich stron – przed wysłaniem zawiadomienia o terminie posiedzenia, powstał obowiązek uiszczenia lub uzupełnienia opłaty na skutek ustalenia przez sąd wyższej wartości przedmiotu sporu, cofnięcia zwolnienia od kosztów sądowych albo uchylenia kurateli.
§ 2. Jeżeli obowiązek uiszczenia lub uzupełnienia opłaty powstał z innych
przyczyn niż wymienione w § 1 albo po wysłaniu odpisu pisma innym stronom,
a w przypadku braku takich stron – po wysłaniu zawiadomienia o terminie
posiedzenia, przewodniczący wzywa zobowiązanego do uiszczenia należnej opłaty w terminie tygodnia. W przypadku bezskutecznego upływu terminu sąd prowadzi
sprawę bez wstrzymywania biegu postępowania, a o obowiązku uiszczenia opłaty
orzeka w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji, stosując odpowiednio zasady
obowiązujące przy zwrocie kosztów procesu.
§ 3. Jeżeli zobowiązany mieszka lub ma siedzibę za granicą i nie ma w kraju
przedstawiciela, termin, o którym mowa w § 2, wynosi miesiąc, przy czym gdyby
doręczenie wezwania miało mieć miejsce poza terytorium Unii Europejskiej, oznacza
się termin nie krótszy niż trzy miesiące.

Art. 1304. § 1. Strona, która wnosi o podjęcie czynności połączonej
z wydatkami, obowiązana jest uiścić zaliczkę na ich pokrycie w wysokości i terminie
oznaczonym przez sąd. Jeżeli więcej niż jedna strona wnosi o podjęcie czynności, sąd
zobowiązuje każdą stronę, która z czynności wywodzi skutki prawne, do uiszczenia
zaliczki w równych częściach lub w innym stosunku według swego uznania.
§ 2. Przewodniczący wzywa stronę zobowiązaną do wniesienia zaliczki, aby
w wyznaczonym terminie nie dłuższym niż dwa tygodnie zapłaciła oznaczoną kwotę.
Jeżeli strona zobowiązana mieszka lub ma siedzibę za granicą i nie ma w kraju
przedstawiciela, termin, o którym mowa w § 1, wynosi miesiąc, przy czym gdyby
doręczenie wezwania miało mieć miejsce poza terytorium Unii Europejskiej, oznacza
się termin nie krótszy niż trzy miesiące.
§ 3. Jeżeli okazuje się, że przewidywane lub rzeczywiste wydatki są większe od
wniesionej zaliczki, przewodniczący wzywa o jej uzupełnienie w trybie określonym
w § 2.
§ 4. Sąd podejmie czynność połączoną z wydatkami, jeżeli zaliczka zostanie
uiszczona w oznaczonej wysokości.
§ 5. W razie nieuiszczenia zaliczki sąd pominie czynność połączoną
z wydatkami.

Art. 1305. W przypadkach, o których mowa w art. 125 oraz art. 1301304, czynności przewodniczącego może wykonywać referendarz sądowy.
Art. 131. § 1. Sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu
ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1041), osoby zatrudnione w sądzie, lub sądową służbę doręczeniową. Sąd może również
dokonywać doręczeń za pośrednictwem komornika w sposób określony w ustawie
z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 121 i 288).
§ 11. W wypadkach wskazanych w ustawie sąd może dokonać doręczeń
przez Policję lub Żandarmerię Wojskową.
§ 2. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do
spraw łączności określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy tryb i sposób
doręczania pism sądowych przez podmioty, o których mowa w § 1 zdanie pierwsze,
mając na uwadze konieczność zapewnienia sprawnego toku postępowania, a także
realizacji gwarancji procesowych jego uczestników, ochronę praw osób, którym pisma
są doręczane, oraz ochronę ich danych osobowych.
§ 3. Minister Sprawiedliwości, na uzasadniony wniosek prezesa sądu, w drodze
zarządzenia, tworzy i znosi w tym sądzie sądową służbę doręczeniową.
§ 4. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, warunki
organizacji oraz strukturę sądowej służby doręczeniowej, mając na względzie
wielkość sądu, koszty oraz zapewnienie skuteczności doręczeń i zachowanie
wymogów postępowania sądowego.

Art. 1311. . § 1. Sąd dokonuje doręczeń za pośrednictwem systemu
teleinformatycznego (doręczenie elektroniczne), jeżeli adresat wniósł pismo za
pośrednictwem systemu teleinformatycznego albo dokonał wyboru wnoszenia pism za
pośrednictwem systemu teleinformatycznego.
§ 2. W przypadku doręczenia elektronicznego pismo uznaje się za doręczone
w chwili wskazanej w elektronicznym potwierdzeniu odbioru korespondencji.
Przepisu art. 134 § 1 nie stosuje się. W przypadku braku takiego potwierdzenia
doręczenie elektroniczne uznaje się za skuteczne po upływie 14 dni od daty
umieszczenia pisma w systemie teleinformatycznym.
§ 21. Adresat, który dokonał wyboru wnoszenia pism za pośrednictwem systemu
teleinformatycznego, może zrezygnować z doręczenia elektronicznego.
§ 3. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do
spraw informatyzacji określi, w drodze rozporządzenia, tryb i sposób dokonywania
doręczeń elektronicznych, mając na względzie zapewnienie skuteczności doręczeń
oraz ochronę praw osób, którym pisma są doręczane.
Art. 132. § 1. W toku sprawy adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy oraz
Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej doręczają sobie nawzajem
bezpośrednio odpisy pism procesowych z załącznikami. W treści pisma procesowego
wniesionego do sądu zamieszcza się oświadczenie o doręczeniu odpisu pisma drugiej
stronie albo o jego nadaniu przesyłką poleconą. Pismo niezawierające powyższego
oświadczenia podlega zwrotowi bez wzywania do usunięcia tego braku.
§ 11. Przepis § 1 nie dotyczy wniesienia pozwu wzajemnego, apelacji, skargi
kasacyjnej, zażalenia, sprzeciwu od wyroku zaocznego, sprzeciwu od nakazu zapłaty,
zarzutów od nakazu zapłaty, wniosku o zabezpieczenie powództwa, skargi
o wznowienie postępowania, skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia i skargi na orzeczenia referendarza sądowego, które należy
złożyć w sądzie z odpisami dla strony przeciwnej.
§ 12. Przepis § 1 nie dotyczy pism wnoszonych za pośrednictwem systemu
teleinformatycznego, podlegających doręczeniu adwokatowi, radcy prawnemu,
rzecznikowi patentowemu lub Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej,
którzy dokonali wyboru wnoszenia pism za pośrednictwem systemu
teleinformatycznego i nie zrezygnowali z doręczenia elektronicznego.
§ 13. Pisma procesowe z załącznikami, z wyłączeniem pism wymienionych
w § 11, adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy oraz Prokuratoria Generalna
Rzeczypospolitej Polskiej doręczają sobie nawzajem bezpośrednio wyłącznie
w postaci elektronicznej, jeżeli złożą sądowi zgodne oświadczenia odpowiedniej treści
i podadzą do wiadomości sądu używane do tego dane kontaktowe, w szczególności
adres poczty elektronicznej lub numer faksu. Oświadczenia nie podlegają odwołaniu,
a zastrzeżenia warunku lub terminu uważa się za nieistniejące. Na zgodny wniosek
stron lub w innych uzasadnionych przypadkach sąd zarządza odstąpienie od takiego
sposobu doręczania.
§ 2. Doręczenie adresatowi może nastąpić także przez wręczenie mu pisma
bezpośrednio w sekretariacie sądu.
Art. 133. § 1. Jeżeli stroną jest osoba fizyczna, doręczenia dokonuje się jej
osobiście, a gdy nie ma ona zdolności procesowej – jej przedstawicielowi
ustawowemu.
§ 2. Pisma procesowe lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również dla
organizacji, która nie ma osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do
odbioru pism.
§ 21. Pisma procesowe lub orzeczenia dla przedsiębiorcy wpisanego do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej doręcza się na adres
do doręczeń udostępniony w tej ewidencji, chyba że przedsiębiorca wskazał inny adres
do doręczeń.
§ 22. Pisma procesowe lub orzeczenia dla przedsiębiorcy wpisanego do rejestru
sądowego doręcza się na adres udostępniony w tym rejestrze, chyba że przedsiębiorca
wskazał inny adres do doręczeń. Jeżeli ostatni udostępniony adres został wykreślony
jako niezgodny z rzeczywistym stanem rzeczy i nie zgłoszono wniosku o wpis
nowego adresu, który podlegałby udostępnieniu, adres wykreślony jest uważany za
adres udostępniony w rejestrze.
§ 2a. (uchylony)
§ 2b. (uchylony)
§ 23. Pisma procesowe lub orzeczenia dla osób reprezentujących podmiot wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego, likwidatorów, prokurentów, członków
organów lub osób uprawnionych do powołania zarządu doręcza się na adres do
doręczeń wskazany zgodnie z przepisami art. 19a ust. 55b i 5d ustawy z dnia
20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 1500, 1655
i 1798 oraz z 2020 r. poz. 288).
§ 3. Jeżeli ustanowiono pełnomocnika procesowego lub osobę upoważnioną do
odbioru pism sądowych, pisma sądowe doręcza się tym osobom. Pismo wzywające
stronę do osobistego stawiennictwa doręcza się tylko bezpośrednio tej stronie,
z wyjątkiem strony, o której mowa w art. 11355 § 1.
Art. 139. § 1. W razie niemożności doręczenia w sposób przewidziany
w artykułach poprzedzających, pismo przesłane za pośrednictwem operatora
pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe
należy złożyć w placówce pocztowej tego operatora, a doręczane w inny sposób – w urzędzie właściwej gminy, umieszczając zawiadomienie o tym w drzwiach
mieszkania adresata lub w oddawczej skrzynce pocztowej ze wskazaniem gdzie
i kiedy pismo pozostawiono, oraz z pouczeniem, że należy je odebrać w terminie
siedmiu dni od dnia umieszczenia zawiadomienia. W przypadku bezskutecznego
upływu tego terminu, czynność zawiadomienia należy powtórzyć.
§ 11. Pismo złożone w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia
23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe może zostać odebrane także przez osobę
upoważnioną na podstawie pełnomocnictwa pocztowego do odbioru przesyłek
pocztowych, w rozumieniu tej ustawy.
§ 2. Jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane.
W takim przypadku doręczający zwraca pismo do sądu z adnotacją o odmowie jego
przyjęcia.
§ 3. Jeżeli stronie podlegającej wpisowi do rejestru sądowego nie można
doręczyć pisma w sposób przewidziany w artykułach poprzedzających ze względu na
nieujawnienie w tym rejestrze zmiany adresu, pismo to pozostawia się w aktach
sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany.
§ 31. Pisma dla osób reprezentujących podmiot wpisany do Krajowego Rejestru
Sądowego, likwidatorów, prokurentów, członków organów lub osób uprawnionych do
powołania zarządu, w razie niemożności doręczenia ich w sposób przewidziany
w artykułach poprzedzających z uwagi na niezgłoszenie oświadczenia o zmianie
adresu do doręczeń, pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba
że inny adres do doręczeń lub miejsce zamieszkania i adres są sądowi znane.
§ 4. Sąd rejestrowy przy ogłoszeniu lub doręczeniu postanowienia o pierwszym
wpisie poucza wnioskodawcę o skutkach zaniedbania ujawnienia w rejestrze zmian
określonych w § 3.
§ 41. Sąd rejestrowy przy doręczeniu postanowienia w przedmiocie wpisu do
Krajowego Rejestru Sądowego osób reprezentujących podmiot, likwidatorów,
prokurentów, członków organów lub osób uprawnionych do powołania zarządu
poucza podmiot wpisany do rejestru o określonych w § 31
skutkach zaniedbania zgłoszenia oświadczenia o zmianie adresu do doręczeń. Pouczenie podmiotu wpisanego do Krajowego Rejestru Sądowego jest jednoznaczne z pouczeniem osób,
o których mowa w zdaniu pierwszym.
§ 5. Na wniosek strony wydaje się zaświadczenie, że wyrok zaoczny albo nakaz
zapłaty został uznany za doręczony na oznaczony adres w sposób przewidziany w § 1.
W zaświadczeniu stwierdza się z urzędu fakt uchylenia zarządzenia o uznaniu wyroku
albo nakazu za doręczony.

Art. 1391. § 1. Jeżeli pozwany, pomimo powtórzenia zawiadomienia zgodnie
z art. 139 § 1 zdanie drugie, nie odebrał pozwu lub innego pisma procesowego
wywołującego potrzebę podjęcia obrony jego praw, a w sprawie nie doręczono mu
wcześniej żadnego pisma w sposób przewidziany w artykułach poprzedzających i nie
ma zastosowania art. 139 § 231 lub inny przepis szczególny przewidujący skutek
doręczenia, przewodniczący zawiadamia o tym powoda, przesyłając mu przy tym
odpis pisma dla pozwanego i zobowiązując do doręczenia tego pisma pozwanemu za
pośrednictwem komornika.
§ 2. Powód w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia mu zobowiązania,
o którym mowa w § 1, składa do akt potwierdzenie doręczenia pisma pozwanemu za
pośrednictwem komornika albo zwraca pismo i wskazuje aktualny adres pozwanego
lub dowód, że pozwany przebywa pod adresem wskazanym w pozwie. Po
bezskutecznym upływie terminu stosuje się przepis art. 177 § 1 pkt 6.
Art. 158. § 1. Protokół sporządzony pisemnie zawiera oznaczenie sądu, miejsca
i daty posiedzenia, nazwiska
sędziów, protokolanta, prokuratora, stron, interwenientów, jak również obecnych
na posiedzeniu przedstawicieli ustawowych i pełnomocników oraz oznaczenie sprawy
i wzmianki co do jawności. Ponadto protokół sporządzony pisemnie zawiera
wymienienie zarządzeń i orzeczeń wydanych na posiedzeniu oraz stwierdzenie, czy
zostały ogłoszone, streszczenie wyników postępowania dowodowego, a także
czynności stron wpływające na rozstrzygnięcie sądu (ugoda, zrzeczenie się roszczenia,
uznanie powództwa, cofnięcie, zmiana, rozszerzenie lub ograniczenie żądania pozwu)
oraz inne czynności stron, które według szczególnych przepisów ustawy powinny być
wciągnięte, wpisane, przyjęte, złożone, zgłoszone lub wniesione do protokołu. Jeżeli
sporządzenie odrębnej sentencji orzeczenia nie jest wymagane, wystarcza
zamieszczenie w protokole treści samego rozstrzygnięcia. Czynności wymagające
podpisu strony mogą być zamieszczane w odrębnym dokumencie stanowiącym część
protokołu.
§ 11. Protokół, o którym mowa w § 1, może zawierać wnioski i twierdzenia stron
oraz inne okoliczności istotne dla przebiegu posiedzenia; zamiast wniosków
i twierdzeń można w protokole powołać się na pisma przygotowawcze.
§ 2. Jeżeli przebiegu posiedzenia nie utrwala się za pomocą urządzenia
rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk, protokół sporządzony pisemnie zawiera,
oprócz danych i okoliczności określonych w § 1, wnioski oraz twierdzenia stron,
udzielone pouczenia, a także wyniki postępowania dowodowego oraz inne okoliczności istotne dla przebiegu posiedzenia; zamiast wniosków i twierdzeń można
w protokole powołać się na pisma przygotowawcze.
§ 3. Protokół sporządzony za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo
obraz i dźwięk protokolant podpisuje podpisem elektronicznym gwarantującym
identyfikację osoby protokolanta oraz rozpoznawalność jakiejkolwiek późniejszej
zmiany protokołu. Protokół sporządzony pisemnie podpisują przewodniczący
i protokolant.
§ 4. Jeżeli jest to niezbędne dla zapewnienia prawidłowego orzekania w sprawie,
przewodniczący może zarządzić sporządzenie transkrypcji odpowiedniej części
protokołu sporządzonego za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz
i dźwięk.
§ 5. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje
urządzeń i środków technicznych służących do utrwalania dźwięku albo obrazu
i dźwięku, sposób sporządzania zapisów dźwięku albo obrazu i dźwięku oraz sposób
identyfikacji osób je sporządzających, jak również sposób udostępniania oraz
przechowywania takich zapisów, mając na uwadze:
1) konieczność właściwego zabezpieczenia zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku
przed ich utratą, zniekształceniem, nieuprawnionym dostępem, usunięciem lub
inną nieuprawnioną zmianą, a także rozpoznawalność dokonania uprawnionej
zmiany lub usunięcia i identyfikacji osoby dokonującej tych czynności;
2) minimalne wymagania dla systemów teleinformatycznych używanych do
realizacji zadań publicznych, określone w odrębnych przepisach;
3) konieczność zmiany formatu zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku lub
przeniesienia na inny informatyczny nośnik danych w celu ponownego
odtworzenia zapisu;
4) konieczność zapewnienia możliwości zapoznania się z zapisem dźwięku albo
obrazu i dźwięku oraz uzyskania z akt sprawy zapisu dźwięku albo obrazu
i dźwięku.
Art. 174. § 1. Sąd zawiesza postępowanie z urzędu:
1) w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich
zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez
przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela;
2) jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną zachodzą
braki uniemożliwiające jej działanie, chyba że ustanowiono kuratora na
podstawie art. 69 § 1 lub art. 42 § 1 Kodeksu cywilnego;
3) jeżeli strona lub jej przedstawiciel ustawowy znajduje się w miejscowości
pozbawionej wskutek nadzwyczajnych wydarzeń komunikacji z siedzibą sądu;
4) jeżeli postępowanie dotyczy masy upadłości, masy układowej lub masy
sanacyjnej i ogłoszono upadłość lub wszczęto wtórne postępowanie
upadłościowe albo ustanowiono zarządcę w postępowaniu restrukturyzacyjnym;
5) jeżeli ustanowiono zarządcę przymusowego w postępowaniu w przedmiocie
ogłoszenia upadłości lub zarządcę tymczasowego w postępowaniu o otwarcie
postępowania sanacyjnego, a postępowanie dotyczy majątku objętego
zabezpieczeniem;
6) jeżeli zarządca sukcesyjny przestał pełnić tę funkcję albo zarząd sukcesyjny
wygasł, w przypadku gdy postępowanie toczyło się z udziałem zarządcy
sukcesyjnego.
§ 2. W przypadkach wymienionych w § 1 pkt 1, 4 i 6 zawieszenie ma skutek od
chwili zdarzeń, które je spowodowały. Zawieszając postępowanie, sąd z urzędu uchyla
orzeczenia wydane po nastąpieniu tych zdarzeń, chyba że nastąpiły one po zamknięciu
rozprawy.
§ 3. W przypadkach, o których mowa w § 1 pkt 4 i 5, sąd wezwie syndyka,
zarządcę przymusowego, zarządcę tymczasowego albo zarządcę do udziału
w sprawie.
Art. 180. § 1. Sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie
przyczyna zawieszenia, w szczególności:
1) w razie śmierci strony – z chwilą zgłoszenia się lub wskazania następców
prawnych zmarłego albo z chwilą ustanowienia we właściwej drodze kuratora
spadku;
2) w razie utraty zdolności sądowej – z chwilą ustalenia ogólnego następcy
prawnego;
3) w razie braku przedstawiciela ustawowego – z chwilą jego ustanowienia;
31) w razie braku w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną –
z chwilą wyboru albo powołania tego organu, a w przypadku gdy dla strony
ustanowiono kuratora umocowanego do podejmowania czynności za stronę –
z chwilą jego ustanowienia;
4) gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania – z chwilą
uprawomocnienia się orzeczenia kończącego to postępowanie; sąd może jednak
i przedtem, stosownie do okoliczności, podjąć dalsze postępowanie;
5) w przypadku:
a) ustanowienia zarządcy przymusowego w postępowaniu w przedmiocie
ogłoszenia upadłości – z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję zarządcy
przymusowego,
b) ogłoszenia upadłości strony lub wszczęcia wtórnego postępowania
upadłościowego, z wyjątkiem określonym w art. 145 ust. 1 ustawy z dnia
28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228) –
z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka,
c) ustanowienia zarządcy tymczasowego w postępowaniu o otwarcie
postępowania sanacyjnego – z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję
zarządcy tymczasowego,
d) ustanowienia zarządcy w postępowaniu restrukturyzacyjnym – z chwilą
ustalenia osoby pełniącej funkcję zarządcy;
6) jeżeli zarządca sukcesyjny, z którego udziałem toczyło się postępowanie,
przestał pełnić tę funkcję – z dniem zgłoszenia się lub wskazania kolejnego
zarządcy sukcesyjnego;
7) w przypadku wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego – z dniem zgłoszenia się lub
wskazania następców prawnych zmarłego.
§ 2. Jeżeli w ciągu roku od dnia postanowienia o zawieszeniu postępowania nie
zgłoszą się lub nie zostaną wskazani następcy prawni zmarłego, a postępowanie nie
zostanie podjęte z udziałem zarządcy sukcesyjnego, sąd może z urzędu zwrócić się do
sądu spadku o ustanowienie kuratora spadku, chyba że kurator taki już wcześniej
został ustanowiony.
Art. 182. § 1. Sąd umarza postępowanie:
1) zawieszone z przyczyn wskazanych w art. 177 § 1 pkt 5 i 6, jeżeli wniosek
o podjęcie postępowania nie został zgłoszony w ciągu trzech miesięcy od daty
postanowienia o zawieszeniu postępowania;
2) zawieszone na zgodny wniosek stron lub na wniosek spadkobiercy, jeżeli
wniosek o podjęcie postępowania nie został zgłoszony w ciągu sześciu miesięcy
od daty postanowienia o zawieszeniu postępowania;
3) w przypadku stwierdzenia braku następcy prawnego strony, która utraciła
zdolność sądową, a w każdym razie po upływie roku od daty postanowienia
o zawieszeniu postępowania z tej przyczyny;
4) zawieszone z przyczyny wskazanej w art. 174 § 1 pkt 2 po upływie dwóch lat od
daty postanowienia o zawieszeniu postępowania z tej przyczyny;
5) zawieszone z powodu śmierci strony po upływie pięciu lat od daty postanowienia
o zawieszeniu postępowania z tej przyczyny.
§ 2. Umorzenie postępowania zawieszonego w pierwszej instancji nie pozbawia
powoda prawa ponownego wytoczenia powództwa, jednakże poprzedni pozew nie
wywołuje żadnych skutków, które ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa. Skutki te
wywołuje jednak pozew wniesiony w sprawie, w której postępowanie umorzono na
podstawie § 1 pkt 4.
§ 3. Umorzenie zawieszonego postępowania przez sąd wyższej instancji
powoduje uprawomocnienie się zaskarżonego orzeczenia, z wyjątkiem spraw
o unieważnienie małżeństwa lub o rozwód oraz o ustalenie nieistnienia małżeństwa,
w których postępowanie umarza się wówczas w całości.
§ 4. Z umorzeniem postępowania umarzają się nawzajem także koszty stron
w danej instancji.

Art. 1821. (uchylony).
Art. 183. (uchylony).

Art. 1831. . § 1. Mediacja jest dobrowolna.
§ 2. Mediację prowadzi się na podstawie umowy o mediację albo postanowienia
sądu kierującego strony do mediacji. Umowa może być zawarta także przez wyrażenie
przez stronę zgody na mediację, gdy druga strona złożyła wniosek, o którym mowa
w art. 1836 § 1.
§ 3. W umowie o mediację strony określają w szczególności przedmiot mediacji,
osobę mediatora albo sposób wyboru mediatora.
§ 4. Mediację prowadzi się przed wszczęciem postępowania, a za zgodą stron
także w toku sprawy.

Art. 1832.  § 1. Mediatorem może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do
czynności prawnych, korzystająca w pełni z praw publicznych.
§ 2. Mediatorem nie może być sędzia. Nie dotyczy to sędziów w stanie
spoczynku.
§ 3. Organizacje pozarządowe w zakresie swoich zadań statutowych oraz
uczelnie mogą prowadzić listy mediatorów oraz tworzyć ośrodki mediacyjne. Wpis na
listę wymaga wyrażonej na piśmie zgody mediatora. Informację o listach mediatorów
oraz ośrodkach mediacyjnych przekazuje się prezesowi sądu okręgowego.
§ 31. Ilekroć w dalszych przepisach niniejszego kodeksu jest mowa
o mediatorze, należy przez to rozumieć także stałego mediatora, chyba że przepisy
niniejszego kodeksu stanowią inaczej.
§ 4. Stały mediator może odmówić prowadzenia mediacji tylko z ważnych
powodów, o których jest obowiązany niezwłocznie powiadomić strony, a jeżeli strony
do mediacji skierował sąd – również sąd.

Art. 1833. § 1. Mediator powinien zachować bezstronność przy prowadzeniu
mediacji.
§ 2. Mediator niezwłocznie ujawnia stronom okoliczności, które mogłyby
wzbudzić wątpliwości co do jego bezstronności.


Art. 1833a. Mediator prowadzi mediację, wykorzystując różne metody
zmierzające do polubownego rozwiązania sporu, w tym poprzez wspieranie stron
w formułowaniu przez nie propozycji ugodowych, lub na zgodny wniosek stron może
wskazać sposoby rozwiązania sporu, które nie są dla stron wiążące.

Art. 18341. Postępowanie mediacyjne nie jest jawne.
§ 2. Mediator, strony i inne osoby biorące udział w postępowaniu mediacyjnym
są obowiązane zachować w tajemnicy fakty, o których dowiedziały się w związku
z prowadzeniem mediacji. Strony mogą zwolnić mediatora i inne osoby biorące udział
w postępowaniu mediacyjnym z tego obowiązku.
§ 3. Bezskuteczne jest powoływanie się w toku postępowania przed sądem lub
sądem polubownym na propozycje ugodowe, propozycje wzajemnych ustępstw lub
inne oświadczenia składane w postępowaniu mediacyjnym.

Art. 1835. § 1. Mediator ma prawo do wynagrodzenia i zwrotu wydatków
związanych z przeprowadzeniem mediacji, chyba że wyraził zgodę na prowadzenie
mediacji bez wynagrodzenia. Wynagrodzenie i zwrot wydatków obciążają strony.
§ 2. Należności, o których mowa w § 1, mediator pobiera bezpośrednio od stron.
Sąd ustala je i przyznaje mediatorowi tylko wówczas, gdy przynajmniej jedna ze stron
skierowanych do mediacji przez sąd była zwolniona od kosztów sądowych w zakresie
obejmującym należności mediatora, a pozostałe strony nie wypłaciły mediatorowi
tych należności w całości.

Art. 1836. § 1. Wszczęcie mediacji przez stronę następuje z chwilą doręczenia
mediatorowi wniosku o przeprowadzenie mediacji, z dołączonym dowodem
doręczenia jego odpisu drugiej stronie.
§ 2. Mimo doręczenia wniosku, o którym mowa w § 1, mediacja nie zostaje
wszczęta, jeżeli:
1) stały mediator, w terminie tygodnia od dnia doręczenia mu wniosku
o przeprowadzenie mediacji, odmówił przeprowadzenia mediacji;
2) strony zawarły umowę o mediację, w której wskazano jako mediatora osobę
niebędącą stałym mediatorem, a osoba ta, w terminie tygodnia od dnia doręczenia jej wniosku o przeprowadzenie mediacji, odmówiła przeprowadzenia
mediacji;
3) strony zawarły umowę o mediację bez wskazania mediatora i osoba, do której
strona zwróciła się o przeprowadzenie mediacji, w terminie tygodnia od dnia
doręczenia jej wniosku o przeprowadzenie mediacji, nie wyraziła zgody na
przeprowadzenie mediacji albo druga strona w terminie tygodnia nie wyraziła
zgody na osobę mediatora;
4) strony nie zawarły umowy o mediację, a druga strona nie wyraziła zgody na
mediację.
§ 3. Jeżeli w przypadkach, o których mowa w § 2 pkt 13, strona wytoczy
powództwo o roszczenie, które było objęte wnioskiem o przeprowadzenie mediacji,
w terminie trzech miesięcy od dnia:
1) w którym mediator lub druga strona złożyli oświadczenie powodujące, że
mediacja nie została wszczęta albo
2) następnego po upływie tygodnia od dnia doręczenia wniosku o przeprowadzenie
mediacji, gdy mediator lub druga strona nie złożyli oświadczenia, o którym
mowa w pkt 1
– w odniesieniu do tego roszczenia zostają zachowane skutki przewidziane dla
wszczęcia mediacji.

Art. 1837. Wniosek o przeprowadzenie mediacji zawiera oznaczenie stron, dokładnie określone żądanie, przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie, podpis strony oraz wymienienie załączników. Jeżeli strony zawarły umowę o mediację na piśmie, do wniosku dołącza się odpis tej umowy.

Art. 1838.  § 1. Sąd może skierować strony do mediacji na każdym etapie
postępowania.
§ 2. Mediacji nie prowadzi się, jeżeli strona w terminie tygodnia od dnia
ogłoszenia lub doręczenia jej postanowienia kierującego strony do mediacji nie
wyraziła zgody na mediację.
§ 3. Przepisu § 1 nie stosuje się w sprawach rozpoznawanych w postępowaniach
upominawczym oraz nakazowym, chyba że doszło do skutecznego wniesienia
zarzutów.
§ 4. Przewodniczący może wezwać strony do udziału w spotkaniu
informacyjnym dotyczącym polubownych metod rozwiązywania sporów,
w szczególności mediacji. Spotkanie informacyjne może prowadzić sędzia,
referendarz sądowy, urzędnik sądowy, asystent sędziego lub stały mediator.
§ 5. Przed pierwszym posiedzeniem wyznaczonym na rozprawę przewodniczący
dokonuje oceny, czy skierować strony do mediacji. W tym celu przewodniczący, jeżeli
zachodzi potrzeba wysłuchania stron, może wezwać je do osobistego stawiennictwa
na posiedzeniu niejawnym.
§ 6. Jeżeli strona bez uzasadnienia nie stawi się na spotkanie informacyjne lub
posiedzenie niejawne, sąd może obciążyć ją kosztami nakazanego stawiennictwa
poniesionymi przez stronę przeciwną.

Art. 1839. § 1. Jeżeli strony nie dokonały wyboru osoby mediatora, sąd, kierując
strony do mediacji, wyznacza mediatora mającego odpowiednią wiedzę i umiejętności
w zakresie prowadzenia mediacji w sprawach danego rodzaju, biorąc pod uwagę
w pierwszej kolejności stałych mediatorów.
§ 2. Mediator ma prawo do zapoznania się z aktami sprawy, chyba że strona
w terminie tygodnia od dnia ogłoszenia lub doręczenia postanowienia kierującego
strony do mediacji nie wyrazi zgody na zapoznanie się mediatora z aktami.
§ 3. Po skierowaniu stron do mediacji, przewodniczący niezwłocznie przekazuje
mediatorowi dane kontaktowe stron oraz ich pełnomocników, w szczególności
numery telefonów i adresy poczty elektronicznej, o ile je posiadają.

Art. 18310. § 1. Kierując strony do mediacji, sąd wyznacza czas jej trwania na
okres do trzech miesięcy. Na zgodny wniosek stron lub z innych ważnych powodów
termin na przeprowadzenie mediacji może zostać przedłużony, jeżeli będzie to
sprzyjać ugodowemu załatwieniu sprawy. Czasu trwania mediacji nie wlicza się do
czasu trwania postępowania sądowego.
§ 2. Przewodniczący wyznacza rozprawę po upływie terminu, o którym mowa
w § 1, a przed jego upływem, jeżeli choć jedna ze stron oświadczy, że nie wyraża
zgody na mediację.

Art. 18311. Mediator niezwłocznie ustala termin i miejsce posiedzenia
mediacyjnego. Wyznaczenie posiedzenia mediacyjnego nie jest wymagane, jeżeli
strony zgodzą się na przeprowadzenie mediacji bez posiedzenia mediacyjnego.

Art. 18312. § 1. Z przebiegu mediacji sporządza się protokół, w którym oznacza
się miejsce i czas przeprowadzenia mediacji, a także imię, nazwisko (nazwę) i adresy
stron, imię i nazwisko oraz adres mediatora, a ponadto wynik mediacji. Protokół
podpisuje mediator.
§ 2. Jeżeli strony zawarły ugodę przed mediatorem, ugodę zamieszcza się
w protokole albo załącza się do niego. Strony podpisują ugodę. Niemożność
podpisania ugody mediator stwierdza w protokole.
§ 21. Przez podpisanie ugody strony wyrażają zgodę na wystąpienie do sądu
z wnioskiem o jej zatwierdzenie, o czym mediator informuje strony.
§ 3. Mediator doręcza stronom odpis protokołu.

Art. 18313. § 1. W przypadku gdy strona, po zawarciu ugody, w ramach mediacji
prowadzonej na podstawie umowy o mediację, wystąpi do sądu z wnioskiem
o zatwierdzenie ugody mediator składa protokół w sądzie, który byłby właściwy do
rozpoznania sprawy według właściwości ogólnej lub wyłącznej.
§ 2. W razie skierowania przez sąd sprawy do mediacji mediator składa protokół
w sądzie rozpoznającym sprawę

Art. 18314. § 1. Jeżeli zawarto ugodę przed mediatorem, sąd, o którym mowa
w art. 18313, na wniosek strony niezwłocznie przeprowadza postępowanie co do
zatwierdzenia ugody zawartej przed mediatorem.
§ 2. Jeżeli ugoda podlega wykonaniu w drodze egzekucji, sąd zatwierdza ją przez
nadanie jej klauzuli wykonalności; w przeciwnym przypadku sąd zatwierdza ugodę
postanowieniem.
§ 3. Sąd odmawia nadania klauzuli wykonalności albo zatwierdzenia ugody
zawartej przed mediatorem, w całości lub części, jeżeli ugoda jest sprzeczna z prawem
lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa, a także gdy jest
niezrozumiała lub zawiera sprzeczności.

Art. 183151. Ugoda zawarta przed mediatorem, po jej zatwierdzeniu przez
sąd, ma moc prawną ugody zawartej przed sądem. Ugoda zawarta przed mediatorem,
którą zatwierdzono przez nadanie jej klauzuli wykonalności, jest tytułem
wykonawczym.
§ 2. Przepis § 1 nie uchybia przepisom o szczególnej formie czynności prawnej.
Art. 191. Powód może dochodzić jednym pozwem kilku roszczeń przeciwko
temu samemu pozwanemu, jeżeli nadają się one do tego samego trybu postępowania
oraz jeżeli sąd jest właściwy ze względu na ogólną wartość roszczeń, a ponadto – gdy
roszczenia są różnego rodzaju – o tyle tylko, o ile dla któregokolwiek z tych roszczeń
nie jest przewidziane postępowanie odrębne ani też nie zachodzi niewłaściwość sądu
według przepisów o właściwości bez względu na wartość przedmiotu sporu.

Art. 1911. § 1. Jeżeli z treści pozwu i załączników oraz okoliczności
dotyczących sprawy, a także faktów, o których mowa w art. 228, wynika oczywista
bezzasadność powództwa, stosuje się przepisy § 24.
§ 2. Gdyby czynności, które ustawa nakazuje podjąć w następstwie wniesienia
pozwu, miały być oczywiście niecelowe, można je pominąć. W szczególności można
nie wzywać powoda do usunięcia braków, uiszczenia opłaty, nie sprawdzać wartości
przedmiotu sporu ani nie przekazywać sprawy.
§ 3. Sąd może oddalić powództwo na posiedzeniu niejawnym, nie doręczając
pozwu osobie wskazanej jako pozwany ani nie rozpoznając wniosków złożonych wraz
z pozwem.
§ 4. Uzasadnienie wyroku sporządza się na piśmie z urzędu. Powinno ono
zawierać jedynie wyjaśnienie, dlaczego powództwo zostało uznane za oczywiście
bezzasadne. Wyrok z uzasadnieniem sąd z urzędu doręcza tylko powodowi
z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia.
Art. 203. § 1. Pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego aż do
rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia
– aż do wydania wyroku.
§ 2. Pozew cofnięty nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże
z wytoczeniem powództwa. Na żądanie pozwanego powód zwraca mu koszty, jeżeli
sąd już przedtem nie orzekł prawomocnie o obowiązku ich uiszczenia przez
pozwanego.
§ 3. W razie cofnięcia pozwu poza rozprawą przewodniczący odwołuje
wyznaczoną rozprawę i o cofnięciu zawiadamia pozwanego, który może w terminie dwutygodniowym złożyć sądowi wniosek o przyznanie kosztów. Gdy skuteczność
cofnięcia pozwu zależy od zgody pozwanego, niezłożenie przez niego oświadczenia
w tym przedmiocie w powyższym terminie uważa się za wyrażenie zgody.
§ 4. Sąd może uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub
ograniczenie roszczenia tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że
wymienione czynności są sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego
albo zmierzają do obejścia prawa.

Art. 2031. § 1. Podstawą zarzutu potrącenia może być tylko wierzytelność
pozwanego z tego samego stosunku prawnego co wierzytelność dochodzona przez
powoda, chyba że wierzytelność pozwanego jest niesporna lub uprawdopodobniona
dokumentem niepochodzącym wyłącznie od pozwanego.
§ 2. Pozwany może podnieść zarzut potrącenia nie później niż przy wdaniu się
w spór co do istoty sprawy albo w terminie dwóch tygodni od dnia, gdy jego
wierzytelność stała się wymagalna.
§ 3. Zarzut potrącenia może zostać podniesiony tylko w piśmie procesowym. Do
pisma tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące pozwu, z wyjątkiem przepisów
dotyczących opłat.
Art. 205. Sąd rejonowymoże na wniosek pozwanego, złożony aż do zamknięcia
rozprawy, przekazać sprawę sądowi okręgowemu, jeżeli pozwany wytoczył
przeciwko powodowi przed tym sądem powództwo wpływające na roszczenie powoda
bądź dlatego, że ma z nim związek, bądź dlatego, że roszczenia stron nadają się do
potrącenia.

Art. 2051. § 1. Przewodniczący zarządza doręczenie pozwu pozwanemu
i wzywa go do złożenia odpowiedzi na pozew w wyznaczonym terminie nie krótszym
niż dwa tygodnie. O zarządzeniu doręczenia pozwu zawiadamia się powoda.
§ 2. Przewodniczący zarządza zwrot odpowiedzi na pozew złożonej
z uchybieniem terminu.

Art. 2052. § 1. Równocześnie z doręczeniem pism, o których mowa
w art. 2051 § 1, poucza się strony o:
1) możliwości rozwiązania sporu w drodze ugody zawartej przed sądem lub
mediatorem;
2) obowiązku udziału w posiedzeniu przygotowawczym i przedstawienia
wszystkich twierdzeń i dowodów na tym posiedzeniu;
3) skutkach niedopełnienia obowiązków, o których mowa w pkt 2, w szczególności
możliwości wydania przez sąd wyroku zaocznego na posiedzeniu niejawnym
i warunkach jego wykonalności, obciążenia kosztami postępowania, a także
możliwości umorzenia postępowania oraz pominięcia spóźnionych twierdzeń
i dowodów;
4) możliwości ustanowienia pełnomocnika procesowego oraz o tym, że zastępstwo
adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego nie jest obowiązkowe;
5) obowiązku złożenia pisma przygotowawczego na zarządzenie
przewodniczącego, wymogach co do jego treści i skutkach ich niedochowania;
6) zwrocie pisma przygotowawczego złożonego bez zarządzenia
przewodniczącego.
§ 2. Pozwanego poucza się także o czynnościach procesowych, które może lub
powinien podjąć, jeśli nie uznaje żądania pozwu w całości lub części, w szczególności
obowiązku złożenia odpowiedzi na pozew, w tym obowiązujących w tym zakresie
wymaganiach co do terminu i formy.
§ 3. Pouczenia, o których mowa w § 1 i 2, doręcza się bezpośrednio stronie,
z wyjątkiem strony, o której mowa w art. 11355 § 1. Nie doręcza się ich Prokuratorii
Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej ani pełnomocnikowi, który jest adwokatem,
radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym.

Art. 2053. § 1. W uzasadnionych przypadkach, w szczególności w sprawach
zawiłych lub obrachunkowych, przewodniczący może zarządzić wymianę przez
strony pism przygotowawczych, oznaczając porządek składania pism, terminy,
w których pisma należy złożyć, i okoliczności, które mają być wyjaśnione.
§ 2. Przewodniczący może zobowiązać stronę, by w piśmie przygotowawczym
podała wszystkie twierdzenia i dowody istotne dla rozstrzygnięcia sprawy pod
rygorem utraty prawa do ich powoływania w toku dalszego postępowania. W takim
przypadku twierdzenia i dowody zgłoszone z naruszeniem tego obowiązku podlegają
pominięciu, chyba że strona uprawdopodobni, iż ich powołanie w piśmie
przygotowawczym nie było możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później.
§ 3. Późniejsze wyznaczenie posiedzenia przygotowawczego nie powoduje
otwarcia terminu do zgłaszania nowych twierdzeń i dowodów.
§ 4. Stronę zastępowaną przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika
patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej przewodniczący
może zobowiązać do wskazania w piśmie przygotowawczym także podstaw prawnych
jej żądań i wniosków, w miarę potrzeby ograniczając zakres tego wskazania.
§ 5. Przewodniczący zarządza zwrot pisma przygotowawczego złożonego
z uchybieniem terminu albo bez zarządzenia.
Art. 2054. § 1. Po złożeniu odpowiedzi na pozew, a także gdy odpowiedź na
pozew nie została złożona, ale wyrok zaoczny nie został wydany, przewodniczący
wyznacza posiedzenie przygotowawcze i wzywa na nie strony.
§ 2. Przewodniczący i sąd są obowiązani podejmować czynności tak, by termin
pierwszego posiedzenia przygotowawczego przypadł nie później niż dwa miesiące po
dniu złożenia odpowiedzi na pozew albo ostatniego pisma przygotowawczego
złożonego w wykonaniu zarządzenia przewodniczącego, a jeżeli odpowiedź na pozew
albo pismo przygotowawcze nie zostaną złożone – nie później niż dwa miesiące po
upływie terminu do złożenia tych pism.
§ 3. Jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że przeprowadzenie posiedzenia
przygotowawczego nie przyczyni się do sprawniejszego rozpoznania sprawy,
przewodniczący może jej nadać inny właściwy bieg, w szczególności skierować ją do
rozpoznania, także na rozprawie.

Art. 2055. § 1. Posiedzenie przygotowawcze służy rozwiązaniu sporu bez
potrzeby prowadzenia dalszych posiedzeń, zwłaszcza rozprawy. Jeżeli nie uda się
rozwiązać sporu, na posiedzeniu przygotowawczym sporządza się z udziałem stron
plan rozprawy.
§ 2. Posiedzenie przygotowawcze odbywa się według przepisów o posiedzeniu
niejawnym. W toku posiedzenia przygotowawczego zachowanie szczegółowych
przepisów postępowania nie jest konieczne, jeżeli przyczyni się to do osiągnięcia
celów tego posiedzenia.
§ 3. Do udziału w posiedzeniu przygotowawczym są obowiązani strony i ich
pełnomocnicy. Przewodniczący może zwolnić stronę od obowiązku stawienia się na
posiedzenie przygotowawcze, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że udział
pełnomocnika będzie wystarczający.
§ 4. Przed rozpoczęciem posiedzenia przygotowawczego powód może wnieść
o jego przeprowadzenie bez swego udziału. Wniosek nie podlega cofnięciu,
a zastrzeżenie warunku lub terminu uważa się za nieistniejące. W takim przypadku
niestawiennictwo powoda lub jego pełnomocnika na posiedzeniu przygotowawczym
nie prowadzi do umorzenia postępowania, plan rozprawy sporządza się bez udziału
powoda, a ustalenia zawarte w planie rozprawy wiążą powoda w dalszym toku
postępowania.
§ 5. Jeżeli powód bez usprawiedliwienia nie stawi się na posiedzenie
przygotowawcze, sąd umarza postępowanie, rozstrzygając o kosztach jak przy
cofnięciu pozwu, chyba że sprzeciwi się temu obecny na tym posiedzeniu pozwany.
Jeżeli powód w terminie tygodnia od dnia doręczenia mu postanowienia o umorzeniu
postępowania usprawiedliwi swe niestawiennictwo, sąd uchyli to postanowienie
i nada sprawie właściwy bieg. Przepisu tego nie stosuje się w przypadku kolejnego
nieusprawiedliwionego niestawiennictwa.
§ 6. Jeżeli pozwany nie stawi się na posiedzenie przygotowawcze, plan rozprawy
sporządza się bez jego udziału. Ustalenia zawarte w planie rozprawy wiążą pozwanego
w dalszym toku postępowania. W przypadku nieusprawiedliwionego
niestawiennictwa przepis art. 103 § 3 stosuje się.
§ 7. Jeżeli strona, która stawiła się na posiedzenie przygotowawcze, nie bierze
w nim udziału, plan rozprawy sporządza się bez jej udziału. Ustalenia zawarte w planie rozprawy wiążą tę stronę w dalszym toku postępowania. Przepis
art. 103 § 3 stosuje się odpowiednio.

Art. 2056. § 1. Na posiedzeniu przygotowawczym przewodniczący ustala ze
stronami przedmiot sporu i wyjaśnia stanowiska stron, także w zakresie prawnych
aspektów sporu.
§ 2. Przewodniczący powinien skłaniać strony do pojednania oraz dążyć do
ugodowego rozwiązania sporu, w szczególności w drodze mediacji. W tym celu
przewodniczący może poszukiwać ze stronami ugodowych sposobów rozwiązania
sporu, wspierać je w formułowaniu propozycji ugodowych oraz wskazywać sposoby
i skutki rozwiązania sporu, w tym skutki finansowe.

Art. 2057. § 1. Jeżeli na posiedzeniu przygotowawczym sąd skierował strony do
mediacji, posiedzenie odracza się do czasu zakończenia mediacji.
§ 2. W razie potrzeby, zwłaszcza gdy istnieją widoki ugodowego rozwiązania
sporu lub gdy zajdzie potrzeba wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia
sprawy albo w przypadku usprawiedliwionego niestawiennictwa strony, a także na
zgodny wniosek stron, posiedzenie przygotowawcze można odroczyć na czas
oznaczony, nie dłuższy niż trzy miesiące.
§ 3. Na zgodny wniosek stron posiedzenie przygotowawcze można odroczyć po
raz drugi – na czas oznaczony, nie dłuższy niż trzy miesiące.
§ 4. Poza przypadkami, o których mowa w § 13, odraczanie posiedzenia
przygotowawczego jest niedopuszczalne.

Art. 2058. § 1. Z przebiegu posiedzenia przygotowawczego protokół sporządza
się pisemnie. W protokole tym nie zamieszcza się oświadczeń stron złożonych
w ramach prób ugodowego rozwiązania sporu; przepis art. 1834 § 3 stosuje się
odpowiednio. Przewodniczący może również odstąpić od zamieszczenia innych
wzmianek, jeżeli może to ułatwić rozwiązanie sporu bez rozprawy. Przebieg
posiedzenia przygotowawczego w części obejmującej próbę ugodowego rozwiązania
sporu nie podlega utrwaleniu w sposób przewidziany w art. 91.
§ 2. Jeżeli zawarto ugodę, jej osnowę wciąga się do protokołu albo zamieszcza
w odrębnym dokumencie, podpisanym przez strony, stanowiącym załącznik do
protokołu.

Art. 2059. § 1. Plan rozprawy zawiera rozstrzygnięcia co do wniosków
dowodowych stron, zastępując w tym zakresie postanowienie dowodowe. Przepisy
art. 236 i art. 2432 stosuje się odpowiednio.
§ 2. W miarę potrzeby plan rozprawy może zawierać:
1) dokładne określenie przedmiotów żądań stron, w tym rozmiar dochodzonych
świadczeń wraz z należnościami ubocznymi;
2) dokładnie określone zarzuty, w tym formalne;
3) ustalenie, które fakty i oceny prawne pozostają między stronami sporne;
4) terminy posiedzeń i innych czynności w sprawie;
5) kolejność i termin przeprowadzenia dowodów oraz roztrząsania wyników
postępowania dowodowego;
6) termin zamknięcia rozprawy lub ogłoszenia wyroku;
7) rozstrzygnięcia innych zagadnień, o ile są niezbędne do prowadzenia
postępowania.
§ 3. W planie rozprawy można się odwoływać do pism procesowych stron.
§ 4. Przepisy art. 206 i art. 2061 stosuje się odpowiednio.

Art. 20510. § 1. Spory co do poszczególnych zagadnień objętych planem
rozprawy rozstrzyga przewodniczący.
§ 2. Plan rozprawy podpisują strony. Odmowę złożenia podpisu przez stronę
odnotowuje się w planie.
§ 3. Przewodniczący zatwierdza plan rozprawy.
§ 4. Plan rozprawy stanowi załącznik do protokołu posiedzenia
przygotowawczego. Do planu rozprawy stosuje się odpowiednio przepisy
o zarządzeniu.
§ 5. Plan rozprawy z urzędu doręcza się stronom. Doręczenie stronie planu
rozprawy zastępuje zawiadomienie jej o terminach posiedzeń i innych czynności
objętych planem. Jeżeli plan obejmuje obowiązki, które strona musi wykonać
osobiście, w szczególności stawienie się w celu udziału w czynnościach
wymagających jej osobistego stawiennictwa, doręcza się go także bezpośrednio
stronie, z wyjątkiem strony, o której mowa w art. 11355 § 1. W takim przypadku
doręczenie planu zastępuje także wezwanie strony do wykonania tych obowiązków.
O skutkach tych należy stronę pouczyć.

Art. 20511. § 1. Jeżeli plan rozprawy stał się nieaktualny, sąd może w drodze
postanowienia dokonać w nim zmiany. Przed wydaniem postanowienia sąd wysłucha
stron, informując je jednocześnie o zakresie zamierzonej zmiany.
§ 2. Jeżeli choć jedna ze stron sprzeciwi się zamierzonej przez sąd zmianie,
przeprowadza się kolejne posiedzenie przygotowawcze. Nie dotyczy to przypadku,
w którym zmiana planu rozprawy obejmuje jedynie wyznaczenie dodatkowych
terminów przesłuchania objętych planem świadków, biegłych lub stron.
§ 3. W razie istotnej potrzeby można sporządzić nowy plan rozprawy. W takim
przypadku przeprowadzenie kolejnego posiedzenia przygotowawczego jest
obowiązkowe. Pierwotny plan rozprawy traci moc w części, w której nowy plan jest
odmienny.
§ 4. Zmiana planu rozprawy lub wyznaczenie kolejnego posiedzenia
przygotowawczego nie powoduje otwarcia terminu do zgłaszania nowych twierdzeń
i dowodów.

Art. 20512. § 1. Jeżeli wyznaczono posiedzenie przygotowawcze, strona może
przytaczać twierdzenia i dowody na uzasadnienie swoich wniosków lub dla odparcia
wniosków i twierdzeń strony przeciwnej do chwili zatwierdzenia planu rozprawy.
Twierdzenia i dowody zgłoszone po zatwierdzeniu planu rozprawy podlegają
pominięciu, chyba że strona uprawdopodobni, że ich powołanie nie było możliwe albo
potrzeba ich powołania wynikła później.
§ 2. Jeżeli nie zarządzono przeprowadzenia posiedzenia przygotowawczego,
strona może przytaczać twierdzenia i dowody na uzasadnienie swoich wniosków lub
dla odparcia wniosków i twierdzeń strony przeciwnej aż do zamknięcia rozprawy,
z zastrzeżeniem niekorzystnych skutków, które według przepisów kodeksu mogą dla
niej wyniknąć z działania na zwłokę lub niezastosowania się do zarządzeń
przewodniczącego i postanowień sądu.
Art. 226. Od zarządzeń przewodniczącego wydanych w toku rozprawy strony
mogą odwołać się do sądu.

Art. 2261. Ilekroć ustawa przewiduje wysłuchanie stron lub innych osób,
stosownie do okoliczności może się to odbyć przez wezwanie stron do złożenia odpowiednich oświadczeń na posiedzeniu albo wyznaczenie terminu do zajęcia
stanowiska w piśmie procesowym lub za pomocą środków porozumiewania się na
odległość, o ile dają one pewność co do osoby składającej oświadczenie.

Art. 2262. § 1. Ilekroć zachowanie strony w świetle okoliczności sprawy
wskazuje na nadużycie przez nią prawa procesowego, sąd poucza ją o możliwości
zastosowania wobec niej środków, o których mowa w § 2.
§ 2. W przypadku gdy sąd stwierdzi nadużycie przez stronę prawa procesowego,
może w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie:
1) stronę nadużywającą skazać na grzywnę;
2) niezależnie od wyniku sprawy, odpowiednio do spowodowanej tym nadużyciem
prawa procesowego zwłoki w jej rozpoznaniu, włożyć na stronę nadużywającą
obowiązek zwrotu kosztów w części większej, niż wskazywałby wynik sprawy,
a nawet zwrotu kosztów w całości;
3) na wniosek strony przeciwnej:
a) przyznać od strony nadużywającej koszty procesu podwyższone
odpowiednio do spowodowanego tym nadużyciem zwiększenia nakładu
pracy strony przeciwnej na prowadzenie sprawy, nie więcej jednak niż
dwukrotnie,
b) podwyższyć stopę odsetek zasądzonych od strony, której nadużycie
spowodowało zwłokę w rozpoznaniu sprawy, za czas odpowiadający tej
zwłoce, z tym że stopa może zostać podwyższona nie więcej niż
dwukrotnie; przepisów o maksymalnej dopuszczalnej wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie nie stosuje się.

Art. 235. § 1. Postępowanie dowodowe odbywa się przed sądem orzekającym,
chyba że sprzeciwia się temu charakter dowodu albo wzgląd na poważne
niedogodności lub niewspółmierność kosztów w stosunku do przedmiotu sporu.
W takich wypadkach sąd orzekający zleci przeprowadzenie dowodu jednemu ze
swych członków (sędzia wyznaczony) albo innemu sądowi (sąd wezwany).
§ 2. Jeżeli charakter dowodu się temu nie sprzeciwia, sąd orzekający może
postanowić, że jego przeprowadzenie nastąpi przy użyciu urządzeń technicznych
umożliwiających dokonanie tej czynności na odległość.
§ 3. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje
urządzeń i środków technicznych umożliwiających przeprowadzenie dowodu na
odległość, sposób korzystania z tego rodzaju urządzeń i środków, jak również sposób
przechowywania, odtwarzania i kopiowania zapisów dokonanych podczas jego
przeprowadzenia, mając na względzie konieczność właściwego zabezpieczenia
utrwalonego obrazu lub dźwięku przed utratą dowodu, jego zniekształceniem lub
nieuprawnionym ujawnieniem.

Art. 2351. We wniosku o przeprowadzenie dowodu strona jest obowiązana
oznaczyć dowód w sposób umożliwiający przeprowadzenie go oraz wyszczególnić
fakty, które mają zostać wykazane tym dowodem

Art. 2352. § 1. Sąd może w szczególności pominąć dowód:
1) którego przeprowadzenie wyłącza przepis kodeksu;
2) mający wykazać fakt bezsporny, nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy lub
udowodniony zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy;
3) nieprzydatny do wykazania danego faktu;
4) niemożliwy do przeprowadzenia;
5) zmierzający jedynie do przedłużenia postępowania;
6) gdy wniosek strony nie odpowiada wymogom art. 2351, a strona mimo wezwania
nie usunęła tego braku.
§ 2. Pomijając dowód, sąd wydaje postanowienie, w którym wskazuje podstawę
prawną tego rozstrzygnięcia.
Art. 327. § 1. Stronę niezastępowaną przez adwokata, radcę prawnego,
rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej, obecną
przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący pouczy o sposobie i terminie zgłoszenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem oraz warunkach, sposobie i terminie
wniesienia środka zaskarżenia.
§ 2. Sąd z urzędu doręcza wyrok stronie niezastępowanej przez adwokata, radcę
prawnego lub rzecznika patentowego, która na skutek pozbawienia wolności była
nieobecna przy ogłoszeniu wyroku.
§ 3. Sąd z urzędu doręcza stronom wyrok wydany na posiedzeniu niejawnym.
§ 4. Stronie niezastępowanej przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika
patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej wraz z wyrokiem,
który podlega doręczeniu z urzędu, doręcza się pouczenie o sposobie i terminie
zgłoszenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem oraz warunkach, sposobie
i terminie wniesienia środka zaskarżenia.
§ 5. Jeżeli zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych jest
obowiązkowe, należy także pouczyć stronę o treści przepisów o obowiązkowym
zastępstwie oraz skutkach niezastosowania się do tych przepisów.

Art. 3271. § 1. Uzasadnienie wyroku powinno zawierać:
1) wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, obejmującej ustalenie faktów,
które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla
których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;
2) wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.
§ 2. Uzasadnienie wyroku sporządza się w sposób zwięzły.
Art. 331. § 1. Wyrok z pisemnym uzasadnieniem doręcza się tylko tej stronie,
która zgłosiła wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem.
§ 2. Sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku z urzędu nie zwalnia strony
od obowiązku zgłoszenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem.
§ 3. Stronie niezastępowanej przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika
patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej wraz z pisemnym
uzasadnieniem wyroku doręcza się pouczenie o sposobie i terminie wniesienia środka
zaskarżenia. Przepis art. 327 § 5 stosuje się.
§ 4. Jeżeli sporządzenie uzasadnienia okaże się niemożliwe, prezes sądu
zawiadamia o tym stronę. W takim przypadku termin do wniesienia środka
zaskarżenia biegnie od dnia doręczenia tego zawiadomienia, o czym należy pouczyć
stronę. Stronie niezastępowanej przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika
patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej wraz z tym
pouczeniem doręcza się pouczenie przewidziane w § 3. Przepis art. 327 § 5 stosuje
się.

Art. 3311. § 1. Jeżeli przebieg posiedzenia jest utrwalany w sposób przewidziany
w art. 157 § 1, uzasadnienie może być wygłoszone po ogłoszeniu wyroku i utrwalone za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk, o czym
przewodniczący uprzedza przed wygłoszeniem uzasadnienia.
§ 2. W przypadku, o którym mowa w § 1, nie podaje się odrębnie zasadniczych
powodów rozstrzygnięcia, a zamiast pisemnego uzasadnienia wyroku sporządza się
transkrypcję wygłoszonego uzasadnienia.
§ 3. Do transkrypcji wygłoszonego uzasadnienia odpowiednio stosuje się
przepisy o pisemnym uzasadnieniu wyroku.
Art. 357. § 1. Postanowienia ogłoszone na posiedzeniu jawnym sąd uzasadnia
tylko wtedy, gdy podlegają one zaskarżeniu, i tylko na żądanie strony zgłoszone w terminie tygodniowym od dnia ogłoszenia postanowienia. Postanowienia te doręcza
się tylko tej stronie, która zażądała sporządzenia uzasadnienia i doręczenia
postanowienia z uzasadnieniem.
§ 2. Postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym sąd doręcza z urzędu
stronom, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Doręczając postanowienie
stronie niezastępowanej przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub
Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej, należy ją pouczyć o dopuszczalności, warunkach, terminie i sposobie złożenia wniosku o doręczenie uzasadnienia
tego postanowienia i wniesienia środka zaskarżenia albo o tym, że postanowienie nie
podlega uzasadnieniu lub zaskarżeniu.
§ 21. Postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym sąd uzasadnia tylko
wtedy, gdy podlega ono zaskarżeniu, i tylko na żądanie strony zgłoszone w terminie
tygodnia od dnia doręczenia postanowienia. Postanowienie z uzasadnieniem doręcza
się tylko tej stronie, która zażądała sporządzenia uzasadnienia i doręczenia
postanowienia z uzasadnieniem.
§ 3. Uzasadnienie postanowienia sporządza się w terminie tygodnia od dnia
wpływu do właściwego sądu wniosku o doręczenie postanowienia z uzasadnieniem,
a jeżeli wniosek był dotknięty brakami – od dnia usunięcia tych braków.
§ 4. Postanowień, które odnoszą się wyłącznie do innych osób (świadka,
biegłego, osoby trzeciej), nie doręcza się stronom; osobom, których te postanowienia
dotyczą, doręcza się je tylko wówczas, gdy nie były one obecne na posiedzeniu, na
którym postanowienia te zostały wydane.
§ 5. Wydając postanowienie, nawet niepodlegające zaskarżeniu, sąd może przy
nim zwięźle wskazać zasadnicze powody rozstrzygnięcia, jeżeli mając na względzie
okoliczności sprawy uzna, że pozwoli to na usprawnienie postępowania.
§ 6. Wydając postanowienie podlegające zaskarżeniu sąd może, według swej
oceny opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy, postanowić
o odstąpieniu od jego uzasadnienia, jeżeli w całości uwzględnia zawarty w piśmie
procesowym wniosek strony i podziela argumenty strony przytoczone na jego
poparcie. W postanowieniu należy powołać to pismo. Jeżeli pismo to zostanie
doręczone później niż postanowienie, termin do złożenia zażalenia biegnie od dnia
doręczenia tego pisma.
Art. 387. § 1. Sąd drugiej instancji uzasadnia z urzędu wyrok oraz
postanowienie kończące postępowanie w sprawie. W sprawach, w których apelację
oddalono lub zmieniono zaskarżony wyrok, pisemne uzasadnienie sporządza się tylko
wówczas, gdy strona zgłosiła wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem.
§ 2. Pisemne uzasadnienie albo transkrypcję wygłoszonego uzasadnienia
sporządza się w terminie dwóch tygodni od dnia ogłoszenia orzeczenia. Jeżeli
ogłoszenia nie było, termin ten liczy się od dnia wydania orzeczenia. Jeżeli apelację
oddalono lub zmieniono zaskarżony wyrok, pisemne uzasadnienie albo transkrypcję wygłoszonego uzasadnienia sporządza się w terminie dwóch tygodni od dnia
zgłoszenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem.
§ 21. W uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji:
1) wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia może ograniczyć się do
stwierdzenia, że sąd drugiej instancji przyjął za własne ustalenia sądu pierwszej
instancji, chyba że sąd drugiej instancji zmienił lub uzupełnił te ustalenia; jeżeli
sąd drugiej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe lub odmiennie
ocenił dowody przeprowadzone przed sądem pierwszej instancji, uzasadnienie
powinno także zawierać ustalenie faktów, które sąd drugiej instancji uznał za
udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym
dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;
2) wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa
powinno objąć ocenę poszczególnych zarzutów apelacyjnych, a poza tym może
ograniczyć się do stwierdzenia, że sąd drugiej instancji przyjął za własne oceny
sądu pierwszej instancji.
§ 3. Orzeczenie z uzasadnieniem doręcza się tej stronie, która w terminie
tygodnia od dnia ogłoszenia orzeczenia zgłosiła wniosek o doręczenie orzeczenia
z uzasadnieniem. Przepis art. 327 § 2 stosuje się odpowiednio. Jeżeli ogłoszenia nie
było, orzeczenie z uzasadnieniem doręcza się stronom z urzędu w terminie tygodnia
od dnia sporządzenia uzasadnienia.
§ 4. Jeżeli nie sporządzono pisemnego uzasadnienia wyroku ani transkrypcji
wygłoszonego uzasadnienia, a w sprawie została wniesiona skarga kasacyjna lub
skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, sporządza
się je w terminie dwóch tygodni od dnia wniesienia skargi, a jeżeli skarga była
dotknięta brakami – od dnia usunięcia tych braków. Uzasadnienie można ograniczyć
do zakresu, którego dotyczy skarga

Art. 3871. W razie wydania przez sąd drugiej instancji orzeczenia, od którego
przysługuje skarga kasacyjna, strony i ich przedstawiciele mają obowiązek, do czasu
upływu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, zawiadamiać sąd drugiej instancji
o każdej zmianie miejsca zamieszkania.
Art. 391. § 1. Jeżeli nie ma szczególnych przepisów o postępowaniu przed
sądem drugiej instancji, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy
o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Przepisy art. 194196 i 198 nie mają
zastosowania.
§ 2. W razie cofnięcia apelacji sąd drugiej instancji umarza postępowanie
apelacyjne i orzeka o kosztach jak przy cofnięciu pozwu. Gdy cofnięcie apelacji
nastąpiło przed sądem pierwszej instancji, postępowanie umarza sąd pierwszej
instancji.

Art. 3911. § 1. W przypadku wniesienia apelacji od wyroku wydanego na
podstawie art. 1911 można pominąć czynności, które ustawa nakazuje podjąć na skutek wniesienia apelacji, w szczególności nie wzywać powoda do usunięcia jej
braków ani uiszczenia opłaty. Sąd drugiej instancji może rozpoznać apelację na
posiedzeniu niejawnym, nie doręczając apelacji osobie wskazanej jako pozwany ani
nie rozpoznając wniosków złożonych wraz z tą apelacją.
§ 2. W przypadku wątpliwości apelację uważa się za wniesioną co do całości
wyroku z wnioskiem o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania.
§ 3. W przypadku stwierdzenia, że powództwo nie jest oczywiście bezzasadne,
sąd drugiej instancji uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę sądowi pierwszej
instancji do ponownego rozpoznania. W pozostałych przypadkach sąd drugiej
instancji oddala apelację.
§ 4. Uzasadnienie wyroku oddalającego apelację sąd drugiej instancji może
ograniczyć do odwołania się do ustaleń i wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku
zawartych w uzasadnieniu wyroku sądu pierwszej instancji.
§ 5. Wyrok z pisemnym uzasadnieniem, o ile je sporządzono, i wymaganymi
przez ustawę pouczeniami z urzędu doręcza się tylko powodowi.
§ 6. Przepisu art. 3941 § 11 nie stosuje się.
§ 7. W przypadku uchylenia wyroku wydanego na podstawie art. 1911 w toku
ponownego rozpoznania:
1) ilekroć ustawa przewiduje zwrot pozwu, sąd umarza postępowanie;
2) wraz z odpisem pozwu doręcza się pozwanemu odpisy apelacji oraz wyroków
sądów obu instancji z uzasadnieniami.
Art. 394. § 1. Zażalenie do sądu drugiej instancji przysługuje na postanowienia
sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, a ponadto na
postanowienia sądu pierwszej instancji i zarządzenia przewodniczącego, których
przedmiotem jest:
1) zwrot pisma wniesionego jako pozew, z którego nie wynika żądanie rozpoznania
sprawy;
2) zwrot pozwu;
3) odmowa odrzucenia pozwu;
4) przekazanie sprawy sądowi równorzędnemu lub niższemu albo podjęcie
postępowania w innym trybie;
5) zawieszenie postępowania i odmowa podjęcia zawieszonego postępowania;
6) zwrot kosztów, określenie zasad ponoszenia przez strony kosztów procesu, zwrot
opłaty lub obciążenie kosztami sądowymi – jeżeli strona nie składa środka
zaskarżenia co do istoty sprawy.
§ 2. Termin do wniesienia zażalenia wynosi tydzień od dnia doręczenia
postanowienia z uzasadnieniem. Jeżeli przy wydaniu postanowienia sąd odstąpił od
jego uzasadnienia, termin liczy się od dnia ogłoszenia postanowienia, a jeżeli
podlegało ono doręczeniu – od dnia jego doręczenia.
§ 3. Zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma
procesowego oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego
zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia ze wskazaniem
w miarę potrzeby nowych faktów i dowodów.

Art. 39411. Zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na postanowienie
sądu drugiej instancji odrzucające skargę kasacyjną oraz na postanowienie sądu
drugiej lub pierwszej instancji odrzucające skargę o stwierdzenie niezgodności
z prawem prawomocnego orzeczenia.
§ 11. Zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje także w razie uchylenia przez
sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do
ponownego rozpoznania.
§ 2. (uchylony)
§ 3. Do postępowania przed Sądem Najwyższym toczącego się na skutek
zażalenia stosuje się odpowiednio art. 394 § 2 i 3, art. 395, art. 397 § 1, art. 3986 § 3, art. 39814, art. 39815 § 1 zdanie pierwsze, art. 39816, art. 39817 i art. 39821

Art. 3941a. § 1. Zażalenie do innego składu sądu pierwszej instancji przysługuje
na postanowienia tego sądu, których przedmiotem jest:
1) odmowa zwolnienia od kosztów sądowych lub cofnięcie takiego zwolnienia oraz
odmowa ustanowienia adwokata lub radcy prawnego lub ich odwołanie;
2) oddalenie opozycji przeciwko wstąpieniu interwenienta ubocznego oraz
niedopuszczenie interwenienta do udziału w sprawie wskutek uwzględnienia
opozycji;
3) rygor natychmiastowej wykonalności;
4) wstrzymanie wykonania prawomocnego orzeczenia do czasu rozstrzygnięcia
skargi o wznowienie postępowania;
5) stwierdzenie prawomocności orzeczenia;
6) skazanie świadka, biegłego, strony, jej pełnomocnika oraz osoby trzeciej na
grzywnę, zarządzenie przymusowego sprowadzenia i aresztowania świadka oraz
odmowa zwolnienia świadka i biegłego od grzywny i świadka od przymusowego
sprowadzenia;
7) odmowa uzasadnienia orzeczenia oraz jego doręczenia;
8) sprostowanie lub wykładnia orzeczenia albo ich odmowa;
9) zwrot zaliczki, zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
oraz wynagrodzenie biegłego, mediatora i należności świadka, a także koszty
przyznane w nakazie zapłaty, jeżeli nie wniesiono środka zaskarżenia od nakazu;
10) oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego;
11) zatwierdzenie ugody zawartej przed mediatorem;
12) odrzucenie zażalenia;
13) odrzucenie skargi na orzeczenie referendarza sądowego;
14) zatwierdzenie ugody w sprawie odwołania do sądu ochrony konkurencji
i konsumentów;
15) wstrzymanie wykonania decyzji, w przypadku zawieszenia postępowania, na
zgodny wniosek stron zamierzających zawrzeć ugodę w sprawie odwołania do
sądu ochrony konkurencji i konsumentów.
§ 2. W postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia, o którym mowa w § 1,
przepisy art. 394 § 2 i 3 oraz art. 395397 stosuje się odpowiednio.
§ 3. Jeżeli w sądzie pierwszej instancji nie można utworzyć składu do
rozpoznania zażalenia, zażalenie rozpoznaje sąd drugiej instancji.

Art. 3941b. Jeżeli zaskarżono postanowienie, o którym mowa w art. 394 § 1
i zarazem w art. 3941a § 1, zażalenie rozpoznaje sąd drugiej instancji.

Art. 3942. § 1. Zażalenie do innego składu sądu drugiej instancji przysługuje na
postanowienie tego sądu o odrzuceniu apelacji.
§ 11. Zażalenie do innego składu sądu drugiej instancji przysługuje także na
postanowienia tego sądu, których przedmiotem jest:
1) odmowa ustanowienia adwokata lub radcy prawnego lub ich odwołanie,
2) oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego,
3) zwrot kosztów procesu, o ile nie wniesiono skargi kasacyjnej,
4) zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu,
5) skazanie świadka, biegłego, strony, jej pełnomocnika oraz osoby trzeciej na
grzywnę,
6) zarządzenie przymusowego sprowadzenia i aresztowania świadka,
7) odmowa zwolnienia świadka i biegłego od grzywny i świadka od przymusowego
sprowadzenia
– z wyjątkiem postanowień wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na
postanowienie sądu pierwszej instancji.
§ 2. W postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia, o którym mowa w § 1
i 11, przepisy art. 394 § 2 i 3 oraz art. 395397 stosuje się odpowiednio.

Art. 3943. § 1. Niedopuszczalne jest zażalenie wniesione jedynie dla zwłoki
w postępowaniu.
§ 2. Za zażalenie wniesione jedynie dla zwłoki w postępowaniu uważa się:
1) drugie i dalsze zażalenie wniesione przez tę samą stronę na to samo
postanowienie,
2) zażalenie na postanowienie wydane w wyniku czynności wywołanych
wniesieniem przez tę samą stronę wcześniejszego zażalenia
– chyba że okoliczności sprawy wykluczają tę ocenę.
§ 3. Zażalenie, o którym mowa w § 1, pozostawia się w aktach sprawy bez
żadnych dalszych czynności, w szczególności nie przedstawia się go do rozpoznania
sądowi właściwemu. To samo dotyczy pism związanych z jego wniesieniem.
§ 4. O pozostawieniu zażalenia i pism związanych z jego wniesieniem
zawiadamia się stronę wnoszącą tylko raz – przy wniesieniu zażalenia.
§ 5. Przepis art. 380 stosuje się odpowiednio.
Art. 398. Przepisy niniejszego działu stosuje się odpowiednio do zażaleń na
zarządzenia przewodniczącego.

Art. 3981.  § 1. Od wydanego przez sąd drugiej instancji prawomocnego wyroku
lub postanowienia w przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania
kończących postępowanie w sprawie strona, Prokurator Generalny, Rzecznik Praw
Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka może wnieść skargę kasacyjną do Sądu
Najwyższego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
§ 2. Wniesienie skargi kasacyjnej przez stronę wyłącza – w zaskarżonym
zakresie – wniesienie skargi kasacyjnej przez Prokuratora Generalnego, Rzecznika
Praw Obywatelskich lub Rzecznika Praw Dziecka.

Art. 3982. § 1. Skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach o prawa
majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż pięćdziesiąt
tysięcy złotych, a w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych –
niższa niż dziesięć tysięcy złotych. Jednakże w sprawach z zakresu ubezpieczeń
społecznych skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu
zaskarżenia w sprawach o przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty oraz
o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. Niezależnie od wartości
przedmiotu zaskarżenia skarga kasacyjna przysługuje także w sprawach
o odszkodowanie z tytułu wyrządzenia szkody przez wydanie prawomocnego
orzeczenia niezgodnego z prawem.
§ 2. Skarga kasacyjna jest niedopuszczalna także w sprawach:
1) o rozwód, o separację, o alimenty, o czynsz najmu lub dzierżawy oraz
o naruszenie posiadania;
2) dotyczących kar porządkowych, świadectwa pracy i roszczeń z tym związanych
oraz o deputaty lub ich ekwiwalent;
3) rozpoznanych w postępowaniu uproszczonym.
§ 3. Niedopuszczalna jest skarga kasacyjna od wyroku ustalającego nieistnienie
małżeństwa lub orzekającego unieważnienie małżeństwa, jeżeli choćby jedna ze stron
po uprawomocnieniu się wyroku zawarła związek małżeński.
§ 4. Skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach, w których powództwo
oddalono na podstawie art. 1911. Skargę kasacyjną wniesioną w takich sprawach
pozostawia się w aktach sprawy bez żadnych dalszych czynności. To samo dotyczy
pism związanych z jej wniesieniem. O pozostawieniu skargi kasacyjnej i pism
związanych z jej wniesieniem zawiadamia się powoda tylko raz – przy wniesieniu
pierwszego pisma.
§ 5. Przepisu § 4 nie stosuje się:
1) gdy w wyniku uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku wydanego na
podstawie art. 1911 i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do
ponownego rozpoznania została ona rozpoznana na zasadach ogólnych;
2) do skargi kasacyjnej wniesionej przez podmiot, o którym mowa w art. 3981 § 1,
inny niż powód.

Art. 3983. § 1. Skargę kasacyjną strona może oprzeć na następujących
podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe
zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny
wpływ na wynik sprawy.
§ 2. Prokurator Generalny może oprzeć skargę kasacyjną na podstawach
określonych w § 1, jeżeli przez wydanie orzeczenia doszło do naruszenia
podstawowych zasad porządku prawnego, Rzecznik Praw Obywatelskich – jeżeli
przez wydanie orzeczenia doszło do naruszenia konstytucyjnych wolności albo praw
człowieka i obywatela, a Rzecznik Praw Dziecka – jeżeli przez wydanie orzeczenia
doszło do naruszenia praw dziecka.
§ 3. Podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów
lub oceny dowodów.

Art. 3984. § 1. Skarga kasacyjna powinna zawierać:
1) oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono
zaskarżone w całości czy w części;
2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie;
3) wniosek o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu
żądanego uchylenia i zmiany.
§ 2. Oprócz wymagań przewidzianych w § 1, skarga kasacyjna powinna
zawierać wniosek o przyjęcie do rozpoznania i jego uzasadnienie.
§ 3. Ponadto skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom
przewidzianym dla pisma procesowego, a w sprawach o prawa majątkowe powinna
zawierać również oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia. Do skargi kasacyjnej
dołącza się także dwa jej odpisy przeznaczone do akt Sądu Najwyższego oraz dla
Prokuratora Generalnego, chyba że sam wniósł skargę.

Art. 3985. § 1. Skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżone
orzeczenie, w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia orzeczenia
z uzasadnieniem stronie skarżącej.
§ 2. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez Prokuratora Generalnego,
Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Dziecka wynosi sześć miesięcy od
dnia uprawomocnienia się orzeczenia, a jeżeli strona zażądała doręczenia orzeczenia
z uzasadnieniem – od chwili doręczenia orzeczenia stronie.

Art. 3986. § 1. Jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych
w art. 3984 § 2 lub 3, przewodniczący w sądzie drugiej instancji wzywa skarżącego do usunięcia braków w terminie tygodniowym pod rygorem odrzucenia skargi.
§ 2. Sąd drugiej instancji odrzuca skargę kasacyjną wniesioną po upływie
terminu, skargę niespełniającą wymagań określonych w art. 3984 § 1, nieopłaconą
oraz skargę, której braków nie usunięto w terminie lub z innych przyczyn
niedopuszczalną.
§ 3. Sąd Najwyższy odrzuca skargę kasacyjną, która podlegała odrzuceniu
przez sąd drugiej instancji, albo zwraca ją temu sądowi w celu usunięcia
dostrzeżonych braków.
§ 4. O odrzuceniu skargi kasacyjnej niespełniającej wymagań określonych
w art. 3984 § 1 sąd drugiej instancji albo Sąd Najwyższy zawiadamia właściwy organ samorządu zawodowego, do którego należy pełnomocnik.
§ 3.  Sąd Najwyższy odrzuca skargę kasacyjną, która podlegała odrzuceniu przez sąd drugiej instancji, albo zwraca ją temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków.
§ 4. O odrzuceniu skargi kasacyjnej niespełniającej wymagań określonych w art. 3984 § 1 sąd drugiej instancji albo Sąd Najwyższy zawiadamia właściwy organ samorządu zawodowego, do którego należy pełnomocnik.

Art. 3987. . § 1. Strona przeciwna może wnieść do sądu drugiej instancji
odpowiedź na skargę kasacyjną w terminie dwutygodniowym od doręczenia jej skargi.
W razie wniesienia skargi kasacyjnej przez Prokuratora Generalnego, Rzecznika Praw
Obywatelskich lub Rzecznika Praw Dziecka odpowiedź na skargę mogą wnieść
obydwie strony.
§ 2. Po upływie terminu do wniesienia odpowiedzi lub po zarządzeniu
doręczenia odpowiedzi skarżącemu, sąd drugiej instancji niezwłocznie przedstawia
skargę kasacyjną i odpowiedź wraz z aktami sprawy Sądowi Najwyższemu. Do akt
sprawy dołącza się dwa odpisy zaskarżonego orzeczenia z uzasadnieniem.

Art. 3988. § 1. W każdej sprawie Sąd Najwyższy może zwrócić się do
Prokuratora Generalnego o zajęcie na piśmie stanowiska co do skargi kasacyjnej
wniesionej przez stronę i odpowiedzi na skargę. Prokurator Generalny lub wyznaczony przez niego prokurator przedstawia stanowisko w terminie trzydziestu
dni, a jeżeli uzna, że wymaga tego ochrona praworządności, praw obywatelskich lub
interesu publicznego, bierze udział w postępowaniu kasacyjnym.
§ 2. Odpis pisma, o którym mowa w § 1, doręcza się stronom, które mogą się do
niego ustosunkować w terminie czternastu dni, nie później jednak niż na rozprawie
kasacyjnej.

Art. 3989. . § 1. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania,
jeżeli:
1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne;
2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów;
3) zachodzi nieważność postępowania lub
4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
§ 2. O przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania Sąd
Najwyższy orzeka na posiedzeniu niejawnym. Postanowienie nie wymaga pisemnego
uzasadnienia.

Art. 39810. Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w składzie trzech
sędziów. W pozostałych wypadkach Sąd Najwyższy orzeka w składzie jednego
sędziego.

Art. 39811. § 1. Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu
niejawnym, chyba że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, a skarżący
złożył w skardze kasacyjnej wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie. Sąd Najwyższy
może także rozpoznać skargę kasacyjną na rozprawie, jeżeli przemawiają za tym inne
względy.
§ 2. Sędzia sprawozdawca przedstawia na rozprawie zwięźle stan sprawy, ze
szczególnym uwzględnieniem podstaw i wniosków kasacyjnych.
§ 3. Udzielając głosu stronom, przewodniczący może ograniczyć czas
wystąpienia, stosownie do wagi i zawiłości sprawy.
§ 4. Jeżeli w rozprawie bierze udział Prokurator Generalny lub upoważniony
przez niego prokurator, przewodniczący udziela mu głosu po wysłuchaniu stron.

Art. 39812. Z wyjątkiem wypadków określonych w art. 1731751, postępowanie przed Sądem Najwyższym ulega zawieszeniu jedynie na zgodny wniosek stron.

Art. 39813. . § 1. Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach
zaskarżenia oraz w granicach podstaw; w granicach zaskarżenia bierze jednak
z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
§ 2. W postępowaniu kasacyjnym nie jest dopuszczalne powołanie nowych
faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi
stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia.
§ 3. Skarżący może przytoczyć nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych.

Art. 39814. Sąd Najwyższy oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma
uzasadnionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego
uzasadnienia odpowiada prawu.

Art. 39815. § 1. Sąd Najwyższy w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej uchyla
zaskarżone orzeczenie w całości lub w części i przekazuje sprawę do ponownego
rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie, lub innemu sądowi równorzędnemu; Sąd
Najwyższy może uchylić także w całości lub w części orzeczenie sądu pierwszej
instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania sądowi temu samemu lub
równorzędnemu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przepis art. 415 stosuje się
odpowiednio.
§ 2. W razie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, sąd rozpoznaje ją
w innym składzie.

Art. 39816. Jeżeli podstawa naruszenia prawa materialnego jest oczywiście
uzasadniona, a skargi kasacyjnej nie oparto także na podstawie naruszenia przepisów
postępowania lub podstawa ta okazała się nieuzasadniona, Sąd Najwyższy może na
wniosek skarżącego uchylić zaskarżony wyrok i orzec co do istoty sprawy. Przepis
art. 415 stosuje się odpowiednio.

Art. 39817. § 1. Jeżeli przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wyłoni się
zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, Sąd Najwyższy może odroczyć
wydanie orzeczenia i przekazać to zagadnienie do rozstrzygnięcia powiększonemu
składowi tego Sądu.
§ 2. Uchwała powiększonego składu Sądu Najwyższego jest w danej sprawie
wiążąca.
§ 3. Sąd Najwyższy w powiększonym składzie może przejąć sprawę do swego
rozpoznania.

Art. 39818. W razie wniesienia skargi kasacyjnej przez Prokuratora Generalnego,
Rzecznika Praw Obywatelskich lub Rzecznika Praw Dziecka koszty procesu
w postępowaniu kasacyjnym podlegają wzajemnemu zniesieniu.

Art. 39819. Jeżeli pozew ulegał odrzuceniu albo istniała podstawa do umorzenia
postępowania, Sąd Najwyższy uchyla wydane w sprawie wyroki oraz odrzuca pozew
lub umarza postępowanie. Przepis art. 415 stosuje się odpowiednio.

Art. 39820. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią
prawa dokonaną w tej sprawie przez Sąd Najwyższy. Nie można oprzeć skargi
kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na
podstawach sprzecznych z wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Sąd
Najwyższy

Art. 39821. Jeżeli nie ma szczególnych przepisów o postępowaniu przed Sądem
Najwyższym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy o apelacji, z tym
że skargę kasacyjną cofnąć może również sama strona, a termin na sporządzenie
uzasadnienia orzeczenia przez Sąd Najwyższy wynosi miesiąc.

Art. 39822. § 1. Na orzeczenie referendarza sądowego służy skarga
w przypadkach, w których na postanowienie sądu służyłoby zażalenie.
§ 2. Skargę wnosi się do sądu, w którym referendarz sądowy wydał zaskarżone
orzeczenie, w terminie tygodnia od dnia jego doręczenia, a jeżeli zażądano
uzasadnienia tego orzeczenia – od dnia jego doręczenia z uzasadnieniem.
§ 3. W przypadku wniesienia skargi orzeczenie referendarza sądowego traci
moc.
§ 4. Jeżeli skarga jest oczywiście uzasadniona, referendarz sądowy, który wydał
zaskarżone orzeczenie, w terminie tygodnia od dnia wniesienia skargi może
postanowieniem stwierdzić zasadność skargi i w miarę potrzeby wydać ponowne
orzeczenie. Na ponowne orzeczenie służy skarga na zasadach ogólnych, jednak
w przypadku jego zaskarżenia przepisu paragrafu niniejszego nie stosuje się.
§ 5. Po utracie mocy orzeczenia referendarza sądowego sąd rozpoznaje sprawę
jako sąd pierwszej instancji. Jeżeli zaskarżenie postanowienia do sądu wyższego rzędu
nie jest możliwe ze względu na brak takiego sądu, środek zaskarżenia rozpoznaje ten
sam sąd w innym składzie.
§ 6. Jeżeli referendarz sądowy uzna, że skarga podlega odrzuceniu, przedstawia
sprawę sądowi. W przypadku uznania, że brak jest podstaw do odrzucenia skargi, sąd
może od razu rozpoznać sprawę, o ile stan sprawy na to pozwala.
§ 7. Przepisy § 16 stosuje się odpowiednio do postępowania ze skargi na
zarządzenie referendarza sądowego.

Art. 39823. § 1. Wniesienie skargi na postanowienie referendarza sądowego
w przedmiocie kosztów sądowych lub kosztów procesu oraz na postanowienie
o odmowie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego wstrzymuje wykonalność tego
postanowienia.
§ 2. Jeżeli wniesiono skargę na postanowienie referendarza sądowego wydane na
podstawie art. 395 § 2, ponowne wydanie postanowienia na tej podstawie przez
referendarza sądowego nie jest dopuszczalne.
§ 3. Sąd rozpoznaje skargę w składzie jednego sędziego jako sąd drugiej
instancji. Po rozpoznaniu skargi sąd utrzymuje w mocy lub zmienia zaskarżone
postanowienie, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Art. 39824. W zakresie nieuregulowanym do postępowania ze skargi na
orzeczenie referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepisy o zażaleniu
Art. 424. (uchylony).

Art. 4241. § 1. Można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem
prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie,
jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie
tego wyroku w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest
możliwe.
§ 2. W wyjątkowych wypadkach, gdy niezgodność z prawem wynika
z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności
albo praw człowieka i obywatela, można także żądać stwierdzenia niezgodności
z prawem prawomocnego wyroku sądu pierwszej lub drugiej instancji kończącego
postępowanie w sprawie, jeżeli strona nie skorzystała z przysługujących jej środków
prawnych, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie wyroku w drodze innych
przysługujących stronie środków prawnych.

Art. 4241a. § 1. Od wyroków sądu drugiej instancji, od których wniesiono skargę
kasacyjną, oraz od orzeczeń Sądu Najwyższego skarga nie przysługuje.
§ 2. Orzeczenie Sądu Najwyższego wydane na skutek wniesienia skargi
kasacyjnej traktuje się jak orzeczenie wydane w postępowaniu wywołanym
wniesieniem skargi.

Art. 4241b. W wypadku prawomocnych orzeczeń, od których skarga nie
przysługuje, odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie
prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem można domagać się bez
uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w postępowaniu ze
skargi, chyba że strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych.

Art. 4242. W wypadkach określonych w art. 4241
skargę może wnieść także Prokurator Generalny, jeżeli niezgodność wyroku z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego, Rzecznik Praw Obywatelskich – jeżeli niezgodność wyroku z prawem wynika z naruszenia konstytucyjnych wolności albo
praw człowieka i obywatela, albo Rzecznik Praw Dziecka – jeżeli niezgodność wyroku z prawem wynika z naruszenia praw dziecka.

Art. 4243. Od tego samego wyroku strona może wnieść tylko jedną skargę.

Art. 4244. Skargę można oprzeć na podstawie naruszeń prawa materialnego lub
przepisów postępowania, które spowodowały niezgodność wyroku z prawem, gdy
przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda. Podstawą skargi nie mogą być
jednak zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.

Art. 4245. § 1. Skarga powinna zawierać:
1) oznaczenie wyroku, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest on
zaskarżony w całości lub w części;
2) przytoczenie jej podstaw oraz ich uzasadnienie;
3) wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżony wyrok jest niezgodny;
4) uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie
wyroku, którego skarga dotyczy;
5) wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków
prawnych nie było i nie jest możliwe, a ponadto – gdy skargę wniesiono, stosując
art. 4241 § 2 – że występuje wyjątkowy wypadek uzasadniający wniesienie
skargi;
6) wniosek o stwierdzenie niezgodności wyroku z prawem.
§ 2. Ponadto skarga powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla
pisma procesowego. Do skargi – oprócz jej odpisów dla doręczenia ich
uczestniczącym w sprawie osobom – dołącza się dwa odpisy przeznaczone do akt
Sądu Najwyższego.

Art. 4246. § 1. Skargę wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok,
w terminie dwóch lat od dnia jego uprawomocnienia się.
§ 2. W razie stwierdzenia niezachowania warunków formalnych określonych
w art. 4245 § 2, przewodniczący wzywa o poprawienie lub uzupełnienie skargi.
§ 3. Sąd odrzuca skargę wniesioną z naruszeniem art. 871 § 1, spóźnioną,
nieopłaconą lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę, której
braków strona nie usunęła w wyznaczonym terminie.

Art. 4247. Po doręczeniu skargi stronie przeciwnej, a gdy skargę wniósł
Prokurator Generalny, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka –
obydwu stronom, sąd przedstawia niezwłocznie akta sprawy Sądowi Najwyższemu.

Art. 4248. § 1. Sąd Najwyższy odrzuca skargę, jeżeli ulegała ona odrzuceniu
przez sąd niższej instancji, skargę niespełniającą wymagań określonych
w art. 4245 § 1, jak również skargę z innych przyczyn niedopuszczalną.
§ 2. Skarga podlega także odrzuceniu, jeżeli zmiana zaskarżonego wyroku
w drodze innych środków prawnych była lub jest możliwa albo jeżeli nie zachodzi
wyjątek, o którym mowa w art. 4241 § 2.

Art. 4249. Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania, jeżeli jest
oczywiście bezzasadna.

Art. 42410. Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę w granicach zaskarżenia oraz
w granicach podstaw. Skarga podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, chyba
że ważne względy przemawiają za wyznaczeniem rozprawy.

Art. 42411. § 1. Sąd Najwyższy oddala skargę w razie braku podstawy do
stwierdzenia, że zaskarżony wyrok jest niezgodny z prawem.
§ 2. Uwzględniając skargę, Sąd Najwyższy stwierdza, że wyrok jest
w zaskarżonym zakresie niezgodny z prawem.
§ 3. Jeżeli w chwili orzekania sprawa ze względu na osobę nie podlegała
orzecznictwu sądów polskich albo w sprawie droga sądowa była niedopuszczalna, Sąd
Najwyższy – stwierdzając niezgodność wyroku z prawem – uchyla zaskarżony wyrok
oraz wyrok sądu pierwszej instancji i odrzuca pozew albo umarza postępowanie.

Art. 42412. W wypadkach nieuregulowanych przepisami niniejszego działu do
postępowania wywołanego wniesieniem skargi stosuje się odpowiednio przepisy
o skardze kasacyjnej.
Art. 424. (uchylony).
Art. 4241. § 1. Można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe.
§ 2. W wyjątkowych wypadkach, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, można także żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu pierwszej lub drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie wyroku w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych.
Art. 4241a. § 1. Od wyroków sądu drugiej instancji, od których wniesiono skargę kasacyjną, oraz od orzeczeń Sądu Najwyższego skarga nie przysługuje.
§ 2. Orzeczenie Sądu Najwyższego wydane na skutek wniesienia skargi kasacyjnej traktuje się jak orzeczenie wydane w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi.
Art. 4241b. W wypadku prawomocnych orzeczeń, od których skarga nie przysługuje, odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem można domagać się bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w postępowaniu ze skargi, chyba że strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych.
Art. 4242. W wypadkach określonych w art. 4241 skargę może wnieść także Prokurator Generalny, jeżeli niezgodność wyroku z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego, Rzecznik Praw Obywatelskich - jeżeli niezgodność wyroku z prawem wynika z naruszenia konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, albo Rzecznik Praw Dziecka - jeżeli niezgodność wyroku z prawem wynika z naruszenia praw dziecka.
Art. 4243. Od tego samego wyroku strona może wnieść tylko jedną skargę.
Art. 4244. Skargę można oprzeć na podstawie naruszeń prawa materialnego lub przepisów postępowania, które spowodowały niezgodność wyroku z prawem, gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda. Podstawą skargi nie mogą być jednak zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.
Art. 4245. § 1. Skarga powinna zawierać:
1) oznaczenie wyroku, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest on zaskarżony w całości lub w części;
2) przytoczenie jej podstaw oraz ich uzasadnienie;
3) wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżony wyrok jest niezgodny;
4) uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie wyroku, którego skarga dotyczy;
5) wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe, a ponadto - gdy skargę wniesiono, stosując art. 4241 § 2 - że występuje wyjątkowy wypadek uzasadniający wniesienie skargi;
6) wniosek o stwierdzenie niezgodności wyroku z prawem.
§ 2. Ponadto skarga powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego. Do skargi - oprócz jej odpisów dla doręczenia ich uczestniczącym w sprawie osobom - dołącza się dwa odpisy przeznaczone do akt Sądu Najwyższego.
Art. 4246. § 1. Skargę wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok, w terminie dwóch lat od dnia jego uprawomocnienia się.
§ 2. W razie stwierdzenia niezachowania warunków formalnych określonych w art. 4245 § 2, przewodniczący wzywa o poprawienie lub uzupełnienie skargi.
§ 3. Skargę nieopłaconą, skargę wniesioną z naruszeniem art. 871 § 1 oraz skargę, której braków strona nie usunęła w terminie, sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym.
Art. 4247. Po doręczeniu skargi stronie przeciwnej, a gdy skargę wniósł Prokurator Generalny, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka - obydwu stronom, sąd przedstawia niezwłocznie akta sprawy Sądowi Najwyższemu.
Art. 4248. § 1. Sąd Najwyższy odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez sąd niższej instancji, skargę wniesioną po upływie terminu, skargę niespełniającą wymagań określonych w art. 4245 § 1, jak również skargę z innych przyczyn niedopuszczalną.
§ 2. Skarga podlega także odrzuceniu, jeżeli zmiana zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych była lub jest możliwa albo jeżeli nie zachodzi wyjątek, o którym mowa w art. 4241 § 2.
Art. 4249. Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania, jeżeli jest oczywiście bezzasadna.
Art. 42410. Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw. Skarga podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, chyba że ważne względy przemawiają za wyznaczeniem rozprawy.
Art. 42411. § 1. Sąd Najwyższy oddala skargę w razie braku podstawy do stwierdzenia, że zaskarżony wyrok jest niezgodny z prawem.
§ 2. Uwzględniając skargę, Sąd Najwyższy stwierdza, że wyrok jest w zaskarżonym zakresie niezgodny z prawem.
§ 3. Jeżeli w chwili orzekania sprawa ze względu na osobę nie podlegała orzecznictwu sądów polskich albo w sprawie droga sądowa była niedopuszczalna, Sąd Najwyższy - stwierdzając niezgodność wyroku z prawem - uchyla zaskarżony wyrok oraz wyrok sądu pierwszej instancji i odrzuca pozew albo umarza postępowanie.
Art. 42412. W wypadkach nieuregulowanych przepisami niniejszego działu do postępowania wywołanego wniesieniem skargi stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej.
Art. 445. § 1. W czasie trwania procesu o rozwód lub o separację nie może być
wszczęta odrębna sprawa o zaspokojenie potrzeb rodziny i o alimenty pomiędzy
małżonkami albo pomiędzy nimi a ich wspólnymi małoletnimi dziećmi co do
świadczeń za okres od wytoczenia powództwa o rozwód lub o separację. Pozew lub
wniosek o zabezpieczenie w takiej sprawie sąd przekaże sądowi, w którym toczy się sprawa o rozwód lub o separację, w celu rozstrzygnięcia według przepisów
o postępowaniu zabezpieczającym.
§ 2. Postępowanie w sprawie o zaspokojenie potrzeb rodziny lub o alimenty,
wszczęte przed wytoczeniem powództwa o rozwód lub o separację, ulega z urzędu
zawieszeniu z chwilą wytoczenia powództwa o rozwód lub o separację co do
świadczeń za okres od jego wytoczenia. Z chwilą wydania w sprawie o rozwód lub
o separację postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia wykonania obowiązku
zaspokajania potrzeb rodziny lub o alimenty wstrzymuje się także z mocy prawa
wykonanie nieprawomocnych orzeczeń o obowiązku tych świadczeń, wydanych
w poprzednio wszczętej sprawie, za okres od wytoczenia powództwa o rozwód lub
o separację.
§ 3. Po prawomocnym zakończeniu sprawy o rozwód lub o separację zawieszone
postępowanie podejmuje się z mocy prawa, orzeczenia zaś, których wykonanie było
wstrzymane, podlegają wykonaniu, jednak tylko co do okresu, za który w sprawie
o rozwód lub o separację nie orzeczono o roszczeniach objętych zawieszonym
postępowaniem. W pozostałym zakresie postępowanie ulega z mocy prawa
umorzeniu.

Art. 4451. § 1. Jeżeli sprawa o rozwód lub o separację jest w toku, nie może być
wszczęte odrębne postępowanie dotyczące władzy rodzicielskiej nad wspólnymi
małoletnimi dziećmi stron lub o ustalenie kontaktów z nimi. W razie potrzeby
orzeczenia o władzy rodzicielskiej lub o kontaktach stosuje się przepisy
o postępowaniu zabezpieczającym.
§ 2. Postępowanie w sprawie dotyczącej władzy rodzicielskiej lub kontaktów
wszczęte przed wytoczeniem powództwa o rozwód lub o separację ulega z urzędu
zawieszeniu, a o władzy rodzicielskiej lub kontaktach przez cały czas trwania sprawy
o rozwód lub o separację sąd orzeka w postępowaniu zabezpieczającym. Sąd
postanowi podjąć postępowanie dotyczące władzy rodzicielskiej lub kontaktów, jeżeli
w prawomocnym orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie o rozwód lub
o separację nie orzeczono o władzy rodzicielskiej lub kontaktach. W przeciwnym
wypadku postępowanie ulega umorzeniu.

Art. 4452. W każdym stanie sprawy o rozwód lub separację sąd może skierować
strony do mediacji w celu ugodowego załatwienia spornych kwestii dotyczących zaspokojenia potrzeb rodziny, alimentów, sposobu sprawowania władzy
rodzicielskiej, kontaktów z dziećmi oraz spraw majątkowych podlegających
rozstrzygnięciu w wyroku orzekającym rozwód lub separację. Przepis
art. 436 § 4 stosuje się odpowiednio.

Art. 4453. Na wniosek strony stosuje się przepisy art. 5821 § 2 lub 3.
Art. 454. § 1. W sprawach o ustalenie macierzyństwa albo ojcostwa prokurator
wytaczając powództwo wskazuje w pozwie dziecko, na którego rzecz wytacza
powództwo, oraz pozywa odpowiednio matkę dziecka albo domniemanego ojca,
a jeżeli osoby te nie żyją – kuratora ustanowionego na ich miejsce.
§ 11. W sprawach o zaprzeczenie macierzyństwa prokurator, wytaczając
powództwo, pozywa kobietę wpisaną jako matka w akcie urodzenia dziecka,
mężczyznę, którego ojcostwo zostało ustalone z uwzględnieniem jej macierzyństwa,
oraz dziecko, a jeżeli osoby te nie żyją – kuratora ustanowionego na ich miejsce.
§ 2. W sprawach o zaprzeczenie ojcostwa prokurator, wytaczając powództwo,
pozywa męża matki dziecka, a jeżeli ten nie żyje – kuratora ustanowionego na jego
miejsce, matkę dziecka, jeżeli ta żyje, oraz dziecko, a jeżeli dziecko nie żyje – kuratora
ustanowionego na jego miejsce.
§ 3. W sprawach o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa prokurator,
wytaczając powództwo, pozywa dziecko, a jeżeli dziecko nie żyje – kuratora ustanowionego na jego miejsce oraz mężczyznę, który uznał ojcostwo, a jeżeli ten nie
żyje – kuratora ustanowionego na jego miejsce, a także matkę dziecka, jeżeli ta żyje.
§ 4. W sprawach o rozwiązanie przysposobienia prokurator wytaczając
powództwo pozywa przysposabiającego oraz przysposobionego.

Art. 4541. § 1. Powództwo wzajemne o ustalenie lub zaprzeczenie
macierzyństwa, o ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa, a także o ustalenie
bezskuteczności uznania ojcostwa nie jest dopuszczalne.
§ 2. W czasie trwania procesu o ustalenie lub zaprzeczenie macierzyństwa,
o ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa albo o ustalenie bezskuteczności uznania
ojcostwa nie może być wszczęta odrębna sprawa o ustalenie lub zaprzeczenie
macierzyństwa, o ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa albo o ustalenie
bezskuteczności uznania ojcostwa.
§ 3. Strona pozwana może jednak również żądać ustalenia lub zaprzeczenia
macierzyństwa, ustalenia lub zaprzeczenia ojcostwa albo ustalenia bezskuteczności
uznania ojcostwa.
Art. 456. § 1. Postępowanie umarza się w razie śmierci jednej ze stron, a jeżeli
w charakterze tej samej strony występuje kilka osób, w razie śmierci wszystkich tych
osób, z zastrzeżeniem § 2 i 3.
§ 2. W sprawie wytoczonej przez dziecko o ustalenie albo zaprzeczenie
macierzyństwa, o zaprzeczenie ojcostwa albo ustalenie bezskuteczności uznania, jak
również w sprawie wytoczonej przez dziecko albo jego matkę o ustalenie ojcostwa,
postępowanie zawiesza się w razie śmierci pozwanych do czasu ustanowienia przez
sąd orzekający kuratora, który wstępuje do sprawy na miejsce zmarłego. Przepis ten
stosuje się w sprawie o rozwiązanie przysposobienia w razie śmierci
przysposabiającego.
§ 3. W sprawie o ustalenie lub zaprzeczenie macierzyństwa, ustalenie lub
zaprzeczenie ojcostwa oraz ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa postępowanie
zawiesza się w razie śmierci dziecka, które było pozwanym w sprawie, do czasu
ustanowienia przez sąd orzekający kuratora, który wstępuje do sprawy na miejsce
zmarłego dziecka. W razie śmierci dziecka, które było powodem w sprawie, postępowanie zawiesza się, a jeżeli zstępni dziecka w ciągu sześciu miesięcy od dnia
wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania nie zgłoszą wniosku o jego
podjęcie, sąd postępowanie umorzy.

Art. 4561. § 1. W sprawach o ustalenie macierzyństwa przewodniczący
zawiadamia o toczącym się procesie mężczyznę, którego dotyczy domniemanie
pochodzenia dziecka od męża matki, doręczając mu odpis pozwu.
§ 2. W sprawach o zaprzeczenie macierzyństwa przewodniczący zawiadamia
o toczącym się procesie mężczyznę, którego ojcostwa dotyczy wynik postępowania,
doręczając mu odpis pozwu.
Art. 458. § 1. W sprawach objętych przepisami działu niniejszego stosuje się
odpowiednio przepisy art. 426, 429, 431, 434 i 435.
§ 2. Jeżeli jednocześnie z ustaleniem ojcostwa dochodzi się związanych z tym
roszczeń majątkowych, do części postępowania dotyczących tych roszczeń nie stosuje
się przepisów art. 429 i 456. W razie śmierci pozwanego postępowanie w części
dotyczącej roszczeń majątkowych zawiesza się do czasu prawomocnego
rozstrzygnięcia sprawy o ustalenie ojcostwa, po czym może ono być podjęte
z udziałem następców prawnych zmarłego lub kuratora spadku.

Art. 4581. § 1. Przepisy niniejszego działu stosuje się w sprawach
gospodarczych podlegających rozpoznaniu w procesie.
§ 2. W sprawach gospodarczych rozpoznawanych według przepisów niniejszego
działu przepisy o innych postępowaniach odrębnych stosuje się w zakresie, w którym
nie są sprzeczne z przepisami niniejszego działu. Nie dotyczy to spraw gospodarczych
rozpoznawanych w europejskim postępowaniu nakazowym, europejskim
postępowaniu w sprawie drobnych roszczeń oraz elektronicznym postępowaniu
upominawczym.

Art. 4582. § 1. Sprawami gospodarczymi są sprawy:
1) ze stosunków cywilnych między przedsiębiorcami w zakresie prowadzonej przez
nich działalności gospodarczej;
2) określone w pkt 1, choćby którakolwiek ze stron zaprzestała prowadzenia
działalności gospodarczej;
3) ze stosunku spółki oraz dotyczące roszczeń, o których mowa w art. 291300
i art. 479490 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych
(Dz. U. z 2019 r. poz. 505, z późn. zm.);
4) przeciwko przedsiębiorcom o zaniechanie naruszania środowiska i przywrócenie
do stanu poprzedniego lub o naprawienie szkody z tym związanej oraz
o zakazanie albo ograniczenie działalności zagrażającej środowisku;
5) z umów o roboty budowlane oraz ze związanych z procesem budowlanym umów
służących wykonaniu robót budowlanych;
6) z umów leasingu;
7) przeciwko osobom odpowiadającym za dług przedsiębiorcy, także posiłkowo lub
solidarnie, z mocy prawa lub czynności prawnej;
8) między organami przedsiębiorstwa państwowego;
9) między przedsiębiorstwem państwowym lub jego organami a jego organem
założycielskim lub organem sprawującym nadzór;
10) z zakresu prawa upadłościowego i restrukturyzacyjnego;
11) o nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu, którym jest
orzeczenie sądu gospodarczego prawomocne lub podlegające
natychmiastowemu wykonaniu albo ugoda zawarta przed tym sądem;
12) o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego opartego na prawomocnym
lub podlegającym natychmiastowemu wykonaniu orzeczeniu sądu
gospodarczego albo ugodzie zawartej przed tym sądem.
§ 2. Nie są sprawami gospodarczymi sprawy o:
1) podział majątku wspólnego wspólników spółki cywilnej po jej ustaniu;
2) wierzytelność nabytą od osoby niebędącej przedsiębiorcą, chyba że
wierzytelność ta powstała ze stosunku prawnego w zakresie działalności
gospodarczej prowadzonej przez wszystkie jego strony.

Art. 4583. § 1. Pozew powinien zawierać również wskazanie adresu poczty
elektronicznej powoda albo oświadczenie powoda, że nie posiada takiego adresu.
§ 2. Pierwsze pismo procesowe pozwanego wniesione po doręczeniu odpisu
pozwu powinno zawierać również wskazanie adresu poczty elektronicznej albo
oświadczenie pozwanego, że nie posiada takiego adresu, o czym poucza się go
doręczając odpis pozwu.
§ 3. Niespełnienie wymogów, o których mowa w § 1 lub 2, uznaje się za brak
formalny pisma uniemożliwiający nadanie mu prawidłowego biegu.

Art. 4584. § 1. Stronę niezastępowaną przez adwokata, radcę prawnego,
rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej sąd
poucza o treści art. 4585 § 1 i 4, art. 4586, art. 45810 oraz art. 45811.
§ 2. Pouczeń, o których mowa w § 1, udziela się stronie niezwłocznie po
złożeniu pierwszego pisma procesowego, a jeżeli było ono dotknięte brakami – po ich
usunięciu. Doręczenie pouczeń następuje na piśmie oraz na wskazany przez stronę
adres poczty elektronicznej. Pouczenia doręcza się także pełnomocnikowi, chyba że
pełnomocnikiem tym jest adwokat, radca prawny lub rzecznik patentowy lub za stronę
działa Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej.
§ 3. Stronie niezastępowanej przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika
patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej, która nie jest
przedsiębiorcą lub jest przedsiębiorcą będącym osobą fizyczną, udziela się pouczeń,
o których mowa w § 1, także przy pierwszej czynności sądu, na którą strona się stawiła.
§ 4. Stronę, której nie udzielono pouczeń, o których mowa w § 1, w sposób
przewidziany w § 2, uważa się za pozbawioną możności obrony swych praw, chyba
że nieudzielenie pouczeń nie miało wpływu na zachowanie tej strony w toku
postępowania.

Art. 4585. § 1. Powód jest obowiązany powołać wszystkie twierdzenia i dowody
w pozwie, a pozwany – w odpowiedzi na pozew.
§ 2. Doręczając pouczenia, o których mowa w art. 4584 § 1, przewodniczący
wzywa stronę, by w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż tydzień, powołała
wszystkie twierdzenia i dowody.
§ 3. Stosownie do okoliczności sprawy przewodniczący może określić inny
termin do powołania przez stronę twierdzeń i dowodów.
§ 4. Twierdzenia i dowody powołane z naruszeniem § 13 podlegają
pominięciu, chyba że strona uprawdopodobni, że ich powołanie nie było możliwe albo
że potrzeba ich powołania wynikła później. W takim przypadku dalsze twierdzenia
i dowody na ich poparcie powinny być powołane w terminie dwóch tygodni od dnia,
w którym ich powołanie stało się możliwe lub wynikła potrzeba ich powołania.

Art. 4586. § 1. Na wniosek strony, która nie jest przedsiębiorcą lub jest
przedsiębiorcą będącym osobą fizyczną, sąd rozpoznaje sprawę z pominięciem
przepisów niniejszego działu.
§ 2. Wniosek, o którym mowa w § 1, strona może złożyć w terminie tygodnia od
dnia doręczenia jej na piśmie pouczeń, o których mowa w art. 4584 § 1, a jeżeli
doręczenie pouczeń nie było wymagane – w pozwie albo pierwszym piśmie
procesowym pozwanego.

Art. 4587. § 1. Sąd gospodarczy, który stwierdzi, że sprawa nie jest sprawą
gospodarczą, może z tego powodu przekazać ją sądowi właściwemu w terminie
miesiąca od dnia wdania się w spór co do istoty sprawy przez pozwanego.
§ 2. Przekazanie sprawy gospodarczej może nastąpić w terminie miesiąca od
dnia wdania się w spór co do istoty sprawy przez pozwanego. Sprawę gospodarczą,
której nie przekazano sądowi gospodarczemu ze względu na upływ tego terminu,
rozpoznaje się z pominięciem przepisów niniejszego działu.

Art. 4588. § 1. W toku postępowania nie można występować z nowymi
roszczeniami zamiast lub obok dotychczasowych. Jednakże w przypadku zmiany
okoliczności powód może żądać, zamiast pierwotnego przedmiotu sporu, jego
równowartości lub innego przedmiotu, a w sprawach o świadczenie powtarzające się
może nadto rozszerzyć powództwo o świadczenia za kolejne okresy.
§ 2. Przepisów art. 177 § 1 pkt 5, art. 194196, art. 198 oraz art. 205 nie stosuje
się.
§ 3. Powództwo wzajemne jest niedopuszczalne.
§ 4. Przewodniczący i sąd są obowiązani podejmować czynności tak, by
rozstrzygnięcie w sprawie zapadło nie później niż sześć miesięcy od dnia złożenia
odpowiedzi na pozew. Jeżeli odpowiedź ta była dotknięta brakami, termin ten biegnie od dnia usunięcia tych braków, a jeżeli jej nie złożono – od dnia upływu terminu do jej złożenia.

Art. 4589. § 1. Strony mogą się umówić o wyłączenie określonych dowodów
w postępowaniu w sprawie z określonego stosunku prawnego powstałego na
podstawie umowy (umowa dowodowa).
§ 2. Umowę dowodową zawiera się na piśmie pod rygorem nieważności albo
ustnie przed sądem. W przypadku wątpliwości uważa się, że umowa późniejsza
utrzymuje w mocy te postanowienia umowy wcześniejszej, które da się z nią
pogodzić.
§ 3. Umowa dowodowa zawarta pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu jest
nieważna.
§ 4. Zarzut nieważności lub bezskuteczności umowy dowodowej można
podnieść najpóźniej na posiedzeniu, na którym powołano się na tę umowę, a jeśli
uczyniono to w piśmie procesowym – najpóźniej w następnym piśmie procesowym
albo na najbliższym posiedzeniu.
§ 5. Objęcie umową dowodową dowodu przeprowadzonego przed sądem przed
jej zawarciem nie pozbawia go mocy dowodowej.
§ 6. Sąd nie dopuści z urzędu dowodu wyłączonego umową dowodową.
§ 7. Fakty, które miałyby zostać wykazane dowodami wyłączonymi przez
umowę dowodową, sąd może ustalić na podstawie twierdzeń stron, biorąc pod
rozwagę całokształt okoliczności sprawy. Jeżeli ustalenia wymaga rozmiar należnego
świadczenia, przepis art. 322 stosuje się odpowiednio.

Art. 45810. Dowód z zeznań świadków sąd może dopuścić jedynie wtedy, gdy po
wyczerpaniu innych środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione
fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Art. 45811. Czynność strony, w szczególności oświadczenie woli lub wiedzy,
z którą prawo łączy nabycie, utratę lub zmianę uprawnienia strony w zakresie danego
stosunku prawnego, może być wykazana tylko dokumentem, o którym mowa
w art. 773 Kodeksu cywilnego, chyba że strona wykaże, że nie może przedstawić
dokumentu z przyczyn od niej niezależnych.

Art. 45812. Niezależnie od wyniku sprawy sąd może obciążyć kosztami procesu
w całości lub części stronę, która przed wytoczeniem powództwa zaniechała próby dobrowolnego rozwiązania sporu, uchyliła się od udziału w niej lub uczestniczyła
w niej w złej wierze i przez to przyczyniła się do zbędnego wytoczenia powództwa
lub wadliwego określenia przedmiotu sprawy.

Art. 45813. Do wyroku sądu pierwszej instancji zasądzającego świadczenie
w pieniądzu lub rzeczach zamiennych przepisy art. 492 § 1 i 2 stosuje się
odpowiednio.
Art. 461. § 1. Powództwo w sprawie z zakresu prawa pracy można wytoczyć
bądź przed sąd ogólnie właściwy dla pozwanego, bądź przed sąd, w którego obszarze
właściwości praca jest, była lub miała być wykonywana.
§ 11. Do właściwości sądów rejonowych, bez względu na wartość przedmiotu
sporu, należą sprawy z zakresu prawa pracy o ustalenie istnienia stosunku pracy,
o uznanie bezskuteczności wypowiedzenia stosunku pracy, o przywrócenie do pracy
i przywrócenie poprzednich warunków pracy lub płacy oraz łącznie z nimi
dochodzone roszczenia i o odszkodowanie w przypadku nieuzasadnionego lub
naruszającego przepisy wypowiedzenia oraz rozwiązania stosunku pracy, a także
sprawy dotyczące kar porządkowych i świadectwa pracy oraz roszczenia z tym
związane.
§ 2. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych właściwy jest sąd,
w którego obszarze właściwości ma miejsce zamieszkania albo siedzibę strona
odwołująca się od decyzji wydanej przez organ rentowy lub orzeczenia wydanego
przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, jak również
występująca z żądaniem w pozostałych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych
wymienionych w art. 476 § 3. Jeżeli na tej podstawie nie można ustalić sądu
właściwego, właściwy jest sąd, w którego obszarze właściwości ma siedzibę organ
rentowy, a w sprawie, w której występuje wymieniony w art. 476 § 3 organ inny niż
rentowy – ten organ.
§ 21. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, w których wniesiono
odwołanie od decyzji organu emerytalnego określonego przez ministra właściwego do
spraw wewnętrznych, wojskowego organu emerytalnego albo organu emerytalnego
właściwego w stosunku do funkcjonariuszy Służby Więziennej, właściwy jest sąd,
w którego obszarze właściwości ma siedzibę ten organ. Przepisu art. 44 nie stosuje się,
chyba że miałoby to prowadzić do nieważności postępowania.
§ 22. (uchylony)
§ 3. Sąd właściwy może na zgodny wniosek stron przekazać sprawę do
rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, rozpoznającemu sprawy z zakresu
prawa pracy lub ubezpieczeń społecznych, jeżeli przemawiają za tym względy
celowości.
Art. 476. § 1. Przez sprawy z zakresu prawa pracy rozumie się sprawy:
1) o roszczenia ze stosunku pracy lub z nim związane;
11) o ustalenie istnienia stosunku pracy, jeżeli łączący strony stosunek prawny,
wbrew zawartej między nimi umowie, ma cechy stosunku pracy;
2) o roszczenia z innych stosunków prawnych, do których z mocy odrębnych
przepisów stosuje się przepisy prawa pracy;
3) o odszkodowania dochodzone od pracodawcy na podstawie przepisów
o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
§ 2. Przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy,
w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących:
1) ubezpieczeń społecznych;
2) emerytur i rent;
3) (uchylony)
4) innych świadczeń w sprawach należących do właściwości Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych;
5) świadczeń odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby
pozostających w związku ze służbą wojskową albo służbą w Policji, Straży
Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służbie Celno-Skarbowej, Państwowej
Straży Pożarnej, Biurze Ochrony Rządu, Służbie Ochrony Państwa, Służbie
Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,
Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego oraz
Centralnym Biurze Antykorupcyjnym.
§ 3. Przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się także sprawy
wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie,
a także sprawy, w których wniesiono odwołanie od orzeczenia wojewódzkiego
zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, sprawy o roszczenia ze stosunków
prawnych między członkami otwartych funduszy emerytalnych a tymi funduszami lub
ich organami oraz sprawy ze stosunków między emerytami lub osobami uposażonymi
w rozumieniu przepisów o emeryturach kapitałowych a Zakładem Ubezpieczeń
Społecznych.
§ 4. Przez organy rentowe rozumie się:
1) jednostki organizacyjne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych określone
w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, właściwe do wydawania
decyzji w sprawach świadczeń,
2) (uchylony)
3) wojskowe organy emerytalne oraz organy emerytalne resortów spraw
wewnętrznych i sprawiedliwości, a także inne organy wojskowe i organy
resortów spraw wewnętrznych i sprawiedliwości
– właściwe do wydawania decyzji w sprawach, o których mowa w § 2, a także Prezesa
Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.
§ 5. Przez użyte w niniejszym dziale określenie
1) pracownik – rozumie się również:
a) członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej, osobę świadczącą pracę na
podstawie umowy o pracę nakładczą oraz członków rodziny
i spadkobierców pracownika, członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej
i osoby świadczącej pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą, a także
inne osoby, którym z mocy odrębnych przepisów przysługują roszczenia
z zakresu prawa pracy,
b) osobę dochodzącą od pracodawcy odszkodowania lub ustalenia uprawnień
do świadczeń na podstawie przepisów o świadczeniach z tytułu wypadków
przy pracy i chorób zawodowych;
2) ubezpieczony – rozumie się osobę ubiegającą się o:
a) świadczenie z ubezpieczeń społecznych albo o emeryturę lub rentę,
b) ustalenie istnienia bądź nieistnienia obowiązku ubezpieczenia, jego zakresu
lub wymiaru składki z tego tytułu,
c) świadczenia w sprawach należących do właściwości Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych,
d) świadczenie odszkodowawcze przysługujące w razie wypadku lub choroby
pozostające w związku ze służbą wojskową albo służbą w Policji, Straży
Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służbie Celno-Skarbowej,
Państwowej Straży Pożarnej, Biurze Ochrony Rządu, Służbie Ochrony
Państwa, Służbie Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego,
Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu
Wojskowego oraz Centralnym Biurze Antykorupcyjnym.
Art. 477. W postępowaniu wszczętym z powództwa pracownika wezwania do
udziału w sprawie, o którym mowa w art. 194 § 1 i § 3, sąd może dokonać również
z urzędu. Przewodniczący poucza pracownika o roszczeniach wynikających
z przytoczonych przez niego faktów.

Art. 4771. Jeżeli pracownik dokonał wyboru jednego z przysługujących mu
alternatywnie roszczeń, a zgłoszone roszczenie okaże się nieuzasadnione, sąd może
z urzędu uwzględnić inne roszczenie alternatywne.

Art. 4771a. W przypadku wystąpienia z żądaniem zobowiązania pracodawcy do
wydania świadectwa pracy, o którym mowa w art. 971 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca
1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1040, 1043 i 1495), jeżeli okaże się, że
pracodawca nie istnieje albo z innych przyczyn wytoczenie przeciwko niemu
powództwa jest niemożliwe, sąd rozpozna żądanie w postępowaniu nieprocesowym
jako żądanie ustalenia uprawnienia do otrzymania świadectwa pracy.

Art. 4771b. § 1. W wyroku uwzględniającym żądanie zobowiązania pracodawcy
do wydania świadectwa pracy, o którym mowa w art. 971 § 1 ustawy z dnia
26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, sąd określa treść świadectwa pracy zgodnie
z art. 97 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy i przepisami wydanymi
na podstawie art. 97 § 4 tej ustawy. Jeżeli określenie wszystkich faktów
wymienionych w tych przepisach jest niemożliwe, w wyroku określa się co najmniej
okres i rodzaj wykonywanej pracy, wymiar czasu pracy, zajmowane stanowiska oraz
tryb rozwiązania albo okoliczności wygaśnięcia stosunku pracy, a w sytuacji gdy
określenie trybu rozwiązania albo okoliczności wygaśnięcia stosunku pracy również
jest niemożliwe – wskazuje się, że rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło za
wypowiedzeniem dokonanym przez pracodawcę.
§ 2. Prawomocny wyrok zobowiązujący pracodawcę do wydania świadectwa
pracy zastępuje to świadectwo.
§ 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do żądania sprostowania
świadectwa pracy.

Art. 4772.  § 1. Zasądzając należność pracownika w sprawach z zakresu prawa
pracy, sąd z urzędu nada wyrokowi przy jego wydaniu rygor natychmiastowej
wykonalności w części nieprzekraczającej pełnego jednomiesięcznego
wynagrodzenia pracownika. Przepis art. 334 § 4 i art. 335 § 1 zdanie drugie stosuje się
odpowiednio; nie stosuje się przepisu art. 335 § 2.
§ 2. Uznając wypowiedzenie umowy o pracę za bezskuteczne albo przywracając
pracownika do pracy, sąd na wniosek pracownika może w wyroku nałożyć na
pracodawcę obowiązek dalszego zatrudnienia pracownika do czasu prawomocnego
zakończenia postępowania.

Art. 4773. (uchylony).

Art. 4774. (uchylony).

Art. 4775. (uchylony).

Art. 4776. § 1. Wyrok sądu pierwszej instancji zasądzający świadczenia na rzecz
pracownika lub członków jego rodziny, w stosunku do którego sąd drugiej instancji
oddalił apelację pracodawcy, podlega natychmiastowemu wykonaniu także w części,
w której sąd nie nadał mu rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie
art. 4772.
§ 2. Przepis § 1 stosuje się również do wyroków sądu drugiej instancji
zasądzających świadczenia na rzecz pracownika lub członków jego rodziny.
§ 3. Sąd drugiej instancji nadaje z urzędu wyrokowi, o którym mowa w § 1 i 2,
klauzulę wykonalności w dniu ogłoszenia wyroku i wyrok zaopatrzony klauzulą
wydaje uprawnionemu.

Art. 4777. Przepisów art. 464, art. 467 § 31 i art. 470473 nie stosuje się w sprawach, w których pracownik jest stroną pozwaną.

Art. 4777a. Przepisu art. 176 § 2 nie stosuje się w postępowaniach z zakresu
prawa pracy, w sprawach, w których podmiot w restrukturyzacji, o którym mowa
w art. 2 pkt 44 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu
Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej
restrukturyzacji, jest pozwanym.

Art. 4778.  § 1. Do właściwości sądów okręgowych należą sprawy z zakresu
ubezpieczeń społecznych, z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość
sądów rejonowych.
§ 2. Do właściwości sądów rejonowych należą sprawy:
1) o zasiłek chorobowy, wyrównawczy, opiekuńczy, macierzyński oraz
pogrzebowy;
2) o świadczenie rehabilitacyjne;
3) o odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy rolniczej, wypadku w drodze do
pracy lub z pracy, wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, wypadku lub
choroby zawodowej pozostającej w związku z czynną służbą wojskową albo
służbą w Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,
Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego,
Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Straży Granicznej, Straży
Marszałkowskiej, Biurze Ochrony Rządu, Służbie Ochrony Państwa, Służbie
Więziennej, Państwowej Straży Pożarnej i Służbie Celno-Skarbowej;
4) o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.
5) (uchylony)
6) (uchylony)

Art. 4779. § 1. Odwołania od decyzji organów rentowych lub orzeczeń
wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności wnosi się na
piśmie do organu lub zespołu, który wydał decyzję lub orzeczenie, lub do protokołu
sporządzonego przez ten organ lub zespół, w terminie miesiąca od dnia doręczenia
decyzji lub orzeczenia.
§ 2. Organ rentowy lub wojewódzki zespół do spraw orzekania
o niepełnosprawności przekazuje niezwłocznie odwołanie wraz z aktami sprawy do
sądu. Organ ten lub zespół, jeżeli uzna odwołanie w całości za słuszne, może zmienić
lub uchylić zaskarżoną decyzję lub orzeczenie. W tym przypadku odwołaniu nie
nadaje się dalszego biegu.
§ 21. Jeżeli w odwołaniu od decyzji organu rentowego wskazano nowe
okoliczności dotyczące niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji albo stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, które powstały po
dniu wydania orzeczenia przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,
od którego nie wniesiono sprzeciwu, lub orzeczenia komisji lekarskiej Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych, organ rentowy nie przekazuje odwołania do sądu, lecz
kieruje do lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do ponownego
rozpatrzenia. Organ rentowy uchyla decyzję, rozpatruje nowe okoliczności i wydaje
decyzję, od której przysługuje odwołanie do sądu. Przepis ten stosuje się także
wówczas, gdy nie można ustalić daty powstania wskazanych w odwołaniu nowych
okoliczności.
§ 3. Sąd odrzuci odwołanie wniesione po upływie terminu, chyba że
przekroczenie terminu nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od
odwołującego się.
§ 3
1
. Sąd odrzuci odwołanie w sprawie o świadczenie z ubezpieczeń
społecznych, do którego prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy
lub niezdolności do samodzielnej egzystencji albo stwierdzenia stałego lub
długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, jeżeli podstawę do wydania decyzji stanowi
orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a osoba
zainteresowana nie wniosła sprzeciwu od tego orzeczenia do komisji lekarskiej
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i odwołanie jest oparte wyłącznie na zarzutach
dotyczących tego orzeczenia. Jeżeli odwołanie opiera się także na zarzucie
nierozpatrzenia wniesionego po terminie sprzeciwu od tego orzeczenia, a wniesienie
sprzeciwu po terminie nastąpiło z przyczyn niezależnych od osoby zainteresowanej,
sąd uchyla decyzję, przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania organowi
rentowemu i umarza postępowanie. W takim przypadku organ rentowy kieruje
sprzeciw do rozpatrzenia do komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
§ 32. (uchylony)
§ 33. Przepis § 31 stosuje się odpowiednio w sprawach o świadczenia
z ubezpieczenia społecznego rolników.
§ 4. Jeżeli organ rentowy lub wojewódzki zespół do spraw orzekania
o niepełnosprawności nie wydał decyzji lub orzeczenia w terminie dwóch miesięcy od
dnia zgłoszenia roszczenia w sposób przepisany, odwołanie można wnieść w każdym
czasie po upływie tego terminu.
§ 5. Ubezpieczony lub osoba odwołująca się od orzeczenia wojewódzkiego
zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności może również wnieść odwołanie –
z wyłączeniem odwołania, o którym mowa w § 4 – do protokołu w sądzie właściwym
do rozpoznania sprawy albo w sądzie właściwym dla miejsca zamieszkania
ubezpieczonego lub osoby odwołującej się od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do
spraw orzekania o niepełnosprawności.
§ 6. Sąd, do którego wniesiono odwołanie, niezwłocznie przekazuje protokół
organowi lub zespołowi, który wydał zaskarżoną decyzję lub orzeczenie, chyba że sąd
ten jest właściwy do jego rozpoznania. W takim przypadku przewodniczący
niezwłocznie zażąda akt sprawy i nada bieg odwołaniu, przesyłając odpis protokołu
organowi lub zespołowi, który wydał zaskarżoną decyzję lub orzeczenie.

Art. 47710. . § 1. Odwołanie powinno zawierać oznaczenie zaskarżonej decyzji
lub orzeczenia, zwięzłe przytoczenie zarzutów oraz wniosków i ich uzasadnienie oraz
podpis ubezpieczonego albo osoby odwołującej się od orzeczenia wojewódzkiego
zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, albo przedstawiciela ustawowego
lub pełnomocnika ubezpieczonego albo osoby odwołującej się od orzeczenia
wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności.
§ 2. Jeżeli ubezpieczony zgłosił nowe żądanie, dotychczas nierozpoznane przez
organ rentowy, sąd przyjmuje to żądanie do protokołu i przekazuje go do rozpoznania
organowi rentowemu.


Art. 47711. § 1. Stronami są ubezpieczony, osoba odwołująca się od orzeczenia
wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, inna osoba, której
praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja, organ rentowy, wojewódzki zespół
do spraw orzekania o niepełnosprawności i zainteresowany.
§ 2. Zainteresowanym jest ten, czyje prawa lub obowiązki zależą od
rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli zainteresowany nie bierze udziału w sprawie, sąd
zawiadomi go o toczącym się postępowaniu. Zainteresowany może przystąpić do
sprawy w ciągu dwóch tygodni od dnia doręczenia zawiadomienia. Do
zainteresowanego przepisu art. 174 § 1 nie stosuje się.
§ 3. (uchylony)

Art. 47712. Nie jest dopuszczalne zawarcie ugody, ani poddanie sporu pod
rozstrzygnięcie sądu polubownego.

Art. 47713. § 1. Zmiana przez organ rentowy zaskarżonej decyzji lub
wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności zaskarżonego
orzeczenia przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd – przez wydanie decyzji lub
orzeczenia uwzględniającego w całości lub w części żądanie strony – powoduje
umorzenie postępowania w całości lub w części. Poza tym zmiana lub wykonanie
decyzji lub orzeczenia nie ma wpływu na bieg sprawy.
§ 2. (uchylony)

Art. 47714. § 1. Sąd oddala odwołanie, jeżeli nie ma podstaw do jego
uwzględnienia.
§ 2. W przypadku uwzględnienia odwołania sąd zmienia w całości lub w części
zaskarżoną decyzję organu rentowego lub zaskarżone orzeczenie wojewódzkiego
zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności i orzeka co do istoty sprawy.
§ 2
1
. Jeżeli decyzja nakładająca na ubezpieczonego zobowiązanie, ustalająca
wymiar tego zobowiązania lub obniżająca świadczenie, została wydana z rażącym
naruszeniem przepisów o postępowaniu przed organem rentowym, sąd uchyla tę
decyzję i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu.
§ 3. Jeżeli odwołanie wniesiono w związku z niewydaniem decyzji przez organ
rentowy lub niewydaniem orzeczenia przez wojewódzki zespół do spraw orzekania
o niepełnosprawności, sąd w razie uwzględnienia odwołania zobowiązuje organ lub
zespół do wydania decyzji lub orzeczenia w określonym terminie, zawiadamiając
o tym organ nadrzędny, albo orzeka co do istoty sprawy. Jednocześnie sąd stwierdza,
czy niewydanie decyzji przez organ rentowy nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.
§ 4. W sprawie o świadczenie z ubezpieczeń społecznych, do którego prawo jest
uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej
egzystencji albo stwierdzenia stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, jeżeli
podstawę do wydania decyzji stanowi orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych lub orzeczenie komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych i odwołanie od decyzji opiera się wyłącznie na zarzutach dotyczących
tego orzeczenia, sąd nie orzeka co do istoty sprawy na podstawie nowych okoliczności
dotyczących stwierdzenia niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej
egzystencji albo stwierdzenia stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, które
powstały po dniu złożenia odwołania od tej decyzji. W tym przypadku sąd uchyla decyzję, przekazuje sprawę do rozpoznania organowi rentowemu i umarza
postępowanie.
§ 5. Przepis § 4 stosuje się odpowiednio w sprawach o świadczenia
z ubezpieczenia społecznego rolników.
§ 6. W sprawie, w której wniesiono odwołanie od orzeczenia wojewódzkiego
zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, sąd nie orzeka co do istoty sprawy
na podstawie nowych okoliczności dotyczących niepełnosprawności, które powstały
po dniu wniesienia odwołania od tego orzeczenia. W tym przypadku sąd uchyla
orzeczenie, przekazuje sprawę do rozpoznania wojewódzkiemu zespołowi do spraw
orzekania o niepełnosprawności i umarza postępowanie.

Art. 47714a. Sąd drugiej instancji uchylając wyrok i poprzedzającą go decyzję
organu rentowego może sprawę przekazać do ponownego rozpoznania bezpośrednio
organowi rentowemu.

Art. 47715. (uchylony).

Art. 47716. (uchylony).
Art. 479. W sprawach o naruszenie posiadania powództwo wzajemne nie jest
dopuszczalne.

Art. 4791. (uchylony).

Art. 4792. (uchylony).

Art. 4793. (uchylony).

Art. 4794. (uchylony).

Art. 4795 (uchylony).

Art. 4796. (uchylony).

Art. 4797. (uchylony).

Art. 4798. (uchylony).

Art. 4799. (uchylony).

Art. 47910. (uchylony).

Art. 47911. (uchylony).

Art. 47912. (uchylony).

Art. 47913. (uchylony).

Art. 47914. (uchylony).

Art. 47914a. (uchylony).

Art. 47914b. (uchylony).

Art. 47915. (uchylony).

Art. 47916. (uchylony).

Art. 47917. (uchylony).

Art. 47918. (uchylony).

Art. 47919. (uchylony).

Art. 47919a. (uchylony).

Art. 47920. (uchylony).

Art. 47921. (uchylony).

Art. 47922. (uchylony).

Art. 47923. (uchylony).

Art. 47924. (uchylony).

Art. 47925. (uchylony).

Art. 47926. (uchylony).

Art. 47927. (uchylony).

Art. 47928.  § 1. Sąd Okręgowy w Warszawie – sąd ochrony konkurencji
i konsumentów jest właściwy w sprawach:
1) odwołań od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów,
zwanego w przepisach niniejszego rozdziału „Prezesem Urzędu”;
2) zażaleń na postanowienia wydawane przez Prezesa Urzędu w postępowaniach
prowadzonych na podstawie przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów
lub przepisów odrębnych;
2a) zażaleń na postanowienia wydawane przez Prezesa Urzędu w sprawie
rozpatrzenia sprzeciwu, o którym mowa w art. 59 ustawy z dnia 6 marca 2018 r.
– Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 i 1495 oraz z 2020 r.
poz. 424 i 1086);
3) zażaleń na postanowienia wydawane przez Prezesa Urzędu w postępowaniu
zabezpieczającym prowadzonym na podstawie przepisów ustawy o ochronie
konkurencji i konsumentów;
4) zażaleń na postanowienia wydawane w postępowaniu egzekucyjnym
prowadzonym w celu wykonania obowiązków wynikających z decyzji
i postanowień wydawanych przez Prezesa Urzędu;
5) zażaleń, o których mowa w art. 105m i w art. 105p ustawy z dnia 16 lutego
2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2020 r. poz. 1076 i
1086);
6) zażaleń, o których mowa w art. 22 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o
przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w
obrocie produktami rolnymi i spożywczymi (Dz. U. z 2020 r. poz. 1213).
§ 2. Odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu wnosi się za jego pośrednictwem do
sądu ochrony konkurencji i konsumentów w terminie miesiąca od dnia doręczenia
decyzji.
§ 3. Odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu powinno czynić zadość wymaganiom
przepisanym dla pisma procesowego oraz zawierać oznaczenie zaskarżonej decyzji,
przytoczenie zarzutów, zwięzłe ich uzasadnienie, wskazanie dowodów, a także
zawierać wniosek o uchylenie lub zmianę decyzji w całości lub w części.

Art. 47929. § 1. Stroną postępowania przed sądem ochrony konkurencji
i konsumentów jest Prezes Urzędu oraz podmiot będący stroną w postępowaniu przed
Prezesem Urzędu, a także wnoszący zażalenie.
§ 2. (uchylony)
§ 3. Pełnomocnikiem Prezesa Urzędu może być pracownik Urzędu Ochrony
Konkurencji i Konsumentów.

Art. 47929a. (uchylony).

Art. 47930. § 1. W przypadku wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Urzędu,
sąd ochrony konkurencji i konsumentów może na wniosek strony, która wniosła
odwołanie, wstrzymać wykonanie decyzji do czasu rozstrzygnięcia sprawy.
§ 2. W przypadku zawieszenia postępowania, o którym mowa w art. 47930b, sąd
ochrony konkurencji i konsumentów wstrzymuje wykonanie decyzji do czasu wydania
przez Prezesa Urzędu decyzji albo wykonania lub podjęcia innej czynności stosownie
do okoliczności sprawy na podstawie zatwierdzonej przez sąd ugody w sprawie
odwołania do sądu ochrony konkurencji i konsumentów albo uprawomocnienia się
postanowienia o odmowie zatwierdzenia ugody w sprawie odwołania do sądu ochrony
konkurencji i konsumentów albo podjęcia postępowania na wniosek strony.

Art. 47930a. § 1. W sprawach, o których mowa w art. 47928 § 1 pkt 1, strony mogą zawrzeć ugodę w przedmiocie przyjęcia ustaleń co do sposobu jej załatwienia
(ugoda w sprawie odwołania do sądu ochrony konkurencji i konsumentów).
§ 2. Ugoda w sprawie odwołania do sądu ochrony konkurencji i konsumentów
zawiera:
1) czas i miejsce jej sporządzenia;
2) imię i nazwisko (nazwę) lub oznaczenie stron, a także ich adresy;
3) dokonane przez strony ustalenia co do sposobu załatwienia sprawy;
4) podpisy stron.
§ 3. W razie ustalenia w ugodzie w sprawie odwołania do sądu ochrony
konkurencji i konsumentów zasadności uwzględnienia odwołania od decyzji stwierdzającej naruszenie zakazów określonych w art. 6 ust. 1 pkt 16 ustawy z dnia
16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów lub w art. 101 ust. 1 lit. a–e
Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, poprzez jej uchylenie w części
dotyczącej przedsiębiorcy albo zmianę w taki sposób, że na przedsiębiorcę nie jest
nakładana kara pieniężna, Prezes Urzędu z urzędu uchyla tę decyzję również w części
dotyczącej osoby zarządzającej, o której mowa w art. 6a tej ustawy, która dopuściła
do naruszenia zakazów przez tego przedsiębiorcę.

Art. 47930b. § 1. Sąd ochrony konkurencji i konsumentów zawiesza
postępowanie, na zgodny wniosek stron zamierzających zawrzeć ugodę w sprawie
odwołania do sądu ochrony konkurencji i konsumentów, na okres do trzech miesięcy.
Na zgodny wniosek stron lub z innych ważnych powodów okres zawieszenia może
zostać przedłużony, jeżeli będzie to sprzyjać załatwieniu sprawy w drodze ugody
w sprawie odwołania do sądu ochrony konkurencji i konsumentów.
§ 2. Jeżeli mimo upływu okresu, na który zawieszono postępowanie, nie zawarto
ugody w sprawie odwołania do sądu ochrony konkurencji i konsumentów, sąd
ochrony konkurencji i konsumentów postanowi podjąć postępowanie z urzędu. Przed
upływem okresu, na który zawieszono postępowanie, sąd ochrony konkurencji
i konsumentów postanowi podjąć postępowanie:
1) jeżeli zawarto ugodę w sprawie odwołania do sądu ochrony konkurencji
i konsumentów albo
2) na wniosek strony.

Art. 47930c. § 1. Jeżeli zawarto ugodę w sprawie odwołania do sądu ochrony
konkurencji i konsumentów strona niezwłocznie przekazuje ją do sądu ochrony
konkurencji i konsumentów, który niezwłocznie przeprowadza postępowanie
w przedmiocie jej zatwierdzenia.
§ 2. Na podstawie zatwierdzonej ugody w sprawie odwołania do sądu ochrony
konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu uchyla lub zmienia zaskarżoną decyzję
albo wykonuje lub podejmuje inną czynność stosownie do okoliczności sprawy
w zakresie swojej właściwości i kompetencji.
§ 3. Sąd ochrony konkurencji i konsumentów odmawia zatwierdzenia ugody
w sprawie odwołania do sądu ochrony konkurencji i konsumentów, w całości albo
w części, jeżeli jest ona sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego

Art. 47930d. § 1. Jeżeli ugoda w sprawie odwołania do sądu ochrony konkurencji
i konsumentów została zatwierdzona, sąd ochrony konkurencji i konsumentów
umarza postępowanie w zakresie objętym ugodą.
§ 2. Jeżeli zatwierdzona ugoda w sprawie odwołania do sądu ochrony
konkurencji i konsumentów dotyczy części zaskarżonej decyzji, sąd ochrony
konkurencji i konsumentów w pozostałym zakresie stosuje przepis art. 47931a.

Art. 47930e. § 1. Koszty postępowania, w którym zatwierdzono ugodę w sprawie
odwołania do sądu ochrony konkurencji i konsumentów, znosi się wzajemnie, jeżeli
strony nie postanowiły inaczej.
§ 2. Jeżeli zatwierdzona ugoda przed sądem ochrony konkurencji i konsumentów
dotyczy części zaskarżonej decyzji, o kosztach postępowania w pozostałym zakresie
rozstrzyga się na podstawie przepisów tytułu V działu I.

Art. 47930f. W postępowaniu apelacyjnym przepisy art. 47930 § 2 i art. 47930a–
47930e stosuje się odpowiednio.

Art. 47931. (utracił moc).

Art. 47931a. . § 1. Sąd ochrony konkurencji i konsumentów oddala odwołanie od
decyzji Prezesa Urzędu, jeżeli nie ma podstaw do jego uwzględnienia.
§ 2. Sąd ochrony konkurencji i konsumentów odrzuca odwołanie wniesione po
upływie terminu do jego wniesienia, niedopuszczalne z innych przyczyn, a także
wtedy, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków odwołania.
§ 3. W razie uwzględnienia odwołania, sąd ochrony konkurencji i konsumentów
zaskarżoną decyzję albo uchyla, albo zmienia w całości lub w części i orzeka co do istoty sprawy. Jednocześnie sąd stwierdza, czy zaskarżona decyzja została wydana bez
podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa.
§ 4. W razie uwzględnienia odwołania od decyzji stwierdzającej naruszenie
zakazów określonych w art. 6 ust. 1 pkt 16 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r.
o ochronie konkurencji i konsumentów lub w art. 101 ust. 1 lit. a–e Traktatu
o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, poprzez jej uchylenie w części dotyczącej
przedsiębiorcy albo zmianę w taki sposób, że na przedsiębiorcę nie jest nakładana kara
pieniężna, sąd ochrony konkurencji i konsumentów z urzędu uchyla tę decyzję
również w części dotyczącej osoby zarządzającej, o której mowa w art. 6a tej ustawy,
która dopuściła do naruszenia zakazów przez tego przedsiębiorcę.
§ 5. W postępowaniu apelacyjnym i kasacyjnym przepis § 4 stosuje się
odpowiednio.

Art. 47932. § 1. Zażalenie na postanowienie Prezesa Urzędu wnosi się do sądu
ochrony konkurencji i konsumentów w terminie tygodnia od dnia doręczenia tego
postanowienia.
§ 2. Przepisy art. 47928 § 2 i § 3 oraz art. 47930 i art. 47931a stosuje się odpowiednio do zażaleń na postanowienia Prezesa Urzędu.

Art. 47933. § 1. W postępowaniu przed sądem ochrony konkurencji
i konsumentów chroni się tajemnicę przedsiębiorstwa oraz inne tajemnice podlegające
ochronie na podstawie odrębnych przepisów.
§ 2. Sąd ochrony konkurencji i konsumentów może, w drodze postanowienia,
ujawnić stronie postępowania sądowego informacje chronione w postępowaniu przed
Prezesem Urzędu jako tajemnica przedsiębiorstwa drugiej strony tylko wtedy, gdy:
1) zmieniły się istotnie okoliczności będące podstawą wydania przez Prezesa
Urzędu postanowienia ograniczającego prawo wglądu do materiału
dowodowego załączonego przez strony do akt sprawy;
2) strona, której tajemnica przedsiębiorstwa jest chroniona, wyraziła zgodę.
§ 2a. Dokumenty, o których mowa w art. 70 ust. 4 ustawy z dnia 16 lutego
2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, mogą być kopiowane przez strony
i innych uczestników postępowania jedynie, w przypadku gdy przedsiębiorca lub
osoba zarządzająca, o których mowa w tym przepisie, wyrażą na to pisemną zgodę.
Bez pisemnej zgody przedsiębiorcy lub osoby zarządzającej można sporządzać jedynie odręczne notatki z tych dokumentów, po uprzednim zobowiązaniu się, że
informacje uzyskane w ten sposób będą wykorzystywane jedynie na potrzeby
postępowania toczącego się w sprawie.
§ 2b. Kopie dokumentów, o których mowa w art. 70 ust. 4 ustawy z dnia
16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, sporządzone bez pisemnej
zgody przedsiębiorcy lub osoby zarządzającej lub informacje uzyskane dzięki
dostępowi do tych dokumentów nie mogą być wykorzystane jako dowód
w postępowaniu prowadzonym przed sądem w innej sprawie.
§ 3. Sąd na wniosek strony lub z urzędu może, w drodze postanowienia,
w niezbędnym zakresie ograniczyć pozostałym stronom prawo wglądu do materiału
dowodowego załączonego przez strony do akt sprawy w toku postępowania
sądowego, jeżeli udostępnienie tego materiału groziłoby ujawnieniem tajemnicy
przedsiębiorstwa lub innych tajemnic podlegających ochronie na podstawie odrębnych
przepisów.
§ 4. Ograniczenie prawa wglądu do materiału dowodowego, o którym mowa
w § 3, nie dotyczy Prezesa Urzędu.
§ 5. Na postanowienie, o którym mowa w § 2 i 3, nie przysługuje zażalenie.
§ 6. W przypadku wystąpienia przez inny sąd cywilny do sądu ochrony
konkurencji i konsumentów, w związku z prowadzonym postępowaniem,
o udostępnienie dokumentów, o których mowa w art. 70 ust. 4 ustawy z dnia 16 lutego
2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, dokumenty te są udostępniane jedynie
za pisemną zgodą przedsiębiorcy lub osoby zarządzającej, o których mowa w tym
przepisie.

Art. 47934.  (utracił moc).

Art. 47935. § 1. (uchylony).
§ 2. Skarga kasacyjna od orzeczenia sądu drugiej instancji przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia.

Art. 47936. (uchylony).

Art. 47937. (uchylony).
Art. 47938. (uchylony).

Art. 47939. (uchylony).

Art. 47940. (uchylony).

Art. 47941. (uchylony).

Art. 47942. (uchylony).

Art. 47943. (uchylony).

Art. 47944. (uchylony).

Art. 47945. § 1. Odpis prawomocnego wyroku uwzględniającego powództwo sąd
przesyła Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
§ 2. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów prowadzi, na
podstawie wyroków, o których mowa w § 1, rejestr postanowień wzorców umowy
uznanych za niedozwolone.
§ 3. Rejestr, o którym mowa w § 2, jest jawny.
§ 4. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, wzór rejestru
postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone.]

Art. 47946. Sąd Okręgowy w Warszawie – sąd ochrony konkurencji
i konsumentów jest właściwy w sprawach:
1) odwołań od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, zwanego w przepisach
niniejszego rozdziału „Prezesem Urzędu”;
2) zażaleń na postanowienia wydawane przez Prezesa Urzędu w postępowaniach
prowadzonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. –
Prawo energetyczne (Dz. U. z 2020 r. poz. 833, 843 i 1086) lub przepisów
odrębnych.

Art. 47947. § 1. Odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu wnosi się za jego
pośrednictwem do sądu ochrony konkurencji i konsumentów w terminie
dwutygodniowym od dnia doręczenia decyzji.
§ 2. Sąd ochrony konkurencji i konsumentów odrzuca odwołanie wniesione po
upływie terminu do jego wniesienia, niedopuszczalne z innych przyczyn, a także
wtedy, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków odwołania.

Art. 47948. § 1. Prezes Urzędu przekazuje niezwłocznie odwołanie wraz
z aktami sprawy do sądu.
§ 2. Jeżeli Prezes Urzędu uzna odwołanie za słuszne, może – nie przekazując akt
sądowi – uchylić albo zmienić swoją decyzję w całości lub w części, o czym bezzwłocznie powiadamia stronę, przesyłając jej nową decyzję, od której stronie służy
odwołanie.

Art. 47949. Odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu powinno czynić zadość
wymaganiom przepisanym dla pisma procesowego oraz zawierać oznaczenie
zaskarżonej decyzji i wartości przedmiotu sporu, przytoczenie zarzutów, zwięzłe ich
uzasadnienie, wskazanie dowodów, a także zawierać wniosek o uchylenie albo zmianę
decyzji w całości lub w części.

Art. 47950. § 1. W sprawach z zakresu regulacji energetyki stronami są także
Prezes Urzędu i zainteresowany.
§ 2. Zainteresowanym jest ten, czyje prawa lub obowiązki zależą od
rozstrzygnięcia procesu. Jeżeli zainteresowany nie został wezwany do udziału
w sprawie, sąd ochrony konkurencji i konsumentówwezwie go na wniosek strony albo
z urzędu.

Art. 47951. Pełnomocnikiem Prezesa Urzędu może być pracownik Urzędu
Regulacji Energetyki.

Art. 47952.  W przypadku wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Urzędu, sąd
ochrony konkurencji i konsumentów może na wniosek strony, która wniosła
odwołanie, wstrzymać wykonanie decyzji do czasu rozstrzygnięcia sprawy.

Art. 47952a. § 1. W sprawach, o których mowa w art. 47946 pkt 1, strony mogą
zawrzeć ugodę w sprawie odwołania do sądu ochrony konkurencji i konsumentów.
§ 2. W sprawach, o których mowa w art. 47946 pkt 1, stosuje się odpowiednio
przepisy art. 47930 § 2 i art. 47930a47930f.

Art. 47953. § 1. Sąd ochrony konkurencji i konsumentów oddala odwołanie od
decyzji Prezesa Urzędu, jeżeli nie ma podstaw do jego uwzględnienia.
§ 2. W razie uwzględnienia odwołania, sąd ochrony konkurencji i konsumentów
zaskarżoną decyzję albo uchyla, albo zmienia w całości lub w części i orzeka co do
istoty sprawy

Art. 47954. (uchylony).

Art. 47955. Przepisy art. 47932 § 1 i art. 4794747954 stosuje się odpowiednio do zażaleń na postanowienia Prezesa Urzędu.

Art. 47956. § 1. (uchylony)
§ 2. Skarga kasacyjna od orzeczenia sądu drugiej instancji przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia.

Art. 47957. Sąd Okręgowy w Warszawie – sąd ochrony konkurencji
i konsumentów jest właściwy w sprawach:
1) odwołań od decyzji Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej, zwanego
w przepisach niniejszego rozdziału „Prezesem Urzędu”;
2) zażaleń na postanowienia wydawane przez Prezesa Urzędu w postępowaniach
prowadzonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo
telekomunikacyjne (Dz. U. z 2019 r. poz. 2460 oraz z 2020 r. poz. 374, 695 i
875), ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe lub przepisów
odrębnych.

Art. 47958. § 1. Odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu wnosi się za jego
pośrednictwem do sądu ochrony konkurencji i konsumentów w terminie
dwutygodniowym od dnia doręczenia decyzji.
§ 2. Sąd ochrony konkurencji i konsumentów odrzuca odwołanie wniesione po
upływie terminu do jego wniesienia, niedopuszczalne z innych przyczyn, a także
wtedy, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków odwołania.

Art. 47959. § 1. Prezes Urzędu przekazuje niezwłocznie odwołanie wraz
z aktami sprawy do sądu.
§ 2. Jeżeli Prezes Urzędu uzna odwołanie za słuszne, może – nie przekazując akt
sądowi – uchylić albo zmienić swoją decyzję w całości lub w części, o czym
bezzwłocznie powiadamia stronę, przesyłając jej nową decyzję, od której stronie służy
odwołanie

Art. 47960. Odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu powinno czynić zadość
wymaganiom przepisanym dla pisma procesowego oraz zawierać oznaczenie
zaskarżonej decyzji i wartości przedmiotu sporu, przytoczenie zarzutów, zwięzłe ich
uzasadnienie, wskazanie dowodów, a także zawierać wniosek o uchylenie albo zmianę
decyzji w całości lub w części.

Art. 47961. § 1. W sprawach z zakresu regulacji telekomunikacji i poczty
stronami są także Prezes Urzędu i zainteresowany.
§ 2. Zainteresowanym jest ten, czyje prawa lub obowiązki zależą od
rozstrzygnięcia procesu oraz ten, kto uczestniczył w postępowaniu przed Prezesem
Urzędu na prawach strony. Jeżeli zainteresowany nie został wezwany do udziału
w sprawie, sąd ochrony konkurencji i konsumentów wezwie go na wniosek strony
albo z urzędu.

Art. 47962. Pełnomocnikiem Prezesa Urzędu może być pracownik Urzędu
Komunikacji Elektronicznej.

Art. 47963. W przypadku wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Urzędu, sąd
ochrony konkurencji i konsumentów może na wniosek strony, która wniosła
odwołanie, wstrzymać do czasu rozstrzygnięcia sprawy wykonanie decyzji, jeżeli
zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania
trudnych do odwrócenia skutków.

Art. 47963a. § 1. W sprawach, o których mowa w art. 47957 pkt 1, strony mogą zawrzeć ugodę w sprawie odwołania do sądu ochrony konkurencji i konsumentów.
§ 2. W sprawach, o których mowa w art. 47957 pkt 1, stosuje się odpowiednio
przepisy art. 47930 § 2 i art. 47930a47930f.

Art. 47964. § 1. Sąd ochrony konkurencji i konsumentów oddala odwołanie od
decyzji Prezesa Urzędu, jeżeli nie ma podstaw do jego uwzględnienia.
§ 2. W razie uwzględnienia odwołania, sąd ochrony konkurencji i konsumentów
zaskarżoną decyzję albo uchyla, albo zmienia w całości lub w części i orzeka co do
istoty sprawy.

Art. 47965. (uchylony).

Art. 47966. Przepisy art. 47932 § 1 i art. 47958-47965 stosuje się odpowiednio do zażaleń na postanowienia Prezesa Urzędu.

Art. 47966a.  W postępowaniu w sprawach z zakresu regulacji telekomunikacji
i poczty przepisy art. 47933 stosuje się odpowiednio.

Art. 47967.  § 1. (uchylony)
§ 2. Skarga kasacyjna od orzeczenia sądu drugiej instancji przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia.

Art. 47968. Sąd Okręgowy w Warszawie – sąd ochrony konkurencji
i konsumentów jest właściwy w sprawach:
1) odwołań od decyzji Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego, zwanego
w przepisach niniejszego rozdziału „Prezesem Urzędu”;
2) zażaleń na postanowienia wydawane przez Prezesa Urzędu w postępowaniach
prowadzonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r.
o transporcie kolejowym (Dz. U. poz. 591, z późn. zm.) lub przepisów odrębnych.

Art. 47969. § 1. Odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu wnosi się za jego
pośrednictwem do sądu ochrony konkurencji i konsumentów w terminie
dwutygodniowym od dnia doręczenia decyzji.
§ 2. Sąd ochrony konkurencji i konsumentów odrzuca odwołanie wniesione po
upływie terminu do jego wniesienia, niedopuszczalne z innych przyczyn, a także
wtedy, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków odwołania.

Art. 47970. § 1. Prezes Urzędu przekazuje niezwłocznie odwołanie wraz
z aktami sprawy do sądu.
§ 2. Jeżeli Prezes Urzędu uzna odwołanie za słuszne, może – nie przekazując akt
sądowi – uchylić albo zmienić swoją decyzję w całości lub w części, o czym
bezzwłocznie powiadamia stronę, przesyłając jej nową decyzję, od której stronie służy
odwołanie

Art. 47971. Odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu powinno czynić zadość
wymaganiom przepisanym dla pisma procesowego oraz zawierać oznaczenie
zaskarżonej decyzji i wartości przedmiotu sporu, przytoczenie zarzutów, zwięzłe ich
uzasadnienie, wskazanie dowodów, a także zawierać wniosek o uchylenie albo zmianę
decyzji w całości lub w części.

Art. 47972. § 1. W sprawach z zakresu regulacji transportu kolejowego stronami
są także Prezes Urzędu i zainteresowany.
§ 2. Zainteresowanym jest ten, czyje prawa lub obowiązki zależą od rozstrzygnięcia procesu. Jeżeli zainteresowany nie został wezwany do udziału w sprawie, sąd ochrony konkurencji i konsumentówwezwie go na wniosek strony albo z urzędu.


Art. 47973. Pełnomocnikiem Prezesa Urzędu może być pracownik Urzędu
Transportu Kolejowego.

Art. 47974. W przypadku wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Urzędu, sąd
ochrony konkurencji i konsumentów może na wniosek strony, która wniosła
odwołanie, wstrzymać wykonanie decyzji do czasu rozstrzygnięcia sprawy.

Art. 47974a. § 1. W sprawach, o których mowa w art. 47968 pkt 1, strony mogą zawrzeć ugodę w sprawie odwołania do sądu ochrony konkurencji i konsumentów.
§ 2. W sprawach, o których mowa w art. 47968 pkt 1, stosuje się odpowiednio
przepisy art. 47930 § 2 i art. 47930a47930e.

Art. 47975. § 1. Sąd ochrony konkurencji i konsumentów oddala odwołanie od
decyzji Prezesa Urzędu, jeżeli nie ma podstaw do jego uwzględnienia.
§ 2. W razie uwzględnienia odwołania, sąd ochrony konkurencji i konsumentów
zaskarżoną decyzję albo uchyla, albo zmienia w całości lub w części i orzeka co do
istoty sprawy.

Art. 47976. (uchylony).

Art. 47977. Przepisy art. 47932 § 1 i art. 4796947975 stosuje się odpowiednio do zażaleń na postanowienia Prezesa Urzędu.

Art. 47977a. W postępowaniach w sprawach z zakresu regulacji transportu
kolejowego stosuje się przepisy art. 47933 § 1, 2 oraz 35.

Art. 47978. § 1. (uchylony)
§ 2. Skarga kasacyjna od orzeczenia sądu drugiej instancji przysługuje
niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia.

Art. 47979. Sąd Okręgowy w Warszawie – sąd ochrony konkurencji i
konsumentów jest właściwy w sprawach:
1) odwołań od decyzji, o których mowa w art. 27e ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca
2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
(Dz. U. z 2019 r. poz. 1437 i 1495 oraz z 2020 r. poz. 284 i 471), organu
regulacyjnego, o którym mowa w art. 27a ust. 1 tej ustawy, zwanego w
przepisach niniejszego działu „organem regulacyjnym”;
2) zażaleń na postanowienia organu regulacyjnego, o których mowa w art. 27e ust.
3 ustawy, o której mowa w pkt 1.

Art. 47980. § 1. Odwołanie od decyzji organu regulacyjnego wnosi się, za jego
pośrednictwem, do sądu ochrony konkurencji i konsumentów w terminie 14 dni od
dnia doręczenia decyzji.
§ 2. Sąd ochrony konkurencji i konsumentów odrzuca odwołanie wniesione po
upływie terminu do jego wniesienia, niedopuszczalne z innych przyczyn, a także
wtedy, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków odwołania.

Art. 47981. § 1. Organ regulacyjny niezwłocznie przekazuje odwołanie wraz z
aktami sprawy do sądu.
§ 2. Jeżeli organ regulacyjny uwzględni odwołanie w całości, może – nie
przekazując akt sądowi – wydać nową decyzję, w której uchyla lub zmienia swoją
decyzję, o czym bezzwłocznie powiadamia stronę, przesyłając jej nową decyzję, od
której stronie służy odwołanie.

Art. 47982. Odwołanie od decyzji organu regulacyjnego powinno czynić zadość
wymaganiom przepisanym dla pisma procesowego oraz zawierać oznaczenie
zaskarżonej decyzji i wartości przedmiotu sporu, przytoczenie zarzutów, zwięzłe ich
uzasadnienie, wskazanie dowodów, a także wniosek o uchylenie albo zmianę decyzji
w całości lub w części.

Art. 47983. W sprawach z zakresu regulacji rynku wodno-kanalizacyjnego
stronami są także organ regulacyjny oraz podmioty będące stroną w postępowaniu
przed tym organem.

Art. 47984. Pełnomocnikiem organu regulacyjnego może być pracownik
Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego
Wody Polskie lub pracownik regionalnego zarządu gospodarki wodnej Państwowego
Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.

Art. 47985. W razie wniesienia odwołania od decyzji organu regulacyjnego sąd
ochrony konkurencji i konsumentów może na wniosek strony, która wniosła
odwołanie, wstrzymać wykonanie decyzji do czasu rozstrzygnięcia sprawy.
Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

Art. 47985a. § 1. W sprawach, o których mowa w art. 47979 pkt 1, strony mogą zawrzeć ugodę w sprawie odwołania do sądu ochrony konkurencji i konsumentów.
§ 2. W sprawach, o których mowa w art. 47979 pkt 1, stosuje się odpowiednio
przepisy art. 47930 § 2 i art. 47930a47930f.

Art. 47986. § 1. Sąd ochrony konkurencji i konsumentów oddala odwołanie od
decyzji organu regulacyjnego, jeżeli nie ma podstaw do jego uwzględnienia.
§ 2. W razie uwzględnienia odwołania sąd ochrony konkurencji i konsumentów
uchyla albo zmienia w całości lub w części zaskarżoną decyzję i orzeka co do istoty
sprawy

Art. 47987. § 1. Zażalenie na postanowienie organu regulacyjnego wnosi się do
sądu ochrony konkurencji i konsumentów w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego
postanowienia.
§ 2. Przepisy art. 47931a § 4 i 5 i art. 4798047986 stosuje się odpowiednio do zażaleń na postanowienia organu regulacyjnego.

Art. 47988. Skarga kasacyjna od orzeczenia sądu drugiej instancji przysługuje
niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia.

Art. 47989. § 1. Przepisy niniejszego działu stosuje się w sprawach o ochronę
praw autorskich i pokrewnych, o ochronę praw własności przemysłowej oraz
o ochronę innych praw na dobrach niematerialnych (sprawy własności intelektualnej).
§ 2. Sprawami własności intelektualnej w rozumieniu niniejszego działu są także
sprawy o:
1) zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji;
2) ochronę dóbr osobistych w zakresie, w jakim dotyczy ona wykorzystania dobra
osobistego w celu indywidualizacji, reklamy lub promocji przedsiębiorcy,
towarów lub usług;
3) ochronę dóbr osobistych w związku z działalnością naukową lub wynalazczą.

Art. 47990. § 1. Sprawy własności intelektualnej należą do właściwości sądów
okręgowych.
§ 2. Sąd Okręgowy w Warszawie jest wyłącznie właściwy w sprawach własności
intelektualnej dotyczących programów komputerowych, wynalazków, wzorów
użytkowych, topografii układów scalonych, odmian roślin oraz tajemnic
przedsiębiorstwa o charakterze technicznym.

Art. 47991. W sprawach rozpoznawanych według przepisów niniejszego działu
przepisy o innych postępowaniach odrębnych stosuje się w zakresie, w którym nie są
one sprzeczne z przepisami niniejszego działu.

Art. 47992. § 1. Sąd właściwy w sprawie własności intelektualnej nie jest
związany postanowieniem o przekazaniu sprawy. Sąd ten w razie stwierdzenia swojej
niewłaściwości przekaże sprawę innemu sądowi, nie wyłączając sądu przekazującego.
§ 2. Postanowienie o przekazaniu sprawy może zapaść nie później niż w terminie
dwóch tygodni od dnia wpływu przekazanej sprawy do sądu właściwego w sprawie
własności intelektualnej.
§ 3. Sąd, któremu sprawa zostanie przekazana, jest związany postanowieniem
sądu właściwego w sprawie własności intelektualnej.

Art. 47993. Jeżeli w sprawie o naruszenie sąd uzna, że ścisłe udowodnienie
wysokości żądania jest niemożliwe, nader utrudnione lub oczywiście niecelowe, może
w wyroku zasądzić odpowiednią sumę według swojej oceny opartej na rozważeniu
wszystkich okoliczności sprawy.

Art. 47994. Ilekroć w przepisach niniejszego działu jest mowa o naruszeniu,
należy przez to rozumieć także zagrożenie tym naruszeniem.

Art. 47995. Stosując środki przewidziane w art. 47997, art. 479109 lub art. 479113 § 1, sąd uwzględni interesy stron w takiej mierze, aby uprawnionemu zapewnić należytą ochronę prawną, a obowiązanego lub pozwanego nie obciążać ponad potrzebę, mając na uwadze obciążenia obowiązanego lub pozwanego, jakie
wynikałyby z zastosowanych środków, oraz ochronę tajemnicy przedsiębiorstwa.

Art. 47996. Przepisy dotyczące obowiązanego stosuje się do osoby, w tym
również pozwanego, w której władaniu znajduje się środek dowodowy lub która może
umożliwić jego zabezpieczenie.
Art. 47997. § 1. Sąd może udzielić zabezpieczenia środka dowodowego przed
wszczęciem postępowania lub w jego toku aż do zamknięcia rozprawy w pierwszej
instancji.
§ 2. Wniosek o zabezpieczenie środka dowodowego sąd rozpoznaje
bezzwłocznie, nie później jednak niż w terminie tygodnia od dnia jego wpływu.
Art. 47998. § 1. Sąd udziela zabezpieczenia środka dowodowego na wniosek
uprawnionego, który uprawdopodobnił roszczenie, jak również interes prawny
w zabezpieczeniu.
§ 2. Interes prawny w zabezpieczeniu środka dowodowego istnieje, gdy brak
żądanego zabezpieczenia uniemożliwia lub poważnie utrudnia przytoczenie lub
udowodnienie istotnych faktów, jak również, gdy zachodzi ryzyko zniszczenia środka
dowodowego lub opóźnienie w uzyskaniu środka dowodowego może uniemożliwić
lub poważnie utrudnić osiągnięcie celu postępowania dowodowego, lub gdy z innych
przyczyn zachodzi potrzeba stwierdzenia istniejącego stanu rzeczy.

Art. 47999. Wniosek o zabezpieczenie środka dowodowego powinien
odpowiadać wymaganiom przepisanym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać:
1) określenie środka dowodowego i sposobu jego zabezpieczenia;
2) uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających wniosek;
3) zwięzłe przedstawienie przedmiotu sprawy, gdy wniosek jest składany przed
złożeniem pozwu.

Art. 479100. § 1. Sąd wydaje postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia
środka dowodowego na posiedzeniu niejawnym.
§ 2. W postanowieniu o zabezpieczeniu środka dowodowego sąd określa zakres
wglądu uprawnionego do zabezpieczonego środka dowodowego oraz szczegółowe
zasady korzystania i zapoznawania się z nim. Sąd może ograniczyć lub wyłączyć
kopiowanie środka dowodowego lub jego utrwalanie w inny sposób. Uprawniony
uzyskuje dostęp do środka dowodowego wraz z uprawomocnieniem się
postanowienia.
§ 3. Postanowienie o zabezpieczeniu środka dowodowego sąd doręcza
uprawnionemu. Podmiot wykonujący postanowienie równocześnie z przystąpieniem
do wykonania postanowienia dokonuje jego doręczenia obowiązanemu oraz
pozwanemu. Sąd poucza obowiązanego, pozwanego oraz biegłego o ochronie
tajemnicy przedsiębiorstwa.
§ 4. Na postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia środka dowodowego
przysługuje zażalenie do sądu drugiej instancji.
§ 5. Zażalenie w przedmiocie zabezpieczenia środka dowodowego sąd
rozpoznaje bezzwłocznie, nie później jednak niż w terminie miesiąca od dnia jego
wpływu.
§ 6. Zażalenie obowiązanego lub pozwanego w zakresie, w jakim powołuje się
na ochronę tajemnicy przedsiębiorstwa, sąd rozpoznaje na posiedzeniu niejawnym. Od
uznania sądu zależy, czy na posiedzeniu wysłucha uprawnionego lub obowiązanego.
§ 7. Uwzględniając zażalenie obowiązanego lub pozwanego powołującego się na
ochronę tajemnicy przedsiębiorstwa, sąd określa odrębne względem oznaczonych na
podstawie § 2 zasady korzystania z zabezpieczonego środka dowodowego
i zapoznawania się z nim przez uprawnionego oraz może wprowadzić dodatkowe
ograniczenia.
§ 8. W przypadku prawomocnego oddalenia wniosku o zabezpieczenie środka
dowodowego zabezpieczenie upada. Sąd, na wniosek obowiązanego, wydaje
postanowienie stwierdzające upadek zabezpieczenia, na podstawie którego
obowiązany odbiera środki dowodowe złożone w sądzie

Art. 479101. § 1. Sąd orzeka taki sposób zabezpieczenia środka dowodowego,
jaki stosownie do okoliczności danej sprawy uzna za odpowiedni. Sposobami
zabezpieczenia są w szczególności odebranie towarów, materiałów, narzędzi użytych
do produkcji lub dystrybucji, dokumentów, jak również sporządzenie szczegółowego
opisu tych przedmiotów połączone, w razie konieczności, z pobraniem ich próbek.
§ 2. W przypadku orzeczenia sposobu zabezpieczenia środka dowodowego
w postaci sporządzenia szczegółowego opisu komornik sporządza protokół.
§ 3. Na wniosek uprawnionego, obowiązanego lub pozwanego sąd może wezwać
biegłego, aby wziął udział w wykonaniu postanowienia o zabezpieczeniu środka
dowodowego.
§ 4. Komornik odbiera przedmioty oraz sporządza protokół bez udziału
uprawnionego. Przepis art. 814 stosuje się odpowiednio. Odebrane przedmioty oraz
protokół komornik składa w sądzie. Nie podlegają one włączeniu do akt do dnia
uprawomocnienia się postanowienia o zabezpieczeniu środka dowodowego.

Art. 479102. Udzielając zabezpieczenia środka dowodowego przed wszczęciem
postępowania, sąd wyznacza termin, w którym pozew powinien być wniesiony pod
rygorem upadku zabezpieczenia. Termin ten nie może być krótszy niż dwa tygodnie
i dłuższy niż miesiąc od dnia uprawomocnienia się postanowienia o zabezpieczeniu
środka dowodowego.

Art. 479103. Postanowienie o zabezpieczeniu środka dowodowego podlega
wykonaniu z chwilą jego wydania. Przepis art. 743 stosuje się odpowiednio.

Art. 479104. Wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu środka dowodowego
sąd może uzależnić od złożenia przez uprawnionego kaucji na zabezpieczenie
roszczeń obowiązanego lub pozwanego powstałych w wyniku wykonania tego
postanowienia. Z kaucji tej przysługuje obowiązanemu lub pozwanemu
pierwszeństwo zaspokojenia przed innymi należnościami zaraz po kosztach
egzekucyjnych. Przepis art. 739 § 2 stosuje się odpowiednio.

Art. 479105. W zakresie nieuregulowanym w niniejszym rozdziale do
zabezpieczenia środka dowodowego przepisy art. 738, art. 742 § 1 zdanie pierwsze,
§ 2 i 3 oraz art. 744746 stosuje się odpowiednio. Z żądaniem, o którym mowa
w art. 742, może wystąpić również pozwany.

Art. 479106. W sprawie o naruszenie prawa własności intelektualnej powód,
który uprawdopodobnił roszczenie, może żądać, aby pozwany wyjawił lub wydał
środek dowodowy, którym dysponuje, w szczególności dokumenty bankowe,
finansowe lub handlowe, służące ujawnieniu i udowodnieniu faktów.

Art. 479107. Wniosek o wyjawienie lub wydanie środka dowodowego powinien
odpowiadać wymaganiom przepisanym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać:
1) określenie środka dowodowego, którego wyjawienia lub wydania żąda powód;
2) uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających wniosek, w tym
okoliczności, z których wynika, że pozwany dysponuje środkiem dowodowym
objętym żądaniem.

Art. 479108. Przed wyznaczeniem posiedzenia przewodniczący zarządza
wniesienie przez pozwanego odpowiedzi na zgłoszone żądanie w terminie nie
krótszym niż dwa tygodnie, pouczając go o ochronie tajemnicy przedsiębiorstwa.

Art. 479109. § 1. Uwzględniając żądanie, sąd określa termin wyjawienia lub
wydania środka dowodowego, zasady korzystania z niego i zapoznawania się z nim,
a także poucza strony o ochronie tajemnicy przedsiębiorstwa. Jeżeli pozwany
powołuje się na ochronę tajemnicy przedsiębiorstwa, sąd może określić szczególne
zasady korzystania ze środka dowodowego i zapoznawania się z nim oraz może
wprowadzić dodatkowe ograniczenia.
§ 2. Postanowienie nakazujące wyjawienie lub wydanie środka dowodowego
podlega wykonaniu z chwilą jego wydania. Przepis art. 743 stosuje się odpowiednio.
§ 3. Jeżeli pozwany uchyla się od wykonania postanowienia nakazującego
wyjawienie lub wydanie środka dowodowego lub dopuszcza się zniszczenia takiego
środka w celu udaremnienia jego wyjawienia lub wydania, sąd może:
1) uznać za ustalone fakty, które mają zostać stwierdzone za pomocą tego środka,
chyba że pozwany, który uchyla się od wykonania postanowienia nakazującego
wyjawienie lub wydanie środka dowodowego lub dopuszcza się zniszczenia
takiego środka, wykaże co innego;
2) obciążyć pozwanego obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania, w całości lub
części, niezależnie od wyniku sprawy.

Art. 479110. § 1. Na postanowienie w przedmiocie wyjawienia lub wydania
środka dowodowego służy zażalenie do sądu drugiej instancji.
§ 2. Zażalenie pozwanego w zakresie, w jakim powołuje się na ochronę
tajemnicy przedsiębiorstwa, sąd rozpoznaje na posiedzeniu niejawnym. Od uznania
sądu zależy, czy na posiedzeniu wysłucha jedną czy więcej niż jedną stronę.

Art. 479111. Gdy wyjawienie lub wydanie środka dowodowego dotyczy
dokumentów bankowych, handlowych lub finansowych, przepis art. 249 § 2 stosuje
się odpowiednio.

Art. 479112. Przepisy dotyczące obowiązanego stosuje się do osoby, w tym
również pozwanego, która posiada informacje, o których mowa w art. 479113, lub
dostęp do nich.

Art. 479113. § 1. Na wniosek uprawnionego, jeżeli wykaże on w sposób
wiarygodny okoliczności wskazujące na naruszenie, sąd może przed wszczęciem
postępowania w sprawie o naruszenie lub w jego toku aż do zamknięcia rozprawy
w pierwszej instancji wezwać naruszającego do udzielenia informacji o pochodzeniu
i sieciach dystrybucji towarów lub usług, jeżeli jest to niezbędne dla dochodzenia
roszczenia.
§ 2. Jeżeli sąd wezwał do udzielenia informacji przed wszczęciem postępowania
w sprawie o naruszenie, postępowanie to powinno być wszczęte nie później niż
w terminie miesiąca od dnia wykonania postanowienia o udzieleniu informacji.
§ 3. Obowiązanemu przysługuje roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej
wykonaniem obowiązku udzielenia informacji, jeżeli uprawniony nie wniósł pisma
wszczynającego postępowanie przeciwko naruszającemu w terminie wyznaczonym
przez sąd albo pismo wszczynające postępowanie zostało cofnięte, jak również gdy
pismo wszczynające postępowanie zostało zwrócone lub odrzucone albo powództwo
bądź wniosek oddalono lub postępowanie umorzono.
§ 4. Roszczenie, o którym mowa w § 3, wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone
w ciągu roku od dnia jego powstania. Przepisy art. 746 § 113 stosuje się
odpowiednio.
§ 5. Obowiązanemu przysługuje roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej
wykonaniem obowiązku udzielenia informacji w przypadku wykorzystania przez
uprawnionego informacji, o której mowa w ust. 1, dla celów innych niż dochodzenie
przez uprawnionego roszczenia.
§ 6. Do wniosku, o którym mowa w § 1, przepisy art. 739, art. 742 oraz
art. 745 stosuje się odpowiednio.

Art. 479114. Przepis art. 479113 stosuje się odpowiednio do innego niż naruszający obowiązanego, który:
1) posiada w ilości świadczącej o faktycznym prowadzeniu działalności
gospodarczej towary, przy których zaprojektowaniu, wytworzeniu lub
wprowadzeniu do obrotu nastąpiło naruszenie prawa własności intelektualnej lub
których cechy estetyczne lub funkcjonalne naruszają te prawa lub
2) dostarcza, w rozmiarze świadczącym o faktycznym prowadzeniu działalności
gospodarczej, usługi osobie, która narusza prawa własności intelektualnej, lub
3) wykonuje w rozmiarze świadczącym o faktycznym prowadzeniu działalności
gospodarczej usługi z naruszeniem prawa własności intelektualnej, lub
4) został przez osobę, o której mowa w pkt 1, 2 lub 3, wskazany jako wytwórca lub
uczestnik procesu wprowadzenia do obrotu takich towarów, odbiorca takich
usług lub podmiot, który je świadczy.

Art. 479115. § 1. Wezwanie do udzielenia informacji, o których mowa
w art. 479113, dotyczy wyłącznie:
1) informacji o firmie, miejscu zamieszkania lub siedzibie i adresie producentów,
wytwórców, dystrybutorów, dostawców oraz innych poprzednich posiadaczy, od
których lub na rzecz których nastąpiło nabycie lub zbycie towarów, korzystanie
z usług lub ich świadczenie, jak również przewidywanych hurtowników
i detalistów tych towarów lub usług;
2) informacji o ilości wyprodukowanych, wytworzonych, wysłanych, otrzymanych
lub zamówionych towarów lub świadczonych usług, jak również cenach
otrzymanych w zamian za towary lub usługi;
3) w szczególnie uzasadnionych okolicznościach innych informacji, które są
niezbędne do wykazania wysokości roszczenia.
§ 2. Wezwanie banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej do
udzielenia informacji niezbędnych dla dochodzenia roszczenia, o którym mowa
w art. 479113, dotyczy informacji obejmujących wyłącznie imię i nazwisko lub firmę,
miejsce zamieszkania lub siedzibę posiadacza rachunku bankowego lub członka
spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej oraz kwotę i termin realizacji
rozliczenia pieniężnego na rachunku dokonanego w związku z czynnościami
naruszającymi prawa własności intelektualnej.

Art. 479116. Wniosek o udzielenie informacji powinien odpowiadać
wymaganiom przepisanym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać:
1) wykazanie w sposób wiarygodny okoliczności wskazujących na naruszenie
prawa własności intelektualnej;
2) określenie informacji, które są przedmiotem wezwania;
3) określenie obowiązanego oraz wskazanie okoliczności, z których może wynikać,
że dysponuje on informacjami objętymi wnioskiem;
4) wykazanie, że informacje są konieczne do określenia źródła lub zakresu
naruszenia prawa.

Art. 479117. § 1. Przed wyznaczeniem posiedzenia przewodniczący zarządza
doręczenie odpisu wniosku o udzielenie informacji obowiązanemu i równocześnie
zobowiązuje go do złożenia odpowiedzi na wezwanie w wyznaczonym terminie nie
krótszym niż dwa tygodnie.
§ 2. W przypadku, o którym mowa w § 1, przewodniczący poucza o ochronie
tajemnicy przedsiębiorstwa oraz prawie odmowy udzielenia informacji. Przepis
art. 261 stosuje się odpowiednio.
§ 3. Obowiązany nie może jednak odmówić udzielenia informacji, z tego
powodu, że ich udzielenie mogłoby narazić jego lub jego bliskich, o których mowa
w art. 261 § 1, na dotkliwą i bezpośrednią szkodę majątkową.

Art. 479118. § 1. Sąd, uwzględniając wniosek, określa termin udzielenia
informacji, ich rodzaj i zakres, a także zasady zapoznania się z nimi przez
uprawnionego. Informacji udziela się pod rygorem odpowiedzialności karnej.
§ 2. Doręczając postanowienie nakazujące udzielenie informacji, sąd uprzedza
obowiązanego o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.
§ 3. Postanowienie nakazujące udzielenie informacji podlega wykonaniu
z chwilą jego wydania. Przepis art. 743 stosuje się odpowiednio.
§ 4. Obowiązek udzielenia informacji podlega wykonaniu w formie pisemnej
albo postaci elektronicznej.

Art. 479119. § 1. Na postanowienie w przedmiocie udzielenia informacji służy
zażalenie do sądu drugiej instancji.
§ 2. Zażalenie obowiązanego w zakresie, w jakim powołuje się na prawo
odmowy udzielenia informacji lub ochronę tajemnicy przedsiębiorstwa, sąd
rozpoznaje na posiedzeniu niejawnym. Od uznania sądu zależy, czy na posiedzeniu
wysłucha uprawnionego lub obowiązanego.
§ 3. Jeżeli obowiązany powołuje się na ochronę tajemnicy przedsiębiorstwa, sąd
może określić szczególne zasady korzystania i zapoznawania się z udzielonymi
informacjami oraz może wprowadzić dodatkowe ograniczenia.

Art. 479120. Przewodniczący, na wniosek uprawnionego, wyznacza posiedzenie
niejawne w celu ustnego wyjaśnienia udzielonych informacji.

Art. 479121. Na żądanie obowiązanego lub pozwanego uprawniony jest
obowiązany zwrócić koszty i wydatki celowe poniesione w związku z udzieleniem
informacji. Przepis art. 277 stosuje się odpowiednio.

Art. 479122. § 1. Powództwo wzajemne w sprawach o naruszenie prawa do
znaku towarowego lub wzoru przemysłowego jest dopuszczalne, jeżeli obejmuje
żądanie unieważnienia lub stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak
towarowy lub obejmuje żądanie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru
przemysłowego. Przepis art. 204 stosuje się odpowiednio.
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do żądania unieważnienia lub
stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na wspólny znak towarowy, wspólnego
prawa ochronnego na znak towarowy, prawa ochronnego na znak towarowy
gwarancyjny, uznania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ochrony
międzynarodowego znaku towarowego, a także do żądania unieważnienia uznania na
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ochrony międzynarodowego wzoru
przemysłowego.

Art. 479123. § 1. Poza wymogami określonymi w art. 187 pozew wzajemny
powinien zawierać numer wpisu we właściwym rejestrze związany z danym prawem
ochronnym lub prawem z rejestracji.
§ 2. Do pozwu wzajemnego należy dołączyć wyciąg z właściwego rejestru,
określający numer wpisu oraz informacje o stanie prawnym udzielonego prawa, chyba
że został on załączony do pozwu głównego.

Art. 479124. Sąd jest związany podstawą prawną unieważnienia lub stwierdzenia
wygaśnięcia prawa wskazaną przez powoda wzajemnego.

Art. 479125. W sprawach rozpoznawanych według przepisów niniejszego
rozdziału przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej
(Dz. U. z 2020 r. poz. 286, 288 i 1086) o unieważnieniu lub stwierdzeniu wygaśnięcia
prawa, stosuje się w zakresie, w jakim nie są one sprzeczne z przepisami niniejszego
rozdziału.

Art. 479126. § 1. W przypadku wytoczenia powództwa, o którym mowa
w art. 479122, sąd zwraca się do Prezesa Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej
Polskiej z żądaniem udzielenia informacji, czy przed Urzędem Patentowym Rzeczypospolitej Polskiej toczy się już sprawa o unieważnienie lub stwierdzenie wygaśnięcia
prawa.
§ 2. Prezes Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej niezwłocznie udziela
informacji, o których mowa w § 1, w formie pisemnej albo postaci elektronicznej.
§ 3. Jeżeli przed Urzędem Patentowym Rzeczypospolitej Polskiej toczy się
sprawa o unieważnienie lub stwierdzenie wygaśnięcia prawa, sąd zawiesza
postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed Urzędem
Patentowym Rzeczypospolitej Polskiej.
§ 4. Sąd odrzuca pozew wzajemny o stwierdzenie wygaśnięcia lub
unieważnienie prawa, jeżeli decyzja wydana przez Urząd Patentowy Rzeczypospolitej
Polskiej, dotycząca tego samego przedmiotu sprawy, w tym podstawy powództwa
wzajemnego, stała się prawomocna.

Art. 479127. Sąd zawiesza postępowanie z urzędu, jeżeli toczy się inne
postępowanie cywilne obejmujące żądanie, którego dotyczy wytaczane powództwo
wzajemne.

Art. 479128. § 1. Odpis prawomocnego wyroku unieważniającego prawo lub
stwierdzającego wygaśnięcie prawa, od którego nie przysługuje skarga kasacyjna, sąd
niezwłocznie przesyła Urzędowi Patentowemu Rzeczypospolitej Polskiej w celu
dokonania wpisu do właściwego rejestru oraz przekazania powiadomienia do Biura
Międzynarodowego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r.
– Prawo własności przemysłowej.
§ 2. Wyrok, o którym mowa w § 1, jest skuteczny także względem osób trzecich.

Art. 479129. § 1. Powód może wystąpić z powództwem o ustalenie, że podjęte
lub zamierzone przez niego czynności nie stanowią naruszenia patentu, dodatkowego
prawa ochronnego, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji. Przepis art. 189 stosuje
się odpowiednio.
§ 2. Interes prawny istnieje, gdy pozwany:
1) czynności, których dotyczy powództwo uznał za naruszenie patentu,
dodatkowego prawa ochronnego, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji;
2) nie potwierdził w należycie wyznaczonym przez powoda terminie, że czynności,
których dotyczy powództwo, nie stanowią naruszenia patentu, dodatkowego
prawa ochronnego, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji.
§ 3. Termin, o którym mowa w § 2 pkt 2, został należycie wyznaczony, jeżeli:
1) jego wyznaczenie nastąpiło w formie pisemnej;
2) nie był krótszy niż dwa miesiące od dnia doręczenia uprawnionemu pisma;
3) w treści pisma powód dokładnie oznaczył czynności, które zamierza podjąć
i które mogą stanowić naruszenie patentu, dodatkowego prawa ochronnego,
prawa ochronnego lub prawa z rejestracji, wskazując, w jakim zakresie może
nastąpić naruszenie, i wezwał uprawnionego do wyraźnego potwierdzenia, że nie
stanowią one naruszenia.
Art. 480. (uchylony).

Art. 4801. § 1. Sąd wydaje nakaz zapłaty, jeżeli powód dochodzi roszczenia
pieniężnego albo świadczenia innych rzeczy zamiennych, a w innych przypadkach –
jeżeli przepis szczególny tak stanowi.
§ 2. Po utracie mocy lub uchyleniu nakazu zapłaty albo w przypadku braku
podstaw do jego wydania sąd rozpoznaje sprawę według przepisów ogólnych lub
w postępowaniu odrębnym właściwym dla danej sprawy, chyba że przepis szczególny
przewiduje inny skutek, w szczególności umorzenie postępowania.

Art. 4802. § 1. W nakazie zapłaty sąd nakazuje pozwanemu, by w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia nakazu zaspokoił roszczenie w całości wraz z kosztami albo wniósł środek zaskarżenia.
§ 2. Jeżeli pozwany mieszka lub ma siedzibę za granicą, a nie ma przedstawiciela
w kraju, termin, o którym mowa w § 1, wynosi miesiąc, przy czym gdyby doręczenie
nakazu zapłaty miało mieć miejsce poza terytorium Unii Europejskiej, oznacza się
termin nie krótszy niż trzy miesiące.
§ 3. Nakaz zapłaty doręcza się stronom. Pozwanemu nakaz zapłaty doręcza się
z odpisem pozwu, z odpisami załączników do pozwu oraz pouczeniem o terminie
i sposobie zaskarżenia nakazu oraz skutkach jego niezaskarżenia.
§ 4. Nakaz zapłaty, od którego nie wniesiono środka zaskarżenia, ma skutki
prawomocnego wyroku.
§ 5. Jeżeli po wydaniu nakazu zapłaty okaże się, że pozwany w chwili wniesienia
pozwu nie miał zdolności sądowej, zdolności procesowej albo organu powołanego do
jego reprezentowania, a braki te nie zostały usunięte w wyznaczonym terminie
zgodnie z przepisami kodeksu, sąd z urzędu uchyla nakaz zapłaty i wydaje
odpowiednie postanowienie.

Art. 4803. § 1. Środek zaskarżenia od nakazu zapłaty wnosi się do sądu, który
wydał nakaz zapłaty.
§ 2. W piśmie zawierającym środek zaskarżenia od nakazu zapłaty pozwany
powinien wskazać, czy zaskarża nakaz w całości czy w części oraz przedstawić
zarzuty, które pod rygorem ich utraty należy zgłosić przed wdaniem się w spór co do
istoty sprawy.
§ 3. Sąd odrzuca środek zaskarżenia niedopuszczalny, spóźniony, nieopłacony
lub dotknięty brakami, których nie usunięto pomimo wezwania.

Art. 4804. § 1. Nakaz zapłaty sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym.
§ 2. Czynności w sprawie, z wyłączeniem prowadzenia rozprawy i wydania
wyroku, może wykonywać referendarz sądowy.
Art. 485. § 1. Sąd wydaje nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, jeżeli
fakty uzasadniające dochodzone roszczenie są udowodnione dołączonym do pozwu:
1) dokumentem urzędowym;
2) zaakceptowanym przez dłużnika rachunkiem;
3) wezwaniem dłużnika do zapłaty i pisemnym oświadczeniem dłużnika o uznaniu
długu.
4) (uchylony)
§ 2. Sąd wydaje również nakaz zapłaty przeciwko zobowiązanemu z weksla lub
czeku należycie wypełnionego, których prawdziwość i treść nie nasuwają
wątpliwości. W przypadku przejścia na powoda praw z weksla lub czeku, do wydania
nakazu niezbędne jest przedstawienie dokumentów uzasadniających roszczenia, o ile
przejście tych praw na powoda nie wynika bezpośrednio z weksla lub czeku.
§ 21. Sąd wydaje nakaz zapłaty na podstawie dołączonej do pozwu umowy,
dowodu spełnienia wzajemnego świadczenia niepieniężnego, dowodu doręczenia
dłużnikowi faktury lub rachunku, jeżeli powód dochodzi należności zapłaty
świadczenia pieniężnego w rozumieniu art. 4 pkt 1a ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o
przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (Dz. U.
z 2020 r. poz. 935 i 1086), odsetek w transakcjach handlowych określonych w tej
ustawie lub rekompensaty, o której mowa w art. 10 ust. 1 tej ustawy, oraz na
podstawie dokumentów potwierdzających poniesienie kosztów odzyskiwania
należności, jeżeli powód dochodzi również zwrotu kosztów, o których mowa
w art. 10 ust. 2 tej ustawy.
§ 3. (uchylony)
§ 4. Jeżeli nie dołączono oryginału weksla lub czeku, przewodniczący wzywa
powoda do ich złożenia do akt pod rygorem zwrotu pozwu na podstawie art. 130.
Art. 505. § 1. Od nakazu zapłaty pozwany może wnieść sprzeciw.
§ 2. Nakaz zapłaty traci moc w części zaskarżonej sprzeciwem. Sprzeciw
jednego tylko ze współpozwanych o to samo roszczenie oraz co do jednego lub
niektórych uwzględnionych roszczeń powoduje utratę mocy nakazu jedynie co do
nich.
§ 3. Na wniosek strony sąd wydaje postanowienie stwierdzające utratę mocy
nakazu zapłaty w całości lub części.

Art. 5051. § 1. W postępowaniu uproszczonym rozpoznaje się sprawy
o świadczenie, jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przekracza dwudziestu tysięcy
złotych, a w sprawach o roszczenia z rękojmi lub gwarancji – jeżeli wartość
przedmiotu umowy nie przekracza tej kwoty.
§ 2. Spośród spraw wymienionych w § 1 nie rozpoznaje się w postępowaniu
uproszczonym spraw:
1) należących do właściwości sądów okręgowych;
2) małżeńskich i z zakresu stosunków między rodzicami a dziećmi;
3) z zakresu prawa pracy rozpoznawanych z udziałem ławników;
4) z zakresu ubezpieczeń społecznych, z wyjątkiem spraw wymienionych
w art. 4778 § 2 i spraw o rentę.
§ 3. Sąd może rozpoznać sprawę z pominięciem przepisów o postępowaniu
uproszczonym, jeżeli może to przyczynić się do sprawniejszego rozwiązania sporu.

Art. 5052. W sprawach rozpoznawanych według przepisów niniejszego działu
posiedzenia przygotowawczego nie przeprowadza się, chyba że z okoliczności sprawy
wynika, że przeprowadzenie posiedzenia przygotowawczego może przyczynić się do
sprawniejszego rozpoznania sprawy.

Art. 5053. § 1. Jednym pozwem można dochodzić tylko jednego roszczenia.
§ 2. Połączenie kilku roszczeń w jednym pozwie jest dopuszczalne tylko wtedy,
gdy wynikają z tego samego stosunku prawnego lub kilku stosunków prawnych tego
samego rodzaju. W przypadku niedopuszczalnego połączenia w jednym pozwie kilku
roszczeń przewodniczący zarządza zwrot pozwu bez wezwania do usunięcia tego
braku. Jeżeli w terminie tygodnia od dnia doręczenia zarządzenia o zwrocie powód
cofnie pozew w zakresie żądań niepodlegających łączeniu, pozew w pozostałej części
wywołuje skutek od daty jego pierwotnego wniesienia.
§ 3. Jeżeli powód dochodzi części roszczenia, sprawa podlega rozpoznaniu
w postępowaniu przewidzianym w niniejszym rozdziale tylko wtedy, gdy
postępowanie to byłoby właściwe dla całego roszczenia wynikającego z faktów
przytoczonych przez powoda. W przeciwnym wypadku sprawa rozpoznawana jest
z pominięciem przepisów niniejszego rozdziału.

Art. 5054. § 1. Zmiana powództwa jest niedopuszczalna. Przepisów art. 7585
oraz art. 194196 i art. 198 nie stosuje się.
§ 2. Powództwo wzajemne oraz zarzut potrącenia są dopuszczalne, jeżeli
roszczenia nadają się do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym.

Art. 5055. (uchylony).

Art. 5056. § 1. (uchylony)
§ 2. (uchylony)
§ 3. Jeżeli sąd uzna, że ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe
lub nader utrudnione, może w wyroku zasądzić odpowiednią sumę według swej oceny,
opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy.

Art. 5057. § 1. Ilekroć ustalenie zasadności lub wysokości świadczenia powinno
nastąpić przy zastosowaniu wiadomości specjalnych, od uznania sądu zależy
powzięcie samodzielnej oceny opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy
albo zasięgnięcie opinii biegłego.
§ 2. Opinii biegłego nie zasięga się, jeżeli jej przewidywany koszt miałby
przekroczyć wartość przedmiotu sporu, chyba że uzasadniają to wyjątkowe
okoliczności.
§ 3. Złożenie zeznań przez świadka nie stoi na przeszkodzie zasięgnięciu jego
opinii jako biegłego, także co do faktów, o których zeznał jako świadek, nawet jeżeli
uprzednio sporządził opinię na zlecenie podmiotu innego niż sąd.

Art. 5058. § 1. (uchylony)
§ 2. (uchylony)
§ 3. Strona obecna na posiedzeniu, na którym ogłoszono wyrok, może po jego
ogłoszeniu w oświadczeniu złożonym do protokołu zrzec się prawa do wniesienia
apelacji. W razie zrzeczenia się prawa do wniesienia apelacji przez wszystkich
uprawnionych wyrok staje się prawomocny.
§ 4. W sprawach, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza tysiąca
złotych, uzasadnienie wyroku ogranicza się do wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku
z przytoczeniem przepisów prawa. Od uznania sądu opartego na rozważeniu
wszystkich okoliczności sprawy zależy rozszerzenie tego uzasadnienia o pozostałą
treść określoną w art. 3271 § 1.

Art. 5059. § 1. (uchylony)
§ 11. Apelację można oprzeć na zarzutach:
1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe
zastosowanie;
2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik
sprawy.
§ 2. Po upływie terminu do wniesienia apelacji przytaczanie dalszych zarzutów
jest niedopuszczalne

Art. 50510. § 1. Sąd rozpoznaje apelację w składzie jednego sędziego.
§ 2. (uchylony)
§ 3. (utracił moc)

Art. 50511. (uchylony).

Art. 50512. § 1. Jeżeli sąd drugiej instancji stwierdzi, że zachodzi naruszenie
prawa materialnego, a zgromadzone dowody nie dają wystarczających podstaw do
zmiany wyroku, uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego
rozpoznania.
§ 11. W sprawach określonych w art. 5058 § 4 przepisu § 1 nie stosuje się, a zaskarżony wyrok może zostać uchylony tylko w przypadkach określonych
w art. 386 § 2 i 3.
§ 2. Uchylając zaskarżony wyrok sąd drugiej instancji może przekazać sprawę
do rozpoznania z wyłączeniem przepisów o postępowaniu uproszczonym także
wówczas, gdy sprawa stosownie do art. 5051 podlega rozpoznaniu w tym
postępowaniu.
§ 3. Sąd drugiej instancji oddala apelację również wtedy, gdy mimo naruszenia
prawa materialnego lub przepisów postępowania albo błędnego uzasadnienia
zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Art. 50513. § 1. (uchylony).
§ 2. Jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego,
uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej
wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.
§ 3. (uchylony)

Art. 50513a. W postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia sąd drugiej
instancji uzasadnia z urzędu jedynie postanowienia uchylające zaskarżone
postanowienie albo zarządzenie.

Art. 50514. § 1. W postępowaniu uproszczonym w sprawach z zakresu prawa
pracy przepisów art. 466, art. 477 i art. 4771 nie stosuje się.
§ 2. (uchylony)

Art. 50515. § 1. Sąd rozpoznaje sprawę w europejskim postępowaniu
nakazowym, jeżeli są spełnione warunki określone w przepisach rozporządzenia (WE)
nr 1896/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r.
ustanawiającego postępowanie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty (Dz. Urz.
UE L 399 z 30.12.2006, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem
nr 1896/2006”.
§ 2. W sprawie rozpoznawanej według przepisów niniejszego rozdziału nie
stosuje się przepisów o innych postępowaniach odrębnych.

Art. 50516. § 1. Europejskie postępowanie nakazowe należy do właściwości
sądów rejonowych i okręgowych.
§ 2. Europejski nakaz zapłaty może wydać także referendarz sądowy.
§ 3. Referendarz sądowy może wydawać zarządzenia.

Art. 50517. Rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym.

Art. 50518. § 1. Jeżeli europejski nakaz zapłaty, zgodnie z przepisami
rozporządzenia nr 1896/2006, może zostać wydany tylko co do części roszczenia
i powód wyraża na to zgodę, sprawę co do pozostałej części roszczenia sąd rozpoznaje we właściwym trybie. W przypadkach wskazanych w ustawie sąd rozpoznaje sprawę
według przepisów o postępowaniach odrębnych, z wyłączeniem przepisów
o postępowaniu nakazowym i upominawczym.
§ 2. (uchylony)

Art. 50519. § 1. W razie wniesienia sprzeciwu zgodnie z przepisami
rozporządzenia nr 1896/2006, europejski nakaz zapłaty traci moc, a sąd rozpoznaje
sprawę we właściwym trybie. W przypadkach wskazanych w ustawie sąd rozpoznaje
sprawę według przepisów o postępowaniach odrębnych, z wyłączeniem przepisów
o postępowaniu nakazowym i upominawczym.
§ 2. (uchylony)
§ 3. (uchylony)
§ 4. Jeżeli powód zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1896/2006 zażądał
zakończenia postępowania na wypadek wniesienia sprzeciwu, sąd umarza
postępowanie, orzekając o kosztach jak przy cofnięciu pozwu.

Art. 50519a. Sąd odrzuca sprzeciw wniesiony po upływie przypisanego terminu
lub z innych przyczyn niedopuszczalny, jak również sprzeciw którego braków
pozwany nie usunął w terminie.

Art. 50520. § 1. W razie stwierdzenia, że istnieje określona w przepisach
rozporządzenia nr 1896/2006 podstawa do uchylenia europejskiego nakazu zapłaty, na
wniosek pozwanego sąd, który go wydał, a w przypadku nakazu wydanego przez
referendarza sądowego – sąd, przed którym wytoczono powództwo, uchyla nakaz
zapłaty.
§ 2. Wniosek powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego
i wskazywać okoliczności uzasadniające uchylenie europejskiego nakazu zapłaty.
§ 3. Przed uchyleniem europejskiego nakazu zapłaty sąd wysłucha powoda na
posiedzeniu lub zażąda od niego oświadczenia na piśmie.
§ 4. Na postanowienie sądu w przedmiocie uchylenia europejskiego nakazu
zapłaty przysługuje zażalenie.

Art. 50521. § 1. Sąd rozpoznaje sprawę w europejskim postępowaniu w sprawie
drobnych roszczeń, jeżeli są spełnione warunki określone w przepisach
rozporządzenia (WE) nr 861/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lipca
2007 r. ustanawiającego europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń
(Dz. Urz. UE L 199 z 31.07.2007, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej
„rozporządzeniem nr 861/2007”.
§ 2. W sprawie rozpoznawanej według przepisów niniejszego rozdziału nie
stosuje się przepisów o innych postępowaniach odrębnych.

Art. 50522. § 1. Europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń należy
do właściwości sądów rejonowych i okręgowych.
§ 2. Referendarz sądowy może wydawać zarządzenia.

Art. 50523. Rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym. Sąd może
wyznaczyć rozprawę w przypadkach wskazanych w przepisach rozporządzenia
nr 861/2007.

Art. 50524. Jeżeli przepisy rozporządzenia nr 861/2007 stanowią, że pozew
powinien zostać zwrócony, sąd wydaje postanowienie.

Art. 50525. § 1. (uchylony)
§ 2. Przesłuchanie strony następuje na piśmie, jeżeli sąd tak postanowi. Przepisu
art. 303 nie stosuje się.

Art. 50526. Wyrok wydany na posiedzeniu niejawnym wiąże sąd od chwili
podpisania sentencji. Sąd z urzędu doręcza wyrok obu stronom z pouczeniem
o przysługujących im środkach zaskarżenia.

Art. 50527. § 1. Przepisy art. 505950511, art. 50512 § 1 i 3 oraz art. 50513 stosuje się.
§ 2. Uchylając zaskarżony wyrok, sąd drugiej instancji przekazuje sprawę do
rozpoznania z wyłączeniem przepisów o postępowaniach odrębnych.

Art. 50527a. § 1. W razie stwierdzenia, że istnieje określona w przepisach
rozporządzenia nr 861/2007 podstawa do uchylenia wyroku, na wniosek pozwanego
sąd, który go wydał, uchyla wyrok.
§ 2. Wniosek powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego
i wskazywać okoliczności uzasadniające uchylenie wyroku.
§ 3. Sąd może rozpoznać wniosek na posiedzeniu niejawnym. Przed uchyleniem
wyroku sąd wysłucha powoda na posiedzeniu lub zażąda od niego oświadczenia na
piśmie.
§ 4. Na postanowienie sądu w przedmiocie uchylenia wyroku przysługuje
zażalenie.

Art. 50528. § 1. W postępowaniu określonym w niniejszym rozdziale stosuje się
przepisy o postępowaniu upominawczym z odrębnościami wynikającymi
z niniejszego rozdziału.
§ 2. Nakaz zapłaty nie może być wydany, jeżeli:
1) powód dochodzi roszczenia innego niż pieniężne;
2) doręczenie pozwanemu nakazu miałoby nastąpić poza granicami kraju.

Art. 50529. § 1. W elektronicznym postępowaniu upominawczym nie stosuje się
przepisów o postępowaniach odrębnych innych niż wymienione w art. 50528 § 1 oraz przepisów art. 1301a, art. 139 § 5 i art. 1391.
§ 2. Postanowienia wydane na posiedzeniu niejawnym, które podlegają
zaskarżeniu, uzasadnia się z urzędu. Termin do wniesienia zażalenia wynosi tydzień
od dnia doręczenia postanowienia z uzasadnieniem.
§ 3. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio do zarządzeń przewodniczącego.
§ 4. Postanowienia wydane na podstawie art. 50533 i art. 50534 doręcza się z urzędu tylko powodowi.

Art. 50529a. W elektronicznym postępowaniu upominawczym mogą być
dochodzone roszczenia, które stały się wymagalne w okresie trzech lat przed dniem
wniesienia pozwu.

Art. 50530. § 1. (uchylony)
§ 2. Czynności sądu, referendarza i przewodniczącego utrwalane są wyłącznie
w systemie teleinformatycznym, a wytworzone w ich wyniku dane w postaci
elektronicznej opatrywane są kwalifikowanym podpisem elektronicznym.

Art. 50531. § 1. Powód wnosi pisma wyłącznie za pośrednictwem systemu
teleinformatycznego.
§ 2. Jeżeli pozwany dokona wyboru wnoszenia pism procesowych za
pośrednictwem systemu teleinformatycznego, dalsze pisma w sprawie wnosi
wyłącznie za pośrednictwem tego systemu.
§ 21. Pisma wniesione za pośrednictwem systemu teleinformatycznego nie
wymagają opatrzenia ich podpisem, o którym mowa w art. 126 § 5.
§ 3. (uchylony)
§ 4. O skutkach wniesienia pisma za pośrednictwem systemu
teleinformatycznego sąd poucza pozwanego przy pierwszym doręczeniu.
§ 5. (uchylony)
§ 6. (uchylony)

Art. 50532. § 1. W pozwie powód powinien wskazać dowody na poparcie swoich
twierdzeń. Dowodów nie dołącza się do pozwu. Przepisu art. 128 nie stosuje się.
§ 2. Pozew powinien zawierać również:
1) numer PESEL lub NIP pozwanego będącego osobą fizyczną, jeżeli jest on
obowiązany do jego posiadania lub posiada go nie mając takiego obowiązku lub
2) numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku jego braku – numer
w innym właściwym rejestrze, ewidencji lub NIP pozwanego niebędącego osobą
fizyczną, który nie ma obowiązku wpisu we właściwym rejestrze lub ewidencji,
jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania.
3) (uchylony)
§ 3. Sąd może skazać na grzywnę powoda, jego przedstawiciela ustawowego lub
pełnomocnika, który w złej wierze lub wskutek niezachowania należytej staranności oznaczył nieprawidłowo dane, o których mowa w § 2 pkt 1 lub 2 oraz art. 126 § 2
pkt 1.
§ 4. (uchylony)

Art. 50533. W przypadku braku podstaw do wydania nakazu zapłaty sąd umarza
postępowanie.


Art. 50534. § 1. Jeżeli pozwany, pomimo powtórzenia zawiadomienia zgodnie
z art. 139 § 1 zdanie drugie, nie odebrał nakazu zapłaty, a w sprawie nie doręczono mu
wcześniej żadnego pisma w sposób przewidziany w art. 131138 i nie ma
zastosowania art. 139 § 2 i 3 lub inny przepis szczególny przewidujący skutek
doręczenia, nakaz zapłaty uznaje się za doręczony, o ile adres, pod którym
pozostawiono zawiadomienia, jest zgodny z adresem ujawnionym w rejestrze PESEL.
W przeciwnym przypadku stosuje się przepis § 2.
§ 2. Jeżeli po wydaniu nakazu zapłaty okaże się, że nie można go doręczyć
pozwanemu w kraju, sąd z urzędu uchyla nakaz zapłaty i umarza postępowanie, chyba
że powód w wyznaczonym terminie, nie dłuższym niż miesiąc, usunie przeszkodę
w doręczeniu nakazu zapłaty. Wezwanie do usunięcia przeszkody nie podlega
powtórzeniu.

Art. 50535. Do sprzeciwu od nakazu zapłaty nie dołącza się dowodów.

Art. 50536. W przypadku wniesienia sprzeciwu sąd umarza postępowanie
w zakresie, w którym nakaz zapłaty utracił moc.

Art. 50537. §§ 1. W przypadku umorzenia postępowania każda ze stron ponosi
koszty procesu związane ze swym udziałem w sprawie.
§ 2. Jeżeli w terminie trzech miesięcy od dnia wydania postanowienia
o umorzeniu elektronicznego postępowania upominawczego powód wniesie pozew
przeciwko pozwanemu o to samo roszczenie w postępowaniu innym niż elektroniczne
postępowanie upominawcze, skutki prawne, które ustawa wiąże z wytoczeniem
powództwa, następują z dniem wniesienia pozwu w elektronicznym postępowaniu
upominawczym. Na żądanie stron sąd, rozpoznając sprawę, uwzględni koszty
poniesione przez strony w elektronicznym postępowaniu upominawczym

Art. 50538. Rozpoznanie zażalenia na postanowienie wydane w elektronicznym
postępowaniu upominawczym, jak również na postanowienie wydane w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności tytułowi wykonawczemu wydanemu w tym postępowaniu, następuje w składzie jednego sędziego. W postępowaniu toczącym się na skutek wniesienia zażalenia przepisy art. 50530 § 2 i art. 50531 stosuje się odpowiednio.

Art. 50539. W razie wniesienia skargi o wznowienie postępowania sąd
przekazuje sprawę do sądu według właściwości ogólnej. Do wznowienia postępowania właściwy jest sąd według właściwości ogólnej.
Art. 518. Od postanowień sądu pierwszej instancji orzekających co do istoty
sprawy przysługuje apelacja. Na inne postanowienia sądu pierwszej instancji,
w wypadkach wskazanych w ustawie, przysługuje zażalenie.

Art. 5181. § 1. (uchylony)
§ 11. Na orzeczenie referendarza sądowego służy skarga także w przypadkach,
w których na postanowienie sądu służyłaby apelacja.
§ 2. (uchylony)
§ 3. W razie wniesienia skargi na wpis w księdze wieczystej wpis nie traci mocy.
Rozpoznając sprawę, sąd zmienia zaskarżony wpis przez jego wykreślenie i dokonanie
nowego wpisu lub wydaje postanowienie, którym zaskarżony wpis utrzymuje w mocy
albo uchyla go w całości lub w części i w tym zakresie wniosek oddala bądź odrzuca,
względnie postępowanie umarza.
§ 3a. W postępowaniu rejestrowym o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego
oraz rejestru zastawów w razie wniesienia skargi na orzeczenie referendarza sądowego
zarządzające wpis, pozostaje ono w mocy do chwili rozpatrzenia skargi przez sąd
rejonowy rozpoznający sprawę jako sąd pierwszej instancji. Rozpoznając sprawę, sąd
wydaje postanowienie, w którym zaskarżone orzeczenie i dokonany na jego podstawie
wpis zmienia albo utrzymuje w mocy, albo uchyla w całości lub w części i w tym
zakresie wniosek oddala bądź odrzuca, względnie postępowanie umarza.
§ 4. Skargę wnosi się do sądu w terminie tygodniowym:
1) od dnia czynności, gdy uczestnik był przy niej obecny lub był o jej terminie
zawiadomiony;
2) w innych wypadkach niż wymienione w pkt 1 – od dnia doręczenia
zawiadomienia uczestnika o dokonaniu czynności;
3) w przypadku braku zawiadomienia – od dnia dowiedzenia się o dokonaniu
czynności, z tym że w postępowaniu o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego
dla uczestników postępowania, którym postanowienia co do istoty sprawy nie
doręcza się, termin do wniesienia skargi biegnie od daty wpisu w Rejestrze.
§ 5. (uchylony)

Art. 5182. § 1. Sądem drugiej instancji w sprawach o odebranie osoby
podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką prowadzonych na
podstawie Konwencji dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za
granicę, sporządzonej w Hadze dnia 25 października 1980 r. (Dz. U. z 1995 r. poz.
528 oraz z 1999 r. poz. 1085), zwanej dalej „konwencją haską z 1980 r.”, jest Sąd
Apelacyjny w Warszawie.
§ 2. Sąd Apelacyjny w Warszawie orzeka w sprawach określonych w § 1
w terminie sześciu tygodni od dnia przedstawienia przez sąd pierwszej instancji akt
sprawy wraz z apelacją.
Art. 519. (uchylony).

Art. 5191. § 1. Od wydanego przez sąd drugiej instancji postanowienia co do
istoty sprawy oraz od postanowienia w przedmiocie odrzucenia wniosku i umorzenia
postępowania kończących postępowanie w sprawie – w sprawach z zakresu prawa
osobowego, rzeczowego i spadkowego – przysługuje skarga kasacyjna do Sądu
Najwyższego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
§ 2. W sprawach z zakresu prawa rodzinnego, opiekuńczego i kurateli skarga
kasacyjna przysługuje tylko w sprawach o przysposobienie oraz o podział majątku
wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami, chyba że wartość
przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż sto pięćdziesiąt tysięcy złotych.
§ 21. Skarga kasacyjna przysługuje także w sprawach o odebranie osoby
podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką prowadzonych na
podstawie konwencji haskiej z 1980 r.
§ 22. Skargę kasacyjną w sprawach, o których mowa w § 21, mogą wnieść Prokurator Generalny, Rzecznik Praw Dziecka lub Rzecznik Praw Obywatelskich
w terminie czterech miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia.
§ 3. W postępowaniu rejestrowym skarga kasacyjna przysługuje jedynie od
postanowień sądu drugiej instancji w przedmiocie wpisu lub wykreślenia z rejestru
podmiotu podlegającego rejestracji.
§ 4. Skarga kasacyjna nie przysługuje w sprawach dotyczących:
1) przepadku rzeczy;
2) zarządu związanego ze współwłasnością lub użytkowaniem;
3) zabezpieczenia spadku i spisu inwentarza, wyjawienia przedmiotów
spadkowych, zarządu spadku nieobjętego oraz zwolnienia wykonawcy
testamentu;
4) zniesienia współwłasności i działu spadku, jeżeli wartość przedmiotu
zaskarżenia jest niższa niż sto pięćdziesiąt tysięcy złotych;
5) likwidacji niepodjętych depozytów.

Art. 5192.  § 1. Można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem
prawomocnego postanowienia co do istoty sprawy sądu drugiej instancji kończącego
postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona
szkoda, a zmiana lub uchylenie tego postanowienia w drodze przysługujących stronie
środków prawnych nie było i nie jest możliwe.
§ 2. W wyjątkowych wypadkach, gdy niezgodność z prawem wynika
z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności
albo praw człowieka i obywatela, można także żądać stwierdzenia niezgodności
z prawem prawomocnego postanowienia co do istoty sprawy sądu pierwszej lub
drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli strona nie skorzystała
z przysługujących jej środków prawnych, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie
postanowienia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych.
Art. 567. § 1. W postępowaniu o podział majątku wspólnego po ustaniu
wspólności majątkowej między małżonkami sąd rozstrzyga także o żądaniu ustalenia
nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym oraz o tym, jakie wydatki,
nakłady i inne świadczenia z majątku wspólnego na rzecz majątku osobistego lub
odwrotnie podlegają zwrotowi.
§ 2. W razie sporu co do ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym
sąd może w tym przedmiocie orzec postanowieniem wstępnym.
§ 3. Do postępowania o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności
majątkowej między małżonkami, a zwłaszcza do odrębnego postępowania
w sprawach wymienionych w paragrafie pierwszym stosuje się odpowiednio przepisy
o dziale spadku.

Art. 5671. W sprawach o separację na zgodny wniosek małżonków, a także
w sprawach o zniesienie separacji właściwe rzeczowo są sądy okręgowe. W sprawach
tych miejscowo właściwym jest sąd, w którego okręgu małżonkowie mają wspólne
zamieszkanie, a w braku takiej podstawy – sąd miejsca ich wspólnego pobytu. Jeżeli
małżonkowie nie mają wspólnego miejsca zamieszkania ani pobytu, wniosek należy
zgłosić w sądzie właściwym dla jednego z małżonków, zgodnie z art. 508 § 13.

Art. 5672. § 1. W sprawie o separację na zgodny wniosek małżonków oraz
w sprawie o zniesienie separacji w razie cofnięcia wniosku albo wyrażenia w inny
sposób braku zgody na orzeczenie separacji lub na zniesienie separacji przez
któregokolwiek z małżonków postępowanie umarza się. Przepisu art. 512 § 1 nie
stosuje się.
§ 2. W razie śmierci jednego z małżonków postępowanie umarza się.

Art. 5673. § 1. Postanowienie o separacji sąd wydaje po przeprowadzeniu
rozprawy.
§ 2. W toku postępowania sąd nakłania małżonków do pojednania. Jeżeli
pojednanie nie nastąpi, a odroczenie rozprawy nie byłoby celowe, sąd przystępuje do
rozpoznania sprawy.

Art. 5674. Postanowienie o zniesieniu separacji sąd wydaje po przeprowadzeniu
rozprawy.

Art. 5675. Z chwilą wszczęcia postępowania o zniesienie separacji zawiesza się
z urzędu postępowanie w sprawie o eksmisję jednego z małżonków pozostających w separacji ze wspólnego mieszkania, jak również postępowanie w sprawie
o korzystanie przez małżonków pozostających w separacji ze wspólnego mieszkania.
Z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia o zniesieniu separacji postępowanie umarza
się z urzędu.
Art. 569. § 1. Właściwy wyłącznie jest sąd opiekuńczy miejsca zamieszkania
osoby, której postępowanie ma dotyczyć, a w braku miejsca zamieszkania – sąd
opiekuńczy miejsca jej pobytu. Jeżeli brak i tej podstawy – właściwy jest sąd rejonowy
dla m.st. Warszawy.
§ 2. W wypadkach nagłych sąd opiekuńczy wydaje z urzędu wszelkie potrzebne
zarządzenia nawet w stosunku do osób, które nie podlegają jego właściwości
miejscowej, zawiadamiając o tym sąd opiekuńczy miejscowo właściwy.

Art. 5691. § 1. Do właściwości sądu okręgowego z siedzibą w miejscowości
będącej siedzibą sądu apelacyjnego należą sprawy o odebranie osoby podlegającej
władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką prowadzone na podstawie
konwencji haskiej z 1980 r., jeżeli na tym obszarze osoba podlegająca władzy
rodzicielskiej lub pozostająca pod opieką ma miejsce zamieszkania lub pobytu.
§ 2. Sąd okręgowy orzeka w terminie sześciu tygodni od dnia wniesienia
wniosku w sprawach, o których mowa w § 1.
§ 3. Dla spraw, o których mowa w § 1, z obszaru właściwości Sądu
Apelacyjnego w Warszawie właściwy jest Sąd Okręgowy w Warszawie.
§ 4. Jeżeli wniosek w sprawach, o których mowa w § 1, wniesiony został bez
pośrednictwa polskiego organu centralnego, o którym mowa w art. 3 ust. 1 ustawy
z dnia 26 stycznia 2018 r. o wykonywaniu niektórych czynności organu centralnego
w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii
Europejskiej i umów międzynarodowych (Dz. U. poz. 416), sąd okręgowy zawiadamia niezwłocznie sąd, o którym mowa w art. 569 § 1, o wniesieniu wniosku
oraz o zakończeniu postępowania w tej sprawie.
Art. 570. Sąd opiekuńczy może wszcząć postępowanie z urzędu.

Art. 5701. § 1. Sąd opiekuńczy może zarządzić przeprowadzenie przez kuratora
sądowego wywiadu środowiskowego w celu zebrania informacji dotyczących
małoletniego i jego środowiska, a w szczególności jego zachowania się, warunków
wychowawczych i życiowych, w tym sytuacji bytowej rodziny, przebiegu nauki
małoletniego i sposobu spędzania czasu wolnego, jego kontaktów środowiskowych,
stosunku do niego rodziców lub opiekunów, podejmowanych oddziaływań
wychowawczych, stanu zdrowia i znanych w środowisku uzależnień małoletniego.
§ 11. Przepis § 1 stosuje się także wtedy, gdy sąd opiekuńczy powziął wiadomość
o zdarzeniu uzasadniającym wszczęcie postępowania z urzędu, oraz w toku
postępowania wykonawczego.
§ 2. W przypadku gdy z rodziną małoletniego asystent rodziny prowadzi pracę
określoną w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, sąd
opiekuńczy zwraca się o informacje, o których mowa w § 1, do właściwej jednostki
organizacyjnej wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej.
§ 3. O informacje, o których mowa w § 1, a także informację mającą na celu
wskazanie osób właściwych do zapewnienia dziecku rodzinnej pieczy zastępczej, sąd
opiekuńczy może zwrócić się do właściwej jednostki organizacyjnej wspierania
rodziny i systemu pieczy zastępczej.

Art. 5701a. Sąd opiekuńczy może zarządzić przeprowadzenie przez kuratora
sądowego wywiadu środowiskowego w toku postępowania prowadzonego w
sprawach dotyczących ustanowienia opieki lub kurateli i prowadzonego w tych
sprawach postępowania wykonawczego w celu ustalenia możliwości lub sposobu
sprawowania opieki lub kurateli oraz warunków życiowych osoby, której
postępowanie dotyczy.

Art. 5702. W sprawie, w której zawarcie ugody jest dopuszczalne, sąd może
skierować uczestników do mediacji. Przedmiotem mediacji może być także określenie
sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej. Jeżeli uczestnicy postępowania nie
uzgodnili osoby mediatora, sąd kieruje ich do mediacji prowadzonej przez stałego
mediatora, o którym mowa w art. 436 § 4.
Art. 578. § 1. Postanowienia sądu opiekuńczego są skuteczne i wykonalne
z chwilą ich ogłoszenia, a gdy ogłoszenia nie było, z chwilą ich wydania.
§ 2. Sąd w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się postanowienia
o pozbawieniu władzy rodzicielskiej przesyła to postanowienie do właściwego
ośrodka adopcyjnego, prowadzącego wojewódzki bank danych o dzieciach
oczekujących na przysposobienie.

Art. 5781. § 1. Podstawą wszczęcia postępowania wykonawczego jest
orzeczenie sądu albo ugoda zawarta przed sądem, których wykonalność została
stwierdzona przez sąd, albo ugoda zawarta przed mediatorem, po jej zatwierdzeniu
przez sąd.
§ 2. Do stwierdzenia wykonalności, o którym mowa w § 1, art. 364 stosuje się
odpowiednio.
§ 3. Wykonalność orzeczenia sąd stwierdza z urzędu.

Art. 5782. § 1. W postępowaniu w sprawach o odebranie osoby podlegającej
władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką prowadzonych na podstawie
konwencji haskiej z 1980 r. obowiązuje zastępstwo uczestników postępowania przez
adwokatów lub radców prawnych.
§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się do wniosku o wszczęcie postępowania
w sprawach o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej
pod opieką prowadzonych na podstawie konwencji haskiej z 1980 r., w postępowaniu
o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata lub radcy
prawnego, a także gdy uczestnikiem postępowania, jego organem, jego
przedstawicielem ustawowym lub pełnomocnikiem jest:
1) sędzia;
2) prokurator;
3) notariusz;
4) profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych;
5) adwokat;
6) radca prawny;
7) radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej.
Art. 579. Postanowienia w sprawach o powierzenie wykonywania, ograniczenie,
zawieszenie, pozbawienie i przywrócenie władzy rodzicielskiej, ustalenie,
ograniczenie albo zakazanie kontaktów z dzieckiem mogą być wydane tylko po
przeprowadzeniu rozprawy. Dotyczy to także zmiany rozstrzygnięć w tym
przedmiocie, zawartych w wyroku orzekającym rozwód, separację, unieważnienie
małżeństwa albo ustalającym pochodzenie dziecka. Postanowienia takie stają się
skuteczne i wykonalne po uprawomocnieniu się.


Art. 5791. § 1. Po powzięciu wiadomości o umieszczeniu dziecka w pieczy
zastępczej bez orzeczenia sądu opiekuńczego, sąd ten niezwłocznie wszczyna
postępowanie opiekuńcze.
§ 2. Jeżeli umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej nastąpiło w trybie art. 12a
ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie sąd
niezwłocznie, po wysłuchaniu pracownika socjalnego, który odebrał dziecko
z rodziny, nie później jednak niż w ciągu 24 godzin, wydaje orzeczenie
o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej, albo orzeczenie o powrocie dziecka do
rodziny.
§ 3. Sąd opiekuńczy okresowo, nie rzadziej niż raz na sześć miesięcy, dokonuje
oceny sytuacji dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej w celu ustalenia
możliwości powrotu dziecka do rodziny. Jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd
wszczyna postępowanie o pozbawienie władzy rodzicielskiej jego rodziców.

Art. 5792. § 1. Przed umieszczeniem dziecka w rodzinie zastępczej lub
rodzinnym domu dziecka, sąd zasięga:
1) opinii właściwego ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia
ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie
przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez
centrum usług społecznych (Dz. U. poz. 1818) – centrum usług społecznych, opinii właściwego organizatora rodzinnej pieczy zastępczej, informacji
o dotychczasowym sprawowaniu funkcji przez rodzinę zastępczą lub
prowadzącego rodzinny dom dziecka oraz informacji z rejestru danych
prowadzonego przez starostę na podstawie przepisów o wspieraniu rodziny
i systemie pieczy zastępczej;
2) opinii starosty właściwego ze względu na miejsce sprawowania rodzinnej pieczy
zastępczej – w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej
na terenie innego powiatu niż powiat miejsca zamieszkania dziecka.
§ 2. W opinii, o której mowa w § 1 pkt 2, zamieszcza się w szczególności
informacje o spełnianiu przez kandydata warunków do pełnienia funkcji rodziny
zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka, określonych w przepisach
o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

Art. 5793. W sprawach, o których mowa w art. 5792 § 1, sąd może zarządzić
przeprowadzenie przez kuratora sądowego wywiadu środowiskowego w miejscu
zamieszkania kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia
rodzinnego domu dziecka, w szczególności w zakresie jego:
1) danych osobowych;
2) stopnia pokrewieństwa z dzieckiem;
3) karalności oraz prowadzonych z jego udziałem postępowań dotyczących władzy
rodzicielskiej;
4) stanu zdrowia;
5) statusu zawodowego;
6) uzależnień;
7) sytuacji bytowej i rodzinnej;
8) stosunku do dziecka;
9) prezentowanego modelu wychowawczego;
10) sposobu funkcjonowania w środowisku.

Art. 5794. § 1. Postępowanie w sprawie o udzielenie zgody na umieszczenie
dziecka w pieczy zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub innego organu państwa
obcego sąd opiekuńczy wszczyna z urzędu na podstawie wystąpienia sądu lub innego
organu państwa obcego
§ 2. Jeżeli sąd lub inny organ państwa obcego wskazał kandydatów do pełnienia
funkcji rodziny zastępczej
albo prowadzenia rodzinnego domu dziecka albo określoną placówkę
opiekuńczo-wychowawczą, albo regionalną placówkę opiekuńczo-terapeutyczną,
albo interwencyjny ośrodek preadopcyjny, w których dziecko ma być umieszczone,
w przedmiocie zgody orzeka sąd opiekuńczy właściwy ze względu na miejsce
przyszłego sprawowania pieczy zastępczej. W pozostałych przypadkach właściwy jest
sąd rejonowy dla m.st. Warszawy. Przed wydaniem zgody sąd zasięga opinii, o której
mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
§ 3. Sąd opiekuńczy może zwrócić się do sądu lub innego organu państwa
obcego o wszelkie niezbędne dokumenty, opinie i informacje dotyczące dziecka,
w szczególności dotyczące jego sytuacji rodzinnej, stanu zdrowia i szczególnych
potrzeb. Jeżeli wystąpienie sądu lub innego organu państwa obcego nie wskazuje
sposobu sprowadzenia dziecka do Rzeczypospolitej Polskiej i zasad pokrycia kosztów
jego sprowadzenia, a gdy umieszczenie ma nastąpić na czas określony – także sposobu
powrotu i zasad pokrycia kosztów powrotu dziecka, sąd opiekuńczy zwraca się
o udzielenie takich informacji. Sąd oceni, jakie znaczenie nadać nieudzieleniu
informacji.
§ 4. Sąd opiekuńczy orzeka na posiedzeniu niejawnym. Rozpoznanie wniosku
następuje w terminie miesiąca od dnia jego wpływu do sądu.
§ 5. Postanowienie w przedmiocie udzielenia zgody doręcza się sądowi lub
innemu organowi państwa obcego, a także organowi, który wydał opinię, o której
mowa w § 2. Postanowienie to nie podlega zaskarżeniu.
§ 6. Przepisów art. 573, art. 576 oraz art. 577 nie stosuje się.
§ 7. Wniosek o stwierdzenie wykonalności orzeczenia sądu lub innego organu
państwa obcego o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej może złożyć także organ
centralny tego państwa wyznaczony na podstawie przepisów rozporządzenia Rady
(WE) nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. dotyczącego jurysdykcji oraz
uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach
dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, uchylającego rozporządzenie (WE) nr
1347/2000 (Dz. Urz. UE L 338 z 23.12.2003, str. 1 – Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 19, t. 6, str. 243, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem
Rady (WE) nr 2201/2003”, lub Konwencji o jurysdykcji, prawie właściwym,
uznawaniu, wykonywaniu i współpracy w zakresie odpowiedzialności rodzicielskiej
oraz środków ochrony dzieci, sporządzonej w Hadze dnia 19 października 1996 r.
(Dz. U. z 2010 r. poz. 1158), zwanej dalej „konwencją haską z 1996 r.”.
Art. 582. Rozstrzygnięcie o istotnych sprawach dziecka, co do których brak
porozumienia pomiędzy rodzicami, może nastąpić dopiero po umożliwieniu rodzicom
złożenia oświadczeń, chyba że wysłuchanie ich byłoby połączone z nadmiernymi
trudnościami.

Art. 5821. § 1. W sprawach o kontakty z dzieckiem przepis art. 582 stosuje się
odpowiednio.
§ 2. Sąd opiekuńczy w celu zapewnienia wykonywania kontaktów może
w szczególności:
1) zobowiązać osobę uprawnioną do kontaktu z dzieckiem lub osobę, pod której
pieczą dziecko pozostaje, do pokrycia kosztów podróży i pobytu dziecka lub także osoby towarzyszącej dziecku, w tym kosztów powrotu do miejsca stałego
pobytu;
2) zobowiązać osobę, pod której pieczą dziecko pozostaje, do złożenia na rachunek
depozytowy Ministra Finansów odpowiedniej kwoty pieniężnej w celu pokrycia
wydatków uprawnionego związanych z wykonywaniem kontaktu na wypadek
niewykonania lub niewłaściwego wykonania przez osobę zobowiązaną
obowiązków wynikających z postanowienia o kontaktach; nie dotyczy to rodzin
zastępczych, rodzinnych domów dziecka, rodzin pomocowych, placówek
opiekuńczo-wychowawczych, regionalnych placówek opiekuńczo-
-terapeutycznych oraz interwencyjnych ośrodków preadopcyjnych;
3) odebrać od osoby uprawnionej do kontaktu z dzieckiem lub osoby, pod której
pieczą dziecko pozostaje, przyrzeczenie określonego zachowania.
§ 3. W razie uzasadnionej obawy naruszenia obowiązków wynikających
z postanowienia o kontaktach przez osobę, pod której pieczą dziecko pozostaje, lub
osobę uprawnioną do kontaktu z dzieckiem albo osobę, której tego kontaktu zakazano,
sąd opiekuńczy może zagrozić nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej,
stosownie do zasad określonych w art. 59815:
1) osobie, pod której pieczą dziecko pozostaje – na rzecz osoby uprawnionej do
kontaktu z dzieckiem lub
2) osobie uprawnionej do kontaktu z dzieckiem albo osobie, której tego kontaktu
zakazano – na rzecz osoby, pod której pieczą dziecko pozostaje.
§ 4. Przepis § 3 stosuje się odpowiednio do orzeczenia, w którym sąd określił, że
dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach.
Art. 585. § 1. Sąd opiekuńczy wszczyna postępowanie na wniosek
przysposabiającego.
§ 2. Wniosek ten należy zgłosić w sądzie opiekuńczym właściwym dla osoby
przysposabiającego lub osoby mającej być przysposobioną.
§ 21. We wniosku, o którym mowa w § 1, przysposabiający wskazuje również
ośrodek adopcyjny, w którym objęty był postępowaniem adopcyjnym, o którym
mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy
zastępczej (Dz. U. z 2020 r. poz. 821).
§ 22. Sąd zwraca się do ośrodka adopcyjnego wskazanego we wniosku, o którym
mowa w § 1, o:
1) świadectwo ukończenia przez przysposabiającego szkolenia dla kandydatów do
przysposobienia dziecka, z uwzględnieniem art. 172 ust. 2 ustawy z dnia
9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej;
2) opinię kwalifikacyjną o kandydatach do przysposobienia dziecka.
§ 3. Art. 87 § 3 stosuje się odpowiednio.

Art. 5851. § 1. Wskazanie osoby przysposabiającego przez rodziców, o którym
mowa w art. 1191a ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy
(Dz. U. z 2019 r. poz. 2086 i 2089), następuje przed sądem opiekuńczym właściwym
dla osoby przysposabiającego lub osoby mającej być przysposobioną.
§ 2. W przypadku wskazania, o którym mowa w § 1, przed wszczęciem
postępowania w sprawie o przysposobienie, sąd opiekuńczy wyznacza termin,
w którym wskazany przez rodziców przysposabiający powinien zgłosić do sądu
opiekuńczego wniosek o przysposobienie pod rygorem nieuwzględnienia wskazania.
Termin ten nie może przekraczać dwóch tygodni.

Art. 5852. O toczącym się postępowaniu w sprawach, w których wniosek
o przysposobienie dotyczy dziecka niezgłoszonego do ośrodka adopcyjnego, sąd
opiekuńczy zawiadamia prokuratora.
Art. 586. § 1. Sąd opiekuńczy orzeka o przysposobieniu po przeprowadzeniu
rozprawy.
§ 2. Na rozprawę wzywa się przysposabiającego oraz osoby, których zgoda na
przysposobienie jest potrzebna. Równocześnie z wezwaniem na rozprawę poucza się
uczestnika o treści przepisów art. 211a § 2 pkt 1 oraz § 3 Kodeksu karnego oraz o tym,
że w razie działania uczestnika w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej
oświadczenie o działaniu w tym celu powinno zostać złożone niezwłocznie, nie
później jednak niż przed wydaniem postanowienia kończącego postępowanie
w sprawie o przysposobienie.
§ 3. Nie wzywa się na rozprawę rodziców, którzy wyrazili zgodę na
przysposobienie ich dziecka w przyszłości bez wskazania osoby przysposabiającego.
W wypadku takim rodzice nie mogą brać udziału w postępowaniu.
§ 4. Przed wydaniem orzeczenia sąd opiekuńczy występuje o opinię do ośrodka
adopcyjnego, a w razie potrzeby uzasadnionej dobrem dziecka może także zasięgnąć
opinii innej specjalistycznej placówki.
§ 5. Opinia ośrodka adopcyjnego, o której mowa w § 4, zawiera
w szczególności:
1) imię i nazwisko przysposabianego oraz miejsce jego zamieszkania lub pobytu;
2) opinię kwalifikacyjną o kandydatach do przysposobienia dziecka;
3) ustalenie relacji między przysposabianym a przysposabiającym;
4) ustalenie relacji między rodzicami przysposabianego a przysposabiającym;
5) inne istotne dla sądu informacje o przysposabianym lub przysposabiającym.

Art. 5861. Na postanowienie w przedmiocie określenia sposobu i okresu
osobistej styczności przysposabiającego z przysposabianym przysługuje zażalenie.
Art. 598. § 1. Sąd opiekuńczy może wymierzyć grzywnę osobie, która uchyla się
od objęcia opieki.
§ 2. Sąd opiekuńczy może wymierzyć grzywnę opiekunowi, który nie wykonuje
zarządzeń sądu opiekuńczego. Jeżeli zarządzenie zostanie wykonane, grzywna jeszcze
nieuiszczona może być umorzona.

Art. 5981. § 1. W sprawach o odebranie osoby podlegającej władzy
rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką prokuratorowi doręcza się odpis wniosku
i zawiadamia się go o terminach rozprawy.
§ 2. (uchylony)
§ 3. W sprawach, o których mowa w § 1, art. 570 nie stosuje się.

Art. 5982. § 1. W czasie trwania postępowania o odebranie osoby podlegającej
władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką toczącego się na podstawie
konwencji haskiej z 1980 r. przed sądem, o którym mowa w art. 5182 § 1 lub
art. 5691 § 1 lub 3, nie można rozstrzygać w przedmiocie władzy rodzicielskiej lub
opieki nad tą osobą. Postępowanie w tych sprawach sąd zawiesza z urzędu z chwilą
otrzymania informacji przesłanej przez polski organ centralny, o którym mowa w art.
3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o wykonywaniu niektórych czynności
organu centralnego w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie
prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych, lub sąd, o którym mowa w art.
5691 § 1 lub 3, o wniesieniu wniosku w przedmiocie odebrania osoby podlegającej
władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką.
§ 2. Po zakończeniu postępowania o odebranie osoby podlegającej władzy
rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką sąd podejmie zawieszone postępowanie.
§ 3. W przypadku innym niż określony w § 1, jeżeli do rozstrzygnięcia wniosku
o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką
niezbędne jest jego łączne rozpoznanie ze sprawą dotyczącą władzy rodzicielskiej,
postępowanie toczy się z zachowaniem przepisu art. 579.

Art. 5983. Jeżeli miejsce pobytu osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub
pozostającej pod opieką nie jest znane, sąd przeprowadzi stosowne dochodzenie
w celu ustalenia jej miejsca pobytu. W szczególności sąd może zażądać ustalenia
miejsca jej pobytu przez Policję.

Art. 5984. Orzeczenie co do istoty sprawy może być wydane tylko po
przeprowadzeniu rozprawy.

Art. 5985. § 1. W postanowieniu o odebranie osoby podlegającej władzy
rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką sąd określa termin, w jakim zobowiązany
powinien oddać uprawnionemu osobę podlegającą władzy rodzicielskiej lub
pozostającą pod opieką.
§ 2. W postanowieniu o odebraniu osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub
pozostającej pod opieką w sprawie prowadzonej na podstawie konwencji haskiej
z 1980 r. sąd nakazuje zobowiązanemu zapewnić powrót tej osoby do państwa,
w którym bezpośrednio przed naruszeniem prawa wynikającego z władzy
rodzicielskiej lub opieki miała miejsce stałego pobytu, w terminie nieprzekraczającym
dwóch tygodni od dnia uprawomocnienia się postanowienia.
§ 3. Postanowienie w przedmiocie odebrania osoby podlegającej władzy
rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką w sprawie prowadzonej na podstawie
konwencji haskiej z 1980 r. wymaga uzasadnienia, które sporządza się w terminie
dwóch tygodni od dnia ogłoszenia. Postanowienie wraz z uzasadnieniem doręcza się
z urzędu uczestnikom postępowania oraz prokuratorowi. Przepisu art. 328 § 11 nie stosuje się.
§ 4. Postanowienie, o którym mowa w § 2, staje się skuteczne i wykonalne po
uprawomocnieniu się.
§ 5. W sprawach, o których mowa w § 2, przepisu art. 577 nie stosuje się.

Art. 5986. Jeżeli zobowiązany nie zastosuje się do postanowienia, o którym
mowa w art. 5985 § 1 lub 2, sąd, na wniosek uprawnionego, zleca kuratorowi
sądowemu przymusowe odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub
pozostającej pod opieką.

Art. 5987. W razie potrzeby sąd zwraca się o przymusowe odebranie osoby
podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką przez kuratora
sądowego działającego w sądzie, w którego okręgu osoba ta faktycznie przebywa.

Art. 5988. Kurator sądowy jest uprawniony do odebrania osoby podlegającej
władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką od każdej osoby, u której ona się
znajduje.

Art. 5989. Przymusowe odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub
pozostającej pod opieką i oddanie jej uprawnionemu może nastąpić tylko w obecności
uprawnionego albo osoby przez niego upoważnionej lub przedstawiciela instytucji przez niego upoważnionej. Jeżeli żadna z tych osób nie stawi się w terminie
wyznaczonym przez kuratora sądowego, czynność nie będzie dokonana. O terminie
odebrania nie zawiadamia się zobowiązanego. Kurator sądowy dokonuje przekazania
odebranej osoby uprawnionemu albo osobie przez niego upoważnionej lub
przedstawicielowi instytucji przez niego upoważnionej, po czym zawiadamia
zobowiązanego o dokonaniu tej czynności.

Art. 59810. Na żądanie kuratora sądowego Policja jest zobowiązana do
udzielenia mu pomocy przy czynnościach związanych z przymusowym odebraniem
osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką

Art. 59811. § 1. Jeżeli przymusowe odebranie osoby podlegającej władzy
rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką napotyka przeszkody na skutek ukrycia tej
osoby lub na skutek innej czynności przedsięwziętej w celu udaremnienia wykonania
orzeczenia, kurator sądowy zawiadomi prokuratora.
§ 2. Jeżeli zobowiązany nie ujawnia miejsca pobytu osoby podlegającej władzy
rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, która ma być odebrana, sąd na wniosek
kuratora sądowego zarządzi jego przymusowe sprowadzenie celem złożenia
oświadczenia o miejscu pobytu tej osoby. Pod względem skutków karnych
oświadczenie jest równoznaczne ze złożeniem zeznań pod przyrzeczeniem, o czym
sędzia powinien uprzedzić składającego oświadczenie.
§ 3. Jeżeli zobowiązany lub inne osoby przeszkadzają w wykonaniu orzeczenia
w miejscu pobytu osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod
opieką, na żądanie kuratora sądowego Policja usunie te osoby z miejsca wykonywania
orzeczenia

Art. 59811a. § 1. W celu ustalenia miejsca pobytu osoby podlegającej
przymusowemu odebraniu sąd, na wniosek kuratora sądowego, może postanowić
o dokonaniu przeszukania pomieszczeń i innych miejsc, jeżeli istnieją uzasadnione
podstawy do przypuszczenia, że osoba ta się tam znajduje.
§ 2. Przeszukania dokonuje Policja na podstawie postanowienia sądu.
§ 3. Postanowienie sądu doręcza się osobie, u której przeszukanie ma być
dokonane, w chwili przystąpienia do tej czynności.
§ 4. Podczas przeszukania może być obecna osoba, o której mowa w § 3, kurator
sądowy, który wykonuje postanowienie o przymusowym odebraniu, oraz uprawniony, o którym mowa w art. 5989. Podczas przeszukania może być także obecna osoba
wskazana przez tego, u kogo dokonuje się przeszukania, o ile nie uniemożliwia to
przeszukania albo nie utrudnia go w istotny sposób.
§ 5. Jeżeli przy przeszukaniu nie ma osoby, o której mowa w § 3, należy do
przeszukania przywołać przynajmniej jednego domownika lub inną osobę.
§ 6. Przeszukanie powinno być dokonane zgodnie z celem tej czynności,
z zachowaniem umiaru i poszanowania godności osób, których ta czynność dotyczy,
oraz bez wyrządzania niepotrzebnych szkód i dolegliwości.
§ 7. Protokół przeszukania sporządza Policja, a jego odpis niezwłocznie przesyła
sądowi.
§ 8. Protokół przeszukania zawiera: wskazanie postanowienia sądu, oznaczenie
czynności, jej czasu i miejsca oraz osób w niej uczestniczących, przebieg czynności
oraz oświadczenia i wnioski osób w niej uczestniczących, a także w miarę potrzeby
stwierdzenie innych okoliczności dotyczących przebiegu czynności.
§ 9. Na postanowienie o dokonaniu przeszukania przysługuje zażalenie osobom,
których prawa zostały naruszone

Art. 59812. § 1. Przy odbieraniu osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub
pozostającej pod opieką kurator sądowy powinien zachować szczególną ostrożność
i uczynić wszystko, aby dobro tej osoby nie zostało naruszone, a zwłaszcza aby nie
doznała ona krzywdy fizycznej lub moralnej. W razie potrzeby kurator sądowy może
zażądać pomocy organu opieki społecznej lub innej powołanej do tego instytucji.
§ 2. Jeżeli wskutek wykonania orzeczenia miałoby doznać poważnego
uszczerbku dobro osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod
opieką, kurator sądowy wstrzyma się z wykonaniem orzeczenia do czasu ustania
zagrożenia, chyba że wstrzymanie wykonania orzeczenia stwarza poważniejsze
zagrożenie dla tej osoby.

Art. 59812a. Postępowanie określone w art. 598659812 może być podjęte na nowo na podstawie tego samego postanowienia, o którym mowa w art. 5985 § 1 lub 2, jeżeli zobowiązany w okresie trzech miesięcy od wydania lub uprawomocnienia się postanowienia, o którym mowa odpowiednio w art. 5985 § 1 lub 2, postąpił sprzecznie z treścią postanowienia dotyczącego władzy rodzicielskiej, miejsca zamieszkania, opieki lub kontaktów z dzieckiem, a okoliczności uzasadniające jego wydanie nie uległy zmianie.

Art. 59813. Przepisy art. 598659812 stosuje się odpowiednio do wykonania orzeczeń wydanych na zasadzie art. 569 § 2, dotyczących odebrania osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, a także orzeczeń
o umieszczeniu małoletniego w placówce opiekuńczo-wychowawczej lub w rodzinie
zastępczej.

Art. 59814. § 1. Dla przymusowego odebrania, zgodnie z art. 598659812, osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, na podstawie orzeczenia sądu albo innego organu państwa obcego, niezbędne jest stwierdzenie
wykonalności tego orzeczenia. Przepisy art. 115011512 i 11514 stosuje się odpowiednio.
§ 2. Wniosek, o którym mowa w art. 5986 , uprawniony składa do sądu, który
byłby właściwy w sprawie o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub
pozostającej pod opieką.

Art. 59815. § 1. Jeżeli osoba, pod której pieczą dziecko pozostaje, nie wykonuje
albo niewłaściwie wykonuje obowiązki wynikające z orzeczenia albo z ugody
zawartej przed sądem lub przed mediatorem w przedmiocie kontaktów z dzieckiem,
sąd opiekuńczy, uwzględniając sytuację majątkową tej osoby, zagrozi jej nakazaniem
zapłaty na rzecz osoby uprawnionej do kontaktu z dzieckiem oznaczonej sumy
pieniężnej za każde naruszenie obowiązku.
§ 2. Jeżeli osoba uprawniona do kontaktu z dzieckiem albo osoba, której tego
kontaktu zakazano, narusza obowiązki wynikające z orzeczenia albo z ugody zawartej
przed sądem lub przed mediatorem w przedmiocie kontaktów z dzieckiem, sąd
opiekuńczy zagrozi tej osobie nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej na
rzecz osoby, pod której pieczą dziecko pozostaje, stosując odpowiednio przepis § 1.
§ 3. Na postanowienia sądu, o których mowa w § 1 i 2, przysługuje zażalenie.

Art. 59816. . § 1. Jeżeli osoba, której sąd opiekuńczy zagroził nakazaniem zapłaty
oznaczonej sumy pieniężnej, nie wypełnia nadal swego obowiązku, sąd opiekuńczy nakazuje jej zapłatę należnej sumy pieniężnej, ustalając jej wysokość stosownie do
liczby naruszeń. Sąd może w wyjątkowych wypadkach zmienić wysokość sumy
pieniężnej, o której mowa w art. 59815, ze względu na zmianę okoliczności.
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli osoba, której sąd zagroził
nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej zgodnie z art. 5821 § 3, dopuściła się naruszenia obowiązku wynikającego z orzeczenia o kontaktach.
§ 3. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.
§ 4. Prawomocne postanowienie sądu, w którym nakazano zapłatę należnej sumy
pieniężnej, jest tytułem wykonawczym bez potrzeby nadawania mu klauzuli
wykonalności.

Art. 59817. § 1. Jeżeli do kontaktu nie doszło wskutek niewykonania lub
niewłaściwego wykonania przez osobę, pod której pieczą dziecko pozostaje,
obowiązków wynikających z orzeczenia albo z ugody zawartej przed sądem lub przed
mediatorem w przedmiocie kontaktów z dzieckiem, sąd opiekuńczy przyzna od tej
osoby uprawnionemu do kontaktu zwrot jego uzasadnionych wydatków poniesionych
w związku z przygotowaniem kontaktu, w tym kosztów, o których mowa
w art. 5821 § 2 pkt 1.
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli uprawniony do kontaktu z dzieckiem narusza obowiązki dotyczące kontaktu wynikające z orzeczenia albo z ugody
zawartej przed sądem lub przed mediatorem.
§ 3. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.
§ 4. Prawomocne postanowienie sądu jest tytułem wykonawczym bez potrzeby
nadawania mu klauzuli wykonalności.

Art. 59818. § 1. W sprawach wykonywania kontaktów z dzieckiem art. 570 nie
stosuje się. Wniosku wymaga także wydanie każdego kolejnego postanowienia,
o którym mowa w poprzedzających przepisach niniejszego oddziału.
§ 2. Przed wydaniem postanowień, o których mowa w oddziale niniejszym, sąd
wysłucha uczestników postępowania.

Art. 59819. § 1. Do wniosku o wszczęcie postępowania uregulowanego
w niniejszym oddziale należy dołączyć odpis wykonalnego orzeczenia albo
wykonalnej ugody zawartej przed sądem lub przed mediatorem w przedmiocie
kontaktów z dzieckiem.
§ 2. Jeżeli postępowanie ma się toczyć na podstawie orzeczenia sądu albo innego
organu państwa obcego albo ugody zawartej przed sądem lub innym organem państwa
obcego lub przez niego zatwierdzonej, niezbędne jest stwierdzenie wykonalności tego
orzeczenia albo ugody. Przepisy art. 115011512, 11514 i 1152 stosuje się odpowiednio.

Art. 59820. Sąd umarza postępowanie, jeżeli w ciągu sześciu miesięcy od
uprawomocnienia ostatniego postanowienia nie wpłynął kolejny wniosek w sprawach
wykonywania kontaktów z dzieckiem.

Art. 59821.  Do spraw uregulowanych w niniejszym oddziale art. 577 nie stosuje
się.

Art. 59822. Przepisy niniejszego oddziału stosuje się odpowiednio do orzeczenia,
w którym sąd określił, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców
w powtarzających się okresach.
Art. 603. § 1. Kuratora dla osoby prawnej ustanawia sąd rejestrowy, w którego
okręgu osoba ta ma lub miała ostatnią siedzibę.
§ 2. Wszczęcie postępowania z urzędu może nastąpić, gdy jest to uzasadnione
ważnym interesem społecznym lub bezpieczeństwem obrotu i brak jest możliwości
powołania organu uprawnionego do reprezentacji osoby prawnej.
§ 3. Postanowienie jest skuteczne i wykonalne z chwilą jego ogłoszenia, a gdy
ogłoszenia nie było, z chwilą jego wydania.
§ 4. Sąd może zmienić zakres umocowania kuratora.
§ 5. Jeżeli dla osoby prawnej ustanowiono wcześniej kuratora, o którym mowa
w art. 69 § 1, sąd rejestrowy zawiadamia właściwy sąd o ustanowieniu kuratora na
podstawie art. 42 § 1 Kodeksu cywilnego.

Art. 6031. Kuratora, o którym mowa w art. 26 ust. 1 ustawy z dnia
23 października 2014 r. o odwróconym kredycie hipotecznym (Dz. U. z 2016 r.
poz. 786), ustanawia sąd właściwy dla miejsca położenia nieruchomości.

Art. 6032. § 1. Wnioskodawca we wniosku o ustanowienie kuratora wskazuje
zakres spraw, w jakich kurator powinien podjąć czynności. Sąd nie jest związany
zakresem żądania.
§ 2. Przewodniczący wzywa wnioskodawcę do uiszczenia zaliczki na pokrycie
kosztów działania kuratora w wyznaczonej wysokości i wyznaczonym terminie. Jeżeli
o ustanowienie kuratora wnosi więcej niż jeden wnioskodawca, przewodniczący
wzywa każdego z nich do uiszczenia zaliczki w równych częściach lub w innym
stosunku według swego uznania. W razie nieuiszczenia zaliczki przewodniczący
zwraca wniosek.

Art. 6033. Ustanawiając kuratora dla osoby prawnej wpisanej do Krajowego
Rejestru Sądowego, sąd rejestrowy zarządza jego wpis do tego rejestru.

Art. 6034. § 1. Kurator ma prawo do wynagrodzenia za swoją działalność oraz
do zwrotu uzasadnionych wydatków, które poniósł w związku ze swoimi
czynnościami.
§ 2. Koszty działania kuratora, o których mowa w § 1, obciążają tymczasowo:
1) wnioskodawcę – odpowiednio do zakresu spraw wskazanych we wniosku;
2) Skarb Państwa – w pozostałym zakresie.
§ 3. Wynagrodzenie kuratora obowiązanego do rozliczenia podatku od towarów
i usług podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług, określoną zgodnie
z obowiązującą stawką tego podatku.
§ 4. Przyznając postanowieniem koszty kuratorowi, sąd rejestrowy orzeka
jednocześnie o obowiązku zwrotu kosztów poniesionych tymczasowo przez
wnioskodawcę lub Skarb Państwa solidarnie od osoby prawnej, dla której kurator
został ustanowiony, oraz osób obowiązanych do powołania organu uprawnionego do
reprezentacji. Osoby te nie ponoszą jednak kosztów działania kuratora, jeżeli podjęły,
z zachowaniem należytej staranności, czynności zmierzające do powołania lub
wyboru organu uprawnionego do reprezentowania podmiotu.
§ 5. Sąd rejestrowy może postanowieniem przyznawać kuratorowi zaliczki na
wydatki w miarę dokonywanych czynności.
Art. 610. § 1. W zakresie nieuregulowanym w niniejszym rozdziale do
ogłoszenia i orzeczenia stosuje się odpowiednio przepisy o stwierdzeniu nabycia
spadku i przedmiotu zapisu windykacyjnego.
§ 2. Jeżeli w terminie wskazanym w ogłoszeniu nikt się nie zgłosi albo
zgłaszający się nie wykaże własności, sąd stwierdzi zasiedzenie, jeżeli zostało ono
udowodnione.

Art. 6101. § 1. Przepisy niniejszego oddziału stosuje się w sprawach o przepadek
rzeczy będących towarami, które na podstawie przepisów prawa celnego podlegają
przepadkowi.
§ 2. W sprawach, o których mowa w § 1, właściwy jest sąd miejsca zajęcia lub
zatrzymania rzeczy będących towarami przez organ celny.

Art. 6102. § 1. Postępowanie wszczyna się na wniosek organu celnego. Do
wniosku dołącza się protokół z pouczenia o obowiązku wskazania w Polsce
pełnomocnika do doręczeń oraz o skutkach niedopełnienia tego obowiązku, jeżeli
protokół taki został sporządzony.
§ 2. Organ celny może domagać się w jednym wniosku orzeczenia przepadku
rzeczy będących towarami zajętymi lub zatrzymanymi w tych samych
okolicznościach faktycznych, jeżeli ponadto sąd jest właściwy dla każdej sprawy.

Art. 6103. Uczestnikowi zamieszkałemu w państwie niebędącym członkiem
Unii Europejskiej, który w postępowaniu w sprawach celnych nie ustanowił
pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w Rzeczypospolitej Polskiej ani
nie wskazał w Rzeczypospolitej Polskiej pełnomocnika do doręczeń, przeznaczone dla
niego pisma sądowe pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. W razie
ustanowienia pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego
w Rzeczypospolitej Polskiej, który nie może być pełnomocnikiem procesowym, jego
ustanowienie uważa się za wskazanie pełnomocnika do doręczeń.

Art. 6104. Wyznaczenie rozprawy zależy od uznania sądu.

Art. 6105. Do wykonania orzeczenia o przepadku towaru jest obowiązany
właściwy organ celny. Wykonanie orzeczenia następuje w trybie i na zasadach
określonych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z
uwzględnieniem przepisów prawa celnego.

Art. 6106. § 1. Przepisy niniejszego oddziału stosuje się w sprawach
o przepadek pojazdów, które na podstawie przepisów prawa o ruchu drogowym
podlegają przepadkowi na rzecz powiatu.
§ 2. W sprawach, o których mowa w § 1, właściwy jest sąd miejsca, z którego
usunięto pojazd.
§ 3. Sprawy, o których mowa w § 1, są rozpoznawane na posiedzeniu
niejawnym, chyba że sąd postanowi inaczej.

Art. 6107. § 1. Postępowanie wszczyna się na wniosek starosty.
§ 2. Starosta może domagać się w jednym wniosku orzeczenia przepadku
pojazdów usuniętych w tych samych okolicznościach faktycznych, jeżeli ponadto sąd
jest właściwy dla każdej sprawy.
Art. 626. § 1. We wniosku o ustanowienie drogi koniecznej należy wskazać
właścicieli wszystkich nieruchomości, przez które mogłaby prowadzić droga, aby
nieruchomość wnioskodawcy miała odpowiedni dostęp do drogi publicznej.
§ 2. Przed wydaniem postanowienia o ustanowieniu drogi koniecznej sąd
powinien przeprowadzić dowód z oględzin nieruchomości, chyba że okoliczności istotne dla wytyczenia drogi koniecznej są niesporne i niewątpliwe albo że
przeprowadzenie dowodu z innych przyczyn nie jest potrzebne.
§ 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio w sprawach o ustanowienie
służebności przesyłu.

Art. 6261. § 1. Sprawy w postępowaniu wieczystoksięgowym rozpoznawane są
na posiedzeniu niejawnym.
§ 2. Uczestnikami postępowania oprócz wnioskodawcy są tylko te osoby,
których prawa zostały wykreślone lub obciążone bądź na rzecz których wpis ma
nastąpić.
§ 3. Nie stanowi przeszkody do wpisu okoliczność, że po złożeniu wniosku
wnioskodawca bądź inny uczestnik postępowania zmarł lub został pozbawiony albo
ograniczony w możliwości rozporządzania prawem albo w zdolności do czynności
prawnych.
§ 4. (utracił moc)
§ 5. (uchylony)

Art. 6262. § 1. Wniosek o wpis składa się na urzędowym formularzu.
§ 2. (uchylony)
§ 3. Do wniosku o wpis należy dołączyć dokumenty, stanowiące podstawę wpisu
w księdze wieczystej.
§ 31. Do wniosku o wpis w księdze wieczystej na podstawie tytułu
wykonawczego, o którym mowa w art. 783 § 4, należy dołączyć dokument uzyskany
z systemu teleinformatycznego umożliwiający sądowi weryfikację istnienia i treści
tytułu wykonawczego.
§ 4. Jeżeli z dokumentów załączonych do wniosku wynika, że nastąpiła zmiana
w prawie własności, sąd, zwracając wniosek, stosuje art. 62613 § 1.
§ 5. Wniosek o wpis może złożyć właściciel nieruchomości, użytkownik
wieczysty, osoba, na rzecz której wpis ma nastąpić, albo wierzyciel, jeżeli przysługuje mu prawo, które może być wpisane w księdze wieczystej. W sprawach dotyczących
obciążeń powstałych z mocy ustawy wniosek może złożyć uprawniony organ.

Art. 6263. W postępowaniu wieczystoksięgowym nie stosuje się przepisów
o wznowieniu postępowania.

Art. 6264.  § 1. Notariusz oraz komornik składa wniosek o wpis wyłącznie za
pośrednictwem systemu teleinformatycznego.
§ 11. Naczelnik urzędu skarbowego składa wniosek o wpis w dziale III i IV księgi
wieczystej wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego.
§ 12. Wniosek, o którym mowa w § 1 i § 11 , opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym.
§ 2. Do wniosku, o którym mowa w § 1 i § 11 , dołącza się dokumenty stanowiące
podstawę wpisu w księdze wieczystej, jeżeli zostały one sporządzone w postaci
elektronicznej.
§ 3. Dokumenty stanowiące podstawę wpisu w księdze wieczystej
niesporządzone w postaci elektronicznej notariusz, komornik oraz naczelnik urzędu
skarbowego przesyła sądowi właściwemu do prowadzenia księgi wieczystej
w terminie trzech dni od dnia złożenia wniosku o wpis.
§ 31. W przypadku gdy wniosek o wpis w księdze wieczystej składany przez
naczelnika urzędu skarbowego podlega opłacie, przepisów art. 130 § 6 i 7 nie stosuje
się. Naczelnik urzędu skarbowego przesyła sądowi właściwemu do prowadzenia
księgi wieczystej wraz z dokumentami, stanowiącymi podstawę wpisu, dowód
uiszczenia opłaty.
§ 32. Jeżeli wierzyciel został zwolniony od kosztów sądowych od wniosku
o wpis w księdze wieczystej, naczelnik urzędu skarbowego przesyła sądowi
właściwemu do prowadzenia księgi wieczystej wraz z dokumentami, stanowiącymi
podstawę wpisu, prawomocne postanowienie sądu w przedmiocie zwolnienia od
kosztów sądowych.
§ 4. W przypadku wniosków składanych przez notariuszy i komorników
obowiązek poprawienia lub uzupełnienia wniosku spoczywa odpowiednio na stronie
czynności notarialnej lub wierzycielu. O zobowiązaniu wierzyciela do poprawienia
lub uzupełnienia wniosku sąd jednocześnie zawiadamia za pośrednictwem systemu teleinformatycznego komornika, wskazując rodzaj braków formalnych, które
uniemożliwiają nadanie wnioskowi prawidłowego biegu.

Art. 6265. Jeżeli z treści wniosku i dołączonych dokumentów wynika, że
nastąpiła zmiana prawa własności, cofnięcie wniosku o wpis tego prawa jest
niedopuszczalne.

Art. 6266.  § 1. O kolejności wniosku o wpis rozstrzyga chwila wpływu wniosku
do właściwego sądu. Za chwilę wpływu wniosku uważa się godzinę i minutę, w której
w danym dniu wniosek wpłynął do sądu.
§ 11. Za chwilę wpływu wniosku o wpis złożonego za pośrednictwem systemu
teleinformatycznego uważa się godzinę, minutę i sekundę umieszczenia wniosku
w systemie.
§ 2. Wnioski, które wpłynęły w tej samej chwili, będą uważane za złożone
równocześnie.

Art. 6267. § 1. Wniosek o wpis powinien być w dniu wpływu do sądu
zarejestrowany niezwłocznie w dzienniku ksiąg wieczystych i opatrzony kolejnym
numerem.
§ 2. Niezwłocznie po zarejestrowaniu wniosku w dzienniku ksiąg wieczystych
zamieszcza się w odpowiednim dziale księgi wieczystej informację o wniosku jako
wzmiankę o wniosku. Wzmianka o wniosku złożonym za pośrednictwem systemu
teleinformatycznego umieszczana jest automatycznie z chwilą umieszczenia wniosku
w systemie.
§ 3. Wzmiankę o wniosku wykreśla się z urzędu, niezwłocznie po dokonaniu
wpisu, po uprawomocnieniu się postanowienia o odmowie dokonania wpisu lub
o odrzuceniu wniosku albo o umorzeniu postępowania albo po uprawomocnieniu się
zarządzenia o zwrocie wniosku.
§ 4. W razie wniesienia skargi na wpis w księdze wieczystej dokonany przez
referendarza stosuje się odpowiednio przepisy § 1 i § 2. Wzmiankę o skardze wykreśla
się z urzędu po rozpoznaniu skargi.

Art. 6268. § 1. Wpis dokonywany jest jedynie na wniosek i w jego granicach,
chyba że przepis szczególny przewiduje dokonanie wpisu z urzędu.
§ 2. Rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku,
dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej.
§ 21. Przed rozpoznaniem wniosku o wpis na podstawie tytułu wykonawczego,
o którym mowa w art. 783 § 4, istnienie i treść tego tytułu podlegają zweryfikowaniu
przez sędziego lub referendarza sądowego w systemie teleinformatycznym.
§ 3. Rozpoznając wniosek o wpis w księdze wieczystej, sąd z urzędu bada
zgodność danych wskazanych we wniosku z danymi wynikającymi z systemów
prowadzących ewidencje powszechnych numerów identyfikacyjnych, chyba że
istnieją przeszkody faktyczne uniemożliwiające dokonanie takiego sprawdzenia.
§ 4. Rozpoznając wniosek o zmianę oznaczenia nieruchomości w księdze
wieczystej, sąd ponadto dokonuje z urzędu sprawdzenia danych wskazanych we
wniosku i ujawnionego w księdze wieczystej oznaczenia nieruchomości z danymi
katastru nieruchomości, chyba że istnieją przeszkody faktyczne uniemożliwiające
dokonanie takiego sprawdzenia.
§ 5. Niezgodność danych, o których mowa w § 3 i § 4, stanowi przeszkodę do
dokonania wpisu.
§ 6. W postępowaniu wieczystoksięgowym wpis w księdze wieczystej jest
orzeczeniem. Uzasadnienia wpisu nie sporządza się.
§ 7. Wpisem w księdze wieczystej jest również wykreślenie.
§ 8. Wpis w księdze wieczystej podpisany przez sędziego lub referendarza
sądowego uważa się za dokonany z chwilą jego zapisania w centralnej bazie danych
ksiąg wieczystych.
§ 9. (uchylony)
§ 10. Założenie księgi wieczystej następuje z chwilą dokonania pierwszego
wpisu.
§ 11. Czynności związane z zakładaniem i prowadzeniem ksiąg wieczystych
dokonywane są w centralnej bazie danych ksiąg wieczystych.

Art. 6269. Sąd oddala wniosek o wpis, jeżeli brak jest podstaw albo istnieją
przeszkody do jego dokonania.

Art. 62610. § 1. O dokonanym wpisie sąd zawiadamia uczestników
postępowania. Nie zawiadamia się uczestnika, który na piśmie zrzekł się
zawiadomienia.
§ 11. Zrzeczenia się zawiadomienia można dokonać w akcie notarialnym
dotyczącym czynności, z którą wiąże się wpis.
§ 12. Na wniosek uczestnika postępowania zawarty w akcie notarialnym
zawiadomienie o wpisie doręcza się za pośrednictwem systemu teleinformatycznego,
na konto wskazane w tym systemie. W przypadku wskazania danych o koncie
uniemożliwiających skuteczne doręczenie, zawiadomienie o wpisie doręcza się
w sposób określony w art. 131 § 1.
§ 2. Zawiadomienie zawiera istotną treść wpisu.
§ 3. Apelację od wpisu wnosi się w terminie dwóch tygodni od doręczenia
zawiadomienia o wpisie. Dla uczestnika, który zrzekł się zawiadomienia, termin ten
biegnie od dnia dokonania wpisu.

Art. 62611. § 1. Niezwłocznie po wniesieniu apelacji sąd z urzędu wpisuje
wzmiankę o apelacji.
§ 2. W razie wniesienia skargi kasacyjnej lub skargi nadzwyczajnej, o której
mowa w art. 89 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U.
z 2019 r. poz. 825 oraz z 2020 r. poz. 190), wpisu wzmianki o skardze kasacyjnej lub
skardze nadzwyczajnej dokonuje się z urzędu niezwłocznie po przedstawieniu przez
zainteresowanego zawiadomienia o wniesieniu skargi kasacyjnej lub skargi
nadzwyczajnej.
§ 3. Do wzmianki o apelacji, skardze kasacyjnej i skardze nadzwyczajnej,
o której mowa w art. 89 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym
odpowiednio stosuje się art. 6267.

Art. 62612. § 1. Osoba, na rzecz której w księdze wieczystej jest wpisane prawo
lub roszczenie, jej przedstawiciel albo pełnomocnik do doręczeń ma obowiązek
niezwłocznego zawiadomienia sądu prowadzącego księgę wieczystą o każdej zmianie
adresu lub wskazania adresu do doręczeń. Osoba zamieszkała lub mająca siedzibę
w państwie niebędącym członkiem Unii Europejskiej jest obowiązana wskazać
pełnomocnika do doręczeń w Rzeczypospolitej Polskiej.
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do spadkobierców lub innych następców
prawnych osoby, na rzecz której jest wpisane prawo w księdze wieczystej.
§ 3. W razie zaniedbania obowiązku, o którym mowa w § 1 i 2, pismo sądowe
pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest
sądowi znany.

Art. 62613. § 1. Sąd z urzędu dokona wpisu ostrzeżenia, jeżeli dostrzeże
niezgodność stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym
stanem prawnym. W razie stwierdzenia, że dla tej samej nieruchomości albo dla tego
samego ograniczonego prawa rzeczowego prowadzi się dwie lub więcej ksiąg
wieczystych, ujawniających odmienny stan prawny, wpisu ostrzeżenia dokonuje się
we wszystkich księgach wieczystych założonych dla tej nieruchomości.
§ 2. Sprostowania usterek wpisu, które nie mogą wywołać niezgodności treści
księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, dokonuje się z urzędu.
Art. 636. § 1. Sąd stosuje taki środek zabezpieczenia, jaki stosownie do
okoliczności uzna za odpowiedni. Jeżeli nie jest możliwe określenie środka
zabezpieczenia w postanowieniu o zabezpieczeniu spadku, wybór środka
zabezpieczenia należy do komornika.
§ 2. Środkami zabezpieczenia są w szczególności spisanie majątku ruchomego
i oddanie go pod dozór, złożenie do depozytu sądowego, ustanowienie zarządu
tymczasowego, ustanowienie dozoru nad nieruchomością. Zastosowanie jednego
środka zabezpieczenia nie wyłącza zastosowania innych, równocześnie lub kolejno.
§ 3. Ustanowienie zarządu tymczasowego może nastąpić tylko wtedy, gdy
zabezpieczeniu podlega przedsiębiorstwo, gospodarstwo rolne albo prawo majątkowe
wymagające zabezpieczenia przez ustanowienie zarządu tymczasowego.
§ 4. Do zarządcy tymczasowego i dozorcy ustanowionych w toku postępowania
o zabezpieczenie spadku stosuje się odpowiednio przepisy art. 855862, art. 931
i art. 933941.
§ 5. Do depozytu sądowego składa się podlegające zabezpieczeniu pieniądze,
papiery wartościowe, imienne książeczki oszczędnościowe lub inne dokumenty
potwierdzające zawarcie umowy rachunku oszczędnościowego, rachunku
oszczędnościowo-rozliczeniowego albo rachunku terminowej lokaty
oszczędnościowej, a także kosztowności, w tym złote monety oraz kruszce szlachetne
i wyroby z tych kruszców. Kosztowności mogą być również oddane na przechowanie
dozorcy.
§ 6. Jeżeli w skład spadku wchodzą ruchomości ulegające szybkiemu zepsuciu,
sąd zarządza ich sprzedaż przez komornika, oznaczając przy tym sposób sprzedaży.
Uzyskane ze sprzedaży pieniądze składa się do depozytu sądowego.
§ 7. Jeżeli przemawiają za tym właściwości przedmiotu podlegającego
zabezpieczeniu, sąd zawiadamia właściwą instytucję o zastosowanym środku
zabezpieczenia.

Art. 6361. § 1. W razie potrzeby, sąd z urzędu zmieni środek zabezpieczenia,
w szczególności jeżeli dotychczas zastosowany środek nie jest wystarczający do
zabezpieczenia spadku.
§ 2. Sąd z urzędu uchyli zabezpieczenie, jeżeli ustała potrzeba zabezpieczenia,
a w szczególności gdy zgłosi się spadkobierca legitymujący się prawomocnym
postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem
poświadczenia dziedziczenia w celu objęcia spadku albo wykonawca testamentu albo
tymczasowy przedstawiciel lub kurator spadku w celu przejęcia zarządu majątkiem
spadkowym.

Art. 6362. Przepisy o zabezpieczeniu spadku stosuje się odpowiednio do
zabezpieczenia przedmiotu zapisu windykacyjnego.

Art. 6363. § 1. Wykaz inwentarza może być złożony w sądzie spadku lub
w sądzie, w którego okręgu znajduje się miejsce zamieszkania składającego wykaz.
Sąd niebędący sądem spadku niezwłocznie przesyła wykaz inwentarza do sądu
spadku.
§ 2. Na żądanie spadkobiercy, zapisobiercy windykacyjnego, wykonawcy
testamentu lub tymczasowego przedstawiciela notariusz sporządza protokół
obejmujący wykaz inwentarza. Notariusz, przed którym złożono wykaz inwentarza,
niezwłocznie przesyła wypis protokołu do sądu spadku.
§ 3. Sąd spadku niezwłocznie zarządza ogłoszenie o złożeniu wykazu
inwentarza.
Art. 638. (uchylony).

Art. 6381. § 1. Ogłoszenia, o których mowa w art. 6363 § 3 i art. 637 § 3,
zamieszcza się na stronie internetowej oraz na tablicy ogłoszeń sądu spadku.
§ 2. Ogłoszenie zawiera:
1) imię i nazwisko, numer PESEL, jeżeli został nadany, oraz ostatni adres
spadkodawcy;
2) datę śmierci spadkodawcy.
§ 3. Ogłoszenie, o którym mowa w art. 6363 § 3, poza danymi, o których mowa
w § 2, zawiera również pouczenie, że:
1) ze złożonym wykazem inwentarza może się zapoznać każdy, kto taką potrzebę
dostatecznie uzasadni;
2) osoby wskazane w art. 637 § 1 mogą złożyć wniosek o sporządzenie spisu
inwentarza.
§ 4. Ogłoszenie, o którym mowa w art. 637 § 3, poza danymi, o których mowa
w § 2, zawiera również pouczenie, że osoby wskazane w art. 637 § 1 mogą
uczestniczyć w sporządzaniu spisu inwentarza, w szczególności zgłaszać przedmioty
należące do spadku, przedmioty zapisów windykacyjnych lub długi spadkowe, które
podlegają zamieszczeniu w spisie inwentarza.

Art. 6382. § 1. W sprawach, w których postanowienie o zabezpieczeniu spadku,
zmianie środka zabezpieczenia lub sporządzeniu spisu inwentarza zostało wydane
z urzędu, sąd, który wydał to postanowienie, kieruje do komornika polecenie dokonania zabezpieczenia spadku, zmiany środka zabezpieczenia lub sporządzenia
spisu inwentarza.
§ 2. Podstawą postępowania mającego na celu wykonanie postanowienia
o zabezpieczeniu spadku, zmianie środka zabezpieczenia lub sporządzeniu spisu
inwentarza jest postanowienie zaopatrzone z urzędu we wzmiankę o wykonalności.
§ 3. Nadzór nad czynnościami komornika sprawuje sąd, który wydał
postanowienie o zabezpieczeniu spadku lub sporządzeniu spisu inwentarza.
§ 4. W postępowaniu o zabezpieczenie spadku, zmianę środka zabezpieczenia
lub sporządzenie spisu inwentarza w sprawach nieuregulowanych w niniejszym
rozdziale stosuje się odpowiednio przepisy art. 759774

Art. 6383. § 1. Jeżeli postanowienie o zabezpieczeniu spadku nie określa środka
zabezpieczenia, komornik niezwłocznie zawiadamia sąd, który wydał postanowienie
o zabezpieczeniu spadku, o zastosowanym środku zabezpieczenia.
§ 2. W razie potrzeby złożenia przedmiotów podlegających zabezpieczeniu do
depozytu sądowego komornik występuje z wnioskiem do sądu, który wydał
postanowienie o zabezpieczeniu spadku.
§ 3. Sąd, który wydał postanowienie o zabezpieczeniu spadku, zawiadamia sąd
spadku o środkach zabezpieczenia zastosowanych przez komornika.

Art. 6384. § 1. Spis majątku ruchomego w ramach zabezpieczenia spadku
sporządza się w obecności dwóch świadków powołanych przez komornika.
§ 2. Przy sporządzaniu spisu majątku ruchomego mogą być obecne osoby, które
mają prawo zgłosić wniosek o zabezpieczenie spadku. Niestawiennictwo tych osób
nie wstrzymuje wykonania czynności.
§ 3. Z dokonanej czynności komornik sporządza protokół, który podpisują
wszyscy obecni. Odmowę lub niemożność podpisania stwierdza się w protokole
z podaniem przyczyny.

Art. 6385. Komornik wykonujący postanowienie o zabezpieczeniu spadku
w razie potrzeby stosuje niezbędne środki tymczasowe zapobiegające naruszeniu
ruchomości przed ich spisaniem.

Art. 6386. § 1. Z pieniędzy wchodzących w skład spadku komornik wykonujący
postanowienie o zabezpieczeniu spadku wyda w razie potrzeby członkowi rodziny
spadkodawcy, a gdyby to nie było możliwe, domownikowi spadkodawcy albo innej osobie ponoszącej koszty pogrzebu, sumę potrzebną na koszty pogrzebu
spadkodawcy. W przypadku braku pieniędzy na pogrzeb spadkodawcy, sąd może
zarządzić sprzedaż przez komornika odpowiedniego przedmiotu należącego do
spadku, oznaczając przy tym sposób sprzedaży.
§ 2. Komornik wykonujący postanowienie o zabezpieczeniu spadku może
z pieniędzy wchodzących w skład spadku pozostawić członkom rodziny
spadkodawcy, którzy do chwili jego śmierci wspólnie z nim zamieszkiwali i byli na
jego utrzymaniu, niezbędne kwoty na ich utrzymanie przez czas nie dłuższy niż
miesiąc.

Art. 6387. O terminie sporządzenia spisu inwentarza komornik zawiadamia
wnioskodawcę oraz uczestników postępowania o sporządzenie spisu inwentarza,
a także spadkobiercę i zapisobiercę windykacyjnego, których miejsce pobytu jest
znane, jak również wykonawcę testamentu, tymczasowego przedstawiciela, kuratora
spadku, dozorcę i zarządcę tymczasowego, jeżeli byli ustanowieni. Niestawiennictwo
tych osób nie wstrzymuje czynności

Art. 6388.  § 1. W spisie inwentarza komornik zamieszcza przedmioty należące
do spadku i przedmioty zapisów windykacyjnych, z zaznaczeniem wartości każdego
z tych przedmiotów, oraz długi spadkowe ze wskazaniem wysokości każdego z nich.
§ 2. Wartość przedmiotów należących do spadku i przedmiotów zapisów
windykacyjnych komornik ustala według stanu i cen z chwili otwarcia spadku,
a wysokość długów spadkowych – według stanu z chwili otwarcia spadku.
§ 3. Komornik z urzędu ustala i zamieszcza w spisie inwentarza przedmioty
należące do spadku, przedmioty zapisów windykacyjnych oraz długi spadkowe.
§ 4. W spisie inwentarza komornik wykazuje też wartość stanu czynnego spadku
z uwzględnieniem wartości rzeczy i praw spornych.
§ 5. Przy sporządzaniu spisu inwentarza stosuje się odpowiednio przepisy
art. 6384 § 1 i 3 oraz art. 947949.

Art. 6389. W razie potrzeby zamieszczenia w spisie inwentarza rzeczy
znajdujących się w okręgu innego sądu sąd spadku może zwrócić się do tego sądu
o wykonanie potrzebnych czynności. Po ich wykonaniu sąd wezwany przekazuje akta
sprawy sądowi spadku.

Art. 63810. § 1. Ruchomości i nieruchomości zamieszczone w spisie inwentarza
pozostawia się w posiadaniu osób, które nimi władają. Nie dotyczy to ruchomości
złożonych do depozytu sądowego.
§ 2. Jeżeli zachodzą podstawy do dokonania zabezpieczenia spadku z urzędu,
komornik zawiadamia o tym sąd właściwy do zabezpieczenia spadku.

Art. 63811. W razie ujawnienia przedmiotu należącego do spadku, przedmiotu
zapisu windykacyjnego lub długu spadkowego niezamieszczonego w spisie
inwentarza sąd spadku wydaje postanowienie o sporządzeniu uzupełniającego spisu
inwentarza. W przypadkach, w których postanowienie o sporządzeniu spisu
inwentarza wydaje się z urzędu, postanowienie o sporządzeniu uzupełniającego spisu
inwentarza wydaje się również z urzędu.

Art. 63812. Po wykonaniu postanowienia o sporządzeniu spisu inwentarza
komornik przesyła akta sądowi spadku, a w przypadku, o którym mowa w art. 6389, sądowi wezwanemu
Art. 665. § 1. Sąd spadku albo notariusz wyda osobie powołanej na wykonawcę
testamentu, na jej wniosek, zaświadczenie, w którym wymieni imię, nazwisko,
miejsce ostatniego zamieszkania oraz datę i miejsce śmierci spadkodawcy, imię,
nazwisko i miejsce zamieszkania wykonawcy testamentu, jak również zamieści
stwierdzenie, że dana osoba została powołana na wykonawcę testamentu.
W zaświadczeniu wskazuje się też prawa i obowiązki wykonawcy testamentu, jeżeli
zostały one określone przez spadkodawcę.
§ 2. Notariusz niezwłocznie zawiadamia sąd spadku o wydanym zaświadczeniu,
przesyłając jego odpis.

Art. 6651. W sprawach dotyczących zarządu sukcesyjnego właściwy jest sąd
spadku, z wyjątkiem art. 6655.

Art. 6652. Wniosek o wydanie zezwolenia na dokonanie czynności
przekraczającej zakres zwykłego zarządu składa zarządca sukcesyjny.

Art. 6653. § 1. Wniosek o odwołanie zarządcy sukcesyjnego z powodu rażącego
naruszenia jego obowiązków może zgłosić każdy, kto ma w tym interes prawny.
§ 2. W postępowaniu wszczętym na wniosek, o którym mowa w § 1, osoba
uprawniona do powołania zarządcy sukcesyjnego, nawet jeżeli nie jest wnioskodawcą,
może złożyć wniosek o powołanie wskazanej osoby na zarządcę sukcesyjnego
w miejsce odwołanego zarządcy sukcesyjnego.

Art. 6654. Wniosek o przedłużenie zarządu sukcesyjnego z ważnych przyczyn
może złożyć każda osoba, na rzecz której działa zarządca sukcesyjny.

Art. 6655. § 1. W sprawach ograniczenia zarządu sukcesyjnego majątkiem
osoby, która nie ma zdolności do czynności prawnych albo której zdolność do
czynności prawnych jest ograniczona, właściwy jest sąd opiekuńczy.
§ 2. W sprawach, o których mowa w § 1, przepisy art. 568, art. 569, art. 570,
art. 5701 § 12, art. 572577, art. 578 § 1, art. 5781, art. 579 oraz art. 582 stosuje się odpowiednio.
Art. 679. § 1. Dowód, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, nie
jest spadkobiercą lub że jej udział w spadku jest inny niż stwierdzony, może być
przeprowadzony tylko w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia
spadku, z zastosowaniem przepisów niniejszego rozdziału. Jednakże ten, kto był
uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, może tylko wówczas
żądać zmiany postanowienia stwierdzającego nabycie spadku, gdy żądanie opiera na
podstawie, której nie mógł powołać w tym postępowaniu, a wniosek o zmianę składa
przed upływem roku od dnia, w którym uzyskał tę możność.
§ 2. Wniosek o wszczęcie takiego postępowania może zgłosić każdy
zainteresowany.
§ 3. W razie przeprowadzenia dowodu, że spadek w całości lub w części nabyła
inna osoba niż wskazana w prawomocnym postanowieniu o stwierdzeniu nabycia
spadku, sąd spadku, zmieniając to postanowienie, stwierdzi nabycie spadku zgodnie
z rzeczywistym stanem prawnym.
§ 4. Przepisy § 13 stosuje się odpowiednio do zarejestrowanego aktu
poświadczenia dziedziczenia oraz do stwierdzenia nabycia przedmiotu zapisu
windykacyjnego.

Art. 6791. Prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku,
prawomocne postanowienie uchylające lub zmieniające postanowienie o stwierdzeniu
nabycia spadku sąd niezwłocznie wpisuje, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 95i § 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. –
Prawo o notariacie (Dz. U. z 2020 r. poz. 1192), do Rejestru Spadkowego.

Art. 6792. Sąd niezwłocznie zawiadamia Krajową Radę Notarialną o wydaniu
prawomocnego postanowienia uchylającego zarejestrowany akt poświadczenia
dziedziczenia. Do zawiadomienia dołącza się odpis postanowienia.
Art. 691. § 1. Do wniosku o zwolnienie wykonawcy testamentu uprawniona jest
osoba zainteresowana. Rozstrzygnięcie wniosku nastąpi po wysłuchaniu wykonawcy
testamentu.
§ 2. Wykonawca testamentu zwolniony z obowiązków powinien zwrócić
zaświadczenie o swych uprawnieniach.

Art. 6911. § 1. Przepisy niniejszego działu stosuje się w sprawach
o rozstrzygnięcie sporu między:
1) radą pracowniczą przedsiębiorstwa a dyrektorem przedsiębiorstwa;
2) organami przedsiębiorstwa a organem założycielskim przedsiębiorstwa;
3) organami przedsiębiorstwa a organem sprawującym nadzór nad
przedsiębiorstwem.
§ 2. Sprawy wymienione w § 1 rozpoznają sądy okręgowe.

Art. 6912. Właściwy jest sąd miejsca siedziby przedsiębiorstwa (zrzeszenia),
z którego działalnością wiąże się przedmiot sporu

Art. 6913. W sprawach, o których mowa w art. 6911 , zdolność sądową mają ponadto dyrektor przedsiębiorstwa i dyrektor zrzeszenia przedsiębiorstw, działający w tym charakterze, oraz rada pracownicza przedsiębiorstwa i rada zrzeszenia
przedsiębiorstw.

Art. 6914. W imieniu rady pracowniczej przedsiębiorstwa może występować
każdy wyznaczony przez radę jej członek.

Art. 6915. § 1. Pełnomocnikiem rady pracowniczej może być również każdy
pracownik przedsiębiorstwa, któremu przysługuje bierne prawo wyborcze do organów
samorządu załogi przedsiębiorstwa, lub radca prawny niezatrudniony w tym
przedsiębiorstwie.
§ 2. Pełnomocnikiem dyrektora przedsiębiorstwa może być również radca
prawny lub inny pracownik przedsiębiorstwa.
§ 3. Pełnomocnikiem dyrektora przedsiębiorstwa i rady pracowniczej
w sprawach między nimi a organem założycielskim lub organem sprawującym nadzór
nad przedsiębiorstwem może być również radca prawny przedsiębiorstwa, chyba że
między dyrektorem a radą zachodzi sprzeczność interesów.

Art. 6916. Przepisy art. 6914 i 6915 stosuje się odpowiednio do rady zrzeszenia przedsiębiorstw, a przepis art. 6915 – także do dyrektora zrzeszenia.

Art. 6917. Orzeczenie rozstrzygające spór może zapaść tylko po
przeprowadzeniu rozprawy.

Art. 6918. Koszty postępowania obciążające zarówno radę pracowniczą, jak
i dyrektora przedsiębiorstwa ponosi przedsiębiorstwo, a obciążające radę zrzeszenia
przedsiębiorstw lub dyrektora tego zrzeszenia ponosi zrzeszenie.

Art. 6919. Przepisów niniejszego działu nie stosuje się w sprawach
o odszkodowanie.

Art. 69110. § 1. We wniosku zawierającym żądanie ustalenia uprawnienia do
otrzymania świadectwa pracy wskazuje się:
1) okres i rodzaj wykonywanej pracy, wymiar czasu pracy, zajmowane stanowiska
oraz miejsce wykonywania pracy;
2) tryb rozwiązania albo okoliczności wygaśnięcia stosunku pracy – jeżeli
pracownik posiada te informacje, a w przypadku ich nieposiadania –
okoliczności zaprzestania świadczenia pracy przez pracownika;
3) pracodawcę, który był obowiązany do wydania świadectwa pracy, oraz
przyczynę, z powodu której wystąpienie przeciwko niemu z żądaniem
zobowiązania pracodawcy do wydania świadectwa pracy jest niemożliwe.
§ 2. Jeżeli wytoczenie powództwa o zobowiązanie pracodawcy do wydania
świadectwa pracy jest możliwe, sąd rozpozna żądanie w procesie jako żądanie
zobowiązania pracodawcy do wydania świadectwa pracy.
§ 3. W postanowieniu uwzględniającym żądanie ustalenia uprawnienia do
otrzymania świadectwa pracy sąd określa treść świadectwa pracy zgodnie z art. 97 § 2
ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy i przepisami wydanymi na
podstawie art. 97 § 4 tej ustawy. Jeżeli określenie wszystkich faktów wymienionych
w tych przepisach jest niemożliwe, w postanowieniu określa się co najmniej okres
i rodzaj wykonywanej pracy, wymiar czasu pracy, zajmowane stanowiska oraz tryb
rozwiązania albo okoliczności wygaśnięcia stosunku pracy, a w sytuacji gdy określenie trybu rozwiązania albo okoliczności wygaśnięcia stosunku pracy również jest
niemożliwe – wskazuje się, że rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło za
wypowiedzeniem dokonanym przez pracodawcę.
§ 4. Prawomocne postanowienie ustalające uprawnienie do otrzymania
świadectwa pracy zastępuje to świadectwo.

Art. 69111. Przepis art. 69110 stosuje się odpowiednio do żądania sprostowania świadectwa pracy.
Art. 693. We wniosku o złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu
sądowego należy:
1) określić zobowiązanie, przy wykonaniu którego składa się przedmiot;
2) przytoczyć okoliczności uzasadniające złożenie;
3) dokładnie oznaczyć przedmiot, który ma być złożony;
4) wskazać osobę, której przedmiot ma być wydany, oraz warunki, pod którymi
wydanie ma nastąpić.

Art. 6931. W postępowaniu o złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu
sądowego sąd nie bada prawdziwości twierdzeń zawartych we wniosku, ograniczając
się do oceny, czy według przytoczonych okoliczności złożenie do depozytu jest
prawnie uzasadnione.

Art. 6932. § 1. Złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego może
być dokonane dopiero po uzyskaniu zezwolenia sądu.
§ 2. Jeżeli jednak przedmiotem świadczenia są pieniądze polskie, złożenie do
depozytu może być dokonane również przed uzyskaniem zezwolenia sądu. W takim
wypadku dłużnik powinien równocześnie ze złożeniem pieniędzy zgłosić wniosek
o zezwolenie na złożenie do depozytu. W razie uwzględnienia tego wniosku złożenie
do depozytu uważa się za dokonane w chwili, w której rzeczywiście nastąpiło.
§ 3. Jeżeli przedmiotem świadczenia są pieniądze, złożenie do depozytu
sądowego następuje przez wpłatę na rachunek depozytowy Ministra Finansów.

Art. 6933. § 1. Jeżeli wierzyciel lub jego miejsce zamieszkania nie są znane,
o zezwoleniu na złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego sąd ogłosi
publicznie w budynku sądowym oraz w lokalu organu gminy. Ponadto sąd zarządza
umieszczenie ogłoszenia w dzienniku o zasięgu ogólnopolskim lub podaje je w inny
sposób do wiadomości publicznej; może je również ogłosić w Monitorze Sądowym
i Gospodarczym.
§ 2. Ogłoszenie powinno zawierać dane określone w art. 693 pkt 1, 3 i 4 oraz
wezwanie wierzyciela do odbioru depozytu.
§ 3. Jeżeli wierzyciel lub jego miejsce zamieszkania nie są znane, sąd ustanawia
kuratora. Przepis art. 510 § 2 stosuje się odpowiednio.

Art. 6934. § 1. Sąd może zażądać, aby depozyt został złożony w odpowiednim
opakowaniu.
§ 2. Przed przyjęciem kosztowności do depozytu sądowego poddaje się je
opisowi i oszacowaniu przez biegłego w obecności dłużnika lub wyznaczonej przez
niego osoby

Art. 6935. § 1. Jeżeli dłużnik jest zobowiązany do świadczeń powtarzających się,
a zachodzą warunki do złożenia do depozytu sądowego świadczeń już wymagalnych,
sąd może zezwolić dłużnikowi na składanie w przyszłości do depozytu dalszych
świadczeń w chwili, gdy staną się wymagalne. O złożeniu każdego świadczenia sąd
zawiadamia wierzyciela.
§ 2. Na wniosek wierzyciela sąd uchyli postanowienie o zezwoleniu dłużnikowi
na składanie do depozytu świadczeń na zasadach określonych w § 1, jeżeli wierzyciel
wyrazi gotowość przyjmowania i pokwitowania odbioru dalszych świadczeń
wymagalnych.

Art. 6936. § 1. Przyjmowane do depozytu sądowego:
1) pieniądze – przechowuje się na rachunku depozytowym Ministra Finansów;
2) kosztowności, książeczki oszczędnościowe, papiery wartościowe i inne
dokumenty oraz przedmioty, które mają być przyjęte do depozytu sądowego na
podstawie przepisów szczególnych – przechowuje się w sądzie lub w banku;
3) inne przedmioty – przechowuje się w miejscu wyznaczonym przez sąd.
§ 2. Jeżeli przedmiotem świadczenia jest książeczka oszczędnościowa,
a przechowanie nie następuje u jej wystawcy, o przyjęciu książeczki
oszczędnościowej do depozytu sąd zawiadomi tego wystawcę.

Art. 6937. § 1. W celu sprawowania dozoru nad przedmiotami
przechowywanymi w wyznaczonym miejscu sąd ustanowi dozorcę. Przed wydaniem
postanowienia sąd wysłucha wniosku dłużnika co do osoby dozorcy. Na
postanowienie sądu przysługuje zażalenie.
§ 2. Do dozorcy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące dozorcy w toku
egzekucji sądowej.

Art. 6938. Dokumenty i inne depozyty rzeczowe przechowuje się w stanie
niezmienionym.

Art. 6939.  § 1. Jeżeli przedmiotem świadczenia, które ma być złożone do
depozytu sądowego, jest rzecz ruchoma ulegająca łatwemu zepsuciu, jak również
rzecz ruchoma, której przechowywanie byłoby związane z kosztami niewspółmiernie
wysokimi w stosunku do jej wartości lub nadmiernymi trudnościami albo
powodowałoby znaczne obniżenie jej wartości, sąd na wniosek dłużnika zarządzi
postanowieniem sprzedaż rzeczy według przepisów o egzekucji z ruchomości.
§ 2. Uzyskaną ze sprzedaży kwotę komornik składa na rachunek depozytowy
Ministra Finansów.

Art. 69310. Po przyjęciu depozytu sąd wyda dłużnikowi pokwitowanie.

Art. 69311. § 1. Na żądanie dłużnika sąd zwróci mu depozyt, jeżeli wierzyciel nie
zażądał wydania depozytu.
§ 2. Jeżeli wniosek dłużnika o zwrot depozytu i wniosek wierzyciela o wydanie
zostały zgłoszone równocześnie, sąd postanowi wydać depozyt wierzycielowi.

Art. 69312. W razie złożenia depozytu na skutek orzeczenia sądu lub innego
organu, depozyt nie może być zwrócony dłużnikowi bez zezwolenia sądu lub innego
organu, który wydał to orzeczenie, chyba że z orzeczenia wynika co innego.

Art. 69313. Jeżeli złożenie przedmiotu do depozytu nastąpiło w celu nadania
klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu, depozyt nie może być zwrócony
dłużnikowi bez zgody wierzyciela, chyba że wniosek o nadanie klauzuli wykonalności
został cofnięty.

Art. 69314. Na żądanie wierzyciela sąd postanowi wydać mu depozyt, jeżeli
zachodzą warunki określone we wniosku o złożenie do depozytu.

Art. 69315. Jeżeli zobowiązanie było zabezpieczone wpisem w księdze
wieczystej, a na skutek złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu nastąpiło
wykreślenie tego wpisu, dłużnik może żądać wydania mu depozytu tylko za zgodą
wierzyciela, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Art. 69316.  Na żądanie dłużnika, zgłoszone przed wydaniem przez sąd
postanowienia o wydaniu depozytu, sąd przyzna mu od wierzyciela zwrot kosztów
postępowania

Art. 69317.  Jeżeli złożenie do depozytu sądowego nastąpiło na żądanie
właściwego organu, depozyt wydaje się osobie uprawnionej dopiero po wykazaniu
przez nią, że warunki, pod którymi wydanie depozytu mogło nastąpić, zostały
spełnione.

Art. 69318. § 1. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się w sprawach
o stwierdzenie likwidacji niepodjętych depozytów, o ile przepisy innych ustaw nie
stanowią inaczej.
§ 2. W sprawach, o których mowa w § 1, właściwy jest sąd miejsca złożenia
depozytu.

Art. 69319. § 1. We wniosku o stwierdzenie likwidacji niepodjętego depozytu
należy:
1) wskazać okoliczności, w których nastąpiło złożenie depozytu;
2) dokładnie określić depozyt podlegający likwidacji;
3) wskazać osobę, która jest uprawniona do odbioru depozytu.
§ 2. W przypadku gdy nie jest znana osoba uprawniona do odbioru depozytu lub
nie jest znane jej miejsce zamieszkania lub siedziba, wnioskodawca jest obowiązany przedstawić dowody potwierdzające dokonanie czynności mających na celu
wyjaśnienie tych okoliczności.

Art. 69320. W sprawie o stwierdzenie likwidacji niepodjętego depozytu sąd
może wszcząć postępowanie z urzędu.

Art. 69321. Uczestników, którzy nie są znani lub których miejsce zamieszkania
lub siedziba nie jest znane, sąd wzywa do udziału w postępowaniu przez
obwieszczenie publiczne w budynku sądowym

Art. 69322. Do wykonania orzeczenia o stwierdzeniu likwidacji niepodjętego
depozytu jest obowiązany naczelnik właściwego urzędu skarbowego w trybie i na
zasadach określonych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Art. 6941. § 1. Przepisy zawarte w niniejszym dziale stosuje się do postępowań
w sprawach, w których właściwy jest sąd rejonowy (sąd gospodarczy) prowadzący
Krajowy Rejestr Sądowy (sprawy rejestrowe).
§ 2. Przepisy niniejszego działu stosuje się odpowiednio do postępowań
rejestrowych prowadzonych przez inne sądy, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią
inaczej.

Art. 6942. W sprawach rejestrowych wyłącznie właściwy jest sąd rejonowy (sąd
gospodarczy) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub wpisaną w rejestrze
siedzibę podmiotu, którego sprawa dotyczy (sąd rejestrowy). Przepisu art. 508 § 1
zdanie pierwsze nie stosuje się.

Art. 6943. § 1. Wniosek do sądu rejestrowego prowadzącego Krajowy Rejestr
Sądowy składa podmiot podlegający wpisowi do tego rejestru, jeżeli przepisy
szczególne nie stanowią inaczej.
§ 2. Podmiot podlegający wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego jest
uczestnikiem postępowania, chociażby nie był wnioskodawcą. Przepisu
art. 510 § 2 nie stosuje się.
§ 21. Brak organu lub brak w składzie organu powołanego do reprezentacji
podmiotu podlegającego wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego nie stanowi
przeszkody do dokonania wpisu z urzędu.
§ 3. (uchylony)
§ 31. (uchylony)
§ 32. Do wniosku złożonego przez pełnomocnika o wpis do Krajowego Rejestru
Sądowego spółki, której umowę zawarto przy wykorzystaniu wzorca umowy spółki
udostępnionego w systemie teleinformatycznym, nie dołącza się pełnomocnictwa,
jednak pełnomocnik powinien powołać się na nie, wskazując jego datę, zakres
i okoliczności wymienione w art. 87.
§ 4. W przypadku złożenia wniosku w sposób opisany w § 3, doręczenia orzeczeń
i pism sądowych będą dokonywane osobom składającym tą drogą wniosek za
pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie
rejestrowe.
§ 5. (uchylony)

Art. 6943b. Do pisma wnoszonego za pośrednictwem systemu
teleinformatycznego dołącza się załączniki w postaci elektronicznej.

Art. 6944. § 1. Dokumenty stanowiące podstawę wpisu do Krajowego Rejestru
Sądowego albo podlegające złożeniu do akt rejestrowych składa się w oryginałach
albo poświadczonych urzędowo odpisach lub wyciągach.
§ 11. Ilekroć konieczne jest badanie tytułu wykonawczego, o którym mowa
w art. 783 § 4, do wniosku o dokonanie wpisu należy dołączyć dokument uzyskany
z systemu teleinformatycznego umożliwiający sądowi weryfikację istnienia i treści
tytułu wykonawczego. Przed rozpoznaniem tego wniosku istnienie i treść tytułu
wykonawczego podlegają zweryfikowaniu przez sędziego lub referendarza sądowego
w systemie teleinformatycznym.
§ 2. Dokumenty, o których mowa w § 1, stanowiące załączniki do wniosku
złożonego za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, sporządzone w postaci
elektronicznej, opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem
zaufanym albo podpisem osobistym.
§ 21. (uchylony)
§ 3. Wypisy aktów notarialnych, wyciągi, odpisy i poświadczenia dokumentów
mogą być przesłane do sądu drogą elektroniczną, jeżeli notariusz opatrzył je
kwalifikowanym podpisem elektronicznym

Art. 6945. § 1. Wpis do Krajowego Rejestru Sądowego następuje na podstawie
postanowienia, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej.
§ 2. Postanowienia o wpisie są skuteczne i wykonalne z chwilą ich wydania,
z wyjątkiem postanowień dotyczących wykreślenia podmiotu z Krajowego Rejestru
Sądowego.
§ 3. Postanowieniom dotyczącym stosowania środków przymusu sąd rejestrowy
może nadać rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli wymaga tego interes
wierzyciela lub innych osób.

Art. 6946. § 1. Postanowienie w przedmiocie wpisu oraz złożenia dokumentów
do akt rejestrowych wydane zgodnie z wnioskiem nie wymaga uzasadnienia.
§ 11. W sprawie innej niż sprawa o wpis do rejestru, w której wnioskodawca jest
jedynym uczestnikiem postępowania, przepis § 1 stosuje się odpowiednio.
§ 2. Sąd rejestrowy z urzędu sporządza uzasadnienie postanowienia co do istoty
sprawy, które zostało wydane z urzędu.
§ 3. Sąd rejestrowy przy doręczeniu postanowienia o wpisie do rejestru spółki,
o której mowa w art. 38 pkt 8 lit. f ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym
Rejestrze Sądowym, poucza o treści art. 45 ust. 1b tej ustawy.

Art. 6947. W razie uwzględnienia środka odwoławczego od orzeczenia
wydanego w postępowaniu rejestrowym, dotyczącego wpisu do Krajowego Rejestru
Sądowego, sąd drugiej instancji uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę do
ponownego rozpoznania sądowi rejestrowemu. Rozpoznając ponownie sprawę, sąd
rejestrowy uwzględnia wskazania sądu drugiej instancji oraz aktualny stan rejestru.

Art. 6948.  § 1. Koszty postępowania rejestrowego ponosi podmiot podlegający
obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego.
§ 2. Koszty postępowania wszczętego przez osobę, która nie jest upoważniona
do działania w imieniu podmiotu podlegającego obowiązkowi wpisu do Krajowego
Rejestru Sądowego, ponosi wnioskodawca, chyba że wniosek jego został
uwzględniony w całości lub w istotnej części.
§ 3. (uchylony)
Art. 730. § 1. W każdej sprawie cywilnej podlegającej rozpoznaniu przez sąd
lub sąd polubowny można żądać udzielenia zabezpieczenia.
§ 2. Sąd może udzielić zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania lub
w jego toku. Po uzyskaniu przez uprawnionego tytułu wykonawczego dopuszczalne
jest udzielenie zabezpieczenia tylko wtedy, jeżeli ma ono na celu zabezpieczenie
roszczenia o świadczenie, którego termin spełnienia jeszcze nie nastąpił.

Art. 7301. § 1. Udzielenia zabezpieczenia może żądać każda strona lub uczestnik
postępowania, jeżeli uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu
zabezpieczenia.
§ 2. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy, gdy brak
zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie
orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu
postępowania w sprawie.
§ 21. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia uważa się za
uprawdopodobniony, gdy żądającym zabezpieczenia jest powód dochodzący
należności zapłaty z tytułu transakcji handlowej w rozumieniu ustawy z dnia 8 marca
2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych,
w przypadku gdy wartość tej transakcji nie przekracza siedemdziesięciu pięciu tysięcy
złotych, a dochodzona należność nie została uregulowana i od dnia upływu terminu jej
płatności upłynęły co najmniej trzy miesiące.
§ 3. Przy wyborze sposobu zabezpieczenia sąd uwzględni interesy stron lub
uczestników postępowania w takiej mierze, aby uprawnionemu zapewnić należytą
ochronę prawną, a obowiązanego nie obciążać ponad potrzebę.
Art. 740. § 1. Wydane na posiedzeniu niejawnym postanowienie o odmowie
udzielenia zabezpieczenia, jak również postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia,
które podlega wykonaniu przez organ egzekucyjny, oraz dalsze postanowienia
dotyczące tego zabezpieczenia sąd doręcza tylko uprawnionemu, chyba że przepis
szczególny stanowi inaczej. Doręczenia obowiązanemu postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, które podlega wykonaniu przez organ egzekucyjny dokonuje ten
organ równocześnie z przystąpieniem do wykonania tego postanowienia.
§ 2. W wypadkach objętych § 1 obowiązanemu nie doręcza się również
zażalenia uprawnionego ani postanowienia sądu drugiej instancji rozstrzygającego
o tym zażaleniu.
§ 3. Jeżeli ustanowiono jako zabezpieczenie zarząd nad przedsiębiorstwem lub
gospodarstwem rolnym obowiązanego albo zakładem wchodzącym w skład
przedsiębiorstwa lub jego częścią albo częścią gospodarstwa rolnego obowiązanego,
doręczenia obowiązanemu postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia dokonuje
zarządca ustanowiony przez sąd. Jeżeli obowiązany odmawia przyjęcia postanowienia
albo gdy zarządca jest wprowadzony w zarząd przez komornika, doręczenia
postanowienia o zabezpieczeniu dokonuje komornik.
§ 4. Przepisy § 1 i 2 stosuje się także do postanowień w przedmiocie
zabezpieczenia przez obciążenie nieruchomości hipoteką przymusową. Doręczenia
obowiązanemu postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia dokonuje sąd prowadzący
księgę wieczystą równocześnie z doręczeniem orzeczenia w przedmiocie wniosku
o wpis hipoteki.
Art. 743. § 1. Jeżeli postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia podlega
wykonaniu w drodze egzekucji, do wykonania tego postanowienia stosuje się
odpowiednio przepisy o postępowaniu egzekucyjnym, z tym jednak, że sąd nadaje
postanowieniu o udzieleniu zabezpieczenia klauzulę wykonalności z urzędu. W razie
zbiegu zabezpieczenia udzielonego przez sąd i organ administracyjny przepisy
art. 773 i art. 774 nie mają zastosowania, z wyjątkiem wypadków przewidzianych
w art. 751.
§ 2. Jeżeli z uwagi na swą treść postanowienie podlega wykonaniu w inny
sposób, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące tego sposobu. Podstawą
przeprowadzenia postępowania jest wtedy postanowienie zaopatrzone z urzędu przez
przewodniczącego we wzmiankę o wykonalności.
§ 3. Jeżeli wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu zostało uzależnione od
złożenia przez uprawnionego kaucji na zabezpieczenie roszczeń obowiązanego,
powstałych w wyniku wykonania postanowienia o zabezpieczeniu, sąd nadaje mu
klauzulę wykonalności albo przewodniczący zaopatruje je we wzmiankę
o wykonalności, po złożeniu kaucji.

Art. 7431. § 1. Postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia wydane przeciwko
osobie pozostającej w związku małżeńskim stanowi podstawę do podjęcia czynności
związanych z wykonaniem zabezpieczenia na mieniu wchodzącym w skład majątku
wspólnego.
§ 2. W terminie tygodnia od dnia dokonania pierwszej czynności związanej
z wykonaniem zabezpieczenia małżonek obowiązanego może sprzeciwić się
wykonaniu postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, o czym organ wykonujący
zabezpieczenie niezwłocznie zawiadamia uprawnionego.
§ 3. Sprzeciw małżonka obowiązanego, o którym mowa w § 2, nie wstrzymuje
wykonania zabezpieczenia. Jeżeli jednak zabezpieczenie prowadzi do zaspokojenia uprawnionego, wstrzymuje się wypłatę pieniędzy uzyskanych w postępowaniu
zabezpieczającym.
§ 4. W razie sprzeciwu, o którym mowa w § 2, uprawniony może w terminie
dwóch tygodni od dnia zawiadomienia, pod rygorem upadku zabezpieczenia
w zakresie wykonania na mieniu wchodzącym w skład majątku wspólnego, wystąpić
do sądu o nadanie temu postanowieniu klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi
obowiązanego. Przepisy art. 787 stosuje się odpowiednio. Upadek, o którym mowa
w zdaniu pierwszym, następuje również w razie oddalenia wniosku o nadanie klauzuli
wykonalności. Przepis art. 7541 § 3 stosuje się odpowiednio.
Art. 752. § 1. Zajęte ruchomości nie mogą być oddane pod dozór
uprawnionemu. Zajęte pieniądze składa się na rachunek depozytowy Ministra
Finansów, a zajęte papiery wartościowe sąd składa w banku.
§ 2. (uchylony)
§ 3. (uchylony)

Art. 7521. § 1. W razie udzielenia zabezpieczenia przez zajęcie praw
z instrumentów finansowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub
innym rachunku w rozumieniu przepisów o obrocie instrumentami finansowymi
obowiązany w terminie trzech miesięcy od dnia zajęcia może zlecić ich sprzedaż.
Sumę uzyskaną ze sprzedaży umieszcza się na rachunku depozytowym Ministra
Finansów. Obowiązany może także zlecić, by znajdujące się na rachunku sumy
pieniężne zostały wpłacone na rachunek depozytowy Ministra Finansów.
§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się do rachunku zbiorczego w rozumieniu przepisów
ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2020 r.
poz. 89, 284, 288 i 568).

Art. 7522. § 1. W razie zajęcia na zabezpieczenie rachunku bankowego
przedsiębiorcy lub właściciela gospodarstwa rolnego sąd na wniosek obowiązanego
złożony w terminie tygodniowym od dnia doręczenia mu postanowienia o
zabezpieczeniu określa, jakie kwoty można pobierać na bieżące wypłaty wynagrodzeń
za pracę wraz z podatkiem od wynagrodzenia i innymi ustawowymi ciężarami, a także
na bieżące koszty prowadzonej działalności gospodarczej.
§ 2. Udzielając zabezpieczenia, sąd może określić korzystanie z zajętego
rachunku bankowego w inny sposób.
§ 3. Zajęcie rachunku bankowego nie pozbawia obowiązanego prawa do
polecenia przekazania zajętych kwot na rachunek depozytowy Ministra Finansów
w celu wpłacenia sumy zabezpieczenia.
§ 4. Przepis § 3 stosuje się odpowiednio, gdy w ramach zabezpieczenia zajęto
inne wierzytelności i prawa majątkowe.

Art. 7523.  § 1. Postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia ustanawiające zakaz
zbywania spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu stanowi podstawę wpisu w
księdze wieczystej ostrzeżenia o zakazie zbywania tego prawa.
§ 2. Sąd, który wydał postanowienie, o którym mowa w § 1, przekazuje to
postanowienie sądowi dokonującemu wpisu ostrzeżenia w księdze wieczystej. Wpisu
dokonuje się z urzędu.
§ 3. Sąd, który dokonał wpisu ostrzeżenia w księdze wieczystej, doręcza
postanowienie, o którym mowa w § 1, obowiązanemu i spółdzielni mieszkaniowej.
§ 4. Spółdzielnia mieszkaniowa ponosi odpowiedzialność za szkodę
spowodowaną czynnościami zmierzającymi do zbycia spółdzielczego
własnościowego prawa do lokalu mimo ustanowionego zakazu.

Art. 7523a.  § 1. Czynność prawna obowiązanego dokonana wbrew zakazowi
zbywania lub obciążania nieruchomości, która nie ma urządzonej księgi wieczystej lub
której księga wieczysta zaginęła lub uległa zniszczeniu, jest nieważna.
§ 2. Czynność prawna dokonana wbrew zakazowi zbywania spółdzielczego
własnościowego prawa do lokalu jest nieważna, jeżeli dokonano wpisu w księdze
wieczystej ostrzeżenia o zakazie zbywania tego prawa.

Art. 7524. § 1. Zarząd przymusowy ustanowiony nad przedsiębiorstwem lub
gospodarstwem rolnym obowiązanego lub nad zakładem wchodzącym w skład
przedsiębiorstwa lub jego częścią albo nad częścią gospodarstwa rolnego wykonuje
się według przepisów o zarządzie w toku egzekucji z nieruchomości.
§ 11. Zarządcę ustanawia sąd wydający postanowienie o udzieleniu
zabezpieczenia. Postanowienie o ustanowieniu zarządcy jest jednocześnie podstawą
do wprowadzenia go w zarząd bez potrzeby nadania mu klauzuli wykonalności.
Zarządcą nie może być obowiązany.
§ 2. W toku sprawowania zarządu sąd może, za zgodą uprawnionego
i obowiązanego, zezwolić na wykonywanie zarządu w inny sposób.
§ 3. Za zgodą obowiązanego sąd postanowi, że dochód uzyskiwany z zarządu
przeznaczony będzie na zaspokojenie uprawnionego. Zgoda taka nie jest potrzebna
w sprawach wymienionych w art. 753, art. 7531 i art. 754. Wydając postanowienie
o przekazywaniu dochodu na zaspokojenie uprawnionego, sąd określi wysokość
kwoty, do której wierzyciel winien być zaspokojony, jeżeli kwota ta nie została
określona w postanowieniu o zabezpieczeniu.
§ 4. W razie wyrażenia zgody na zaspokojenie uprawnionego z dochodu
uzyskanego przez zarząd, przepisy art. 7532 stosuje się odpowiednio.
§ 5. W sprawach, o których mowa w § 24, orzeka sąd wydający postanowienie
o zabezpieczeniu

Art. 7525. Czynności prawne obowiązanego dotyczące majątku objętego
zarządem przymusowym podjęte po ustanowieniu zarządu są nieważne. Dla
określenia czasu powstania skutków ustanowienia zarządu przepisy art. 910 stosuje się
odpowiednio.

Art. 7526. § 1. W razie skierowania egzekucji do składników mienia objętego
zarządem przymusowym dalsze postępowanie prowadzone będzie według przepisów
o egzekucji przez zarząd przymusowy. Przepisy art. 10644 i art. 106410 stosuje się odpowiednio.
§ 2. Jeżeli do przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego objętego zarządem
ustanowionym w postępowaniu zabezpieczającym skierowano egzekucję przez
sprzedaż przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego, przepis art. 106414 stosuje się odpowiednio.
Art. 753. § 1. W sprawach o alimenty zabezpieczenie może polegać na
zobowiązaniu obowiązanego do zapłaty uprawnionemu jednorazowo albo okresowo
określonej sumy pieniężnej. W sprawach tych podstawą zabezpieczenia jest jedynie
uprawdopodobnienie istnienia roszczenia.
§ 2. W wypadkach wymienionych w § 1 sąd z urzędu doręcza stronom odpis
postanowienia o zabezpieczeniu.

Art. 7531. § 1. Przepis art. 753 stosuje się odpowiednio do zabezpieczenia
roszczeń o:
1) rentę, sumę potrzebną na koszty leczenia, z tytułu odpowiedzialności za
uszkodzenie ciała lub utratę życia żywiciela albo rozstrój zdrowia oraz o zmianę
uprawnień objętych treścią dożywocia na dożywotnią rentę;
2) wynagrodzenie za pracę;
3) należności z tytułu rękojmi lub gwarancji jakości albo kary umownej, jak
również należności z tytułu niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową
sprzedaży konsumenckiej, przeciwko przedsiębiorcy do wysokości dwudziestu
tysięcy złotych;
4) należności z tytułu najmu lub dzierżawy, a także należności z tytułu opłat
obciążających najemcę lub dzierżawcę oraz opłat z tytułu korzystania z lokalu
mieszkalnego lub użytkowego – do wysokości, o której mowa w pkt 3;
5) naprawienie szkody wynikającej z naruszenia przepisów o ochronie środowiska;
6) (uchylony)
7) (uchylony)
8) wynagrodzenie przysługujące twórcy projektu wynalazczego;
9) przyznanie państwowej kompensaty przysługującej ofiarom niektórych czynów
zabronionych, w części na pokrycie niezbędnych kosztów leczenia, rehabilitacji
lub pogrzebu.
§ 2. W sprawach wymienionych w § 1, z wyjątkiem spraw, o których mowa
w pkt 9, sąd udziela zabezpieczenia po przeprowadzeniu rozprawy. Oddalenie
wniosku o udzielenie zabezpieczenia może nastąpić na posiedzeniu niejawnym.
Przepisu art. 749 nie stosuje się.
§ 3. W sprawach wymienionych w § 1 w pkt 1, 2 i 9 do udzielenia
zabezpieczenia nie jest wymagane uprawdopodobnienie interesu prawnego.

Art. 7532. W sprawach, o których mowa w art. 753 i art. 7531
, jeżeli osoba obowiązana do świadczeń uzna roszczenie, wyrok zasądzający świadczenie
w zakresie niezaspokojonym może być wydany na posiedzeniu niejawnym.

Art. 754. Sąd może jeszcze przed urodzeniem się dziecka zabezpieczyć przyszłe
roszczenia alimentacyjne związane z ustaleniem ojcostwa, o których mowa w art. 141
i art. 142 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, przez zobowiązanie obowiązanego do
wyłożenia odpowiedniej sumy na koszty utrzymania matki przez trzy miesiące
w okresie porodu oraz na utrzymanie dziecka przez pierwsze trzy miesiące po urodzeniu. W sprawach tych termin do wytoczenia powództwa wynosi trzy miesiące
od dnia urodzenia się dziecka. Postanowienie sąd wydaje po przeprowadzeniu
rozprawy. Przepisy art. 733 i art. 7532 stosuje się odpowiednio.

Art. 7541.  § 1. Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej albo jeżeli sąd
inaczej nie postanowi, zabezpieczenie udzielone według przepisów niniejszego tytułu
upada po upływie dwóch miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia
uwzględniającego roszczenie, które podlegało zabezpieczeniu, albo od
uprawomocnienia się postanowienia o odrzuceniu apelacji lub innego środka
zaskarżenia wniesionego przez obowiązanego od orzeczenia uwzględniającego
roszczenie, które podlegało zabezpieczeniu, chyba że uprawniony wniósł o dokonanie
czynności egzekucyjnych.
§ 2. W sprawach, w których udzielono zabezpieczenia przy zastosowaniu art. 747
pkt 1 lub 6, zabezpieczenie upada, jeżeli uprawniony w terminie miesiąca od
uprawomocnienia się orzeczenia uwzględniającego roszczenie albo od
uprawomocnienia się postanowienia o odrzuceniu apelacji lub innego środka
zaskarżenia wniesionego przez obowiązanego od orzeczenia uwzględniającego
roszczenie, które podlegało zabezpieczeniu, nie wniósł o dokonanie dalszych
czynności egzekucyjnych.
§ 3. Na wniosek obowiązanego sąd wydaje postanowienie stwierdzające upadek
zabezpieczenia w całości albo w części.
Art. 755. § 1. Jeżeli przedmiotem zabezpieczenia nie jest roszczenie pieniężne,
sąd udziela zabezpieczenia w taki sposób, jaki stosownie do okoliczności uzna za
odpowiedni, nie wyłączając sposobów przewidzianych dla zabezpieczenia roszczeń
pieniężnych. W szczególności sąd może:
1) unormować prawa i obowiązki stron lub uczestników postępowania na czas
trwania postępowania;
2) ustanowić zakaz zbywania przedmiotów lub praw objętych postępowaniem;
3) zawiesić postępowanie egzekucyjne lub inne postępowanie zmierzające do
wykonania orzeczenia;
4) uregulować sposób roztoczenia pieczy nad małoletnimi dziećmi i kontaktów
z dzieckiem;
5) nakazać wpisanie stosownego ostrzeżenia w księdze wieczystej lub we
właściwym rejestrze.
§ 2. W sprawach o ochronę dóbr osobistych zabezpieczenie polegające na
zakazie publikacji może być udzielone tylko wtedy, gdy nie sprzeciwia się temu ważny
interes publiczny. Udzielając zabezpieczenia, sąd określa czas trwania zakazu, który
nie może być dłuższy niż rok. Jeżeli postępowanie w sprawie jest w toku, uprawniony
może przed upływem okresu, na który orzeczono zakaz publikacji, żądać dalszego
zabezpieczenia; przepisy zdania pierwszego i drugiego stosuje się. Jeżeli uprawniony
zażądał dalszego zabezpieczenia, zakaz publikacji pozostaje w mocy do czasu
prawomocnego rozstrzygnięcia wniosku.
§ 21. Przepisu art. 731 nie stosuje się, jeżeli zabezpieczenie jest konieczne dla
odwrócenia grożącej szkody lub innych niekorzystnych dla uprawnionego skutków.
§ 3. Sąd doręcza obowiązanemu postanowienie wydane na posiedzeniu
niejawnym, w którym nakazuje mu wykonanie lub zaniechanie czynności albo
nieprzeszkadzanie czynnościom uprawnionego. Nie dotyczy to postanowień
nakazujących wydanie rzeczy będących we władaniu obowiązanego.

Art. 7551. W sprawach dotyczących roszczeń z tytułu czynów nieuczciwej
konkurencji polegających na naruszeniu tajemnicy przedsiębiorstwa, w których
udzielono zabezpieczenia polegającego na ustanowieniu zakazów, nakazów lub
zajęciu rzeczy ruchomych, mającego na celu zaprzestanie wykorzystywania tajemnicy
przedsiębiorstwa, sąd może, na wniosek obowiązanego, zamiast tych środków nakazać
obowiązanemu złożenie na rachunek depozytowy Ministra Finansów odpowiedniej
sumy pieniężnej dla zabezpieczenia roszczeń uprawnionego z tytułu dalszego
wykorzystywania tajemnicy przedsiębiorstwa. Postanowienie może zapaść tylko po
przeprowadzeniu rozprawy.
Art. 756. W sprawach o rozwód, o separację oraz o unieważnienie małżeństwa,
sąd może również orzec o wydaniu małżonkowi, opuszczającemu mieszkanie
zajmowane wspólnie przez małżonków, potrzebnych mu przedmiotów.

Art. 7561. W sprawach dotyczących pieczy nad małoletnimi dziećmi
i kontaktów z dzieckiem sąd orzeka w przedmiocie zabezpieczenia po
przeprowadzeniu rozprawy, chyba że chodzi o wypadek niecierpiący zwłoki.

Art. 7562. § 1. Uwzględniając wniosek o zabezpieczenie przez uregulowanie:
1) stosunków na czas trwania postępowania,
2) sposobów kontaktów z dzieckiem,
3) sposobu roztoczenia pieczy nad małoletnim dzieckiem w ten sposób, że dziecko
będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach
– sąd, na wniosek uprawnionego, może w postanowieniu o udzieleniu zabezpieczenia
zagrozić obowiązanemu nakazaniem zapłaty określonej sumy pieniężnej na rzecz
uprawnionego na wypadek naruszenia obowiązków określonych w tym
postanowieniu.
§ 2. Przepisy art. 10501 i art. 10511 , a jeżeli zabezpieczenie polega na uregulowaniu sposobu kontaktów z dzieckiem albo ustaleniu, że dziecko będzie
mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach – przepis art. 5821 § 3, stosuje się odpowiednio.

Art. 7563.  § 1. Postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia ustanawiające zakaz
zbywania lub obciążania nieruchomości albo spółdzielczego własnościowego prawa
do lokalu stanowi podstawę wpisu w księdze wieczystej ostrzeżenia o zakazie
zbywania lub obciążania tych praw.
§ 2. Sąd, który wydał postanowienie, o którym mowa w § 1, przekazuje to
postanowienie sądowi dokonującemu wpisu ostrzeżenia w księdze wieczystej. Wpisu
dokonuje się z urzędu.
§ 3. Sąd, który dokonał wpisu ostrzeżenia w księdze wieczystej, doręcza
postanowienie, o którym mowa w § 1, obowiązanemu. Postanowienie, o którym mowa
w § 1, dotyczące spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu doręcza się także
spółdzielni mieszkaniowej.
§ 4. Spółdzielnia mieszkaniowa ponosi odpowiedzialność za szkodę
spowodowaną czynnościami zmierzającymi do zbycia spółdzielczego
własnościowego prawa do lokalu mimo ustanowionego zakazu.

Art. 7564.  § 1. Czynność prawna dokonana wbrew zakazowi zbywania lub
obciążania nieruchomości, która nie ma urządzonej księgi wieczystej lub której księga
wieczysta zaginęła lub uległa zniszczeniu, jest nieważna.
§ 2. Czynność prawna dokonana wbrew zakazowi zbywania lub obciążania
nieruchomości, która ma urządzoną księgę wieczystą, albo spółdzielczego
własnościowego prawa do lokalu jest nieważna, jeżeli dokonano wpisu w księdze
wieczystej ostrzeżenia o zakazie zbywania lub obciążania tych praw.

Art. 759. § 1. Czynności egzekucyjne są wykonywane przez komorników
z wyjątkiem czynności zastrzeżonych dla sądów.
§ 11. Czynności zastrzeżone dla sądu mogą być wykonywane przez referendarza
sądowego, z wyłączeniem:
1) stosowania środków przymusu;
2) orzekania o ściągnięciu należności w trybie art. 873;
3) stwierdzenia wygaśnięcia skutków przybicia i utraty rękojmi;
4) spraw o egzekucję świadczeń niepieniężnych z wyjątkiem wydania rzeczy
ruchomej;
5) spraw o egzekucję przez zarząd przymusowy;
6) spraw o egzekucję przez sprzedaż przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego.
§ 2. Sąd wydaje z urzędu komornikowi zarządzenia zmierzające do zapewnienia
należytego wykonania egzekucji oraz usuwa spostrzeżone uchybienia. Ocena prawna
wyrażona przez sąd w ramach wydanych zarządzeń jest wiążąca dla komornika.
§ 3. Sąd może zobowiązać komornika do składania sprawozdań z czynności
podjętych w wyniku zarządzeń, o których mowa w § 2.

Art. 7591. Przepisy niniejszego Kodeksu dotyczące właściwości miejscowej
komorników nie uchybiają prawu wyboru komornika określonemu w odrębnych
przepisach.

Art. 7592. § 1. Komornik dokonuje doręczeń administracyjnym organom
egzekucyjnym, organom podatkowym oraz wierzycielom należności pieniężnych,
których egzekucja została przejęta przez sądowy organ egzekucyjny w wyniku zbiegu
egzekucji administracyjnej i sądowej, będącym podmiotami publicznymi
obowiązanymi do udostępniania i obsługi elektronicznej skrzynki podawczej na
podstawie art. 16 ust. 1a ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności
podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2020 r. poz. 346, 568 i 695),
wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków
komunikacji elektronicznej, w sposób określony w przepisach wydanych na
podstawie art. 63a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438, z późn. zm.).
§ 2. Do doręczeń dokonywanych za pośrednictwem komornika w postępowaniu
egzekucyjnym przepisu art. 1391 nie stosuje się.
Art. 761. § 1. Organ egzekucyjny może żądać od uczestników postępowania
złożenia wyjaśnień.
§ 11. Organ egzekucyjny może żądać od:
1) organów administracji publicznej,
2) podmiotów wykonujących zadania z zakresu administracji publicznej,
3) organów podatkowych,
4) organów rentowych,
5) banków,
6) spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych,
7) zakładów ubezpieczeń lub zakładów reasekuracji,
8) podmiotów prowadzących rachunki papierów wartościowych, wymienionych
w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami
finansowymi,
9) spółdzielni mieszkaniowych,
10) wspólnot mieszkaniowych,
11) innych podmiotów zarządzających lokalami,
12) biur informacji gospodarczej,
13) innych instytucji i osób nieuczestniczących w postępowaniu
– informacji dotyczących stanu majątkowego dłużnika lub umożliwiających
identyfikację składników jego majątku oraz danych adresowych jedynie w zakresie
niezbędnym do zapewnienia prawidłowego toku postępowania.
§ 2. Od wykonania takiego żądania można uchylić się w takim zakresie, w jakim
według przepisów części pierwszej Kodeksu można odmówić przedstawienia
dokumentu lub złożenia zeznań w charakterze świadka albo odpowiedzi na zadane
pytanie.
§ 21. Informacji, o których mowa w § 11, udziela się w oparciu o dane
przekazane przez organ egzekucyjny, w terminie przez niego wyznaczonym, o ile przepisy szczególne nie przewidują innego terminu.
§ 22. Jeżeli pozyskanie informacji, o których mowa w § 11, jest możliwe za pośrednictwem systemów teleinformatycznych funkcjonujących na podstawie
przepisów odrębnych, komornik korzysta z tych systemów z wyłączeniem innych
form komunikacji – na zasadach określonych w tych przepisach.
§ 3. Dłużnik, który został zawiadomiony o wszczęciu egzekucji, obowiązany jest
do powiadomienia w terminie 7 dni organu egzekucyjnego o każdej zmianie miejsca
swego pobytu, trwającej dłużej niż jeden miesiąc. O obowiązku tym oraz o skutkach
jego zaniedbania poucza się dłużnika przy zawiadomieniu go o wszczęciu egzekucji.
Art. 762. § 1. Za nieuzasadnioną odmowę udzielenia organowi egzekucyjnemu
wyjaśnień lub informacji przewidzianych w art. 761 albo za udzielanie informacji lub
wyjaśnień świadomie fałszywych osoba odpowiedzialna może być na wniosek
wierzyciela lub z urzędu ukarana przez organ egzekucyjny grzywną do dwóch tysięcy
złotych. Grzywną taką może być również ukarany dłużnik, który zaniedba obowiązku
powiadomienia o zmianie miejsca swojego pobytu.
§ 2. Jeżeli żądanie udzielenia wyjaśnień lub informacji skierowane było do osoby
prawnej lub innej organizacji, ukaraniu grzywną podlega jej pracownik
odpowiedzialny za udzielenie wyjaśnień lub informacji, a gdyby ustalenie takiego
pracownika było utrudnione, ukaraniu podlega jej kierownik. Przed wydaniem
postanowienia organ egzekucyjny wysłucha kierownika.
§ 3. Wypis postanowienia o ukaraniu grzywną organ egzekucyjny doręcza
osobie ukaranej, stronom oraz prokuratorowi.
§ 4. (uchylony)
§ 5. Ukaranie przez organ egzekucyjny grzywną nie zwalnia osób ukaranych od
odpowiedzialności karnej za niedopełnienie lub przekroczenie obowiązków
służbowych.

Art. 7621. W razie uchybienia przez żołnierza w czynnej służbie wojskowej, z
wyjątkiem terytorialnej służby wojskowej pełnionej dyspozycyjnie, obowiązkom, o
których mowa w art. 762 § 1 i 2, komornik, zamiast ukarać żołnierza grzywną,
występuje do dowódcy jednostki wojskowej, w której żołnierz ten pełni służbę, z
wnioskiem o pociągnięcie go do odpowiedzialności dyscyplinarnej.
Art. 763. § 1. Komornik zawiadamia stronę o każdej dokonanej czynności,
o której terminie nie była zawiadomiona i przy której nie była obecna, i na jej żądanie
udziela wyjaśnień o stanie sprawy.
§ 2. Przepis § 1 stosuje się także do uczestnika postępowania, którego dotyczy
czynność komornika.
§ 3. W każdym piśmie kierowanym do strony komornik informuje o aktualnej
wysokości należności będących przedmiotem egzekucji.

Art. 7631. Komornik poucza strony i uczestników postępowania
niezastępowanych przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub
Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej o sposobie i terminie zaskarżenia
czynności. Jeżeli osoby te nie są obecne, pouczenie następuje wraz z zawiadomieniem
o dokonaniu czynności.

Art. 7632. § 1. Wniosek o wyłączenie komornika zgłasza się na piśmie do
komornika prowadzącego postępowanie, uprawdopodobniając przyczyny wyłączenia.
Komornik w terminie 3 dni od dnia złożenia wniosku o wyłączenie przekazuje
wniosek do sądu rejonowego właściwego ze względu na siedzibę kancelarii
komornika, wraz z pisemnymi wyjaśnieniami.
§ 2. Sąd rejonowy właściwy ze względu na siedzibę kancelarii komornika
rozpoznaje wniosek o wyłączenie komornika w terminie 7 dni od dnia przekazania
wniosku.
§ 3. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia komornika sąd wydaje na
posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego. Na postanowienie zażalenie nie
przysługuje.
§ 4. Przepisy § 13 stosuje się odpowiednio do zastępcy komornika oraz
asesorów komorniczych, jeżeli osoby te prowadzą postępowanie lub dokonują
określonych czynności w sprawie.
§ 5. Do czasu rozpoznania wniosku o wyłączenie komornik, którego dotyczy
wniosek, może podejmować dalsze czynności, z wyjątkiem czynności, które
pociągałyby za sobą nieodwracalne skutki, chyba że wniosek w sposób oczywisty
zmierza jedynie do przedłużenia postępowania.
§ 6. W przypadku uwzględnienia wniosku o wyłączenie komornika, sąd
wyznaczy innego komornika do dalszego prowadzenia postępowania, w miarę
możliwości powierzając je komornikowi z tego samego rewiru, w którym ma siedzibę
komornik wyłączony. W takim przypadku sąd może z urzędu uchylić w niezbędnym
zakresie czynności dokonane po złożeniu wniosku.
§ 7. W zakresie nieuregulowanym w § 16 do wyłączenia komornika stosuje się
odpowiednio przepisy o wyłączeniu sędziego.

Art. 7633. § 1. Komornik właściwy do prowadzenia egzekucji, zgodnie
z przepisami niniejszego kodeksu, w chwili wszczęcia postępowania pozostaje
właściwy do czasu jego zakończenia, choćby podstawy właściwości zmieniły się
w toku sprawy.
§ 2. Jeżeli w toku egzekucji świadczeń alimentacyjnych dłużnik zmienił miejsce
zamieszkania, przeprowadzając się na obszar właściwości innego sądu apelacyjnego,
a dalsze prowadzenie egzekucji wiązałoby się z nadmiernymi kosztami, komornik
może przekazać sprawę do komornika właściwości ogólnej dłużnika. Jeżeli w rewirze,
do którego sprawa zostaje przekazana, działa więcej niż jeden komornik, komornik
doręczając odpis postanowienia jednocześnie wzywa wierzyciela, aby w terminie
7 dni od dnia doręczenia wezwania wskazał komornika, któremu sprawa ma zostać
przekazana. Jeżeli wierzyciel w powyższym terminie nie dokona wyboru komornika
lub wskaże komornika, który nie jest właściwy, komornik przekazuje sprawę według
własnego wyboru. Na wybór komornika z właściwego rewiru dłużnikowi skarga nie
przysługuje.

Art. 7634. Komornik, który stwierdzi swoją niewłaściwość, w postanowieniu
o przekazaniu sprawy zgodnie z właściwością wskazuje komornika rewiru, do którego
sprawa zostaje przekazana. Jeżeli w rewirze, do którego sprawa zostaje przekazana,
działa więcej niż jeden komornik, doręczając odpis postanowienia stwierdzającego
niewłaściwość, komornik jednocześnie wzywa wierzyciela, aby w terminie 7 dni od
doręczenia wezwania wskazał komornika, któremu sprawa ma zostać przekazana.
Jeżeli wierzyciel w powyższym terminie nie dokona wyboru lub wskaże komornika,
który nie jest właściwy, komornik przekazuje sprawę według własnego wyboru. Na
wybór komornika z właściwego rewiru dłużnikowi skarga nie przysługuje.
Art. 765. § 1. W razie oporu komornik może wezwać pomocy organów Policji.
Jeżeli opór stawia osoba wojskowa, z wyjątkiem żołnierza pełniącego terytorialną
służbę wojskową dyspozycyjnie, należy wezwać pomocy właściwego organu
wojskowego, chyba że zwłoka grozi udaremnieniem egzekucji, a na miejscu nie ma
organu wojskowego.
§ 11. Policja udziela komornikowi, na jego wezwanie, pomocy przy
czynnościach egzekucyjnych. W przypadku stwierdzenia okoliczności
uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa, Policja niezwłocznie
powiadamia prezesa właściwego sądu rejonowego i żąda od komornika wpisania
zastrzeżeń do protokołu czynności.
§ 12. Otwarcia lub przeszukania mieszkania dłużnika komornik dokonuje
wyłącznie w asyście Policji.
§ 2. Sposób udzielania pomocy komornikowi przy wykonywaniu czynności
egzekucyjnych, przypadki, w których należy udzielić komornikowi pomocy, sposób
postępowania, tryb występowania o udzielenie pomocy, sposób jej realizacji, a także
sposób dokumentowania wykonywanych czynności i rozliczania ich kosztów, określa,
w drodze rozporządzenia:
1) minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem
Sprawiedliwości – w przypadku udzielania pomocy przez Policję lub Straż
Graniczną;
2) Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości –
w przypadku udzielania pomocy przez Służbę Kontrwywiadu Wojskowego,
Służbę Wywiadu Wojskowego, Żandarmerię Wojskową lub wojskowe organy
porządkowe;
3) Prezes Rady Ministrów w przypadku udzielania pomocy przez Agencję
Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Agencję Wywiadu.
§ 3. W rozporządzeniu, o którym mowa w § 2, należy uwzględnić gwarancję
bezpieczeństwa komornika i uczestników postępowania, poszanowania godności osób
biorących udział w czynnościach egzekucyjnych, odpowiednie terminy wyznaczania
czynności i występowania o udzielenie pomocy, objęcie dokumentacją przebiegu
czynności i udziału w nich funkcjonariuszy udzielających pomocy oraz wskazanie
organów, na których rachunek przekazywane są należności zaliczane do kosztów
egzekucji.
Art. 767. § 1. Na czynności komornika przysługuje skarga do sądu rejonowego,
jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Dotyczy to także zaniechania przez komornika
dokonania czynności. Skargę rozpoznaje sąd właściwy ze względu na siedzibę
kancelarii komornika.
§ 11. Skarga nie przysługuje na zarządzenie komornika o wezwaniu do usunięcia
braków pisma, na zawiadomienie o terminie czynności oraz na uiszczenie przez
komornika podatku od towarów i usług.
§ 2. Skargę może złożyć strona lub inna osoba, której prawa zostały przez
czynności lub zaniechanie komornika naruszone bądź zagrożone.
§ 3. Skarga na czynność komornika powinna czynić zadość wymaganiom pisma
procesowego oraz określać zaskarżoną czynność lub czynność, której zaniechano, jak
również wniosek o zmianę, uchylenie lub dokonanie czynności wraz z uzasadnieniem.
§ 31. Skarga może być wniesiona na urzędowym formularzu.
§ 32. Komornik doręcza urzędowy formularz skargi dłużnikowi przy pierwszej
czynności egzekucyjnej oraz stronom i uczestnikom obecnym podczas czynności
dokonywanej poza kancelarią, chyba że czynność ta podlega zaskarżeniu skargą
w formie ustnej.
§ 33. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór i sposób
udostępniania urzędowego formularza skargi, mając na względzie ustawowe
wymagania przewidziane dla tego pisma, potrzebę zamieszczenia niezbędnych
pouczeń co do sposobu wypełniania formularza, wnoszenia pisma i skutków
niedostosowania go do ustawowych wymagań, a także konieczność bezpłatnego
udostępniania formularzy w kancelariach komorniczych, siedzibach sądów oraz sieci
Internet w formie pozwalającej na dogodną edycję treści formularza.
§ 4. Skargę wnosi się w terminie tygodniowym od dnia dokonania czynności,
gdy strona lub osoba, której prawo zostało przez czynność komornika naruszone bądź
zagrożone, była przy czynności obecna lub była o jej terminie zawiadomiona;
w innych przypadkach – od dnia zawiadomienia o dokonaniu czynności strony lub
osoby, której prawo zostało przez czynność komornika naruszone bądź zagrożone,
a w braku zawiadomienia – od dnia powzięcia wiadomości przez skarżącego
o dokonanej czynności. Skargę na zaniechanie przez komornika dokonania czynności
wnosi się w terminie tygodniowym od dnia, w którym skarżący dowiedział się, że
czynność miała być dokonana.
§ 5. Skargę wnosi się do komornika, który dokonał zaskarżonej czynności lub
zaniechał jej dokonania. Komornik w terminie trzech dni od dnia otrzymania skargi
sporządza uzasadnienie zaskarżonej czynności, o ile nie zostało ono sporządzone
wcześniej, albo przyczyn jej zaniechania i przekazuje je wraz ze skargą i aktami
sprawy do właściwego sądu, chyba że skargę w całości uwzględnia. O uwzględnieniu
skargi komornik zawiadamia skarżącego oraz zainteresowanych, których
uwzględnienie skargi dotyczy.
§ 6. W przypadku stwierdzenia oczywistego naruszenia prawa przez komornika,
sąd uwzględniając skargę, stosownie do okoliczności, może go obciążyć kosztami
postępowania wywołanego skargą. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie
stronom oraz komornikowi.

Art. 7671. (uchylony)

Art. 7672. § 1. Sąd rozpoznaje skargę w terminie tygodniowym od dnia jej
wpływu do sądu, a gdy skarga zawiera braki formalne, które podlegają uzupełnieniu,
w terminie tygodniowym od jej uzupełnienia.
§ 2. Wniesienie skargi nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego ani
wykonania zaskarżonej czynności, chyba że sąd zawiesi postępowanie lub wstrzyma
dokonanie czynności.

Art. 7673. § 1. Sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie przepisanego terminu,
nieopłaconą lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę, której
braków nie uzupełniono w terminie. Na postanowienie sądu o odrzuceniu skargi służy
zażalenie.
§ 2. Przepis art. 759 § 2 stosuje się.

Art. 7673a. § 1. Wniesienie skargi na postanowienie referendarza sądowego nie
powoduje utraty mocy zaskarżonego postanowienia.
§ 2. Jeżeli wniesiono skargę na postanowienie referendarza sądowego wydane na
podstawie art. 395 § 2, ponowne wydanie postanowienia na tej podstawie przez
referendarza sądowego nie jest dopuszczalne.
§ 3. Sąd rozpoznaje skargę w składzie jednego sędziego jako sąd drugiej
instancji. Po rozpoznaniu skargi sąd utrzymuje w mocy lub zmienia zaskarżone
postanowienie, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Art. 7674. § 1. Zażalenie na postanowienie sądu przysługuje w wypadkach
wskazanych w ustawie.
§ 11. Zażalenie rozpoznaje sąd, który wydał zaskarżone postanowienie,
w składzie trzech sędziów.
§ 2. Na postanowienie sądu drugiej instancji wydane po rozpoznaniu zażalenia
skarga kasacyjna nie przysługuje.
§ 3. W sprawach egzekucyjnych skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia nie przysługuje.
Art. 773. § 1. W przypadku zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej do tej
samej rzeczy albo prawa majątkowego egzekucje do tej rzeczy albo prawa
majątkowego prowadzi łącznie ten sądowy albo administracyjny organ egzekucyjny,
który jako pierwszy dokonał zajęcia, a w razie niemożności ustalenia tego
pierwszeństwa – organ egzekucyjny, który dokonał zajęcia na poczet należności
w wyższej kwocie.
§ 2. W przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie
jednolitego tytułu wykonawczego państwa członkowskiego Unii Europejskiej albo
zagranicznego tytułu wykonawczego określonych w ustawie z dnia 11 października
2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych
i innych należności pieniężnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 765) i egzekucji sądowej do tej
samej rzeczy albo prawa majątkowego – egzekucje do tej rzeczy albo prawa
majątkowego prowadzi łącznie administracyjny organ egzekucyjny.
§ 21. W przypadku zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej do tej samej
rzeczy albo prawa majątkowego, gdy egzekucja sądowa dotyczy:
1) świadczeń alimentacyjnych, rentowych lub innych świadczeń powtarzających
się,
2) świadczenia pieniężnego w walucie obcej
– egzekucje do tej rzeczy albo prawa majątkowego prowadzi łącznie sądowy organ
egzekucyjny.
§ 22. W przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej, o której mowa w § 2,
i egzekucji sądowej, o której mowa w § 21, do tej samej rzeczy albo prawa
majątkowego egzekucje do tej rzeczy albo prawa majątkowego prowadzi łącznie
sądowy organ egzekucyjny.
§ 23. Prawa i obowiązki wierzyciela należności dochodzonej na podstawie
jednolitego tytułu wykonawczego państwa członkowskiego Unii Europejskiej albo
zagranicznego tytułu wykonawczego określonych w ustawie z dnia 11 października
2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych
i innych należności pieniężnych wykonuje administracyjny organ egzekucyjny.
§ 3. Zbieg egzekucji nie wstrzymuje czynności egzekucyjnych.
§ 4. Strona lub uczestnik postępowania zawiadamiają sądowy organ egzekucyjny
o zbiegu egzekucji do tej samej rzeczy albo prawa majątkowego, wskazując datę dokonania każdego zajęcia i wysokość należności, na poczet których każde zajęcie
zostało dokonane.
§ 5. Sądowy organ egzekucyjny prowadzi łącznie egzekucje w trybie dla niego
właściwym.
§ 51. Sądowy organ egzekucyjny, któremu przekazano adnotację, o której mowa
w art. 62b § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji, zwaną dalej „adnotacją w sprawie zbiegu”, zawiadamia
administracyjny organ egzekucyjny o przekazaniu sprawy innemu sądowemu
organowi egzekucyjnemu.
§ 6. W razie kolejnego zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej do tej samej
rzeczy albo prawa majątkowego egzekucję administracyjną przejmuje sądowy organ
egzekucyjny, który prowadzi łącznie egzekucje w wyniku pierwszego zbiegu
egzekucji.
§ 7. Jeżeli zbieg egzekucji dotyczy egzekucji administracyjnej, o której mowa
w § 2, prowadzenie łącznie egzekucji przejmuje administracyjny organ egzekucyjny,
z wyjątkiem przypadku określonego w § 22.
§ 8. Jeżeli w wyniku kolejnego zbiegu egzekucji nastąpiła zmiana organu
egzekucyjnego prowadzącego łącznie egzekucję do rzeczy lub prawa majątkowego,
organ egzekucyjny, który przejął prowadzenie łącznie egzekucji w wyniku pierwszego
zbiegu:
1) przekazuje adnotację w sprawie zbiegu organowi, który przejął prowadzenie
łącznie egzekucji w wyniku kolejnego zbiegu;
2) zawiadamia o przekazaniu prowadzenia łącznie egzekucji organ egzekucyjny,
który przekazał mu adnotację w sprawie zbiegu.

Art. 7731. § 1. W wypadku zbiegu egzekucji do tych samych rzeczy,
wierzytelności lub praw, dalszą egzekucję prowadzi komornik właściwy według
przepisów niniejszego kodeksu.
§ 2. Jeżeli żaden z komorników nie jest właściwy według przepisów niniejszego
kodeksu lub właściwych jest kilku komorników, komornik, który później wszczął
egzekucję, niezwłocznie przekazuje sprawę komornikowi, który pierwszy wszczął
egzekucję, o czym zawiadamia wierzyciela.
§ 3. Przekazując sprawę, komornik obowiązany jest rozliczyć koszty egzekucji.
§ 4. (uchylony)

Art. 7732. § 1. Komornik zawiadamia strony, uczestników postępowania
i administracyjny organ egzekucyjny o zachodzącej podstawie przekazania egzekucji
sądowej administracyjnemu organowi egzekucyjnemu.
§ 2. Sądowy organ egzekucyjny niezwłocznie sporządza i przekazuje
administracyjnemu organowi egzekucyjnemu adnotację w sprawie zbiegu.
§ 3. (uchylony)
§ 4. W przypadku, o którym mowa w § 2, komornik:
1) zwraca wierzycielowi niewykorzystaną zaliczkę;
2) przekazuje administracyjnemu organowi egzekucyjnemu wyegzekwowane
kwoty uzyskane wskutek zajęcia rzeczy albo prawa majątkowego, do których
nastąpił zbieg, które nie zostały wypłacone wierzycielowi przed sporządzeniem
zawiadomienia, o którym mowa w § 1.
§ 5. Skarga na czynności komornika oraz na zaniechanie przez komornika
dokonania czynności przysługuje również administracyjnemu organowi
egzekucyjnemu.

Art. 7733. (uchylony)
Art. 777. § 1. Tytułami egzekucyjnymi są:
1) orzeczenie sądu prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu,
jak również ugoda zawarta przed sądem;
11) orzeczenie referendarza sądowego prawomocne lub podlegające
natychmiastowemu wykonaniu;
2) (uchylony)
21) (uchylony)
3) inne orzeczenia, ugody i akty, które z mocy ustawy podlegają wykonaniu
w drodze egzekucji sądowej;
4) akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji i który obejmuje
obowiązek zapłaty sumy pieniężnej lub wydania rzeczy oznaczonych co do
gatunku, ilościowo w akcie określonych, albo też wydania rzeczy indywidualnie oznaczonej, gdy w akcie wskazano termin wykonania obowiązku lub zdarzenie,
od którego uzależnione jest wykonanie;
5) akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji i który obejmuje
obowiązek zapłaty sumy pieniężnej do wysokości w akcie wprost określonej albo
oznaczonej za pomocą klauzuli waloryzacyjnej, gdy w akcie wskazano
zdarzenie, od którego uzależnione jest wykonanie obowiązku, jak również
termin, do którego wierzyciel może wystąpić o nadanie temu aktowi klauzuli
wykonalności;
6) akt notarialny określony w pkt 4 lub 5, w którym niebędąca dłużnikiem
osobistym osoba, której rzecz, wierzytelność lub prawo obciążone jest hipoteką
lub zastawem, poddała się egzekucji z obciążonego przedmiotu w celu
zaspokojenia wierzytelności pieniężnej przysługującej zabezpieczonemu
wierzycielowi.
§ 2. Oświadczenie dłużnika o poddaniu się egzekucji może być złożone także
w odrębnym akcie notarialnym.
§ 3. (uchylony)

Art. 781. § 1. Tytułowi egzekucyjnemu pochodzącemu od sądu klauzulę
wykonalności nadaje sąd pierwszej instancji, w którym sprawa się toczyła lub toczy.
Sąd drugiej instancji nadaje klauzulę wykonalności, dopóki akta sprawy znajdują się
w tym sądzie, nie dotyczy to jednak Sądu Najwyższego oraz przypadków, o których
mowa w art. 7781, art. 7782, art. 786, art. 787, art. 7871, art. 788 i art. 789.
§ 11. Czynności w sprawach o nadanie klauzuli wykonalności tytułom
egzekucyjnym, o których mowa w art. 777 § 1, może wykonywać referendarz sądowy.
§ 12. Tytułowi egzekucyjnemu, o którym mowa w art. 783 § 4, klauzulę
wykonalności, w przypadkach określonych w art. 7781, art. 7782, 787, 7871, 788 oraz 789, nadaje sąd rejonowy właściwości ogólnej dłużnika.
§ 13. Do wniosku o nadanie klauzuli wykonalności, o którym mowa w § 12, należy dołączyć dokument uzyskany z systemu teleinformatycznego umożliwiający sądowi weryfikację istnienia i treści tytułu wykonawczego. Przed rozpoznaniem
wniosku istnienie i treść tytułu wykonawczego podlegają zweryfikowaniu przez
sędziego lub referendarza sądowego w systemie teleinformatycznym.
§ 2. Tytułom egzekucyjnym pochodzącym od sądu administracyjnego oraz
innym tytułom klauzulę wykonalności nadaje sąd rejonowy właściwości ogólnej
dłużnika. Jeżeli tej właściwości nie można ustalić, klauzulę nadaje sąd rejonowy,
w którego okręgu ma być wszczęta egzekucja, a gdy wierzyciel zamierza wszcząć
egzekucję za granicą – sąd rejonowy, w którego okręgu tytuł został sporządzony.
§ 3. (uchylony)
§ 31. (uchylony)
§ 4. (uchylony)

Art. 7811. Wniosek o nadanie klauzuli wykonalności sąd rozpoznaje
niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 3 dni od dnia jego złożenia.
Art. 783. § 1. Postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności wymienia także
tytuł egzekucyjny, a w razie potrzeby oznacza świadczenie podlegające egzekucji
i zakres egzekucji oraz wskazuje czy orzeczenie podlega wykonaniu jako
prawomocne, czy jako natychmiast wykonalne. Jeżeli przepis szczególny nie stanowi
inaczej, tytułowi egzekucyjnemu opiewającemu na świadczenie pieniężne w walucie
obcej sąd nada klauzulę wykonalności ze zobowiązaniem komornika do przeliczenia
tej kwoty na walutę polską według średniego kursu waluty obcej ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski na dzień sporządzenia planu podziału, a jeżeli planu podziału
nie sporządza się – na dzień wypłaty kwoty wierzycielowi.
§ 11. Niezwłocznie po ogłoszeniu postanowienia o nadaniu klauzuli
wykonalności, a gdy ogłoszenia nie było niezwłocznie po jego wydaniu, klauzulę
wykonalności umieszcza się na tytule egzekucyjnym, a w przypadkach, o których
mowa w art. 781 § 12, na zweryfikowanym przez sąd dokumencie uzyskanym
z systemu teleinformatycznego potwierdzającym istnienie i treść tytułu
egzekucyjnego. Klauzula wykonalności zawiera stwierdzenie, że tytuł egzekucyjny
uprawnia do egzekucji, a w razie potrzeby – także informacje wskazane w § 1.
Klauzulę wykonalności podpisuje sędzia albo referendarz sądowy.
§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, brzmienie
klauzuli wykonalności, mając na względzie treść § 1 i 11 oraz sprawne prowadzenie egzekucji i zapewnienie możliwości obrony praw jej uczestników.
§ 3. Postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności tytułom egzekucyjnym,
o których mowa w art. 777 § 1 pkt 1 i 11, jest wydawane bez spisywania odrębnej
sentencji, przez umieszczenie na tytule egzekucyjnym klauzuli wykonalności
i opatrzenie jej podpisem sędziego albo referendarza sądowego, który wydaje
postanowienie. Na oryginale orzeczenia umieszcza się wzmiankę o nadaniu klauzuli
wykonalności.
§ 31. Postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności tytułom egzekucyjnym,
o których mowa w art. 777 § 1 pkt 1 i 11, wydanym w postaci elektronicznej, jest
wydawane bez spisywania odrębnej sentencji, poprzez umieszczenie klauzuli
wykonalności w systemie teleinformatycznym i opatrzenie jej kwalifikowanym
podpisem elektronicznym, sędziego albo referendarza sądowego, który wydaje
postanowienie.
§ 32. Przepisów § 3 i 31 nie stosuje się w przypadkach, o których mowa w art. 7781, art. 7782, art. 787, art. 7871, art. 788 oraz art. 789.
§ 4. Postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności tytułom egzekucyjnym,
o których mowa w art. 777 § 1 pkt 1 i 11, wydanym w postaci elektronicznej
pozostawia się wyłącznie w systemie teleinformatycznym, z wyjątkiem przypadków,
o których mowa w art. 7781, art. 7782, art. 787, art. 7871, art. 788 oraz art. 789.
§ 41. (uchylony)
§ 5. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do
spraw informatyzacji określi, w drodze rozporządzenia, czynności sądu związane
z nadawaniem klauzuli wykonalności, o której mowa w § 31, oraz sposób
przechowywania tytułów wykonawczych i posługiwania się tytułami wykonawczymi,
o których mowa w § 4, przy uwzględnieniu potrzeby usprawnienia postępowania oraz
zapewnienia bezpieczeństwa korzystania z elektronicznych tytułów wykonawczych.
Art. 789. Przepis § 1 artykułu poprzedzającego stosuje się odpowiednio do
nabywcy przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego, jeżeli tytuł egzekucyjny stał się
prawomocny przed nabyciem.

Art. 7891. Jeżeli wierzyciel nie może uzyskać dokumentu stwierdzającego
zbycie przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego albo gdyby uzyskanie takiego
dokumentu było nadmiernie utrudnione, sąd przed nadaniem klauzuli wykonalności
wysłucha nabywcę stosownie do art. 760 § 2. Jeżeli nabywca zaprzecza istnieniu
podstaw do nadania przeciwko niemu klauzuli wykonalności, sąd na wniosek
wierzyciela, a w sprawach o alimenty lub o roszczenia z zakresu prawa pracy, także
z urzędu, wzywa nabywcę do okazania dokumentów stwierdzających nabycie.
Przepisy o wyjawieniu majątku stosuje się odpowiednio. W razie przyznania
okoliczności nabycia przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego sąd nada klauzulę
wykonalności bez okazywania dokumentu stwierdzającego nabycie

Art. 7892. § 1. Tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko zbywcy
przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego jest także podstawą egzekucji przeciwko
nabywcy przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego, jeżeli wierzyciel złożył wniosek
o wszczęcie egzekucji w ciągu miesiąca od dnia nabycia przedsiębiorstwa lub
gospodarstwa rolnego.
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio, gdy przejęcie obowiązków nastąpiło
w wyniku podziału, połączenia lub innego przekształcenia przedsiębiorstwa lub
gospodarstwa rolnego albo w wyniku wniesienia do spółki przedsiębiorstwa lub jego
zorganizowanej części dokonanego w trybie komercjalizacji i prywatyzacji
przedsiębiorstw państwowych.
§ 3. Przepisy § 1 i § 2 nie uchybiają przepisom o ograniczeniu
odpowiedzialności nabywcy przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego za
zobowiązania zbywcy.
Art. 794. Ponowne wydanie tytułu wykonawczego zamiast utraconego może
nastąpić jedynie na mocy postanowienia sądu wydanego po przeprowadzeniu
rozprawy. Na ponownie wydanym tytule wykonawczym czyni się wzmiankę
o wydaniu go zamiast tytułu pierwotnego. W postępowaniu tym sąd ogranicza badanie
do faktu utraty tytułu wykonawczego.

Art. 7941. § 1. Postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności w części,
w jakiej przyznano w nim wierzycielowi zwrot kosztów postępowania, podlega
wykonaniu bez potrzeby zaopatrywania go w klauzulę wykonalności.
§ 2. W razie wydania postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności w sposób
określony w art. 783 § 3 albo 31 rozstrzygnięcie o przyznaniu wierzycielowi zwrotu
kosztów postępowania umieszcza się w klauzuli wykonalności.

Art. 7942. § 1. Postanowienia wydane na posiedzeniach niejawnych
w postępowaniach przewidzianych w niniejszym dziale sąd doręcza tylko
wierzycielowi. Postanowienie co do nadania klauzuli wykonalności, o której mowa
w art. 783 § 4, doręcza się w sposób przewidziany w art. 1311.
§ 2. W razie wydania postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności w sposób
określony w art. 783 § 3 albo 31 uzasadnienie postanowienia sporządza się i doręcza
wierzycielowi na jego wniosek zgłoszony w terminie tygodniowym od dnia wydania
mu tytułu wykonawczego albo doręczenia zawiadomienia o utworzeniu tytułu
wykonawczego w systemie teleinformatycznym.
§ 3. Dłużnik może żądać sporządzenia uzasadnienia postanowienia o nadaniu
klauzuli wykonalności i doręczenia postanowienia z uzasadnieniem w terminie
tygodniowym od dnia doręczenia mu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji. Jeżeli
postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności zostało wydane bez spisywania
odrębnej sentencji, dłużnikowi doręcza się wyłącznie uzasadnienie postanowienia.
Art. 795. § 1. Na postanowienie sądu co do nadania klauzuli wykonalności
przysługuje zażalenie.
§ 2. Termin do wniesienia zażalenia biegnie dla wierzyciela od dnia wydania mu
tytułu wykonawczego lub zawiadomienia go o utworzeniu tytułu wykonawczego
w systemie teleinformatycznym albo od dnia ogłoszenia postanowienia odmownego,
a gdy ogłoszenia nie było – od dnia doręczenia tego postanowienia. Dla dłużnika
termin ten biegnie od dnia doręczenia mu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji.
W razie zgłoszenia wniosku, o którym mowa w art. 7942 § 2 albo 3, termin ten biegnie od dnia doręczenia stronie uzasadnienia postanowienia albo postanowienia
z uzasadnieniem.
§ 21. W przypadkach, o których mowa w art. 7781, art. 7782, art. 786, art. 787,art. 7871
, art. 788 i art. 789, lub gdy tytułem egzekucyjnym nie jest orzeczenie sądu
albo referendarza sądowego, sąd drugiej instancji, uwzględniając zażalenie
wierzyciela na postanowienie o odmowie nadania klauzuli wykonalności, uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje wniosek do ponownego rozpoznania, jeżeli
zachodzą podstawy do nadania klauzuli wykonalności.
§ 3. Przepisy § 2 i 21 stosuje się odpowiednio do skargi na postanowienie
referendarza sądowego.

Art. 7951. § 1. Jeżeli tytuł egzekucyjny w postaci orzeczenia sądu lub ugody
zawartej przed sądem lub zatwierdzonej przez sąd spełnia warunki określone
w przepisach rozporządzenia (WE) nr 805/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady
z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu
Egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych (Dz. Urz. UE L 143 z 30.04.2004, str. 15,
z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 19, t. 7, str. 38), zwanego
dalej „rozporządzeniem nr 805/2004”, sąd, który wydał orzeczenie albo przed którym
została zawarta ugoda lub który zatwierdził ugodę, na wniosek wierzyciela wydaje
zaświadczenie, że stanowią one europejski tytuł egzekucyjny, zwane dalej
„zaświadczeniem europejskiego tytułu egzekucyjnego”.
§ 2. Jeżeli wniosek o wydanie zaświadczenia europejskiego tytułu
egzekucyjnego dotyczy innego tytułu egzekucyjnego niż wskazany w § 1,
w przedmiocie wniosku rozstrzyga sąd rejonowy, w którego okręgu tytuł został
sporządzony.

Art. 7952. Postanowienie w przedmiocie wydania zaświadczenia europejskiego
tytułu egzekucyjnego sąd wydaje w składzie jednego sędziego.

Art. 7952a. W przypadku tytułu egzekucyjnego, o którym mowa w art. 783 § 4,
zaświadczenie europejskiego tytułu egzekucyjnego doręcza się wraz ze
zweryfikowanym przez sąd dokumentem uzyskanym z systemu teleinformatycznego,
potwierdzającym istnienie i treść tytułu egzekucyjnego.

Art. 7953. § 1. Postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia europejskiego
tytułu egzekucyjnego doręcza się wyłącznie wierzycielowi.
§ 2. Na postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia europejskiego tytułu
egzekucyjnego wierzycielowi przysługuje zażalenie. Odpisu zażalenia nie doręcza się
dłużnikowi.

Art. 7954. § 1. W razie stwierdzenia, że istnieje określona w przepisach
rozporządzenia nr 805/2004 podstawa do uchylenia zaświadczenia europejskiego
tytułu egzekucyjnego, sąd, który je wydał, na wniosek dłużnika uchyla to
zaświadczenie.
§ 2. Wniosek zgłasza się w terminie miesięcznym od dnia doręczenia dłużnikowi
postanowienia o wydaniu zaświadczenia.
§ 3. Jeżeli wniosek nie jest sporządzony na formularzu określonym w przepisach
rozporządzenia nr 805/2004, powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego
oraz wskazywać okoliczności uzasadniające wniosek.
§ 4. Przed uchyleniem zaświadczenia sąd wysłucha wierzyciela.
§ 5. Na postanowienie w przedmiocie uchylenia zaświadczenia europejskiego
tytułu egzekucyjnego przysługuje zażalenie.

Art. 7955. § 1. Przepisy art. 79517952a stosuje się odpowiednio do wydawania przewidzianych w przepisach rozporządzenia nr 805/2004 zaświadczeń o utracie lub ograniczeniu wykonalności tytułu egzekucyjnego opatrzonego zaświadczeniem europejskiego tytułu egzekucyjnego. Wniosek o wydanie takiego zaświadczenia może złożyć także dłużnik.
§ 2. Na postanowienie w przedmiocie wydania zaświadczenia, o którym mowa
w § 1, przysługuje zażalenie.

Art. 7956. § 1. Sąd, który wydał europejski nakaz zapłaty, stwierdza z urzędu
jego wykonalność, jeżeli zostały spełnione warunki określone w przepisach
rozporządzenia nr 1896/2006.
§ 2. Postanowienie może wydać także referendarz sądowy.

Art. 7957. Na postanowienie w przedmiocie stwierdzenia wykonalności
przysługuje zażalenie.

Art. 7958. § 1. Sąd, który wydał orzeczenie w europejskim postępowaniu
w sprawie drobnych roszczeń, wydaje na wniosek zaświadczenie dotyczące tego
orzeczenia, określone w przepisach rozporządzenia nr 861/2007, jeżeli spełnione są
warunki określone w tym rozporządzeniu.
§ 2. Postanowienie może wydać także referendarz sądowy.

Art. 7959. Na postanowienie w przedmiocie wydania zaświadczenia przysługuje
zażalenie.

Art. 79510. § 1. Jeżeli orzeczenie objęte zakresem zastosowania rozporządzenia
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r.
w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania
w sprawach cywilnych i handlowych (wersja przekształcona) (Dz. Urz. UE L 351
z 20.12.2012, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem nr 1215/2012”,
spełnia warunki określone w tym rozporządzeniu, sąd, który je wydał, wydaje na
wniosek zaświadczenie na potrzeby uznania lub wykonania tego orzeczenia w innym
państwie członkowskim Unii Europejskiej, określone w rozporządzeniu.
§ 2. Jeżeli ugoda objęta zakresem zastosowania rozporządzenia
nr 1215/2012 spełnia warunki określone w tym rozporządzeniu, sąd, przed którym
zawarto ugodę albo który ją zatwierdził, wydaje na wniosek zaświadczenie na
potrzeby wykonania tej ugody w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej,
określone w rozporządzeniu.
§ 3. Jeżeli inny tytuł egzekucyjny niż określony w § 1 lub 2 objęty zakresem
zastosowania rozporządzenia nr 1215/2012 spełnia warunki określone w tym
rozporządzeniu, sąd rejonowy, w którego okręgu sporządzono tytuł, wydaje na
wniosek zaświadczenie na potrzeby wykonania tego tytułu w innym państwie
członkowskim Unii Europejskiej, określone w rozporządzeniu.
§ 4. Postanowienie może wydać także referendarz sądowy.

Art. 79511. Na postanowienie w przedmiocie wydania zaświadczenia
przysługuje zażalenie.

Art. 79512. § 1. Jeżeli orzeczenie objęte zakresem zastosowania rozporządzenia
Rady (WE) nr 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie jurysdykcji, prawa
właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie
zobowiązań alimentacyjnych (Dz. Urz. UE L 7 z 10.01.2009, str. 1, z późn. zm.),
zwanego dalej „rozporządzeniem nr 4/2009”, spełnia warunki określone w tym
rozporządzeniu, sąd, który je wydał, wydaje na wniosek wyciąg z tego orzeczenia
określony w rozporządzeniu na potrzeby uznania lub wykonania orzeczenia w innym
państwie członkowskim Unii Europejskiej.
§ 2. Jeżeli ugoda objęta zakresem zastosowania rozporządzenia
nr 4/2009 spełnia warunki określone w tym rozporządzeniu, sąd, przed którym
zawarto ugodę albo który ją zatwierdził, wydaje na wniosek wyciąg z ugody określony
w rozporządzeniu na potrzeby wykonania ugody w innym państwie członkowskim
Unii Europejskiej.
§ 3. Jeżeli inny tytuł egzekucyjny niż określony w § 1 lub 2 objęty zakresem
zastosowania rozporządzenia nr 4/2009 spełnia warunki określone w tym
rozporządzeniu, sąd rejonowy, w którego okręgu sporządzono tytuł, wydaje na
wniosek wyciąg z tego tytułu określony w rozporządzeniu na potrzeby wykonania
tytułu w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej.
§ 4. Postanowienie może wydać także referendarz sądowy.

Art. 79513. Na postanowienie o odmowie wydania wyciągu wnioskodawcy
przysługuje zażalenie. Odpisu zażalenia nie doręcza się przeciwnikowi.

Art. 79514. Jeżeli orzeczenie obejmujące środek ochrony wchodzący w zakres
zastosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 606/2013
z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie wzajemnego uznawania środków ochrony
w sprawach cywilnych (Dz. Urz. UE L 181 z 29.06.2013, str. 4), zwanego dalej
„rozporządzeniem nr 606/2013”, spełnia warunki określone w tym rozporządzeniu,
sąd, który wydał to orzeczenie, wydaje na wniosek osoby objętej ochroną określone
w rozporządzeniu zaświadczenie na potrzeby uznania lub wykonania tego orzeczenia
w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej.

Art. 79515. Na postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia
wnioskodawcy przysługuje zażalenie. Odpisu zażalenia nie doręcza się
przeciwnikowi.

Art. 79516. § 1. W razie stwierdzenia, że istnieje określona w rozporządzeniu
nr 606/2013 podstawa do uchylenia zaświadczenia, sąd, który je wydał, na wniosek
strony albo z urzędu uchyla to zaświadczenie.
§ 2. Wniosek składa się w terminie miesięcznym od dnia doręczenia
postanowienia o wydaniu zaświadczenia.
§ 3. Wniosek powinien odpowiadać warunkom pisma procesowego oraz
wskazywać okoliczności uzasadniające uchylenie zaświadczenia.
§ 4. Przed uchyleniem zaświadczenia sąd wysłuchuje osobę objętą ochroną,
chyba że jest ona wnioskodawcą.
§ 5. Na postanowienie w przedmiocie uchylenia zaświadczenia przysługuje
zażalenie.

Art. 79517. § 1. Przepis art. 79514 stosuje się odpowiednio do wydawania
określonych w rozporządzeniu nr 606/2013 zaświadczeń potwierdzających
zawieszenie, ograniczenie lub uchylenie środka ochrony.
§ 2. Na postanowienie w przedmiocie wydania zaświadczenia, o którym mowa
w § 1, przysługuje zażalenie.
Art. 797. § 1. We wniosku o wszczęcie egzekucji lub żądaniu przeprowadzenia
egzekucji z urzędu wskazuje się świadczenie, które ma być spełnione. Do wniosku lub
żądania dołącza się tytuł wykonawczy.
§ 11. Jeżeli z treści tytułu wykonawczego wynika, że termin przedawnienia
dochodzonego roszczenia upłynął, do wniosku należy dołączyć również dokument,
z którego wynika, że doszło do przerwania biegu przedawnienia.
§ 2. Wniosek o wszczęcie egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego,
o którym mowa w art. 783 § 4, może być złożony do komornika także za
pośrednictwem systemu teleinformatycznego.
§ 3. Jeżeli podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy, o którym mowa
w art. 783 § 4, do wniosku o wszczęcie egzekucji lub żądania przeprowadzenia
egzekucji z urzędu dołącza się dokument uzyskany z systemu teleinformatycznego,
umożliwiający organowi egzekucyjnemu weryfikację istnienia i treści tego tytułu,
a w przypadku złożenia wniosku o wszczęcie egzekucji za pośrednictwem systemu
teleinformatycznego wskazuje się tytuł wykonawczy.
§ 4. Wszczynając egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego, o którym
mowa w art. 783 § 4, komornik jest zobowiązany do zweryfikowania treści
przedstawionego mu dokumentu uzyskanego z systemu teleinformatycznego oraz
zaznaczenia w tym systemie faktu prowadzenia egzekucji na podstawie tego tytułu.
§ 5. Ilekroć w ustawie jest mowa o przedstawieniu (okazaniu, dołączeniu,
doręczeniu albo złożeniu) tytułu wykonawczego, a tytułem tym jest tytuł
wykonawczy, o którym mowa w art. 783 § 4, należy przedstawić zweryfikowany
przez komornika dokument, o którym mowa w § 3. Jeżeli tytuł wykonawczy ma być
złożony w postępowaniu prowadzonym przez sąd lub komornika wystarcza złożenie
dokumentu uzyskanego z systemu teleinformatycznego. Przepis § 4 stosuje się
odpowiednio.

Art. 7971. (uchylony)
Art. 801. § 1. Jeżeli wierzyciel albo sąd zarządzający z urzędu przeprowadzenie
egzekucji albo uprawniony organ żądający przeprowadzenia egzekucji nie wskaże
majątku pozwalającego na zaspokojenie świadczenia, komornik z urzędu:
1) ustala majątek dłużnika w zakresie znanym mu z innych prowadzonych
postępowań albo na podstawie publicznie dostępnych źródeł informacji, albo
rejestrów, do których ma dostęp drogą elektroniczną;
2) wzywa dłużnika do złożenia wykazu majątku.
§ 2. Jeżeli zachodzą wątpliwości, czy wniosek o podjęcie określonych czynności
egzekucyjnych lub żądanie złożenia wyjaśnień lub udzielenia informacji w trybie
art. 761 są niezbędne do zapewnienia prawidłowego toku egzekucji, lub zachodzą
uzasadnione podstawy do przyjęcia, że zostały złożone wyłącznie w celu szykany
dłużnika, komornik może zobowiązać wierzyciela do uzasadnienia wniosku pod
rygorem obciążenia wierzyciela kosztem bezskutecznych czynności podjętych na jego
skutek – niezależnie od wyniku sprawy.
§ 3. Komornik oddali wniosek, o którym mowa w § 2, jeżeli w świetle
okoliczności sprawy lub innych prowadzonych przeciwko temu samemu dłużnikowi
postępowań egzekucyjnych wysoce prawdopodobne jest, że wniosek nie przyczyni się
do zapewnienia prawidłowego toku egzekucji, a zachodzą jednocześnie uzasadnione
podstawy do przyjęcia, że został on złożony wyłącznie w celu szykany dłużnika.
§ 4. Jeżeli pomimo skierowania egzekucji do oznaczonych przez wierzyciela
składników majątku dłużnika i podjęcia czynności przewidzianych w § 1 pkt 1 oraz
odebrania od dłużnika wykazu majątku nie zdołano ustalić majątku dłużnika
pozwalającego nawet na zaspokojenie kosztów egzekucyjnych, komornik wysłucha
wierzyciela w sposób przewidziany w art. 827 § 1. W takim przypadku warunkiem
żądania przez wierzyciela dalszego prowadzenia egzekucji jest zlecenie komornikowi
poszukiwania majątku dłużnika.

Art. 8011. § 1. Dłużnik składa komornikowi, na piśmie lub ustnie do protokołu,
wykaz majątku wraz z oświadczeniem o jego prawdziwości i zupełności pod rygorem
odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Wzywając dłużnika
do złożenia wykazu majątku, komornik uprzedza go o odpowiedzialności karnej za
złożenie fałszywego oświadczenia oraz poucza, że w razie niezłożenia wykazu
majątku wierzyciel może zlecić komornikowi poszukiwanie majątku dłużnika.
§ 2. Jeżeli dłużnik bez usprawiedliwionej przyczyny nie złoży wykazu majątku
wraz z oświadczeniem o jego prawdziwości i zupełności albo nie udzieli odpowiedzi
na zadane mu pytanie, komornik może ukarać go grzywną.
§ 3. Jeżeli dłużnik mimo ukarania go grzywną nie złożył wykazu majątku wraz
z oświadczeniem o jego prawdziwości i zupełności, komornik właściwości ogólnej
dłużnika na wniosek wierzyciela zwróci się do sądu o nakazanie przymusowego
doprowadzenia dłużnika celem złożenia wykazu majątku wraz z oświadczeniem
o jego prawdziwości i zupełności.
§ 4. Jeżeli postępowanie egzekucyjne prowadzone jest przez komornika
niebędącego komornikiem właściwości ogólnej dłużnika, złożenie przez wierzyciela
wniosku, o którym mowa w § 3, uważa się za żądanie przekazania sprawy
komornikowi właściwości ogólnej. Wierzyciel może we wniosku wskazać komornika,
któremu ma zostać przekazana sprawa. W przypadku braku wskazania przez
wierzyciela komornika właściwego, komornik przekaże sprawę według własnego
wyboru.
§ 5. Przepisy art. 916 § 3 oraz art. 919 stosuje się odpowiednio.

Art. 8012. Wierzyciel może zlecić komornikowi poszukiwanie majątku
dłużnika, jeżeli w drodze czynności przewidzianych w art. 801 § 1 pkt 1 nie zdołano
ustalić majątku pozwalającego na zaspokojenie dochodzonego świadczenia.
Poszukiwaniem majątku nie jest realizacja wniosków wierzyciela o zwrócenie się
z żądaniem udzielenia informacji do podmiotów wymienionych w art. 761 § 11 pkt 16.
Art. 805. § 1. Przy pierwszej czynności egzekucyjnej doręcza się dłużnikowi
zawiadomienie o wszczęciu egzekucji, z podaniem treści tytułu wykonawczego
i wymienieniem sposobu egzekucji oraz z pouczeniem o możliwości, terminie
i sposobie wniesienia środka zaskarżenia na postanowienie o nadaniu klauzuli
wykonalności, a także sporządzony przez organ egzekucyjny odpis tytułu
wykonawczego albo zweryfikowanego przez komornika dokumentu, o którym mowa
w art. 797 § 3. Komornik poucza dłużnika również o treści przepisów działu V tytułu
I części trzeciej oraz prawie i sposobie złożenia wniosku o ograniczenie egzekucji,
a także o treści art. 52a i art. 54 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe
(Dz. U. z 2019 r. poz. 2357 oraz z 2020 r. poz. 284, 288, 321 i 1086) oraz art. 13g
ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-
-kredytowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2412 oraz z 2020 r. poz. 288 i 321) i sposobie
realizacji uprawnień wynikających z tych przepisów.
§ 11. Jeżeli podstawę egzekucji stanowi tytuł wykonawczy w postaci
zaopatrzonego w klauzulę wykonalności wyroku zaocznego lub nakazu zapłaty
wydanego w postępowaniu nakazowym, upominawczym albo elektronicznym
postępowaniu upominawczym, komornik poucza dłużnika również o treści
art. 139 § 1 i 5, art. 168, art. 172, art. 8203 § 1 i 2 i art. 824 § 1 pkt 5, a także stosownie do orzeczenia stanowiącego tytuł egzekucyjny o treści art. 344, art. 346, art. 4803, art. 492 § 3, art. 493 i art. 505 albo art. 50535.
§ 2. Na żądanie dłużnika komornik powinien okazać mu tytuł wykonawczy
w oryginale.
§ 3. W przypadku prowadzenia egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego,
o którym mowa w art. 783 § 4, obowiązek okazania oryginału tytułu wykonawczego,
o którym mowa w § 2, polega na okazaniu dłużnikowi zweryfikowanego przez
komornika dokumentu, o którym mowa w art. 797 § 3.

Art. 8051. § 1. Jeżeli w toku egzekucji zostanie ujawnione, że na zajętym
przedmiocie, wierzytelności lub prawie ustanowiony został zastaw rejestrowy,
komornik zawiadomi niezwłocznie o zajęciu zastawnika zastawu rejestrowego.
§ 2. Prowadząc egzekucję o świadczenie przekraczające dwadzieścia tysięcy
złotych, komornik obowiązany jest uzyskać z centralnej informacji o zastawach
rejestrowych dane o tym, czy dłużnik jest zastawcą zastawu rejestrowego oraz kto jest
zastawnikiem. O wszczęciu egzekucji komornik niezwłocznie zawiadamia zastawnika
zastawu rejestrowego.
§ 3. Jeżeli skierowano egzekucję do pojazdu mechanicznego, a dłużnik nie
wydał dowodu rejestracyjnego zajętego pojazdu, komornik jest obowiązany uzyskać
informację w centralnej informacji o zastawach rejestrowych, czy zajęty pojazd nie
jest obciążony zastawem rejestrowym. W razie stwierdzenia, że zajęty pojazd
mechaniczny jest obciążony zastawem rejestrowym, komornik niezwłocznie
zawiadomi zastawnika zastawu rejestrowego o wszczęciu egzekucji.
§ 4. Sprzedaż ruchomości, wierzytelności i praw obciążonych zastawem
rejestrowym może nastąpić nie wcześniej niż po upływie tygodnia od dnia
zawiadomienia zastawnika.
Art. 809. Komornik stwierdza każdą czynność egzekucyjną protokołem, który
powinien zawierać:
1) oznaczenie miejsca i czasu czynności;
2) imiona i nazwiska stron oraz innych osób uczestniczących w czynności;
3) sprawozdanie z przebiegu czynności;
4) wnioski i oświadczenia obecnych;
5) wzmiankę o odczytaniu protokołu;
6) podpisy obecnych lub wzmiankę o przyczynie braku podpisu;
7) podpis komornika.

Art. 8091. § 1. Utrwalaniu za pomocą urządzenia rejestrującego obraz i dźwięk
podlega przebieg następujących czynności egzekucyjnych dokonywanych przez
komornika poza kancelarią:
1) z udziałem dłużnika zmierzające do ustalenia jego stanu majątkowego;
2) zajęcie ruchomości;
3) wykonanie postanowienia o oddaniu ruchomości pod dozór innej osobie niż
dłużnik;
4) licytacja ruchomości z wyłączeniem licytacji elektronicznej;
5) licytacja nieruchomości, chyba że jej przebieg jest utrwalany w sposób określony
w art. 972 § 2;
6) oględziny nieruchomości;
7) wprowadzenie w zarząd nieruchomości w trybie art. 933;
8) opróżnienie pomieszczeń z osób lub rzeczy;
9) wydanie ruchomości i nieruchomości;
10) wprowadzenie w posiadanie;
11) przymusowe otwarcie pomieszczenia;
12) przeszukanie mieszkania lub pomieszczenia gospodarczego dłużnika.
§ 2. Komornik utrwala przebieg czynności w trybie określonym w § 1, również
gdy wniosek taki złoży co najmniej jedna ze stron postępowania.
§ 3. Komornik uprzedza osoby uczestniczące w czynności o utrwalaniu
przebiegu czynności, o których mowa w § 1 i 2. Komornik przerywa utrwalanie
przebiegu czynności w miejscu zamieszkania dłużnika lub osoby trzeciej, jeżeli
dłużnik lub ta osoba sprzeciwiają się temu, o czym należy te osoby pouczyć. Na żądanie osoby, która sprzeciwiła się utrwalaniu czynności, komornik podejmuje
utrwalanie czynności na nowo, o czym należy te osoby pouczyć.
§ 4. W przypadku utrwalania za pomocą urządzenia rejestrującego obraz
i dźwięk przebiegu czynności, w protokole zamieszcza się poza elementami
wymienionymi w art. 809 pkt 1, 2 i 47 jedynie zwięzłe sprawozdanie z przebiegu
czynności. Powyższe nie zwalnia z obowiązku sporządzenia pełnego protokołu
zajęcia.
§ 5. Komornik umożliwia stronom i uczestnikom postępowania zapoznanie się
z zapisem obrazu i dźwięku w siedzibie kancelarii komorniczej. Stronom ani
uczestnikom postępowania nie wydaje się zapisu obrazu i dźwięku.
§ 6. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje
urządzeń i środków technicznych służących do utrwalania obrazu i dźwięku, sposób
przechowywania, odtwarzania i kopiowania zapisów oraz sposób zapoznania się
z zapisem obrazu i dźwięku, mając na uwadze konieczność właściwego
zabezpieczenia utrwalonego obrazu i dźwięku przed utratą, zniekształceniem lub
nieuprawnionym ujawnieniem oraz zapewnienie ochrony praw osób uczestniczących
w postępowaniu oraz osób trzecich, których wizerunek został utrwalony.
Art. 811. § 1. W obrębie budynków wojskowych i zajmowanych przez Policję,
Straż Graniczną, Służbę Ochrony Państwa, Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego,
Agencję Wywiadu, Służbę Kontrwywiadu Wojskowego, Służbę Wywiadu
Wojskowego, Centralne Biuro Antykorupcyjne lub Straż Marszałkowską oraz na
okrętach wojennych można dokonywać czynności egzekucyjnych tylko po uprzednim
zawiadomieniu odpowiednio właściwego komendanta lub kierownika jednostki i w asyście wyznaczonego organu wojskowego, organu Policji lub przedstawiciela
Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu
Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby Ochrony Państwa, Centralnego
Biura Antykorupcyjnego lub Straży Marszałkowskiej.
§ 2. Sposób asystowania przy wykonywaniu czynności egzekucyjnych,
uwzględniając w szczególności przypadki i miejsca, w których wymagana jest asysta
organów, sposób postępowania przy wykonywaniu asysty, tryb powiadamiania
właściwych organów, wymagane dokumenty, sposób dokumentowania
wykonywanych czynności i rozliczania ich kosztów określa, w drodze
rozporządzenia:
1) Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości –
w przypadku wykonywania asysty przez Służbę Kontrwywiadu Wojskowego,
Służbę Wywiadu Wojskowego, Żandarmerię Wojskową lub wojskowe organy
porządkowe;
2) minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem
Sprawiedliwości – w przypadku wykonywania asysty przez Policję, Straż
Graniczną lub Służbę Ochrony Państwa;
3) Prezes Rady Ministrów w przypadku wykonywania asysty przez Agencję
Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencję Wywiadu, Centralne Biuro
Antykorupcyjne lub Straż Marszałkowską.
§ 3. Do wydania rozporządzenia, o którym mowa w § 2, stosuje się art. 765 § 3.
Art. 814. § 1. Jeżeli cel egzekucji tego wymaga, komornik zarządzi otworzenie
mieszkania oraz innych pomieszczeń i schowków dłużnika, jak również przeszuka
jego rzeczy, mieszkanie i schowki. Gdyby to nie wystarczyło, komornik może ponadto
przeszukać odzież, którą dłużnik ma na sobie. Komornik może to uczynić także
wówczas, gdy dłużnik chce się wydalić lub gdy zachodzi podejrzenie, że chce usunąć
od egzekucji przedmioty, które ma przy sobie.
§ 2. Jeżeli w czasie dokonywania czynności egzekucyjnych w mieszkaniu
dłużnika komornik zauważy, że dłużnik oddał poszukiwane przedmioty swemu
domownikowi lub innej osobie do ukrycia, komornik może przeszukać odzież tej
osoby oraz przedmioty, jakie ma ona przy sobie.
§ 3. Przeszukanie odzieży na osobie dłużnika oraz przedmiotów, które dłużnik
ma przy sobie, poza miejscem zamieszkania, przedsiębiorstwem, zakładem oraz
gospodarstwem dłużnika może nastąpić na podstawie pisemnego zezwolenia
właściwego prezesa sądu rejonowego. W wypadkach niecierpiących zwłoki
przeszukanie może być dokonane bez zezwolenia, jednakże czynność taka musi być
niezwłocznie po dokonaniu przedstawiona do zatwierdzenia prezesowi sądu
rejonowego.
§ 4. Przeszukanie odzieży może być dokonane tylko przez osobę tej samej płci,
co dłużnik. Przeszukania odzieży na żołnierzu w czynnej służbie wojskowej, z
wyjątkiem terytorialnej służby wojskowej pełnionej dyspozycyjnie, albo
funkcjonariuszu Policji, Służby Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa
Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby
Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży
Marszałkowskiej lub Straży Granicznej przeprowadza w obecności komornika odpowiednio żołnierz Żandarmerii Wojskowej lub wojskowego organu porządkowego
albo osoba wyznaczona przez przełożonego funkcjonariusza.
Art. 820. Organ egzekucyjny zawiesza postępowanie na wniosek wierzyciela.
Na wniosek dłużnika postępowanie ulega zawieszeniu, jeżeli sąd zawiesił
natychmiastową wykonalność tytułu lub wstrzymał jego wykonanie albo dłużnik
złożył zabezpieczenie konieczne według orzeczenia sądowego do zwolnienia go od
egzekucji.

Art. 8201. (uchylony)

Art. 8202. § 1. W przypadku egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu
wykonawczego w postaci zaopatrzonego w klauzulę wykonalności orzeczenia sądu
wydanego w europejskim postępowaniu w sprawie drobnych roszczeń, sąd może na wniosek dłużnika zawiesić postępowanie egzekucyjne także wówczas, gdy możliwość
taka wynika z przepisów rozporządzenia nr 861/2007.
§ 2. Sąd może również, na wniosek dłużnika, ograniczyć egzekucję do środków
zabezpieczających lub uzależnić wykonanie tytułu od złożenia przez wierzyciela
stosownego zabezpieczenia, jeżeli taką możliwość przewidują przepisy
rozporządzenia nr 861/2007. Orzekając o ograniczeniu egzekucji do środków
zabezpieczających, sąd określa sposób zabezpieczenia, stosując odpowiednio przepisy
o sposobach zabezpieczenia roszczeń w postępowaniu zabezpieczającym. Na
postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

Art. 8203. § 1. Komornik zawiesza na wniosek dłużnika postępowanie
prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego w postaci zaopatrzonego w klauzulę
wykonalności wyroku zaocznego, nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu
nakazowym, upominawczym albo elektronicznym postępowaniu upominawczym,
jeżeli dłużnik przedstawi zaświadczenie określone w art. 139 § 5, z którego wynika,
że wyrok zaoczny lub nakaz zapłaty został doręczony na inny adres aniżeli miejsce
zamieszkania dłużnika ustalone w postępowaniu egzekucyjnym. Dłużnik nie ma
obowiązku przedstawienia zaświadczenia, określonego w art. 139 § 5, jeżeli
okoliczności, które mają być nim stwierdzone wynikają z dokumentu, o którym mowa
w art. 797 § 3.
§ 2. Komornik podejmie na wniosek wierzyciela postępowanie zawieszone na
podstawie § 1, jeżeli sąd lub referendarz sądowy, przed którym sprawa się toczyła albo
się toczy, stwierdzi, że doręczenie wyroku zaocznego lub nakazu zapłaty było
prawidłowe albo – w przypadku ponownego doręczenia – że upłynął termin do
wniesienia środka zaskarżenia, chyba że zachodzi inna podstawa zawieszenia
postępowania albo postępowanie podlega umorzeniu. W tym celu sąd albo referendarz
sądowy postanowi wydać na wniosek wierzyciela odpowiednie zaświadczenie.
§ 3. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego w przypadku, o którym mowa
w § 1, nie wyłącza możliwości podejmowania przez komornika czynności mających
na celu wykonanie w przyszłości tytułu wykonawczego, nie wyłączając zajęcia
majątku dłużnika.
Art. 824. § 1. Postępowanie umarza się w całości lub części z urzędu:
1) jeżeli okaże się, że egzekucja nie należy do organów sądowych;
2) jeżeli wierzyciel lub dłużnik nie ma zdolności sądowej albo gdy egzekucja ze
względu na jej przedmiot lub na osobę dłużnika jest niedopuszczalna;
3) jeżeli jest oczywiste, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów
egzekucyjnych;
4) jeżeli wierzyciel w ciągu sześciu miesięcy nie dokonał czynności potrzebnej do
dalszego prowadzenia postępowania lub nie zażądał podjęcia zawieszonego
postępowania;
5) jeżeli prawomocnym orzeczeniem tytuł wykonawczy został pozbawiony
wykonalności albo orzeczenie, na którym oparto klauzulę wykonalności, zostało
uchylone lub utraciło moc;
6) jeżeli egzekucję skierowano przeciwko osobie, która według klauzuli
wykonalności nie jest dłużnikiem, i która sprzeciwiła się prowadzeniu egzekucji,
albo jeżeli prowadzenie egzekucji pozostaje z innych powodów w oczywistej
sprzeczności z treścią tytułu wykonawczego.
§ 11. Termin, o którym mowa w § 1 pkt 4, biegnie od dnia dokonania ostatniej
czynności egzekucyjnej, a w razie zawieszenia postępowania – od dnia ustania
przyczyny zawieszenia.
§ 2. Umorzenie wskutek braku zdolności sądowej nastąpić może dopiero
wówczas, gdy w terminie wyznaczonym przez organ egzekucyjny brak ten nie
zostanie usunięty. W razie usunięcia braku stosuje się odpowiednio przepis art. 818
§ 2.
§ 3. Z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia o zniesieniu separacji nie jest
dopuszczalne wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu
egzekucyjnego wydanego w sprawach, o których mowa w art. 5675, oraz
rozstrzygającego o zaspokojeniu potrzeb rodziny, o świadczeniach alimentacyjnych
małżonka pozostającego w separacji względem drugiego małżonka lub względem
wspólnego małoletniego dziecka małżonków co do świadczeń za okres po zniesieniu
separacji. Wszczęte w tych sprawach postępowanie egzekucyjne umarza się z urzędu.
Art. 829. Nie podlegają egzekucji:
1) przedmioty urządzenia domowego niezbędne dla dłużnika i jego domowników,
w szczególności lodówka, pralka, odkurzacz, piekarnik lub kuchenka
mikrofalowa, płyta grzewcza służąca podgrzewaniu i przygotowywaniu
posiłków, łóżka, stół i krzesła w liczbie niezbędnej dla dłużnika i jego
domowników oraz po jednym źródle oświetlenia na izbę, chyba że są to
przedmioty, których wartość znacznie przekracza przeciętną wartość nowych
przedmiotów danego rodzaju;
11) pościel, bielizna i ubranie codzienne, w liczbie niezbędnej dla dłużnika i jego
domowników, a także ubranie niezbędne do pełnienia służby lub wykonywania
zawodu;
2) zapasy żywności i opału niezbędne dla dłużnika i będących na jego utrzymaniu
członków jego rodziny na okres jednego miesiąca;
3) jedna krowa lub dwie kozy albo trzy owce potrzebne do wyżywienia dłużnika
i będących na jego utrzymaniu członków jego rodziny wraz z zapasem paszy
i ściółki do najbliższych zbiorów;
4) narzędzia i inne przedmioty niezbędne do osobistej pracy zarobkowej dłużnika
oraz surowce niezbędne dla niego do produkcji na okres jednego tygodnia,
z wyłączeniem jednak pojazdów mechanicznych;
5) u dłużnika pobierającego periodyczną stałą płacę – pieniądze w kwocie, która
odpowiada niepodlegającej egzekucji części płacy za czas do najbliższego
terminu wypłaty, a u dłużnika nieotrzymującego stałej płacy lub u dłużnika,
będącego osobą fizyczną wykonującą działalność gospodarczą – pieniądze
niezbędne dla niego i jego rodziny na utrzymanie przez dwa tygodnie;
6) przedmioty niezbędne do nauki, papiery osobiste, odznaczenia i przedmioty
służące do wykonywania praktyk religijnych oraz przedmioty codziennego
użytku, które mogą być sprzedane tylko znacznie poniżej ich wartości, a dla
dłużnika mają znaczną wartość użytkową;
7) (uchylony)
8) produkty lecznicze w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. –
Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2020 r. poz. 944) niezbędne do funkcjonowania
podmiotu leczniczego w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej przez
okres trzech miesięcy oraz niezbędne do jego funkcjonowania wyroby medyczne
w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 maja 2010 r. o wyrobach medycznych
(Dz. U. z 2020 r. poz. 186);
9) przedmioty niezbędne ze względu na niepełnosprawność dłużnika lub członków
jego rodziny.
Art. 831. § 1. Nie podlegają egzekucji:
1) sumy i świadczenia w naturze wyasygnowane na pokrycie wydatków lub
wyjazdów w sprawach służbowych;
1a) 50% kwot diet przysługujących z tytułu podróży służbowych – jeżeli egzekucja
ma na celu zaspokojenie roszczeń z tytułu alimentów, w tym należności budżetu
państwa z tytułu świadczeń wypłacanych w przypadku bezskuteczności
egzekucji alimentów;
2) sumy przyznane przez Skarb Państwa na specjalne cele (w szczególności
stypendia, wsparcia), chyba że wierzytelność egzekwowana powstała w związku
z urzeczywistnieniem tych celów albo z tytułu obowiązku alimentacyjnego;
2a) środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których
mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach
publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 869, z późn. zm.), wypłacone w formie
zaliczki, chyba że wierzytelność egzekwowana powstała w związku z realizacją
projektu, na który środki te były przeznaczone;
3) prawa niezbywalne, chyba że możność ich zbycia wyłączono umową,
a przedmiot świadczenia nadaje się do egzekucji albo wykonanie prawa może
być powierzone komu innemu;
4) (utracił moc)
5) świadczenia z ubezpieczeń osobowych oraz odszkodowania z ubezpieczeń
majątkowych, w granicach określonych w drodze rozporządzenia przez
Ministrów Finansów
i Sprawiedliwości; nie dotyczy to egzekucji mającej na
celu zaspokojenie roszczeń z tytułu alimentów;
6) świadczenia z pomocy społecznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia
12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507, 1622, 1690,
1818 i 2473);
7) wierzytelności przypadające dłużnikowi z budżetu państwa lub od Narodowego
Funduszu Zdrowia z tytułu udzielania świadczeń opieki zdrowotnej
w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach
opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz.
1373, z późn. zm.) przed ukończeniem udzielania tych świadczeń,
w wysokości 75% każdorazowej wypłaty, chyba że chodzi o wierzytelności
pracowników dłużnika lub świadczeniodawców, o których mowa w art. 5 pkt 41
lit. a i b ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych;
8) sumy przyznane orzeczeniem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, jeżeli
egzekwowana wierzytelność przysługuje Skarbowi Państwa;
9) świadczenie integracyjne w rozumieniu ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r.
o zatrudnieniu socjalnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 176);
10) wierzytelności przysługujące spółdzielni mieszkaniowej wobec członków
spółdzielni i osób niebędących członkami spółdzielni, którym przysługuje
spółdzielcze prawo do lokalu albo własność lokalu, z tytułu opłat, o których
mowa w art. 4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych
(Dz. U. z 2018 r. poz. 845 i 1230 oraz z 2019 r. poz. 1309), jak również środki,
będące w dyspozycji spółdzielni w związku z wnoszeniem tych opłat, chyba że
wierzytelność egzekwowana powstała w związku z wykonaniem przez
wierzyciela zobowiązań, które miały być zaspokojone z opłat, o których mowa
w art. 4 tej ustawy.
§ 2. W przypadkach, o których mowa w § 1 pkt 12a i 7, nie podlegają egzekucji
również sumy i świadczenia w naturze już wypłacone lub wydane, a w przypadku, o
którym mowa w § 1 pkt 2a, nie podlegają egzekucji również środki trwałe oraz
wartości niematerialne i prawne powstałe w ramach realizacji projektu, na który były przeznaczone środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o
których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach
publicznych, przez okres jego realizacji wskazany w umowie o dofinansowanie
projektu.
§ 3. (uchylony)
§ 4. Przepis § 1 pkt 10 stosuje się odpowiednio do wierzytelności
przysługujących spółdzielni mieszkaniowej wobec najemców spółdzielczych lokali
mieszkalnych, które przed przejęciem przez spółdzielnię mieszkaniową były
mieszkaniami przedsiębiorstwa państwowego, państwowej osoby prawnej, spółki
Skarbu Państwa lub innej państwowej jednostki organizacyjnej.