Ustawa o listach zastawnych i bankach hipotecznych

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o listach zastawnych i bankach hipotecznych

Obowiązuje
Artykuły 42
Wejście w życie 01.01.1998
Ostatnia zmiana 03.06.2026
art.
Widoczne: 42 z 42 artykułów
dzial

Dział I - Przepisy ogólne

art. 1-2
Art. 1
Ustawa określa:
1) zasady emisji, zbywania, nabywania, wykupu i zabezpieczenia listów
zastawnych oraz
2) zasady tworzenia, organizacji, działalności i szczególnego nadzoru nad bankami
hipotecznymi.
Art. 2
dzial

Dział II - Listy zastawne

art. 3-8
Art. 3
Art. 4
Świadczenia pieniężne, o których mowa w art. 3, polegają na wypłacie
odsetek i wykupie hipotecznych listów zastawnych w sposób i w terminach
określonych w warunkach emisji, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy.
Art. 5
Hipoteczny list zastawny może być nominowany w złotych albo w walucie obcej w rozumieniu przepisów Prawa dewizowego.

Art. 5a. 1. List zastawny nie może mieć formy dokumentu, z zastrzeżeniem ust. 2. 2. List zastawny o jednostkowej wartości nominalnej równej kwocie stanowiącej równowartość 100 000 euro lub przekraczającej tę kwotę, ustaloną przy zastosowaniu średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski, obowiązującego w dniu podjęcia przez emitenta decyzji o emisji, może mieć formę dokumentu. 3. List zastawny podlega zarejestrowaniu w depozycie papierów wartościowych prowadzonym zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi. 4. List zastawny, o którym mowa w ust. 2, podlega zarejestrowaniu w depozycie papierów wartościowych prowadzonym zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, a w przypadku, o którym mowa w art. 5 ust. 1a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi – w innym systemie rejestracji, w terminie 6 miesięcy od dnia emisji.
Art. 6
Hipoteczny list zastawny, o którym mowa w art. 5a ust. 2, zawiera w szczególności:
1) nazwę „hipoteczny list zastawny”;
2) wskazanie podstawy prawnej emisji;
3) nazwę (firmę) banku hipotecznego będącego emitentem oraz jego siedzibę;
4) serię i numer hipotecznego listu zastawnego;
5) oznaczenie wartości nominalnej oraz datę, od której nalicza się oprocentowanie, i wysokość oprocentowania, a także terminy wypłaty odsetek, termin wykupu hipotecznego listu zastawnego, miejsce płatności oraz warunki wykupu;
3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2022 r. poz. 1692, 1725, 1747, 1768, 1964 i 2414.
6) (uchylony)
7) informację, że uprawnionemu z hipotecznego listu zastawnego nie przysługuje prawo wcześniejszego niż w określonym terminie przedstawienia go do wykupu;
8) miejsce i datę wystawienia hipotecznego listu zastawnego;
9) podpisy osób uprawnionych do zaciągania zobowiązań w imieniu banku hipotecznego oraz podpis powiernika; podpisy te mogą być odtwarzane sposobem mechanicznym.
Art. 7
Art. 8
dzial

Dział III - Bank hipoteczny

art. 9-26
rozdzial

Rozdział 1 - Przepisy ogólne

art. 9-11
Art. 9
1. Bank hipoteczny jest tworzony wyłącznie w formie spółki akcyjnej.
2. Statut banku hipotecznego określa jego nazwę, która zawiera dodatkowo
wyrazy „bank hipoteczny”.
Art. 10
Do zasad tworzenia, organizacji i działania banków hipotecznych
nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Prawa
bankowego oraz przepisy o Narodowym Banku Polskim.
Art. 11
Komisja Nadzoru Finansowego może określić, w drodze uchwały, szczegółowe zasady dotyczące wyposażenia banków hipotecznych w kapitał założycielski. Rozdział 2 Czynności banku hipotecznego

Art. 11a. Bank hipoteczny może wykonywać wyłącznie czynności określone w niniejszej ustawie.
rozdzial

Rozdział 2 - Czynności banku hipotecznego

art. 12-23
Art. 12
Art. 13
Art. 14
Ze środków uzyskanych z emisji listów zastawnych bank hipoteczny może refinansować kredyty zabezpieczone hipoteką oraz nabyte wierzytelności innych banków z tytułu udzielonych przez nie kredytów zabezpieczonych hipoteką; refinansowanie w odniesieniu do pojedynczego kredytu lub pojedynczej wierzytelności nie może jednak przekroczyć kwoty odpowiadającej 60% bankowo- hipotecznej wartości nieruchomości, a w przypadku nieruchomości mieszkalnych w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 75 rozporządzenia (UE) nr 575/2013 – 80% bankowo- hipotecznej wartości nieruchomości.
Art. 15
Art. 16
1. Wolne środki pieniężne bank hipoteczny może przeznaczyć na:
1) lokaty w bankach posiadających fundusze własne w wysokości nie mniejszej niż
równowartość w złotych kwoty 10 000 000 euro przeliczonej według kursu
średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski;
2) nabycie wyemitowanych przez siebie listów zastawnych w celu ich
zdeponowania pod nadzorem powiernika, o ile jest to związane z wypełnieniem
przez bank hipoteczny wymogu, o którym mowa w art. 18 ustawy, lub w celu
umorzenia;
3) nabycie papierów wartościowych emitowanych lub gwarantowanych przez
podmioty, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 1;
4) nabycie papierów wartościowych emitowanych przez jednostki samorządu
terytorialnego;
5) nabycie listów zastawnych emitowanych przez inne banki hipoteczne.
2. Bank hipoteczny może nabywać nieruchomości jedynie w celu uniknięcia strat
z tytułu udzielonych kredytów zabezpieczonych hipoteką oraz gdy jest to niezbędne
ze względu na potrzeby związane z działalnością banku.
Art. 17
1. Łączna kwota nominalnych wartości znajdujących się w obrocie listów zastawnych banku hipotecznego nie może przekroczyć 40-krotności jego funduszy własnych, z zastrzeżeniem ust. 2. 2. Na potrzeby ustalenia limitu, o którym mowa w ust. 1, do funduszy własnych dolicza się kwotę rezerwy na ryzyko ogólne, o której mowa w art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe. 3. (uchylony)
Art. 18
Art. 19
1. W rozumieniu niniejszej ustawy listy zastawne wyemitowane przez
bank hipoteczny i przekazane do depozytu pod nadzór powiernika nie są listami
zastawnymi w obrocie.
2. W przypadku emitowania hipotecznych listów zastawnych w walucie innej
niż:
1) waluta, w której wyrażone są wierzytelności banku hipotecznego
zabezpieczające te listy, lub
2) waluta, w której wyrażone są środki, o których mowa w art. 18 ust. 3,
bank hipoteczny obowiązany jest do dokonania czynności ograniczających ryzyko
walutowe.
Art. 20
Art. 21
1. W przypadku gdy termin wykupu listu zastawnego jest dłuższy niż 5 lat od dnia emisji, bank hipoteczny, dla zapewnienia zgodności działania z przepisami art. 18, może dokonać umorzenia listów zastawnych przed terminem wykupu, jednak nie wcześniej niż po upływie 5 lat od dnia emisji, o ile w warunkach emisji wyraźnie zastrzeżono taką możliwość. 2. Jeżeli zabezpieczona hipoteką wierzytelność banku wpisana do rejestru zabezpieczenia listów zastawnych powstała w wyniku umowy o udzielenie kredytu o stałym oprocentowaniu, możliwość wcześniejszego jednostronnego wypowiedzenia umowy kredytowej przez kredytobiorcę może być wyłączona, jednak na okres nie dłuższy niż 5 lat.

Art. 21a. Bank hipoteczny posiada rozwiązania zapewniające ustalanie przez ten bank terminu wykupu wyemitowanych listów zastawnych według stanu na każdy kolejny dzień oddzielnie, w szczególności w ramach funkcjonującego w banku hipotecznym systemu informatycznego.
Art. 22
Art. 23
1. Wierzytelności zabezpieczone hipotekami ustanowionymi w trakcie realizacji inwestycji budowlanych nie mogą w sumie przekraczać 10% ogólnej wartości wierzytelności zabezpieczonych hipotecznie, stanowiących podstawę emisji hipotecznych listów zastawnych. W ramach tego limitu wierzytelności zabezpieczone hipotekami, ustanowionymi na nieruchomościach przeznaczonych pod zabudowę zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego, nie mogą przekraczać 10%. 2. Nie mogą stanowić podstawy emisji hipotecznych listów zastawnych wierzytelności zabezpieczone hipotekami ustanowionymi na nieruchomościach, których eksploatacja zgodnie z przeznaczeniem nie posiada trwałego charakteru, a w szczególności na nieruchomościach, których częścią składową są złoża kopalin. Rozdział 3 Wierzytelności zabezpieczające emisję listów zastawnych
rozdzial

Rozdział 3 - Wierzytelności zabezpieczające emisję listów zastawnych

art. 24-26
Art. 24
Art. 25
Art. 26
Bank hipoteczny ogłasza w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, nie później niż przed upływem trzech miesięcy od zakończenia roku obrotowego:
1) łączną kwotę nominalnych wartości wyemitowanych przez ten bank listów zastawnych, jakie znajdowały się w obrocie na ostatni dzień roku obrotowego;
2) łączną kwotę wierzytelności banku hipotecznego i środków wpisanych do rejestru zabezpieczenia listów zastawnych według stanu na ostatni dzień roku obrotowego. DZIAŁ IV Kontrola i nadzór nad bankami hipotecznymi
dzial

Dział IV - Kontrola i nadzór nad bankami hipotecznymi

art. 27-34
Art. 27
1. Przy każdym banku hipotecznym powołuje się powiernika oraz co
najmniej jednego zastępcę powiernika, przy czym liczbę zastępców powiernika
dostosowuje się do skali działalności banku hipotecznego. Powiernik i jego zastępca
nie mogą być pracownikami banku hipotecznego.
2. Powiernika i jego zastępcę powołuje na okres 6 lat, na wniosek rady
nadzorczej banku hipotecznego, Komisja Nadzoru Finansowego. Ta sama osoba może
być ponownie powołana na powiernika lub jego zastępcę tylko raz.
3. Powiernik i jego zastępca powinni posiadać obywatelstwo jednego
z państw-członków Unii Europejskiej, wykształcenie wyższe i dawać rękojmię
rzetelnego wykonywania nałożonych na nich obowiązków.
Art. 28
1. Powiernik i jego zastępca mogą być odwołani przez Komisję
Nadzoru Finansowego w razie:
1) zrzeczenia się wykonywania obowiązków;
2) utraty zdolności do pełnienia powierzonych im obowiązków na skutek
długotrwałej choroby, trwającej co najmniej 3 miesiące w ciągu roku
kalendarzowego;
3) skazania prawomocnym wyrokiem sądu za popełnienie przestępstwa;
4) upadłości banku hipotecznego;
5) niewypełnienia czynności, do których są zobowiązani zgodnie z niniejszą
ustawą.
2. Od decyzji Komisji Nadzoru Finansowego odwołującej powiernika lub jego
zastępcę służy skarga do sądu administracyjnego.
Art. 29
1. Powiernik i jego zastępca są niezależni i nie podlegają poleceniom organu, który ich powołał, oraz są niezależni od firmy audytorskiej, o której mowa w art. 46 ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1302), badającej sprawozdanie finansowe banku hipotecznego. 2. Spory między powiernikiem a bankiem hipotecznym rozstrzyga Komisja Nadzoru Finansowego.
Art. 30
Art. 31
1. Powiernik prowadzi bieżącą kontrolę prawidłowości prowadzenia
rejestru zabezpieczenia listów zastawnych.
2. Do 7 dnia każdego miesiąca powiernik przekazuje Komisji Nadzoru
Finansowego zatwierdzony przez siebie, aktualny odpis wpisów w rejestrze
zabezpieczenia listów zastawnych za miesiąc poprzedni. Komisja Nadzoru
Finansowego przechowuje odpisy co najmniej przez 10 lat.
3. Wykreślenie wpisów w rejestrze zabezpieczenia listów zastawnych może
nastąpić jedynie za pisemną zgodą powiernika; złożenie przez powiernika czytelnego
podpisu przy adnotacji o wykreśleniu wpisu z rejestru jest równoznaczne
z wyrażeniem zgody na piśmie.
Art. 32
1. W celu wykonania zadań, o których mowa w art. 30 ust. 1, powiernik ma prawo badać w dowolnym czasie księgi rachunkowe, rejestry, plany i inne dokumenty banku. 1a. Powiernikowi i jego zastępcy, w związku z wykonywaniem ich zadań, bank hipoteczny, w zakresie określonym w ust. 1, udziela informacji stanowiących tajemnicę bankową. 1b. Powiernik i jego zastępca są obowiązani do nieujawniania informacji, które uzyskali w czasie pełnienia przez nich funkcji. 2. W przypadku niewykonania przez bank hipoteczny zaleceń powiernika podjętych w związku z czynnościami, do których zobowiązany jest na podstawie niniejszej ustawy, powiernik niezwłocznie zawiadamia o tym Komisję Nadzoru Finansowego. 3. W celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości Komisja Nadzoru Finansowego może skorzystać z uprawnień nadzorczych, określonych przepisami Prawa bankowego oraz przepisami o Narodowym Banku Polskim.
Art. 33
Art. 34
1. W zakresie nieuregulowanym niniejszą ustawą nadzór nad bankami hipotecznymi wykonywany jest zgodnie z przepisami Prawa bankowego oraz przepisami o Narodowym Banku Polskim. 2. (uchylony) 3. Sprawdzanie prawidłowości dokonywanych przez bank hipoteczny wpisów do rejestru zabezpieczenia listów zastawnych, w tym również zgodność ustalania bankowo-hipotecznej wartości nieruchomości z zasadami, o których mowa w regulaminie wydanym na podstawie art. 22 ust. 5, Komisja Nadzoru Finansowego może zlecić niezależnemu biegłemu na koszt kontrolowanego banku. 4. Komisja Nadzoru Finansowego może określić szczególne normy płynności oraz inne normy dopuszczalnego ryzyka w działalności banku hipotecznego. DZIAŁ V (uchylony) DZIAŁ VI Przepisy karne
dzial

Dział V - Upadłość banku hipotecznego

art. 35-36
dzial

Dział VI - Przepisy karne

art. 37
Art. 37
1. Kto dokonuje emisji listów zastawnych nie będąc do tego uprawnionym lub przy emisji narusza obowiązki określone w art. 17, art. 19, art. 22 ust. 1–4 i art. 23, lub nie będąc uprawnionym do emitowania listów zastawnych emitowane papiery wartościowe określa nazwą „list zastawny” lub inną nazwą, która zawiera te wyrazy, lub nazwą „europejski list zastawny”, „europejska obligacja zabezpieczona”, „europejski list zastawny (premium)”, „europejska obligacja zabezpieczona (premium)”, lub używa tych oznaczeń w języku urzędowym Unii Europejskiej, podlega grzywnie do 50 000 zł i karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 5. 2. Tej samej karze podlega, kto dopuszcza się czynu, o którym mowa w ust. 1, działając w imieniu osoby prawnej. 3. Jeżeli sprawca nieumyślnie dopuszcza się czynu określonego w ust. 1 lub 2, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo karze pozbawienia wolności do lat 2. DZIAŁ VII Zmiany w przepisach obowiązujących i przepisy końcowe
Art. 38–41. (pominięte)
dzial

Dział VII - Zmiany w przepisach obowiązujących i przepisy końcowe

art. 38-42
Art. 38
W rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512, z 1994 r. Nr 1, poz. 1, z 1995 r. Nr 85, poz. 426, z 1996 r. Nr 6, poz. 43, Nr 43, poz. 189, Nr 106, poz. 496 i Nr 149, poz. 703 oraz z 1997 r. Nr 28, poz. 153, Nr 54, poz. 349, Nr 117, poz. 751 i Nr 121, poz. 770) w art. 227 wprowadza się następujące zmiany:
1) w § 1 wyrazy „Ministra Finansów” oraz „Minister” zastępuje się wyrazami „Komisji Nadzoru Bankowego” oraz „Komisja Nadzoru Bankowego”;
2) w § 2 pkt 1 otrzymuje brzmienie:
„1) ogólną kwotę nominalną nie umorzonych do dnia ogłoszenia upadłości listów zastawnych oraz ogólną kwotę nie zapłaconych odsetek od listów zastawnych, których termin płatności przypada przed tym dniem,”;
3) w § 7 skreśla się pkt 3.
Art. 39
1. W ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19, poz. 147, z 1991 r. Nr 22, poz. 92 i Nr 115, poz. 496, z 1994 r. Nr 85, poz. 388, z 1996 r. Nr 107, poz. 499 oraz z 1997 r. Nr 117, poz. 752 i Nr 137, poz. 926) w art. 16 w ust. 2 dodaje się pkt 5 w brzmieniu:
„5) wierzytelności banku hipotecznego zabezpieczone hipoteką oraz informacje, że zostały one wpisane do rejestru zabezpieczenia listów zastawnych, o którym mowa w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. o listach zastawnych i bankach hipotecznych (Dz. U. Nr 140, poz. 940)”.
2. Minister Sprawiedliwości dostosuje do niniejszej ustawy przepisy rozporządzenia z dnia 18 marca 1992 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 29, poz. 128 i z 1994 r. Nr 136, poz. 711).
Art. 40
Art. 41
W ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym (Dz. U. z 1995 r. Nr 4, poz. 18 i Nr 133, poz. 654 oraz z 1997 r. Nr 24, poz. 119, Nr 79, poz. 484, Nr 85, poz. 538, Nr 88, poz. 554) w art. 14 dodaje się ust. 4 w brzmieniu:
„4. Od aktywów pochodzących z emisji hipotecznych listów zastawnych i publicznych listów zastawnych nie nalicza się obowiązkowej opłaty rocznej i nie tworzy się funduszu ochrony środków gwarantowanych.”
Art. 42
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1998 r.
Brak wyników