Ustawa o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów

Ustawa z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów

Obowiązuje
Artykuły 59
Wejście w życie 01.01.2006
Ostatnia zmiana 15.03.2024
art.
Widoczne: 59 z 59 artykułów
rozdzial

Rozdział 1 - Przepisy ogólne

art. 1-3
Art. 1
Art. 2
Art. 3
rozdzial

Rozdział 2 - Pobieranie komórek, tkanek lub narządów ze zwłok ludzkich

art. 4-11
Art. 4
1. Komórki, tkanki i narządy mogą być pobierane ze zwłok ludzkich po
stwierdzeniu zgonu w sposób określony w ustawie z dnia 5 grudnia 1996 r.
o zawodach lekarza i lekarza dentysty w celach diagnostycznych, leczniczych,
naukowych i dydaktycznych.
2. Komórki, tkanki lub narządy ze zwłok ludzkich mogą być pobierane również
w czasie sekcji zwłok dokonywanej na podstawie odrębnych przepisów.
Art. 5
1. Pobrania komórek, tkanek lub narządów ze zwłok ludzkich w celu ich
przeszczepienia lub pobrania komórek lub tkanek w celu ich zastosowania u ludzi
można dokonać, jeżeli osoba zmarła nie wyraziła za życia sprzeciwu.
2. W przypadku małoletniego lub innej osoby, która nie ma pełnej zdolności do
czynności prawnych, sprzeciw może wyrazić za ich życia przedstawiciel ustawowy.
3. W przypadku małoletniego powyżej lat szesnastu sprzeciw może wyrazić
również ten małoletni.
4. Przepisów ust. 1–3 nie stosuje się w przypadku pobierania komórek, tkanek i
narządów w celu rozpoznania przyczyny zgonu i oceny w czasie sekcji zwłok
postępowania leczniczego.
Art. 6
1. Sprzeciw wyraża się w formie:
1) wpisu w centralnym rejestrze sprzeciwów na pobranie komórek, tkanek i
narządów ze zwłok ludzkich;
2) oświadczenia pisemnego zaopatrzonego we własnoręczny podpis;
3) oświadczenia ustnego złożonego w obecności co najmniej dwóch świadków,
pisemnie przez nich potwierdzonego.
2. Przepisy ust. 1 stosuje się również do sprzeciwu wyrażanego przez
przedstawiciela ustawowego.
3. Sprzeciw jednego przedstawiciela ustawowego lub osoby, o której mowa w
art. 5 ust. 3, jest skuteczny w stosunku do pozostałych.
4. Sprzeciw może być cofnięty w każdym czasie w formach, o których mowa w ust. 1.
Art. 7
Art. 8
1. Jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie, że zgon nastąpił w wyniku
czynu zabronionego stanowiącego przestępstwo, pobrania komórek, tkanek i narządów można dokonać po uzyskaniu od właściwego prokuratora informacji, że nie wyraża sprzeciwu wobec zamiaru pobrania komórek, tkanek i narządów, a gdy
postępowanie jest prowadzone przeciwko nieletniemu – stanowiska sądu rodzinnego.
2. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw
zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, sposób i tryb uzyskania informacji lub
stanowiska, o których mowa w ust. 1, uwzględniając w szczególności potrzeby
postępowania dowodowego oraz sposób postępowania w przypadkach niecierpiących zwłoki.
Art. 9
1. (uchylony)
2. (uchylony)
3. (uchylony)
4. (uchylony)
5. (uchylony)
6. W postępowaniu obejmującym pobieranie i przeszczepianie komórek, tkanek
lub narządów od osoby zmarłej nie mogą brać udziału lekarze, o których mowa w art.
43a ust. 5 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty,
którzy stwierdzili u tej osoby trwałe nieodwracalne ustanie czynności mózgu (śmierć mózgu).

Art. 9a. 1. (uchylony)
2. W postępowaniu obejmującym pobieranie i przeszczepianie komórek, tkanek
lub narządów od osoby zmarłej nie mogą brać udziału lekarze, o których mowa w art.
43a ust. 6 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty,
którzy stwierdzili u tej osoby nieodwracalne zatrzymanie krążenia poprzedzające pobranie narządów.
3. (uchylony)

Art. 9b. W postępowaniu obejmującym pobieranie i przeszczepianie komórek,
tkanek lub narządów od osoby zmarłej nie może brać udziału lekarz, który stwierdził
zgon tej osoby.
Art. 10
Przed pobraniem komórek, tkanek lub narządów od osoby zmarłej
lekarz lub osoba przez niego upoważniona:
1) zasięgają informacji, czy nie został zgłoszony sprzeciw w formie określonej w
art. 6 ust. 1 pkt 1;
2) ustalają istnienie sprzeciwu wyrażonego w formach, o których mowa w art. 6 ust.
1 pkt 2 i 3, na podstawie dostępnych informacji lub dokumentów.
Art. 11
Lekarz pobierający ze zwłok ludzkich komórki, tkanki lub narządy jest obowiązany zapewnić nadanie zwłokom należytego wyglądu. Rozdział 3 Pobieranie komórek, tkanek lub narządów od żywych dawców
rozdzial

Rozdział 3 - Pobieranie komórek, tkanek lub narządów od żywych dawców

art. 12-19
Art. 12
Art. 13
1. Pobranie komórek, tkanek lub narządu od żywego dawcy na rzecz
osoby niebędącej krewnym w linii prostej, rodzeństwem, osobą przysposobioną lub
małżonkiem, wymaga zgody sądu rejonowego właściwego ze względu na miejsce
zamieszkania lub pobytu dawcy, wydanego w postępowaniu nieprocesowym, po
wysłuchaniu wnioskodawcy oraz po zapoznaniu się z opinią Komisji Etycznej
Krajowej Rady Transplantacyjnej.
2. Przepis ust. 1 nie dotyczy pobrania szpiku i innych regenerujących się
komórek lub tkanek.
3. Sąd wszczyna postępowanie na wniosek kandydata na dawcę. Do wniosku dołącza się:
1) pisemną zgodę biorcy na pobranie komórek, tkanek lub narządu od tego dawcy;
2) opinię Komisji Etycznej Krajowej Rady Transplantacyjnej;
3) orzeczenie kierownika zespołu lekarskiego mającego dokonać przeszczepienia o
zasadności i celowości wykonania zabiegu.
4. Rozpoznanie wniosku, o którym mowa w ust. 3, następuje w terminie 7 dni.
Art. 14
Postępowanie w sprawach, o których mowa w art. 12 ust. 3 oraz art. 13,
jest wolne od opłat sądowych.
Art. 15
1. W celu należytego monitorowania i oceny stanu zdrowia żywych
dawców, od których pobrano narząd do przeszczepienia, tworzy się centralny rejestr
żywych dawców narządów, zwany dalej „rejestrem żywych dawców”.
2. W rejestrze żywych dawców zamieszcza się następujące dane:
1) imię i nazwisko żywego dawcy;
2) datę i miejsce urodzenia żywego dawcy;
3) adres miejsca zamieszkania żywego dawcy;
4) numer PESEL żywego dawcy, jeżeli posiada;
5) datę i miejsce pobrania;
6) narząd, który uległ pobraniu;
7) nazwę i adres podmiotu leczniczego, w którym dokonano pobrania;
8) imię i nazwisko lekarza, który dokonał pobrania;
9) inne informacje medyczne o istotnym znaczeniu.
3. Dane, o których mowa w ust. 2, podmiot leczniczy, w którym dokonano
pobrania, przekazuje niezwłocznie do rejestru żywych dawców.
4. Dane, o których mowa w ust. 2, udostępnia się ministrowi właściwemu do
spraw zdrowia i Krajowej Radzie Transplantacyjnej.
5. Rejestr żywych dawców prowadzi Centrum Organizacyjno-Koordynacyjne do
Spraw Transplantacji „Poltransplant”.
Art. 16
Art. 17
Art. 18
Art. 19
rozdzial

Rozdział 4 - Szczególne rodzaje pobierania i przeszczepiania komórek, tkanek i narządów

art. 20-21
Art. 20
1. Dopuszcza się przeszczepianie komórek, tkanek lub narządów lub
stosowanie u ludzi komórek lub tkanek pochodzących od zwierząt.
2. Przeszczepianie lub stosowanie, o którym mowa w ust. 1, wymaga uzyskania
pozytywnej opinii Krajowej Rady Transplantacyjnej.
3. Do przeszczepiania lub stosowania, o którym mowa w ust. 1, stosuje się
przepisy dotyczące eksperymentów medycznych.
Art. 21
Komórki, tkanki lub narządy mogą być pozyskane w celu przeszczepienia lub komórki lub tkanki mogą być pozyskane w celu zastosowania u ludzi z narządów lub ich części usuniętych z innych przyczyn niż w celu pobrania z nich komórek, tkanek lub narządów, po uzyskaniu zgody na ich użycie od dawcy lub jego przedstawiciela ustawowego. Rozdział 5 Dawstwo komórek, tkanek i narządów lub ich części
rozdzial

Rozdział 5 - Dawstwo komórek, tkanek i narządów lub ich części

art. 22-24
Art. 22
Art. 23
1. Dawcy Przeszczepu i Zasłużonemu Dawcy Przeszczepu przysługują
uprawnienia do korzystania poza kolejnością z ambulatoryjnej opieki zdrowotnej.
2. Dawcy szpiku lub komórek krwiotwórczych z krwi obwodowej oraz dawcy
narządu, który w związku z zabiegiem pobrania doznał uszkodzenia ciała lub rozstroju
zdrowia, przysługuje odszkodowanie na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego.
Art. 24
Podmioty podejmujące działania w zakresie propagowania donacji komórek, tkanek lub narządów są obowiązane poinformować ministra właściwego do spraw zdrowia o zakresie tych działań. Rozdział 6 Banki tkanek i komórek
rozdzial

Rozdział 6 - Banki tkanek i komórek

art. 25-35
Art. 25
W celu gromadzenia, przetwarzania, sterylizacji, przechowywania,
dystrybucji, dopuszczania do obiegu lub prowadzenia działalności przywozowej
tkanek i komórek przeznaczonych do przeszczepienia lub zastosowania u ludzi są
tworzone banki tkanek i komórek.
Art. 26
Art. 27
Art. 28
Art. 29
1. Bank tkanek i komórek opracowuje i wdraża system zapewnienia
jakości określający w szczególności sposób monitorowania stanu tkanek i komórek w
drodze między dawcą a biorcą oraz wszelkich wyrobów medycznych i materiałów
mających bezpośrednio kontakt z tymi tkankami i komórkami.
2. System zapewnienia jakości obejmuje w szczególności następujące
dokumenty:
1) standardowe procedury operacyjne;
2) wytyczne;
3) instrukcje postępowania;
4) formularze sprawozdawcze;
5) karty dawców;
6) informacje w sprawie miejsca przeznaczenia tkanek lub komórek.
3. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia,
wymagania, jakie powinien spełniać system zapewnienia jakości, o którym mowa w
ust. 1, w szczególności wymagania dla przechowywania tkanek i komórek,
rejestrowania danych dawców oraz konieczność utworzenia standardowych procedur
operacyjnych, uwzględniając dokumenty, o których mowa w ust. 2.
Art. 31
Art. 32
Bank tkanek i komórek jest obowiązany:
1) znakować, pakować tkanki i komórki oraz dokumentować te czynności;
2) zapewniać najwyższą jakość tkanek i komórek podczas dystrybucji;
3) zapewnić, aby wszystkie czynności związane z przechowywaniem tkanek i
komórek były przeprowadzane w warunkach kontrolowanych właściwych dla
każdej czynności.

Art. 32a. 1. Bank tkanek i komórek zawiera umowę o przechowywanie komórek
lub tkanek z osobą, która te komórki lub tkanki oddała do przechowania.
2. Umowa, o której mowa w ust. 1, zawiera w szczególności określenie:
1) terminu, w którym upływa okres, na jaki udzielone zostało pozwolenie, o którym
mowa w art. 26 ust. 1;
2) banku lub banków tkanek i komórek posiadających pozwolenie, o którym mowa
w art. 26 ust. 1, do których zostaną przekazane przechowywane komórki lub
tkanki w przypadku zaprzestania prowadzenia działalności przez bank tkanek
i komórek, w tym również w przypadku cofnięcia pozwolenia przez ministra
właściwego do spraw zdrowia.
3. Bank tkanek i komórek informuje osoby, które oddały do przechowania
komórki lub tkanki w tym banku tkanek i komórek, o cofnięciu pozwolenia przez
ministra właściwego do spraw zdrowia.
Art. 34
Art. 35
rozdzial

Rozdział 7 - Postępowanie z komórkami, tkankami oraz narządami w zakładach opieki zdrowotnej i laboratoriach

art. 36-37
Art. 36
Art. 37
rozdzial

Rozdział 8 - Centrum organizacyjno-koordynacyjne do spraw transplantacji „poltransplant”, krajowe centrum bankowania tkanek i komórek i krajowa rada transplantacyjna

art. 38-41
Art. 38
Art. 39
Art. 40
Art. 41
rozdzial

Rozdział 9 - Nadzór

art. 42
Art. 42
rozdzial

Rozdział 10 - Przepisy karne

art. 43-46
Art. 43
Kto rozpowszechnia ogłoszenie o odpłatnym zbyciu, nabyciu lub
o pośredniczeniu w odpłatnym zbyciu lub nabyciu komórki, tkanki lub narządu,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
Art. 44
1. Kto, w celu uzyskania korzyści majątkowej lub osobistej, nabywa,
zbywa, pośredniczy w nabyciu lub zbyciu komórki, tkanki lub narządu bądź bierze
udział w pobieraniu, przeszczepianiu komórek, tkanek lub narządów, zastosowaniu u
ludzi komórek lub tkanek lub udostępnianiu pobranych wbrew przepisom niniejszej
ustawy komórek, tkanek lub narządów pochodzących od żywego dawcy lub ze zwłok ludzkich,
podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 5 lat.
2. Jeżeli sprawca czynu określonego w ust. 1 działał w związku z krytycznym
położeniem, w którym znajdował się on sam lub osoba mu najbliższa, sąd może
zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary lub odstąpić od jej wymierzenia.
3. Jeżeli sprawca uczynił sobie z popełnienia przestępstwa określonego w ust.
1 stałe źródło dochodu,
podlega karze pozbawienia wolności od roku do 10 lat.
Art. 45
Kto, bez wymaganego pozwolenia, prowadzi działalność przewidzianą
przepisami ustawy dla banku tkanek i komórek,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
Art. 46
rozdzial

Rozdział 11 - Zmiany w przepisach obowiązujących

art. 47-48
Art. 48
(pominięty) Rozdział 12 Przepisy przejściowe, dostosowawcze i końcowe
rozdzial

Rozdział 12 - Przepisy przejściowe, dostosowawcze i końcowe

art. 49-59
Art. 49
Do postępowań wszczętych na podstawie art. 7, 9 i 10 ustawy, o której
mowa w art. 58, i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje
się przepisy dotychczasowe.
Art. 50
1. Krajowe Centrum Bankowania Tkanek i Komórek wstępuje we
wszystkie prawa i obowiązki Krajowego Centrum Bankowania Tkanek i Komórek
utworzonego na podstawie dotychczasowych przepisów.
2. Mienie Krajowego Centrum Bankowania Tkanek i Komórek utworzonego na
podstawie dotychczasowych przepisów staje się z dniem wejścia w życie ustawy, z
mocy prawa, mieniem Krajowego Centrum Bankowania Tkanek i Komórek.
3. Przejście praw i mienia Krajowego Centrum Bankowania Tkanek i Komórek
utworzone na podstawie dotychczasowych przepisów na Krajowe Centrum
Bankowania Tkanek i Komórek następuje nieodpłatnie oraz jest wolne od podatków i opłat.
4. Pracownicy Krajowego Centrum Bankowania Tkanek i Komórek
utworzonego na podstawie dotychczasowych przepisów z dniem wejścia w życie
ustawy stają się, z mocy prawa, pracownikami Krajowego Centrum Bankowania
Tkanek i Komórek.
Art. 51
1. Centrum Organizacyjno-Koordynacyjne do Spraw Transplantacji
„Poltransplant” wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki Centrum Organizacyjno-
-Koordynacyjnego do Spraw Transplantacji „Poltransplant” działającego na podstawie
dotychczasowych przepisów.
2. Mienie Centrum Organizacyjno-Koordynacyjnego do Spraw Transplantacji
„Poltransplant” utworzonego na podstawie dotychczasowych przepisów staje się z
dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, mieniem Centrum Organizacyjno-
-Koordynacyjnego do Spraw Transplantacji „Poltransplant”.
3. Przejście praw i mienia Centrum Organizacyjno-Koordynacyjnego do Spraw
Transplantacji „Poltransplant”, utworzonego na podstawie dotychczasowych
przepisów na Centrum Organizacyjno-Koordynacyjne do Spraw Transplantacji
„Poltransplant”, następuje nieodpłatnie oraz jest wolne od podatków i opłat.
4. Pracownicy Centrum Organizacyjno-Koordynacyjnego do Spraw
Transplantacji „Poltransplant” utworzonego na podstawie dotychczasowych
przepisów z dniem wejścia w życie ustawy stają się, z mocy prawa, pracownikami
Centrum Organizacyjno-Koordynacyjnego do Spraw Transplantacji „Poltransplant”.
Art. 53
Zakłady opieki zdrowotnej lub inne jednostki organizacyjne prowadzące na podstawie przepisów dotychczasowych krajowe listy osób oczekujących na przeszczepienie są obowiązane przekazać te listy nieodpłatnie w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie ustawy do Centrum Organizacyjno- Koordynacyjnego do Spraw Transplantacji „Poltransplant”.
Art. 54
Centralny rejestr zgłoszonych sprzeciwów prowadzony na podstawie
dotychczasowych przepisów staje się z dniem wejścia w życie ustawy centralnym
rejestrem sprzeciwów.
Art. 58
Traci moc ustawa z dnia 26 października 1995 r. o pobieraniu
i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów (Dz. U. poz. 682, z 1997 r. poz. 554 i
661 oraz z 2000 r. poz. 1268).
Art. 59
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2006 r., z tym że przepisy:
1) art. 22–35 ust. 1, 2 i 11 oraz art. 36 i 37,
2) art. 38 ust. 3 pkt 11, art. 39 ust. 6, art. 41 ust. 6 pkt 6 i pkt 8 lit. a, art. 42 ust. 2
pkt 3 i 5, art. 45 i 48
– stosuje się od dnia 31 grudnia 2006 r.
Brak wyników