Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz gminach uzdrowiskowych

Użyte w ustawie określenia oznaczają:
1) lecznictwo uzdrowiskowe – zorganizowaną działalność polegającą na udzielaniu świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu leczenia uzdrowiskowego albo rehabilitacji uzdrowiskowej, prowadzoną w uzdrowisku przez zakłady lecznictwa uzdrowiskowego albo poza uzdrowiskiem w szpitalach i sanatoriach znajdujących się w urządzonych podziemnych wyrobiskach górniczych, przy wykorzystaniu warunków naturalnych, takich jak:
a) właściwości naturalnych surowców leczniczych,
b) właściwości lecznicze klimatu, w tym talassoterapia i subterraneoterapia, oraz właściwości lecznicze mikroklimatu
– a także towarzyszące zabiegi z zakresu fizjoterapii;
1a) rehabilitacja uzdrowiskowa – zorganizowaną działalność prowadzoną w uzdrowisku przez zakłady lecznictwa uzdrowiskowego, mającą na celu przywrócenie pacjentowi zdrowia lub możliwej do osiągnięcia dla danego stanu samodzielności ruchowej i społecznej, przy wykorzystaniu naturalnych surowców leczniczych;
2) gmina uzdrowiskowa – gminę, której obszarowi lub jego części został nadany status uzdrowiska w trybie określonym w ustawie;
3) uzdrowisko – obszar, na terenie którego prowadzone jest lecznictwo uzdrowiskowe, wydzielony w celu wykorzystania i ochrony znajdujących się na jego obszarze naturalnych surowców leczniczych, spełniający warunki, o których mowa w art. 34 ust. 1, któremu został nadany status uzdrowiska;
4) obszar ochrony uzdrowiskowej – obszar spełniający warunki, o których mowa w art. 34 ust. 1 pkt 1, 2, 4 i 5, któremu został nadany status obszaru ochrony uzdrowiskowej;
5) operat uzdrowiskowy – dokument zawierający charakterystykę wyodrębnionego obszaru pod względem możliwości uznania go za uzdrowisko albo obszar ochrony uzdrowiskowej, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych na tym obszarze naturalnych surowców leczniczych i klimatu;
6) strefy ochrony uzdrowiskowej – części obszaru uzdrowiska albo obszaru ochrony uzdrowiskowej, określone w statucie uzdrowiska, wydzielone w celu ochrony czynników leczniczych i naturalnych surowców leczniczych, walorów środowiska i urządzeń uzdrowiskowych;
7) urządzenia lecznictwa uzdrowiskowego – urządzenia służące do leczniczego wykorzystania naturalnych surowców leczniczych oraz właściwości leczniczych klimatu;
8) naturalne surowce lecznicze – gazy lecznicze oraz kopaliny lecznicze, w tym wody lecznicze i peloidy, których właściwości lecznicze zostały potwierdzone na zasadach określonych w ustawie;
9) właściwości lecznicze klimatu – czynniki atmosferyczne sprzyjające zachowaniu zdrowia, leczeniu lub łagodzeniu skutków lub objawów chorób;
10) zakład lecznictwa uzdrowiskowego – zakład leczniczy, w którym podmiot leczniczy wykonuje działalność leczniczą w rodzaju ambulatoryjne lub stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, działający na obszarze uzdrowiska, utworzony w celu udzielania świadczeń zdrowotnych z zakresu lecznictwa uzdrowiskowego albo rehabilitacji uzdrowiskowej, w ramach kierunków leczniczych i przeciwwskazań ustalonych dla danego uzdrowiska, w szczególności wykorzystujących warunki naturalne uzdrowiska przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych;
11) tereny zieleni – powierzchnie gruntu pokryte roślinnością trwałą lub sezonową;
12) tereny biologicznie czynne – tereny z nawierzchnią ziemną urządzoną w sposób zapewniający naturalną wegetację, w szczególności jako trawniki lub kwietniki, a także stanowiące 50 % sumy powierzchni tarasów i stropodachów z taką nawierzchnią, nie mniejszej jednak niż 10 m2, oraz wodę powierzchniową na tych terenach;
13) zakład przemysłowy – zespół budynków i urządzeń wraz z terenem, na którym prowadzi się działalność wytwórczą polegającą na przekształcaniu mechanicznym, fizycznym lub chemicznym materiału, substancji lub ich części składowych w nowy produkt;
14) powierzchnia użytkowania – powierzchnię budynku lub jego części, mierzoną po wewnętrznej długości ścian na wszystkich kondygnacjach, oraz powierzchnię pomieszczeń pomocniczych, takich jak: magazyny, biura, ekspozycje wystawowe.

Do zadań przychodni uzdrowiskowej należy zapewnienie pacjentowi:
1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2024 r. poz. 858, 1222, 1593, 1615 i 1915 oraz z 2025 r. poz. 129, 304, 620, 637 i 779.
1) ambulatoryjnych świadczeń zdrowotnych, w tym świadczeń profilaktycznych, z wykorzystaniem naturalnych surowców leczniczych zleconych przez lekarza;
2) edukacji zdrowotnej.

Art. 11a. Do zadań zakładu przyrodoleczniczego należy udzielanie zabiegów z zakresu fizjoterapii.

Art. 11b. Do zadań szpitala w urządzonym podziemnym wyrobisku górniczym należy zapewnienie pacjentowi, którego skierowano na leczenie uzdrowiskowe albo rehabilitację uzdrowiskową:
1) całodobowych świadczeń opieki zdrowotnej w warunkach stacjonarnych;
2) całodobowej opieki lekarskiej i pielęgniarskiej;
3) przewidzianych programem leczenia zabiegów;
4) korzystania z naturalnych surowców leczniczych oraz urządzeń lecznictwa uzdrowiskowego;
5) edukacji zdrowotnej.

Art. 11c. 1. Do zadań sanatorium w urządzonym podziemnym wyrobisku górniczym należy zapewnienie pacjentowi, którego skierowano na leczenie uzdrowiskowe albo rehabilitację uzdrowiskową:
1) całodobowych świadczeń opieki zdrowotnej w warunkach stacjonarnych lub ambulatoryjnych;
2) opieki lekarskiej i całodobowej opieki pielęgniarskiej;
3) przewidzianych programem leczenia zabiegów;
4) świadczeń profilaktycznych;
5) edukacji zdrowotnej. 2. Świadczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują związane z leczeniem uzdrowiskowym albo rehabilitacją uzdrowiskową świadczenia zdrowotne rzeczowe, o których mowa w art. 5 pkt 37 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

1. Do zadań ministra właściwego do spraw zdrowia należy w szczególności:
1) określanie kierunków działalności uzdrowisk w zakresie lecznictwa uzdrowiskowego;
2) ustalanie kierunków leczniczych dla poszczególnych uzdrowisk w oparciu o naturalne surowce o potwierdzonych właściwościach leczniczych i klimat;
3) monitorowanie zachowania warunków leczniczych i środowiskowych warunkujących przyznanie i utrzymanie statusu uzdrowiska albo statusu obszaru ochrony uzdrowiskowej;
4) określanie wymagań, jakim powinny odpowiadać zakłady lecznictwa uzdrowiskowego i urządzenia lecznictwa uzdrowiskowego;
5) potwierdzenie spełnienia warunków koniecznych do nadania danemu obszarowi statusu uzdrowiska albo statusu obszaru ochrony uzdrowiskowej albo utrzymania tego statusu na podstawie operatu uzdrowiskowego;
6) opracowanie wzorcowego statutu uzdrowiska i wzorcowego statutu obszaru ochrony uzdrowiskowej;
7) występowanie do Prezesa Rady Ministrów o nadanie danemu obszarowi statusu uzdrowiska albo statusu obszaru ochrony uzdrowiskowej lub pozbawianie danego obszaru takiego statusu;
8) (uchylony)
9) ustalanie zasad kierowania i kwalifikowania pacjentów do zakładów lecznictwa uzdrowiskowego;
10) rozpatrywanie odwołań od decyzji wojewody. 2. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, wymagania, jakim powinny odpowiadać zakłady i urządzenia lecznictwa uzdrowiskowego, kierując się bezpieczeństwem pacjenta i koniecznością zachowania standardów świadczeń opieki zdrowotnej, a także wskazaniami nauki i praktyki. 3. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, sposób kierowania i kwalifikowania pacjentów do zakładów lecznictwa uzdrowiskowego, w tym przeciwwskazania do leczenia uzdrowiskowego albo rehabilitacji uzdrowis- kowej stanowiące podstawę kwalifikowania pacjenta, kierując się bezpieczeństwem pacjenta, a także wskazaniem nauki i praktyki. 4. (uchylony)

1. W ramach nadzoru, o którym mowa w art. 17 ust. 1, minister
właściwy do spraw zdrowia jest uprawniony w szczególności do:
1) oceny zgodności lecznictwa uzdrowiskowego z kierunkami leczniczymi,
o których mowa w art. 13 ust. 1;
2) żądania udostępnienia dokumentów związanych z działalnością zakładów
lecznictwa uzdrowiskowego oraz zapoznawania się z ich treścią;
3) żądania przekazania wszelkich informacji i wyjaśnień dotyczących
działalności zakładów lecznictwa uzdrowiskowego;
4) przeprowadzania kontroli na terenie zakładów lecznictwa uzdrowiskowego
i żądania wyjaśnień potrzebnych dla oceny ich działalności i jakości
świadczeń opieki zdrowotnej oraz funkcjonowania zakładów lecznictwa
uzdrowiskowego.
2. Minister właściwy do spraw zdrowia, przedstawiając pisemne żądania,
o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, wskazuje termin ich wykonania.
3. W przypadku stwierdzenia, na podstawie ust. 1, naruszenia przepisów
ustawy minister właściwy do spraw zdrowia powiadamia kierownika zakładu
lecznictwa uzdrowiskowego o stwierdzonych nieprawidłowościach oraz:
1) wydaje zalecenia pokontrolne mające na celu usunięcie stwierdzonych
nieprawidłowości,
2) wydaje w miarę potrzeby decyzje administracyjne nakazujące usunięcie
stwierdzonych nieprawidłowości
– wyznaczając termin do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości
i dostosowania działalności do przepisów ustawy.
4. W przypadku gdy został złożony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy,
termin do usunięcia nieprawidłowości, o którym mowa w ust. 3, liczy się od dnia
doręczenia zalecenia lub decyzji po rozpatrzeniu wniosku.
5. W terminie 14 dni od dnia upływu terminu wyznaczonego do usunięcia
nieprawidłowości zakład lecznictwa uzdrowiskowego informuje pisemnie ministra
właściwego do spraw zdrowia o sposobie usunięcia nieprawidłowości.
6. Przepisy ust. 1 pkt 2–4 i ust. 2–5 stosuje się odpowiednio do wojewody.

1. Osoba przeprowadzająca kontrolę nie może być jednocześnie:
1) pracownikiem Narodowego Funduszu Zdrowia, świadczeniodawcy, o którym mowa w pkt 3, gminy uzdrowiskowej lub zakładu lecznictwa uzdrowiskowego;
2) właścicielem zakładu lecznictwa uzdrowiskowego;
3) świadczeniodawcą, który zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rozumieniu przepisów ustawy, o której mowa w art. 16 ust. 1;
4) osobą współpracującą z zakładem lecznictwa uzdrowiskowego lub świadczeniodawcą, o którym mowa w pkt 3;
5) członkiem organów zakładu ubezpieczeń prowadzącego działalność ubezpieczeniową na podstawie ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 838, 1565 i 1863 oraz z 2025 r. poz. 146, 820 i 1069). 2. Osoba, o której mowa w ust. 1, podlega wyłączeniu od udziału w kontroli z mocy ustawy, jeżeli:
1) pozostaje z zakładem lecznictwa uzdrowiskowego lub gminą uzdrowiskową w takim stosunku prawnym lub faktycznym, że wynik kontroli może mieć wpływ na jej prawa lub obowiązki;
2) kontrola dotyczy jej małżonka, krewnych lub powinowatych do drugiego stopnia;
3) kontrola dotyczy osoby związanej z nią z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli. 3. Powody wyłączenia, o których mowa w ust. 2, trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli. 4. Niezależnie od przyczyn wymienionych w ust. 2, minister właściwy do spraw zdrowia wyłącza osobę przeprowadzającą kontrolę na jej żądanie lub na wniosek zakładu lecznictwa uzdrowiskowego lub organu gminy uzdrowiskowej, jeżeli między tą osobą a zakładem lecznictwa uzdrowiskowego zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do jej bezstronności. 5. Wyłączona osoba przeprowadzająca kontrolę podejmuje wyłącznie czynności niecierpiące zwłoki ze względu na interes społeczny lub ważny interes zakładu lecznictwa uzdrowiskowego. 6. Przepisy ust. 1–5 stosuje się do osób przeprowadzających kontrolę w imieniu Ministra Obrony Narodowej i ministra właściwego do spraw wewnętrznych.

1. Wojewoda powołuje i odwołuje naczelnego lekarza uzdrowiska.
Wojewoda może powołać naczelnego lekarza uzdrowiska dla więcej niż jednego
uzdrowiska na terenie danego województwa.
1a. Wojewoda przekazuje ministrowi właściwemu do spraw zdrowia
informację o powołaniu albo odwołaniu naczelnego lekarza uzdrowiska.
2. Naczelny lekarz uzdrowiska, o którym mowa w ust. 1, sprawuje nadzór nad
jakością świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych przez zakłady lecznictwa
uzdrowiskowego.
3. Naczelny lekarz uzdrowiska, za pośrednictwem wojewody, co 12 miesięcy
składa informację o swojej działalności ministrowi właściwemu do spraw zdrowia.
4. (uchylony)

Art. 24a. 1. W ramach nadzoru, o którym mowa w art. 24 ust. 2, naczelny
lekarz uzdrowiska jest uprawniony w szczególności do:
1) żądania udostępnienia dokumentów związanych z działalnością zakładów
lecznictwa uzdrowiskowego oraz zapoznawania się z ich treścią;
2) żądania przekazania wszelkich informacji i wyjaśnień dotyczących
działalności zakładów lecznictwa uzdrowiskowego;
3) przeprowadzania kontroli na terenie zakładów lecznictwa uzdrowiskowego
i żądania wyjaśnień potrzebnych do oceny ich działalności i jakości
udzielanych przez nie świadczeń zdrowotnych oraz funkcjonowania tych
zakładów.
2. Naczelny lekarz uzdrowiska nie może przeprowadzać kontroli, o której
mowa w ust. 1 pkt 3, jeżeli jest:
1) właścicielem zakładu lecznictwa uzdrowiskowego;
2) świadczeniodawcą, który zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki
zdrowotnej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r.
o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych;
3) osobą współpracującą z zakładem lecznictwa uzdrowiskowego lub
świadczeniodawcą, o którym mowa w pkt 2.
3. W przypadku, o którym mowa w ust. 2, kontrolę przeprowadzają osoby,
o których mowa w art. 21 ust. 1.

Do zadań naczelnego lekarza uzdrowiska należy w szczególności:
1) współdziałanie z osobami sprawującymi nadzór specjalistyczny na obszarze
danego województwa;
2) współdziałanie z organami jednostek samorządu terytorialnego i podmiotami
wykonującymi działalność leczniczą, ze szczególnym uwzględnieniem spraw
dotyczących pacjentów;
3) monitorowanie i inicjowanie porozumień między podmiotami prowadzącymi
zakłady lecznictwa uzdrowiskowego w sprawie udzielania świadczeń
zdrowotnych, prawidłowej eksploatacji naturalnych surowców leczniczych i
prawidłowego wykorzystania kadr medycznych;
4) przeprowadzanie planowanych i doraźnych kontroli stanu oraz
funkcjonowania urządzeń lecznictwa uzdrowiskowego ze szczególnym
uwzględnieniem wymagań sanitarnych;
5) zgłaszanie wniosków w sprawie stanu i funkcjonowania urządzeń lecznictwa
uzdrowiskowego;
6) współpraca z zakładami górniczymi znajdującymi się na obszarze uzdrowiska
lub obszarze ochrony uzdrowiskowej i podmiotami posiadającymi koncesję
na wydobywanie i eksploatację naturalnych surowców leczniczych
w sprawach prawidłowego wykorzystania tych surowców;
7) zgłaszanie wniosków w sprawie warunków naturalnych i właściwego
kształtowania czynników środowiskowych w uzdrowisku lub na obszarze
ochrony uzdrowiskowej.

1. Naczelny lekarz uzdrowiska prowadzi dokumentację związaną
z nadzorem nad lecznictwem uzdrowiskowym oraz ewidencję zakładów lecznictwa
uzdrowiskowego i urządzeń lecznictwa uzdrowiskowego, znajdujących się na
obszarze uzdrowiska.
2. Ewidencja, o której mowa w ust. 1, zawiera:
1) nazwę zakładu lecznictwa uzdrowiskowego lub urządzenia lecznictwa
uzdrowiskowego;
2) rodzaj zakładu lecznictwa uzdrowiskowego lub urządzenia lecznictwa
uzdrowiskowego;
3) określenie podmiotu, który utworzył zakład lecznictwa uzdrowiskowego;
4) regulamin określający sposób korzystania z urządzenia lecznictwa
uzdrowiskowego;
5) dane dotyczące zakresu i rodzaju udzielanych świadczeń zdrowotnych;
6) informacje o kwalifikacjach pracowników na poszczególnych rodzajach
stanowisk związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych;
7) datę wpisu do ewidencji.
3. Kierownik zakładu lecznictwa uzdrowiskowego zgłasza zakład lub
urządzenia lecznictwa uzdrowiskowego do ewidencji, o której mowa w ust. 1, po
uzyskaniu wpisu tego zakładu do rejestru podmiotów wykonujących działalność
leczniczą, o którym mowa w ustawie z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności
leczniczej.
4. Zgłoszenie zawiera informacje, o których mowa w ust. 2 pkt 1–6.
5. Kierownik zakładu lecznictwa uzdrowiskowego jest obowiązany
niezwłocznie zgłosić naczelnemu lekarzowi uzdrowiska zmiany danych objętych
ewidencją, o której mowa w ust. 1.

1. O potwierdzenie właściwości leczniczych naturalnych surowców
leczniczych i właściwości leczniczych klimatu do jednostek uprawnionych
występuje gmina, która występuje o nadanie obszarowi statusu uzdrowiska albo
statusu obszaru ochrony uzdrowiskowej.
2. Potwierdzenia właściwości leczniczych naturalnych surowców leczniczych
i właściwości leczniczych klimatu dokonują jednostki uprawnione do tego przez
ministra właściwego do spraw zdrowia, na podstawie przeprowadzonych badań.
3. Potwierdzenie właściwości leczniczych naturalnych surowców leczniczych
i właściwości leczniczych klimatu odbywa się na podstawie udokumentowanych badań potwierdzających te właściwości oraz wykluczających negatywne oddziaływanie na organizm ludzki.
4. Jednostka uprawniona, o której mowa w ust. 2, wydaje gminie świadectwo
dokumentujące potwierdzenie właściwości leczniczych naturalnych surowców
leczniczych i właściwości leczniczych klimatu.
5. Minister właściwy do spraw zdrowia, w porozumieniu z ministrem
właściwym do spraw środowiska oraz ministrem właściwym do spraw klimatu,
określi, w drodze rozporządzenia:
1) zakres badań niezbędnych do ustalenia właściwości leczniczych naturalnych
surowców leczniczych i właściwości leczniczych klimatu, o których mowa
w ust. 2,
2) kryteria oceny właściwości leczniczych naturalnych surowców leczniczych
i właściwości leczniczych klimatu,
3) wzór świadectwa, o którym mowa w ust. 4
– kierując się odpowiednio koniecznością zapewnienia możliwie najlepszych
warunków dla lecznictwa uzdrowiskowego oraz wskazaniami nauki i praktyki,
a także koniecznością uwzględnienia zakresu danych niezbędnych do prawidłowej
identyfikacji jednostki, o której mowa w ust. 2.
6. Minister właściwy do spraw zdrowia ogłasza, w drodze obwieszczenia,
w dzienniku urzędowym wydawanym przez tego ministra oraz na stronie
internetowej ministerstwa aktualny wykaz jednostek, o których mowa w ust. 2.

1. Jednostka ubiegająca się o prawo do wydawania świadectw, o których mowa w art. 36 ust. 4, występuje do ministra właściwego do spraw zdrowia o prawo do wydawania świadectw. 2. O prawo do wydawania świadectw, o których mowa w art. 36 ust. 4, mogą ubiegać się w szczególności szkoły wyższe, jednostki badawczo-rozwojowe lub placówki naukowe Polskiej Akademii Nauk. 3. Wniosek jednostki, o której mowa w ust. 1, zawiera dokumenty potwierdzające posiadanie odpowiedniego potencjału naukowego niezbędnego do tego celu, a w szczególności:
1) sprzętu umożliwiającego przeprowadzanie badań niezbędnych do ustalenia właściwości leczniczych naturalnych surowców leczniczych i właściwości leczniczych klimatu;
2) wykwalifikowanej kadry naukowej dającej rękojmię właściwej oceny wyników badań;
3) odpowiedniej do przeprowadzania badań bazy lokalowej. 4. Udzielenie prawa do wydawania świadectw, o których mowa w art. 36 ust. 4, odmowa udzielenia prawa oraz cofnięcie tego prawa następuje w drodze decyzji administracyjnej. Decyzji o cofnięciu prawa do wydawania świadectw nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. 4a. Do postępowania w sprawie udzielenia prawa do wydawania świadectw, o których mowa w art. 36 ust. 4, stosuje się przepisy działu II rozdziału 14 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 oraz z 2025 r. poz. 769). 4b. Sprawę udzielenia prawa do wydawania świadectw, o których mowa w art. 36 ust. 4, uznaje się za załatwioną milcząco w sposób w całości uwzględniający żądanie jednostki ubiegającej się o to prawo, jeżeli w terminie 30 dni od daty doręczenia wniosku minister właściwy do spraw zdrowia nie wyda decyzji albo postanowienia, o których mowa w art. 122a § 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. 5. Minister właściwy do spraw zdrowia cofa prawo do wydawania świadectw, o których mowa w art. 36 ust. 4, jeżeli jednostka uprawniona:
1) przestała spełniać warunki wymagane do uzyskania tego prawa;
2) uniemożliwia przeprowadzenie kontroli niezbędnej do stwierdzenia, czy spełnia warunki wymagane do uzyskania tego prawa. 6. W sprawach nieuregulowanych w ust. 1–5 stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. 7. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, tryb przeprowadzania kontroli jednostek uprawnionych, uwzględniając w szczególności sposób dokonywania poszczególnych czynności kontrolnych, ich zakres oraz dokumentację przebiegu kontroli, mając na uwadze potrzebę zapewnienia sprawnego przeprowadzenia kontroli. 8. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe wymagania, jakie powinna spełniać jednostka uprawniona, uwzględniając w szczególności konieczność sprecyzowania wymagań, o których mowa w ust. 3, a także wskazania nauki.

Na obszarze uzdrowiska lub obszarze ochrony uzdrowiskowej wydziela się trzy rodzaje stref ochrony uzdrowiskowej, oznaczone literami „A”, „B” i „C”:
1) strefa „A”, dla której procentowy udział terenów zieleni wynosi nie mniej niż 65 %, obejmuje obszar, na którym są zlokalizowane lub planowane zakłady lecznictwa uzdrowiskowego i urządzenia lecznictwa uzdrowiskowego, a także inne obiekty służące lecznictwu uzdrowiskowemu lub obsłudze pacjenta lub turysty, w zakresie nieutrudniającym funkcjonowania lecznictwa uzdrowiskowego, w szczególności: pensjonaty, restauracje lub kawiarnie;
2) strefa „B”, dla której procentowy udział terenów zieleni wynosi nie mniej niż 50 %, obejmuje obszar przyległy do strefy „A” i stanowiący jej otoczenie, który jest przeznaczony dla niemających negatywnego wpływu na właściwości lecznicze uzdrowiska lub obszaru ochrony uzdrowiskowej oraz nieuciążliwych dla pacjentów – obiektów usługowych, turystycznych, w tym hoteli, rekreacyjnych, sportowych i komunalnych, budownictwa mieszkaniowego oraz innych związanych z zaspokajaniem potrzeb osób przebywających na tym obszarze lub objęty granicami parku narodowego lub rezerwatu przyrody albo jest lasem, morzem lub jeziorem;
3) strefa „C”, dla której procentowy udział terenów biologicznie czynnych wynosi nie mniej niż 45 %, obejmuje obszar przyległy do strefy „B” i stanowiący jej otoczenie oraz obszar mający wpływ na zachowanie walorów krajobrazowych, klimatycznych oraz ochronę złóż naturalnych surowców leczniczych.

Art. 38a. 1. W strefie „A” ochrony uzdrowiskowej zabrania się:
1) budowy w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418):
a) zakładów przemysłowych,
b) budynków mieszkalnych jednorodzinnych i wielorodzinnych,
c) garaży wolno stojących,
d) obiektów handlowych o powierzchni użytkowania większej niż 400 m2,
e) stacji paliw oraz punktów dystrybucji produktów naftowych,
f) autostrad i dróg ekspresowych,
g) parkingów naziemnych o liczbie miejsc postojowych większej niż 15 % miejsc noclegowych w szpitalach uzdrowiskowych, sanatoriach uzdrowiskowych i pensjonatach, nie większej jednak niż 30 miejsc postojowych, oraz parkingów naziemnych przed obiektami usługowymi o liczbie miejsc postojowych nie większej niż 10,
h) (uchylona)
i) obiektów budowlanych mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, w szczególności takich jak: warsztaty samochodowe, wędzarnie, garbarnie, z wyjątkiem obiektów budowlanych służących poprawie stanu sanitarnego uzdrowiska, w szczególności takich jak: sieć wodno-kanalizacyjna, sieć gazowa, kotłownie gazowe, wiercenia wykonywane w celu ujmowania wód leczniczych,
j) zapór piętrzących wodę na rzekach oraz elektrowni wodnych i wiatrowych;
2) uruchamiania składowisk odpadów stałych i płynnych, punktów skupu złomu i punktów skupu produktów rolnych, składów nawozów sztucznych, środków chemicznych i składów opału;
3) uruchamiania pól biwakowych i campingowych, budowy domków turystycznych i campingowych;
4) prowadzenia targowisk, z wyjątkiem punktów sprzedaży pamiątek, wyrobów ludowych, produktów regionalnych, w formach i miejscach wyznaczonych przez gminę;
5) prowadzenia działalności rolniczej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r. poz. 775, 894 i
896);
6) trzymania zwierząt gospodarskich w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (Dz. U. z 2021 r. poz. 36);
7) organizacji rajdów samochodowych i motorowych;
8) organizowania imprez masowych w rozumieniu ustawy z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 616), zakłócających proces leczenia uzdrowiskowego albo rehabilitacji uzdrowiskowej, i działalności o charakterze rozrywkowym zakłócającej ciszę nocną w godz. 2200–600, z wyjątkiem imprez masowych znajdujących się w harmonogramie imprez gminnych;
9) pozyskiwania surowców mineralnych innych niż naturalne surowce lecznicze;
10) wyrębu drzew leśnych i parkowych, z wyjątkiem cięć pielęgnacyjnych;
11) prowadzenia robót melioracyjnych i innych działań powodujących niekorzystną zmianę istniejących stosunków wodnych;
12) prowadzenia działań mających negatywny wpływ na fizjografię uzdrowiska i jego układ urbanistyczny lub właściwości lecznicze klimatu. 2. W strefie „B” ochrony uzdrowiskowej zabrania się:
1) budowy w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane:
a) stacji paliw, bliżej niż 500 m od granicy strefy „A” ochrony uzdrowiskowej,
b) (uchylona)
c) parkingów naziemnych o liczbie miejsc postojowych powyżej 50, z wyjątkiem podziemnych i naziemnych parkingów wielopoziomowych;
2) wyrębu drzew leśnych i parkowych, z wyjątkiem cięć pielęgnacyjnych i wyrębu określonego w planie urządzenia lasu;
3) budowy lub innych czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, d oraz pkt 2, 9, 11 i 12. 3. W strefie „C” ochrony uzdrowiskowej zabrania się budowy lub innych czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, pkt 9, 11 i 12 oraz w ust. 2 pkt 2.

Art. 38b. Gmina, która na podstawie decyzji ministra właściwego do spraw zdrowia uzyska potwierdzenie możliwości prowadzenia lecznictwa uzdrowiskowego na swoim obszarze, sporządza i uchwala miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla strefy „A” ochrony uzdrowiskowej, na zasadach określonych w odrębnych przepisach, w terminie do 2 lat od dnia otrzymania tej decyzji.

1. Gmina, która zamierza wystąpić o nadanie danemu obszarowi statusu uzdrowiska albo statusu obszaru ochrony uzdrowiskowej, w celu określenia możliwości prowadzenia lecznictwa uzdrowiskowego na tym obszarze, sporządza operat uzdrowiskowy. 2. Operat uzdrowiskowy jest sporządzany w formie pisemnej, w podziale na część opisową i graficzną. 3. Część opisową operatu uzdrowiskowego sporządza się również w formie elektronicznej. 4. W części opisowej operatu uzdrowiskowego uwzględnia się w szczególności:
1) nazwę gminy;
2) określenie obszaru, który będzie objęty wystąpieniem o nadanie statusu uzdrowiska albo statusu obszaru ochrony uzdrowiskowej;
3) opis zagospodarowania przestrzennego obszaru, o którym mowa w pkt 2, z uwzględnieniem powierzchni i granic stref ochrony uzdrowiskowej, dokładnych danych o lokalizacji i stanie infrastruktury technicznej, w tym komunikacyjnej, oraz prowadzonych robotach budowlanych dotyczących tej infrastruktury, a także terenów przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod lecznictwo uzdrowiskowe oraz działalność rekreacyjno-wypoczynkową i działalność gospodarczą;
4) określenie projektowanych stref ochrony uzdrowiskowej wraz z określeniem koniecznych do zachowania terenów zieleni i terenów biologicznie czynnych;
5) opis właściwości leczniczych naturalnych surowców leczniczych i właściwości leczniczych klimatu na obszarze, który będzie objęty wystąpieniem o nadanie statusu uzdrowiska albo statusu obszaru ochrony uzdrowiskowej;
6) świadectwa potwierdzające właściwości lecznicze naturalnych surowców leczniczych i właściwości lecznicze klimatu;
7) informacje na temat działających zakładów lecznictwa uzdrowiskowego oraz urządzeń lecznictwa uzdrowiskowego lub dane o planach w tym zakresie;
8) wskazanie kierunków leczniczych i przeciwwskazań dla przyszłego uzdrowiska;
9) opis istniejących obszarów i terenów górniczych ze wskazaniem, zgodnie z przepisami prawa geologicznego i górniczego, ich wyznaczonych granic lub projektowanego położenia, nazwy kopaliny głównej oraz towarzyszącej;
10) informacje o ujęciach wody, sieci wodno-kanalizacyjnej, oczyszczalniach ścieków, gospodarce odpadami oraz o mogących wystąpić zagrożeniach ekologicznych;
11) informacje o stanie czystości powietrza oraz natężeniu hałasu, opracowane zgodnie z odrębnymi przepisami;
12) datę sporządzenia i podpis wójta (burmistrza, prezydenta miasta). 5. Część graficzna operatu uzdrowiskowego obejmuje mapy obszaru, któremu ma zostać nadany status uzdrowiska albo status obszaru ochrony uzdrowiskowej, z zaznaczeniem poszczególnych planowanych stref ochrony uzdrowiskowej oraz graficznym przedstawieniem informacji, o których mowa w ust. 4 pkt 3, 4, 7, 9 i 10. 6. Część graficzną sporządza się w skali nie mniejszej niż 1:5000 dla projektowanej strefy „A” ochrony uzdrowiskowej, 1:10 000 wspólnie dla stref „A” i „B” ochrony uzdrowiskowej oraz 1:25 000 wspólnie dla stref „A”, „B” i „C” ochrony uzdrowiskowej.

1. Gmina przesyła operat uzdrowiskowy ministrowi właściwemu do
spraw zdrowia w celu potwierdzenia spełnienia warunków koniecznych do nadania
statusu uzdrowiska albo statusu obszaru ochrony uzdrowiskowej przez obszar, dla
którego sporządzono operat uzdrowiskowy.
2. Stwierdzenie, w oparciu o przesłany operat uzdrowiskowy, spełnienia
warunków, o których mowa w art. 34, następuje w drodze decyzji o potwierdzeniu
możliwości prowadzenia lecznictwa uzdrowiskowego na obszarze, dla którego
sporządzono operat uzdrowiskowy.
2a. W decyzji, o której mowa w ust. 2, minister właściwy do spraw zdrowia
ustala kierunki lecznicze dla danego uzdrowiska na podstawie:
1) świadectwa, o którym mowa w art. 36 ust. 4;
2) opinii krajowego konsultanta do spraw balneologii i medycyny fizykalnej
w zakresie skuteczności leczenia uzdrowiskowego albo rehabilitacji
uzdrowiskowej w danym kierunku leczniczym;
3) informacji o kwalifikacjach pracowników na poszczególnych rodzajach
stanowisk związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych;
4) informacji o rodzajach zakładów lecznictwa uzdrowiskowego w danym
uzdrowisku.
3. Minister właściwy do spraw zdrowia występuje do gminy o uzupełnienie
danych lub informacji, o których mowa w art. 39 ust. 4, jeżeli operat uzdrowiskowy
ich nie zawiera.
4. Nieuzupełnienie informacji, o których mowa w art. 39 ust. 4, w terminie
3 miesięcy od dnia otrzymania wystąpienia ministra właściwego do spraw zdrowia,
stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie potwierdzenia możliwości
prowadzenia lecznictwa uzdrowiskowego na obszarze, dla którego sporządzono
operat uzdrowiskowy.

1. Rada gminy, po uzyskaniu decyzji, o której mowa w art. 40 ust. 2, uchwala, na podstawie operatu uzdrowiskowego, statut uzdrowiska lub statut obszaru ochrony uzdrowiskowej, z zastrzeżeniem ust. 3. 2. Statut uzdrowiska albo statut obszaru ochrony uzdrowiskowej zawiera w szczególności:
1) nazwę uzdrowiska lub nazwę obszaru ochrony uzdrowiskowej i określenie jego granic;
2) określenie powierzchni obszaru uzdrowiska wraz z opisem stref ochrony uzdrowiskowej, o których mowa w art. 38;
3) przepisy mające na celu ochronę funkcji leczniczej w uzdrowiskach, określające w szczególności:
a) formy i miejsca prowadzenia punktów sprzedaży pamiątek, wyrobów ludowych, produktów regionalnych lub towarów o podobnym charakterze,
b) formy i miejsca lokalizacji tablic i urządzeń reklamowych;
4) opis właściwości naturalnych surowców leczniczych występujących na terenie uzdrowiska albo obszaru ochrony uzdrowiskowej i właściwości leczniczych klimatu;
5) część graficzną określającą strefy ochrony uzdrowiskowej oraz granice obszaru i terenu górniczego, ustanowionego na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r. poz. 1947, z późn. zm.2))3), obejmującą mapy strefy „A” ochrony uzdrowiskowej w skali 1:5000 z zaznaczonymi ulicami, terenami zieleni, zakładami lecznictwa uzdrowiskowego i urządzeniami lecznictwa uzdrowiskowego, mapy strefy „B” ochrony uzdrowiskowej w skali 1:10 000 oraz mapy strefy „C” ochrony uzdrowiskowej i obszaru górniczego w skali 1:25 000. 2a. Statut uzdrowiska powinien zawierać także wykaz zakładów lecznictwa uzdrowiskowego i urządzeń lecznictwa uzdrowiskowego oraz kierunków leczniczych ustalonych przez ministra właściwego do spraw zdrowia. 3. Rada gminy uchwala statut uzdrowiska lub statut obszaru ochrony uzdrowiskowej w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie rozporządzenia, o którym mowa w art. 42 ust. 2.

1. Minister właściwy do spraw zdrowia, po potwierdzeniu, zgodnie z art. 36 ust. 2, spełnienia przez obszar warunków niezbędnych do uzyskania statusu
2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2006 r. poz. 934, 1217, 1399 i 1834, z 2007 r. poz. 125 i 556, z 2008 r. poz. 865, 958, 1227 i 1505, z 2009 r. poz. 97, z 2010 r. poz. 278 i 489 oraz z 2011 r. poz. 622 i 766.
3) Obecnie ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2024 r. poz. 1290 oraz z 2025 r. poz. 769 i 1023) na podstawie art. 225 tej ustawy. uzdrowiska albo statusu obszaru ochrony uzdrowiskowej, występuje do Rady Ministrów z wnioskiem o nadanie danemu obszarowi statusu uzdrowiska albo statusu obszaru ochrony uzdrowiskowej. 1a. Jeżeli obszar ochrony uzdrowiskowej spełnia wymaganie, o którym mowa w art. 34 ust. 1 pkt 3, i gmina przekaże uzupełniony operat uzdrowiskowy, o którym mowa w art. 40, minister właściwy do spraw zdrowia występuje do Rady Ministrów z wnioskiem o nadanie obszarowi ochrony uzdrowiskowej statusu uzdrowiska. 2. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, nadaje danemu obszarowi status uzdrowiska albo status obszaru ochrony uzdrowiskowej, określając:
1) nazwę uzdrowiska albo nazwę obszaru ochrony uzdrowiskowej,
2) granice obszaru uzdrowiska albo granice obszaru ochrony uzdrowiskowej
3) (uchylony)
– z uwzględnieniem właściwości leczniczych występujących na tym obszarze naturalnych surowców leczniczych i właściwości leczniczych klimatu. 3. Minister właściwy do spraw zdrowia prowadzi rejestr uzdrowisk i obszarów ochrony uzdrowiskowej.

1. Gmina, na obszarze której znajduje się uzdrowisko lub obszar
ochrony uzdrowiskowej, jest obowiązana do sporządzenia i przedstawienia, nie
rzadziej niż raz na 10 lat, ministrowi właściwemu do spraw zdrowia operatu
uzdrowiskowego, celem potwierdzenia spełniania przez jej obszar albo jego część
wymagań określonych w ustawie.
2. Jeżeli na podstawie złożonego operatu uzdrowiskowego minister właściwy
do spraw zdrowia stwierdzi nieprawidłowości, wyznacza okres dostosowawczy
w celu ich usunięcia. Okres ten nie może być dłuższy niż 5 lat.
3. W przypadku nieusunięcia nieprawidłowości, o których mowa w ust. 2,
minister właściwy do spraw zdrowia występuje do Rady Ministrów o pozbawienie
danego obszaru statusu uzdrowiska lub statusu obszaru ochrony uzdrowiskowej.
4. W przypadku, o którym mowa w ust. 3, stosuje się przepisy art. 44 ust. 2
i 3.
5. W przypadku wystąpienia istotnych zmian na obszarze gminy,
w szczególności zmiany granic stref ochrony uzdrowiskowej, kierunków
leczniczych i przeciwwskazań do leczenia w danym uzdrowisku oraz zmiany
liczby zakładów lecznictwa uzdrowiskowego na terenie uzdrowiska, gmina
sporządza uzupełnienie operatu w tym zakresie i przedstawia je ministrowi
właściwemu do spraw zdrowia w celu potwierdzenia, o którym mowa w ust. 1.

Gmina uzdrowiskowa oraz gmina posiadająca status obszaru ochrony uzdrowiskowej, poza zadaniami przewidzianymi przepisami ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, realizuje zadania własne związane z zachowaniem funkcji leczniczych uzdrowiska, w szczególności w zakresie:
1) gospodarki terenami, z uwzględnieniem potrzeb lecznictwa uzdrowiskowego, ochrony złóż naturalnych surowców leczniczych oraz budowy lub innych czynności zabronionych w poszczególnych strefach ochrony uzdrowiskowej;
2) ochrony warunków naturalnych uzdrowiska lub obszaru ochrony uzdrowiskowej oraz spełniania wymagań w zakresie dopuszczalnych norm zanieczyszczeń powietrza, natężenia hałasu, odprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, gos- podarki odpadami, emisji pól elektromagnetycznych, o których mowa w odrębnych przepisach;
3) tworzenia warunków do funkcjonowania zakładów i urządzeń lecznictwa uzdrowiskowego oraz rozwoju infrastruktury komunalnej w celu zaspokajania potrzeb osób przebywających w gminie w celu leczenia uzdrowiskowego;
4) tworzenia i ulepszania infrastruktury komunalnej i technicznej przeznaczonej dla uzdrowisk lub obszarów ochrony uzdrowiskowej, związanej ze spełnieniem warunków, o których mowa w art. 34 ust. 1 pkt 5.

W ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002
r. Nr 9, poz. 84, z późn. zm.) wprowadza się następujące zmiany:
1) w art. 1 po pkt 5 dodaje się pkt 5a w brzmieniu:
„5a) opłatę uzdrowiskową,”;
2) w art. 17:
a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„1. Opłata miejscowa jest pobierana od osób fizycznych przebywających
dłużej niż dobę w celach turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych:
1) w miejscowościach posiadających korzystne właściwości klimatyczne, walory krajobrazowe oraz warunki umożliwiające pobyt
osób w tych celach;
2) w miejscowościach znajdujących się na obszarach, którym nadano status obszaru ochrony uzdrowiskowej na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz
o gminach uzdrowiskowych (Dz. U. Nr 167, poz. 1399)
- za każdy dzień pobytu w takich miejscowościach.”,
b) po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
„1a. Opłata uzdrowiskowa jest pobierana od osób fizycznych przebywających dłużej niż dobę w celach zdrowotnych, turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych w miejscowościach znajdujących się na obszarach, którym nadano status uzdrowiska na zasadach określonych w
ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, za każdy dzień pobytu w takich miejscowościach.”,
c) ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„2. Opłaty miejscowej oraz opłaty uzdrowiskowej nie pobiera się:
1) pod warunkiem wzajemności - od członków personelu przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych oraz innych
osób zrównanych z nimi na podstawie ustaw, umów lub zwyczajów międzynarodowych, jeżeli nie są obywatelami polskimi i nie
mają miejsca pobytu stałego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
2) od osób przebywających w szpitalach,
3) od osób niewidomych i ich przewodników,
4) od podatników podatku od nieruchomości z tytułu posiadania
domów letniskowych położonych w miejscowości, w której pobiera się opłatę miejscową albo uzdrowiskową,
5) od zorganizowanych grup dzieci i młodzieży szkolnej.”
d) po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu:
„2a. Od osób, od których pobierana jest opłata uzdrowiskowa, nie pobiera
się opłaty miejscowej.”;
3) w art. 19 pkt 1 otrzymuje brzmienie:
„1) określa zasady ustalania i poboru oraz terminy płatności i wysokość
stawek opłat określonych w ustawie, z tym że:
a) stawka opłaty targowej nie może przekroczyć 597,86 zł dziennie,
b) stawka opłaty miejscowej w miejscowościach, o których mowa w
art. 17 ust. 1 pkt 1, nie może przekroczyć 1,67 zł dziennie,
c) stawka opłaty miejscowej w miejscowościach posiadających status obszaru ochrony uzdrowiskowej nie może przekroczyć 2,40 zł dziennie,
d) stawka opłaty uzdrowiskowej nie może przekroczyć 3,33 zł dziennie,
e) stawka opłaty administracyjnej nie może przekroczyć 199,50 zł,”.