Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych

Kolegia są państwowymi jednostkami budżetowymi.

Art. 3a. 1. Nadzór nad działalnością administracyjną kolegiów sprawuje Prezes Rady Ministrów.
1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2017 r. poz. 648, 768, 935, 1428, 1537, 2169 i 2491 oraz z 2018 r. poz. 106, 138 i 398. 22.03.2018 2. Prezes Rady Ministrów może powierzyć wykonywanie nadzoru, o którym mowa w ust. 1, ministrowi właściwemu do spraw administracji publicznej. 3. (uchylony) 4. Sprawowanie nadzoru nad działalnością administracyjną kolegiów polega w szczególności na:
1) przeprowadzaniu kontroli organizacji i warunków pracy kolegiów, w tym na badaniu:
a) prawidłowości stosowania przepisów regulaminu organizacyjnego,
b) terminowości załatwiania spraw oraz stanu zaległości, ze szczególnym uwzględnieniem spraw, w których postępowanie administracyjne trwa dłużej niż 6 miesięcy,
c) prowadzenia ksiąg i innych urządzeń ewidencyjnych oraz rzetelności sporządzania informacji o działalności kolegium;
2) analizie rocznych informacji o działalności kolegium;
3) rozpatrywaniu skarg na pozaorzeczniczą działalność kolegiów;
4) badaniu zachowania trybu i wymogów wyłaniania kandydatów na prezesa kolegium;
5) badaniu zachowania trybu i wymogów wyłaniania kandydatów na członków kolegium;
6) badaniu prawidłowości przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia okoliczności faktycznych i prawnych uzasadniających odwołanie prezesa kolegium;
7) badaniu prawidłowości przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego w celu ustalenia okoliczności faktycznych i prawnych uzasadniających ukaranie członka kolegium. 5. Organ nadzoru sprawuje nadzór nad kolegiami przy pomocy komórki organizacyjnej właściwej do spraw nadzoru lub właściwej do spraw kontroli. Rozdział 2 Ustrój kolegiów

1. Prezes Rady Ministrów na wniosek zgromadzenia ogólnego kolegium
powołuje prezesa kolegium spośród dwóch kandydatów będących etatowymi
członkami kolegium.
2. Zgromadzenie ogólne kolegium dokonuje wyboru kandydatów na prezesa
kolegium w głosowaniu tajnym, bezwzględną większością głosów, w obecności co
najmniej 3/5 swojego składu. W przypadku uzyskania wymaganej większości głosów
przez więcej niż dwóch kandydatów, wnioskiem zostają objęci dwaj kandydaci, którzy
uzyskali kolejno najwyższą liczbę głosów. W przypadku uzyskania wymaganej
większości głosów przez jednego kandydata lub nieuzyskania wymaganej większości
przez żadnego kandydata, zarządza się ponownie głosowanie w celu wyłonienia
odpowiednio jednego lub dwóch kandydatów. Kandydatem lub kandydatami zostają
te osoby, które uzyskały kolejno największą liczbę głosów.
3. Kadencja prezesa kolegium trwa 6 lat licząc od dnia powołania.
4. Po upływie kadencji dotychczasowy prezes pełni swoje obowiązki do czasu
powołania nowego prezesa kolegium.
5. Zgromadzenie ogólne kolegium w sprawie, o której mowa w ust. 2, zwołuje
się w terminie przypadającym w ciągu 30 dni od dnia upływu kadencji prezesa
kolegium. O terminie zwołania zgromadzenia prezes lub wiceprezes kolegium
zawiadamia przewodniczącego Krajowej Reprezentacji Samorządowych Kolegiów Odwoławczych.
6. Przewodniczący Krajowej Reprezentacji Samorządowych Kolegiów
Odwoławczych ogłasza, w siedzibach samorządowych kolegiów odwoławczych,
informację o terminie zwołania zgromadzenia ogólnego kolegium w sprawie wyboru
kandydatów na prezesa kolegium oraz o przewidzianym w regulaminie
organizacyjnym trybie zgłaszania kandydatów na to stanowisko.

1. Odwołanie prezesa kolegium następuje w przypadku:
1) złożenia rezygnacji ze stanowiska;
2) skazania prawomocnym wyrokiem, orzeczonym za przestępstwo popełnione z winy umyślnej; 22.03.2018
3) gdy przestał spełniać warunki określone w art. 7 ust. 1 pkt 1.
4) (uchylony) 1a. Prezes Rady Ministrów może odwołać prezesa kolegium w przypadku stwierdzenia przez ministra właściwego do spraw administracji publicznej powtarzającego się naruszania prawa podczas wykonywania obowiązków lub uchylania się od ich wykonywania. 2. Prezesa kolegium odwołuje Prezes Rady Ministrów. 3. Odwołanie prezesa kolegium z przyczyny, o której mowa w ust. 1a, następuje na wniosek ministra właściwego do spraw administracji publicznej po przeprowadzeniu, z udziałem zainteresowanego i po zasięgnięciu opinii zgromadzenia ogólnego kolegium, postępowania wyjaśniającego, w którym ustala się występowanie okoliczności wymienionych w tym przepisie. 4. Decyzję o odwołaniu, wraz z uzasadnieniem, doręcza się zainteresowanemu. Na decyzję o odwołaniu zainteresowanemu służy prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Wniesienie skargi wstrzymuje odwołanie ze stanowiska. Sąd administracyjny wyznacza rozprawę w tej sprawie w terminie przypadającym w ciągu 30 dni od dnia przekazania odpowiedzi na skargę. 5. Do postępowania w sprawach, o których mowa w ust. 4, stosuje się odpowiednio przepisy o zaskarżaniu do sądu decyzji administracyjnych. Przepisów art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, 1370 i 2451) nie stosuje się. 6. W razie prawomocnego odwołania prezesa kolegium, wiceprezes kolegium zwołuje niezwłocznie zgromadzenie ogólne kolegium w sprawie, o której mowa w art. 5 ust. 2. Przepisy art. 5 ust. 5 i 6 stosuje się odpowiednio. 7. Po upływie kadencji prezesa kolegium albo odwołaniu prezesa kolegium w związku ze złożoną rezygnacją jego dotychczasowy stosunek pracy przekształca się
– na jego wniosek – w stosunek pracy etatowego członka kolegium, w którym pełnił funkcję albo w którym był zatrudniony przed objęciem stanowiska prezesa. 8. W przypadku gdy przekształcenie stosunku pracy prezesa kolegium powodowałoby przekroczenie liczby członków kolegium, o której mowa w art. 4 ust. 5, albo wynikającej z budżetu państwa liczby etatów kalkulacyjnych i limitu środków na wynagrodzenia, liczby te zwiększa się o jeden, a uzupełnienie środków na wynagrodzenia następuje z rezerwy budżetu państwa przeznaczonej na sfinansowanie nieprzewidzianych zmian organizacyjnych. 22.03.2018

1. Etatowym członkiem kolegium może być osoba, która:
1) ma obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw publicznych;
2) ukończyła magisterskie studia prawnicze lub administracyjne;
3) wykazuje się wysokim poziomem wiedzy prawniczej w zakresie administracji
publicznej oraz ma doświadczenie zawodowe;
4) nie była skazana prawomocnym wyrokiem, orzeczonym za przestępstwo
popełnione z winy umyślnej.
1a. Pozaetatowym członkiem kolegium może być osoba spełniająca wymagania
określone w ust. 1 pkt 1, 3 i 4, jeżeli ma wyższe wykształcenie.
2. Członka kolegium powołuje Prezes Rady Ministrów, na wniosek prezesa
kolegium, zgłoszony po uzyskaniu opinii zgromadzenia ogólnego kolegium, przyjętej
w głosowaniu tajnym, większością głosów, w obecności co najmniej połowy jego składu.
3. Kandydatów na członków kolegium przedstawia jego prezes.
4. Powołanie etatowych członków kolegium następuje na czas nieokreślony.
5. Wiceprezesa powołuje, spośród etatowych członków kolegium, i odwołuje
Prezes Rady Ministrów na wniosek prezesa kolegium.
6. Odwołanie członka kolegium następuje na wniosek prezesa kolegium
w przypadkach określonych w art. 6 ust. 1 pkt 1–3 i w razie prawomocnego
orzeczenia kary wykluczenia ze składu kolegium przez właściwą komisję dyscyplinarną.
7. Pozaetatowi członkowie kolegium wybierani są na okres 6 lat, z tym że co
3 lata następuje wybór połowy ich składu.
8. Prezes kolegium oraz etatowi członkowie kolegium nie mogą należeć do partii
politycznej ani prowadzić działalności politycznej.

1. Członkowie kolegium w zakresie wykonywania czynności określonych ustawą korzystają z ochrony prawnej przysługującej funkcjonariuszom publicznym. 2. Pozaetatowym członkom kolegium, którzy ulegli wypadkowi w czasie wykonywania czynności określonych ustawą, przysługuje:
1) renta inwalidzka2) – w razie zaliczenia do jednej z grup inwalidów3);
2) jednorazowe odszkodowanie – w razie zaliczenia do I 4) lub II grupy inwalidów5). 3. Członkom rodziny osób, które zmarły wskutek wypadków przy pracy określonych w ust. 2, przysługuje renta rodzinna oraz jednorazowe odszkodowanie. 4. Świadczenia wymienione w ust. 2 i 3 wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Art. 10a. Członkostwo w kolegium ustaje z powodu:
2) Obecnie renta z tytułu niezdolności do pracy, na podstawie art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 28 czerwca 1996 r. o zmianie niektórych ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu społecznym (Dz. U. poz. 461), która weszła w życie z dniem 1 września 1997 r.
3) Obecnie niezdolność do pracy, na podstawie art. 10 ust. 2 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
4) Obecnie całkowita niezdolność do pracy oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji, na podstawie art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
5) Obecnie całkowita niezdolność do pracy, na podstawie art. 10 ust. 2 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 22.03.2018
1) śmierci;
2) odwołania;
3) przeniesienia do innego kolegium;
4) trwałej utraty zdolności fizycznej lub psychicznej do pracy na zajmowanym stanowisku, stwierdzonej orzeczeniem lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

1. Prezes kolegium dokonuje, w imieniu kolegium, czynności z zakresu prawa pracy wobec etatowych członków kolegium i pracowników biura kolegium. 2. W sprawach nieuregulowanych w ustawie, dotyczących stosunku pracy etatowych członków kolegium i pracowników biura kolegium, mają odpowiednie zastosowanie przepisy o pracownikach samorządowych. 22.03.2018

Art. 16a. Członek kolegium podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej w związku z postępowaniem uchybiającym jego obowiązkom lub godności zawodowej.

Art. 16b. 1. Karami dyscyplinarnymi są:
1) upomnienie;
2) nagana;
3) nagana z ostrzeżeniem;
4) wykluczenie ze składu kolegium. 2. Odpis orzeczenia kary dyscyplinarnej wraz z uzasadnieniem włącza się do akt osobowych członka kolegium.

Art. 16c. 1. W sprawach dyscyplinarnych członków kolegiów orzekają:
1) w pierwszej instancji – komisja dyscyplinarna kolegium;
2) w drugiej instancji – komisja dyscyplinarna przy Krajowej Reprezentacji Samorządowych Kolegiów Odwoławczych. 2. Komisje dyscyplinarne składają się z trzech etatowych członków kolegiów. 3. Tryb wyboru etatowych członków kolegiów do komisji dyscyplinarnych określi regulamin uchwalony przez Krajową Reprezentację Samorządowych Kolegiów Odwoławczych. 4. Komisje dyscyplinarne są niezawisłe w zakresie orzecznictwa dyscyplinarnego i nie są związane rozstrzygnięciami innych organów stosujących prawo, z wyjątkiem prawomocnego skazującego wyroku sądu, oraz samodzielnie rozstrzygają wszelkie zagadnienia faktyczne i prawne.

Art. 16d. 1. Postępowanie dyscyplinarne wszczyna komisja dyscyplinarna pierwszej instancji na wniosek prezesa kolegium. 2. Prezes kolegium oraz Krajowa Reprezentacja Samorządowych Kolegiów Odwoławczych mogą powoływać, spośród etatowych członków kolegiów, rzeczników dyscyplinarnych, do których należy prowadzenie w ich imieniu postępowania wyjaśniającego oraz popieranie przed komisją dyscyplinarną wniosku o ukaranie. 3. Wymierzenie za ten sam czyn kary w postępowaniu karnym lub w postępowaniu w sprawach o wykroczenia nie stanowi przeszkody do wszczęcia postępowania przed komisją dyscyplinarną. 4. Komisja dyscyplinarna wydaje orzeczenie po przeprowadzeniu rozprawy oraz po wysłuchaniu uczestników postępowania. 22.03.2018 5. Obwiniony członek etatowy kolegium ma prawo do korzystania z pomocy wybranego przez siebie obrońcy. W przypadku obwinionych członków pozaetatowych kolegium, jeżeli nie wybiorą sobie obrońcy, przewodniczący składu orzekającego wyznacza obrońcę z urzędu spośród członków etatowych kolegium. 6. Od orzeczenia komisji dyscyplinarnej kolegium każda ze stron może odwołać się do komisji dyscyplinarnej przy Krajowej Reprezentacji Samorządowych Kolegiów Odwoławczych w ciągu 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. 7. Od orzeczeń komisji dyscyplinarnej przy Krajowej Reprezentacji Samorządowych Kolegiów Odwoławczych stronom służy odwołanie do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania obwinionego sądu apelacyjnego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. 8. Do rozpatrzenia odwołania stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o apelacji. Od orzeczenia sądu apelacyjnego skarga kasacyjna nie przysługuje.

Art. 16e. 1. Postępowanie dyscyplinarne nie może być wszczęte po upływie 4 miesięcy od dnia powzięcia przez właściwy organ wiadomości o popełnieniu czynu uzasadniającego nałożenie kary i po upływie 3 lat od dnia popełnienia tego czynu. Jeżeli czyn stanowi przestępstwo, okres ten nie może być krótszy od okresu przedawnienia ścigania tego przestępstwa. 2. Kary dyscyplinarne ulegają zatarciu po upływie 3 lat od dnia doręczenia ukaranemu prawomocnego orzeczenia o ukaraniu, jeżeli w tym okresie nie został on ponownie ukarany dyscyplinarnie lub sądownie. 3. Do wzywania i przesłuchiwania obwinionego, świadków i biegłych oraz przeprowadzania innych dowodów w postępowaniu wyjaśniającym i dyscyplinarnym stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. 4. Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego oraz wykonywania kar dyscyplinarnych i ich zatarcia. Rozdział 3 Zasady działania kolegium

1. Kolegium orzeka w składzie trzyosobowym, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Składowi orzekającemu przewodniczy prezes lub etatowy członek kolegium. 2. Zasady wyznaczania składów orzekających określa regulamin, o którym mowa w art. 12 ust. 3 pkt 1. 3. Członkowie kolegium nieposiadający wykształcenia prawniczego lub administracyjnego są wyznaczani do składów orzekających z uwzględnieniem ich kwalifikacji zawodowych.

Art. 18a. W postępowaniu przed kolegium nie może reprezentować strony:
1) adwokat wykonujący zawód w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim oraz w spółce jawnej lub cywilnej z wyłącznym udziałem adwokatów lub adwokatów i radców prawnych albo w spółce komandytowej, w której komplementariuszami są wyłącznie adwokaci lub adwokaci i radcowie prawni, przy czym wyłącznym przedmiotem działalności takich spółek jest świadczenie pomocy prawnej,
2) radca prawny wykonujący zawód w kancelarii radcy prawnego oraz w spółce jawnej lub cywilnej z wyłącznym udziałem radców prawnych lub radców prawnych i adwokatów albo w spółce komandytowej, w której komplementariuszami są wyłącznie radcowie prawni lub radcowie prawni i adwokaci, przy czym wyłącznym przedmiotem działalności takich spółek jest świadczenie pomocy prawnej, 22.03.2018
3) doradca podatkowy wykonujący zawód w spółce niemającej osobowości prawnej z wyłącznym udziałem doradców podatkowych
– w których członkiem, wspólnikiem, udziałowcem lub komplementariuszem jest etatowy członek kolegium.

W ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1980 r. Nr 9, poz. 26 i Nr 27, poz. 111, z 1982 r. Nr 7, poz. 55 i Nr 45, poz. 289, z 1983 r. Nr 41, poz. 185, z 1984 r. Nr 34, poz. 183, z 1986 r. Nr 47, poz. 228, z 1987 r. Nr 21, poz. 123 i Nr 33, poz. 186, z 1989 r. Nr 20, poz. 107, z 1990 r. Nr 34, poz. 201 oraz z 1991 r. Nr 100, poz. 442 i Nr 119, poz. 513) wprowadza się następujące zmiany:
1) użyte w art. 5 § 2 pkt 6, art. 22 § 1 pkt 1 i 2, art. 27 § 3, art. 127 § 4, art. 150 § 3, art. 152 § 2 w różnych przypadkach i liczbie wyrazy „kolegium odwoławcze przy sejmiku” zastępuje się użytymi w odpowiednich przypadkach i liczbie wyrazami „samorządowe kolegia odwoławcze”;
2) w art. 17 pkt 1 otrzymuje brzmienie:
„1) w stosunku do organów gmin w sprawach należących do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej - wojewodowie, a w pozostałych sprawach - samorządowe kolegia odwoławcze,”;
3) art. 27a skreśla się;
4) w art. 145 w § 1 pkt 3 otrzymuje brzmienie:
„3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji państwowej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27”;
5) w art. 157 w § 1 po wyrazach „naczelny organ administracji państwowej” dodaje się wyrazy „lub samorządowe kolegium odwoławcze” oraz skreśla zdanie drugie.

W ustawie z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (Dz. U. Nr 16, poz. 95, Nr 32, poz. 191, Nr 34, poz. 199, Nr 43, poz. 253 i Nr 89, poz. 518, z 1991 r. Nr 4, poz. 18 i Nr 110, poz. 473, z 1992 r. Nr 85, poz. 428 i Nr 100, poz. 499 oraz z 1993 r. Nr 17, poz. 78) wprowadza się następujące zmiany:
1) w art. 39: a) ust. 4 otrzymuje brzmienie:
„4. Z zastrzeżeniem ust. 5, od decyzji administracyjnych wydawanych przez organy gminy służy odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego.”,
b) dodaje się ust. 5 w brzmieniu:
„5. Od decyzji administracyjnych wydawanych przez organy gminy w sprawach zleconych z zakresu administracji rządowej służy odwołanie do wojewody.”;
2) w art. 77 w ust. 1 pkt 11 otrzymuje brzmienie:
„11) wybór przewodniczącego oraz powoływanie jego zastępcy i pozostałych członków samorządowego kolegium odwoławczego, o którym mowa w art. 39 ust. 4, a także ich odwoływanie - na zasadach określonych odrębną ustawą,”;
3) art. 81 otrzymuje brzmienie:
„Art. 81. Ustrój oraz zasady działania samorządowego kolegium odwoławczego określa odrębna ustawa.”;
4) po art. 101 dodaje się art. 101a w brzmieniu:
„Art. 101a. 1. Przepisy art. 101 stosuje się odpowiednio, gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich. 2. W przypadkach, o których mowa w ust. 1, sąd administracyjny może nakazać organowi nadzoru wykonanie niezbędnych czynności na rzecz skarżącego, na koszt i ryzyko gminy.”;
5) w art. 102 wyrazy „kolegia odwoławcze przy sejmikach” zastępuje się wyrazami „samorządowe kolegia odwoławcze”.

1. Członkowie dotychczasowych kolegiów odwoławczych przy sejmikach samorządowych, wykonujący tę funkcję w ramach stosunku pracy, stają się, z dniem wejścia w życie ustawy, etatowymi członkami terytorialnie odpowiedniego kolegium, chyba że nie spełniają warunków, o których mowa w art. 5 ust. 1. 2. Do czasu wyboru pozaetatowych członków kolegiów w trybie art. 32 ust. 2 członkowie kolegiów odwoławczych przy sejmikach samorządowych, o których mowa w ust. 1, niespełniający warunków określonych w art. 5 ust. 1, stają się, z dniem wejścia w życie ustawy, pozaetatowymi członkami kolegiów. 3. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio do członków kolegiów odwoławczych przy sejmikach samorządowych, którzy do czasu wejścia w życie ustawy pozaetatowo wykonywali tę funkcję. 4. Stosunek pracy z członkami kolegiów, o których mowa w ust. 1, przekształca się, z dniem wejścia w życie ustawy, w stosunek pracy na podstawie powołania. 5. Stosunek pracy z członkami kolegiów odwoławczych przy sejmikach samorządowych, o których mowa w ust. 2, z dniem wejścia w życie ustawy wygasa. Członkom tym przysługuje od właściwego sejmiku samorządowego odszkodowanie w wysokości równej wynagrodzeniu za okres wypowiedzenia. 22.03.2018