Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym

1. Ustawa określa zasady zatrudnienia socjalnego. 2. Przepisy ustawy stosuje się w szczególności do:
1) bezdomnych realizujących indywidualny program wychodzenia z bezdomności, w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej,
2) uzależnionych od alkoholu,
3) uzależnionych od narkotyków lub innych środków odurzających,
4) osób z zaburzeniami psychicznymi, w rozumieniu przepisów o ochronie zdrowia psychicznego,
5) długotrwale bezrobotnych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz. U. poz. 620),
6) zwalnianych z zakładów karnych, mających trudności w integracji ze środowiskiem, w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej,
7) uchodźców realizujących indywidualny program integracji, w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej,
8) osób niepełnosprawnych, w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
– którzy podlegają wykluczeniu społecznemu i ze względu na swoją sytuację życiową nie są w stanie własnym staraniem zaspokoić swoich podstawowych potrzeb życiowych i znajdują się w sytuacji uniemożliwiającej lub ograniczającej uczestnictwo w życiu zawodowym, społecznym i rodzinnym. 3. Przepisów ustawy nie stosuje się do osób wymienionych w ust. 2, które mają prawo do:
1) zasiłku dla bezrobotnych;
2) zasiłku przedemerytalnego;
3) świadczenia przedemerytalnego;
4) (uchylony)
5) renty strukturalnej;
6) renty z tytułu niezdolności do pracy;
7) emerytury;
8) nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. 3a. Osoby, o których mowa w ust. 3 pkt 6, mogą uczestniczyć w zajęciach prowadzonych przez kluby integracji społecznej na zasadach określonych w art. 18 ust. 3–5a. 4. Zadania określone w ustawie realizowane są poprzez zatrudnienie socjalne, przez co należy rozumieć zapewnianie osobom, o których mowa w ust. 2, możliwości uczestnictwa w zajęciach prowadzonych przez centra integracji społecznej, kluby integracji społecznej i zatrudnienia wspieranego, o którym mowa w art. 2 pkt 8. 5. (uchylony)

Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1) dotacji – oznacza to dotację w rozumieniu przepisów o finansach publicznych;
1a) absolwencie centrum integracji społecznej – oznacza to osobę, która przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy uczestniczyła w zajęciach w centrum integracji społecznej i otrzymała zaświadczenie, o którym mowa w art. 13 ust. 5a; osoba ta jest absolwentem centrum integracji społecznej przez okres 6 miesięcy od dnia zakończenia zajęć w centrum integracji społecznej;
1b) absolwencie klubu integracji społecznej – oznacza to osobę, która uczestniczyła w klubie integracji społecznej przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, posiada ważne zaświadczenie, o którym mowa w art. 18 ust. 5a, oraz zrealizowała postanowienia kontraktu socjalnego;
2) organizacjach pozarządowych – oznacza to organizacje pozarządowe w rozumieniu przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie działające na rzecz osób, o których mowa w art. 1, z wyłączeniem partii politycznych, związków zawodowych, organizacji pracodawców, samorządów zawodowych oraz fundacji utworzonych przez partie;
3) przeciętnym wynagrodzeniu – oznacza to przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w poprzednim kwartale od pierwszego dnia następnego miesiąca po ogłoszeniu przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”;
4) reintegracji społecznej – oznacza to działania, w tym również o charakterze samopomocowym, mające na celu odbudowanie i podtrzymanie u osoby uczestniczącej w zajęciach w centrum integracji społecznej, klubie integracji społecznej lub zatrudnionej u pracodawcy, umiejętności uczestniczenia w życiu społeczności lokalnej i pełnienia ról społecznych w miejscu pracy, zamieszkania lub pobytu;
5) reintegracji zawodowej – oznacza to działania mające na celu odbudowanie i podtrzymanie u osoby uczestniczącej w zajęciach w centrum integracji społecznej i klubie integracji społecznej zdolności do samodzielnego świadczenia pracy na rynku pracy;
6) świadczeniu integracyjnym – oznacza to świadczenie pieniężne wypłacane uczestnikowi centrum integracji społecznej w ramach indywidualnego programu zatrudnienia socjalnego;
7) uczestniku – oznacza to osobę uczestniczącą w zajęciach w centrum integracji społecznej w ramach indywidualnego programu zatrudnienia socjalnego;
8) zatrudnieniu wspieranym – oznacza to udzielanie wsparcia o charakterze doradczym i finansowym osobie, o której mowa w art. 1, w utrzymaniu aktywności zawodowej umożliwiającej podjęcie zatrudnienia, prac społecznie użytecznych w rozumieniu przepisów o rynku pracy i służbach zatrudnienia, założenie lub przystąpienie do spółdzielni socjalnej lub podjęcie działalności gospodarczej;
9) zasiłku dla bezrobotnych – oznacza to zasiłek, o którym mowa w art. 224 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Rozdział 2 Zasady tworzenia centrum integracji społecznej

1. Centrum integracji społecznej, zwane dalej „Centrum”, realizuje reintegrację zawodową i społeczną przez następujące usługi:
1) kształcenie umiejętności pozwalających na pełnienie ról społecznych i osiąganie pozycji społecznych dostępnych osobom niepodlegającym wykluczeniu społecznemu;
2) nabywanie umiejętności zawodowych oraz przyuczenie do zawodu, przekwalifikowanie lub podwyższanie kwalifikacji zawodowych;
3) naukę planowania życia i zaspokajania potrzeb własnym staraniem, zwłaszcza przez możliwość osiągnięcia własnych dochodów przez zatrudnienie lub działalność gospodarczą;
4) uczenie umiejętności racjonalnego gospodarowania posiadanymi środkami pieniężnymi. 1a. Miejsce realizacji usług, o których mowa w ust. 1, może być inne niż miejsce funkcjonowania Centrum. 1b. Usługi, o których mowa w ust. 1, mogą być realizowane na rzecz pracowników zatrudnionych w przedsiębiorstwie społecznym, o którym mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2022 r. o ekonomii społecznej (Dz. U. z 2025 r. poz. 806). 2. Centrum, na zasadach określonych w ustawie, może być tworzone przez:
1) jednostkę samorządu terytorialnego w formie:
a) jednostki budżetowej,
b) samorządowego zakładu budżetowego,
2) organizację pozarządową,
3) podmioty, o których mowa w art. 3 ust. 3 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2025 r. poz. 1338)
– zwane dalej „instytucjami tworzącymi”. 3. (uchylony) 4. Centrum utworzone przez organizację pozarządową lub podmioty, o których mowa w art. 3 ust. 3 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, działa w formie jednostki wyodrębnionej organizacyjnie i finansowo w sposób zapewniający należytą identyfikację pod względem organizacyjnym i finansowym, w stopniu umożliwiającym określenie przychodów, kosztów i wyników, z uwzględnieniem przepisów o rachunkowości.

1. Wniosek o przyznanie statusu Centrum instytucja tworząca składa do wojewody właściwego ze względu na siedzibę Centrum. 2. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, powinien zawierać:
1) nazwę instytucji tworzącej Centrum i adres jej siedziby;
2) informację o miejscu funkcjonowania Centrum oraz miejscu realizacji usług, o którym mowa w art. 3 ust. 1a, i przewidywanym terminie rozpoczęcia działalności;
2a) dane kontaktowe Centrum;
3) przewidywaną liczbę uczestników oraz wskazanie, dla jakiej grupy uczestników Centrum będzie świadczyć usługi;
4) planowany rodzaj działalności wytwórczej, handlowej lub usługowej;
5) program prac prowadzonych z uczestnikami w ramach reintegracji zawodowej i społecznej;
6) przewidywaną liczbę pracowników Centrum oraz ich kwalifikacje;
6a) planowane rodzaje umów o pracę pracowników Centrum i ich wymiar czasu pracy;
7) dane o organizacji i systemie zajęć w Centrum;
8) dane o zakładanych efektach działania Centrum, w tym planowaną liczbę osób do przyuczenia do zawodu, przekwalifikowania lub podwyższenia kwalifikacji, planowaną liczbę osób, którym uczestniczenie w zajęciach w Centrum i wspierane zatrudnienie socjalne pomogą w uzyskaniu zatrudnienia na zasadach przewidzianych w przepisach prawa pracy lub w podjęciu działalności gospodarczej, planowaną liczbę osób usamodzielnionych ekonomicznie;
9) dane o szacunkowym rocznym preliminarzu ogólnych kosztów działalności Centrum, w tym kosztów realizacji reintegracji zawodowej i społecznej;
10) dane o wysokości zasobów własnych instytucji tworzącej poniesionych na utworzenie Centrum oraz o formach tych zasobów, a także o przewidywanym udziale własnym w finansowaniu działalności Centrum;
11) dane o innych źródłach finansowania działalności Centrum, w tym ze środków określonych w gminnym programie profilaktyki i rozwiązywania problemów uzależnień oraz przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu;
12) projekt regulaminu Centrum;
13) kopię dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do nieruchomości, w której ma funkcjonować Centrum lub w której będą realizowane usługi wymienione w art. 3 ust. 1;
14) opinię starosty o potrzebie powołania Centrum na terenie podległego mu powiatu, z wyłączeniem wniosku składanego przez powiat;
15) akt powołania Centrum, w przypadku powołania Centrum przez jednostkę samorządu terytorialnego.

1. Status Centrum nadaje wojewoda właściwy ze względu na miejsce funkcjonowania Centrum, w drodze decyzji administracyjnej, na podstawie wniosku, o którym mowa w art. 4. 2. Status Centrum nadaje się na okres 5 lat. 3. (uchylony) 4. Centrum jest obowiązane:
1) (uchylony)
2) przedstawiać corocznie, nie później niż do dnia 31 marca, wojewodzie oraz jednostkom i podmiotom przyznającym dotacje Centrum, a także instytucji tworzącej sprawozdanie zawierające rozliczenie dotacji za rok poprzedni, efekty reintegracji zawodowej i społecznej, a także preliminarz wydatków i przychodów na rok bieżący związanych z wykonywaniem usług, o których mowa w art. 3 ust. 1, oraz informację o zmianie danych zawartych we wniosku, o którym mowa w art. 4. 5. Wojewoda prowadzi rejestr jednostek organizacyjnych, którym nadał status Centrum. Nadanie statusu Centrum jest równoznaczne z wpisem do rejestru. 5a. Rejestr obejmuje dane wymienione w art. 4 ust. 2 pkt 1–2a i 4 oraz datę nadania lub przedłużenia statusu Centrum. 5b. Rejestr, o którym mowa w ust. 5, jest udostępniany w postaci elektronicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego wojewodę. 6. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, wzór sprawozdania, o którym mowa w ust. 4 pkt 2, zawierającego dane dotyczące:
1) liczby pracowników zatrudnionych w okresie sprawozdawczym;
2) liczby uczestników, z uwzględnieniem podziału na grupy osób, o których mowa w art. 1 ust. 2;
3) liczby uczestników usamodzielnionych ekonomicznie;
4) liczby uczestników objętych reintegracją zawodową i społeczną;
5) usług kierowanych do uczestników w ramach reintegracji zawodowej i społecznej;
6) wykonania planu finansowego za poprzedni rok, z uwzględnieniem przyznanych dotacji, wypłaconych świadczeń integracyjnych i premii motywacyjnych;
7) preliminarza wydatków i przychodów na rok bieżący, kierując się potrzebą ujednolicenia elementów sprawozdawczych. 7. Wojewoda przedstawia corocznie, nie później niż do dnia 30 kwietnia danego roku, ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego sprawozdanie zbiorcze z informacji uzyskanych w trybie ust. 4 pkt 2.

Art. 5a. Wojewoda, na wniosek instytucji tworzącej, może wydać decyzję o przedłużeniu statusu Centrum na okres, o którym mowa w art. 5 ust. 2, biorąc pod uwagę przedstawiane sprawozdanie, o którym mowa w art. 5 ust. 4 pkt 2, z 3 ostatnich lat. Wniosek powinien zawierać dane, o których mowa w art. 4 ust. 2.

Art. 5b. 1. Wojewoda sprawuje nadzór nad działalnością Centrum w zakresie prawidłowości realizacji reintegracji zawodowej i społecznej, zgodności działalności prowadzonej przez Centrum z wymaganiami stanowiącymi podstawę przyznania statusu Centrum wynikającymi z art. 4 oraz w zakresie wypełniania obowiązku określonego w art. 5 ust. 4 pkt 2. 2. W ramach sprawowanego nadzoru, o którym mowa w ust. 1, wojewoda ma prawo:
1) żądać od Centrum wyjaśnień; Centrum jest obowiązane do ich przedłożenia w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 14 dni od dnia otrzymania wezwania do złożenia wyjaśnień;
2) w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w funkcjonowaniu Centrum – wezwać Centrum do ich zaniechania lub usunięcia w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 30 dni od dnia otrzymania wezwania.

1. W przypadku nierealizowania przez Centrum założeń przyjętych we wniosku, o którym mowa w art. 4, w stopniu uniemożliwiającym wykonywanie usług określonych w art. 3 lub w razie stwierdzenia nieprawidłowości rozliczeń finansowych przewidzianych ustawą, mających wpływ na wynik finansowy, wojewoda wydaje decyzję o utracie statusu Centrum z urzędu lub na wniosek marszałka województwa, wójta, burmistrza lub prezydenta miasta przyznających dotacje Centrum lub instytucji tworzącej Centrum. 1a. Wojewoda wydaje decyzję o utracie statusu Centrum również po bezskutecznym upływie terminów, o których mowa w art. 5b ust. 2, lub na wniosek instytucji tworzącej. 2. W przypadku likwidacji instytucji tworzącej Centrum wojewoda wydaje decyzję o utracie statusu Centrum, z zastrzeżeniem ust. 4. 3. W przypadku wydania decyzji o utracie statusu Centrum niewykorzystane środki finansowe pochodzące z dotacji podlegają zwrotowi do jednostek, które udzieliły dotacji, w wysokości proporcjonalnej do wysokości udzielonej dotacji. 4. W przypadku gdy instytucja tworząca, będąca organizacją pozarządową lub podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, ulega likwidacji, prawa i obowiązki tej instytucji może przejąć gmina właściwa ze względu na siedzibę Centrum. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio.

Art. 6a. W postępowaniu administracyjnym dotyczącym wydawania decyzji o nadaniu, przedłużeniu lub utracie statusu Centrum organem wyższego stopnia jest minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego.

Art. 6b. W sprawach nieuregulowanych w ustawie dotyczących nadania statusu Centrum stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 oraz z 2025 r. poz. 769).

1. Marszałek województwa, na zasadach określonych w porozumieniu zawartym z instytucją tworzącą lub podmiotem prowadzącym klub integracji społecznej, może przyznać Centrum lub klubowi integracji społecznej dotację na wyposażenie oraz przyznać Centrum dotację na działalność przez okres pierwszych 3 miesięcy z dochodów własnych samorządu województwa przeznaczonych na realizację wojewódzkiego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych. 2. Dotacja na wyposażenie, o której mowa w ust. 1, może być przeznaczona na:
1) przystosowanie do potrzeb uczestników zajęć w Centrum lub klubie integracji społecznej pomieszczeń przeznaczonych na reintegrację zawodową i społeczną;
2) wyposażenie pomieszczeń oraz przygotowanie stanowisk pracy, w tym zakup maszyn i urządzeń niezbędnych do prowadzenia działalności, o której mowa w art. 9;
3) zakup surowców, materiałów i narzędzi niezbędnych do prowadzenia działalności. 3. Wysokość dotacji na działalność Centrum przez okres pierwszych 3 miesięcy jest równa kwocie ustalonej jako iloczyn 50 % kwoty zasiłku dla bezrobotnych, obowiązującej w dniu zawarcia porozumienia, o którym mowa w ust. 1, oraz liczby uczestników zajęć reintegracji zawodowej i społecznej prowadzonych w Centrum i liczby pracowników Centrum zatrudnionych na okres nie krótszy niż rok, według stanu na koniec każdego miesiąca. 4. Dotację na wyposażenie przekazuje się Centrum w terminie 30 dni od dnia zawarcia porozumienia, o którym mowa w ust. 1. 5. Dotację na działalność przez okres pierwszych 3 miesięcy przekazuje się Centrum w trzech ratach miesięcznych w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który została przyznana dotacja.

Art. 8a. Do finansowania, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 2 lit. c i d i ust. 2 oraz w art. 8, dotyczącego utworzenia Centrum przez organizację pozarządową lub podmioty, o których mowa w art. 3 ust. 3 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, nie stosuje się art. 221 ust. 2–4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483).

Art. 8b. 1. Centrum przetwarza dane osobowe:
1) uczestników obejmujące imię i nazwisko, numer PESEL, datę urodzenia, dane adresowe, stan cywilny, wykształcenie, doświadczenie lub kwalifikacje zawodowe, pochodzenie etniczne, stan zdrowia, nałogi, skazania, orzeczenia o ukaraniu, a także inne orzeczenia wydane w postępowaniu sądowym lub administracyjnym,
2) członków rodziny lub przedstawiciela ustawowego uczestnika obejmujące imię i nazwisko, numer PESEL, datę urodzenia, dane adresowe
– w zakresie niezbędnym do realizacji usług określonych w art. 3 ust. 1. 2. W związku z przetwarzaniem danych osobowych w celu realizacji usług przez Centrum wykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1, z późn. zm.1)), zwanego dalej „rozporządzeniem 2016/679”, następuje przez umieszczenie informacji, o których mowa w art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2016/679, w widocznym miejscu w budynku, w którym realizowane są usługi. 3. O ograniczeniu, o którym mowa w ust. 2, administrator danych informuje osobę, której dane dotyczą, najpóźniej przy pierwszej czynności skierowanej do tej osoby. 4. Zabezpieczenia stosowane przez administratora danych w celu ochrony danych osobowych polegają co najmniej na:
1) dopuszczeniu do przetwarzania danych osobowych wyłącznie osób posiadających pisemne upoważnienie wydane przez administratora danych;
2) pisemnym zobowiązaniu osób upoważnionych do przetwarzania danych osobowych do zachowania ich w tajemnicy.
1) Zmiana wymienionego rozporządzenia została ogłoszona w Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2. 5. Dane osobowe, o których mowa w ust. 1, przechowuje się przez okres 10 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym zakończono realizację usług na rzecz osób, których dane dotyczą. 6. Centrum i osoby realizujące usługi określone w art. 3 ust. 1 obowiązane są do zachowania w tajemnicy wszelkich informacji i danych, które uzyskały przy realizacji tych usług. Rozdział 3 Zasady działalności centrum integracji społecznej

1. Centrum, w ramach reintegracji zawodowej, może prowadzić działalność wytwórczą, handlową lub usługową oraz działalność wytwórczą w rolnictwie, z wyłączeniem działalności polegającej na wytwarzaniu i handlu wyrobami przemysłu paliwowego, tytoniowego, spirytusowego, winiarskiego, piwowarskiego, a także pozostałych wyrobów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 0,5 % oraz wyrobów z metali szlachetnych albo z udziałem tych metali. 2. Działalność wytwórcza, handlowa i usługowa, o której mowa w ust. 1, nie jest działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480) i może być prowadzona jako statutowa działalność odpłatna pożytku publicznego w rozumieniu przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

Art. 9a. 1. Centrum może realizować działania w zakresie reintegracji społecznej bezrobotnych służące kształtowaniu aktywnej postawy w życiu społecznym i zawodowym, o których mowa w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia. 2. Realizacja działań, o których mowa w ust. 1, oraz ich finansowanie odbywa się, zgodnie z umową, o której mowa w art. 200 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia. 3. Do działań Centrum, o których mowa w ust. 1, nie stosuje się przepisów rozdziału 4, 5 i 6.

1. Działalność Centrum jest finansowana w szczególności z:
1) dotacji pochodzącej z dochodów własnych jednostek samorządu terytorialnego, w tym przeznaczonych na realizację programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych, z zastrzeżeniem ust. 1a;
2) dochodów uzyskiwanych z działalności, o której mowa w art. 9;
3) środków z Unii Europejskiej;
4) Funduszu Pracy w zakresie świadczeń integracyjnych, o których mowa w art. 15, i działań w zakresie integracji społecznej, o których mowa w art. 9a ust. 1 i art. 18 ust. 7;
5) dotacji z budżetu państwa pochodzących z resortowych programów na rzecz rozwoju Centrów i klubów integracji społecznej, o których mowa w art. 18ca. 1a. Przepis ust. 1 pkt 1 nie dotyczy Centrum działającego w formie jednostki budżetowej. 1b. Działalność Centrum zorganizowanego w formie samorządowego zakładu budżetowego może być dofinansowana w formie dotacji podmiotowej pochodzącej od instytucji tworzącej. 2. W przypadku Centrum utworzonego przez organizację pozarządową lub podmioty, o których mowa w art. 3 ust. 3 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, działalność Centrum może być ponadto finansowana z:
1) zasobów instytucji tworzącej pochodzących ze zbiórek, darowizn lub innych źródeł.
2) (uchylony) 3. (uchylony) 4. Kwota dotacji, o której mowa w ust. 1 pkt 1, w przypadku gdy instytucją tworzącą jest organizacja pozarządowa lub podmioty, o których mowa w art. 3 ust. 3 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, jest ustalana jako iloczyn kwoty określonej uchwałą rady gminy oraz sumy liczby uczestników zajęć reintegracji zawodowej i społecznej prowadzonych w Centrum i liczby pracowników Centrum, według stanu na koniec miesiąca, i wypłacana co miesiąc, przez okres działalności Centrum, w terminie do 10. dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który została przyznana dotacja. Kwota dotacji nie może przekroczyć kwoty stanowiącej równowartość kosztów działalności Centrum, pomniejszonej o przychód uzyskany z działalności, o której mowa w art. 9. 5. Kwota dotacji, o której mowa w ust. 1 pkt 1, w przypadku gdy instytucją tworzącą jest jednostka samorządu terytorialnego, jest ustalana jako iloczyn kosztów realizacji reintegracji zawodowej i społecznej w przeliczeniu na jednego uczestnika oraz sumy liczby uczestników zajęć reintegracji zawodowej i społecznej prowadzonych w Centrum i liczby pracowników Centrum, pomniejszonej o przychód uzyskany z działalności, o której mowa w art. 9, i określana corocznie przez organ właściwy jednostki samorządu terytorialnego. 6. Środki finansowe na działalność Centrum są przeznaczane na:
1) wypłatę uczestnikom zajęć w Centrum świadczeń integracyjnych, o których mowa w art. 15, oraz motywacyjnej premii integracyjnej, o której mowa w art. 15a;
2) zakup materiałów, energii, usług niezbędnych do działalności Centrum;
3) najem lokalu i remonty pomieszczeń użytkowanych przez Centrum;
4) podatki opłacane przez Centrum;
5) wynagrodzenia pracowników Centrum i pochodne od tych wynagrodzeń;
6) realizację reintegracji zawodowej i społecznej oraz niezbędną obsługę działalności Centrum w tym zakresie;
7) szkolenia pracowników Centrum związane z działalnością Centrum;
8) posiłki dla uczestników;
9) wydatki na ubezpieczenie mienia Centrum;
10) inne wydatki związane z działalnością Centrum. 7. (uchylony)

1. Osoba, o której mowa w art. 1, może na podstawie:
1) własnego wniosku lub wniosku przedstawiciela ustawowego,
2) wniosku zakładu lecznictwa odwykowego, powiatowego centrum pomocy rodzinie, ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych (Dz. U. poz. 1818 oraz z 2025 r. poz. 620) – centrum usług społecznych, organizacji pozarządowej lub klubu integracji społecznej, za zgodą tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego
– zostać skierowana do uczestnictwa w zajęciach prowadzonych przez Centrum, przez właściwy dla miejsca zamieszkania lub pobytu osoby ośrodek pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych – centrum usług społecznych, lub w przypadku osoby, o której mowa w art. 1 ust. 2 pkt 5, przez powiatowy urząd pracy z powiadomieniem właściwego dla miejsca zamieszkania lub pobytu tej osoby ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych – centrum usług społecznych. 2. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, podlega zaopiniowaniu przez pracownika socjalnego ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych – przez pracownika socjalnego centrum usług społecznych, właściwego dla miejsca zamieszkania lub pobytu osoby kierowanej do uczestnictwa w Centrum po uprzednim przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego (rodzinnego). 3. (uchylony) 4. Kierownik Centrum przyjmuje osobę skierowaną do Centrum po podpisaniu z nią indywidualnego programu zatrudnienia socjalnego, zwanego dalej „programem”, w uzgodnieniu z kierownikiem ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych – dyrektorem centrum usług społecznych, właściwego dla miejsca zamieszkania lub pobytu tej osoby. 5. Pierwszeństwo w skierowaniu do Centrum mają osoby zamieszkałe w gminach, na terenie których zostało utworzone Centrum. Osoby zamieszkałe w innych gminach mogą być kierowane do Centrum:
1) w przypadku zawarcia porozumienia między gminami o kierowaniu osób do Centrum, określającego zasady finansowania kosztów uczestnictwa kierowanych tam osób;
2) w przypadku posiadania przez Centrum wolnych miejsc i sfinansowania kosztów uczestnictwa osoby kierowanej przez gminę.

1. Program, o którym mowa w art. 12 ust. 4, opracowuje pracownik socjalny Centrum. 2. Program powinien określać w szczególności:
1) zakres i formy reintegracji zawodowej i społecznej;
2) (uchylony)
3) osoby odpowiedzialne za realizację programu. 3. Program na wniosek każdej ze stron może ulec zmianie. 4. Zaprzestanie realizacji programu następuje w przypadku:
1) uporczywego naruszania przez uczestnika postanowień programu, uniemożliwiającego jego dalszą realizację;
2) trwałego opuszczenia przez uczestnika zajęć w Centrum;
3) oświadczenia uczestnika o odstąpieniu od realizacji programu. 4a. W przypadkach, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2, decyzję w sprawie zaprzestania realizacji programu podejmuje kierownik Centrum. 4b. Od decyzji kierownika Centrum, o której mowa w ust. 4a, uczestnikowi przysługuje skarga do sądu administracyjnego. 5. Zakończenie realizacji programu następuje w okresie do 6 miesięcy po dniu, w którym uczestnik objęty programem podjął zatrudnienie lub inną pracę zarobkową w rozumieniu przepisów o rynku pracy i służbach zatrudnienia, założył lub przystąpił do spółdzielni socjalnej lub podjął działalność gospodarczą, albo w dniu, w którym upłynął okres uczestnictwa w zajęciach w Centrum, o którym mowa w art. 15. W trakcie realizacji programu bez uczestnictwa w Centrum świadczenie integracyjne nie przysługuje. 5a. Po zakończeniu uczestnictwa w zajęciach w Centrum kierownik Centrum wydaje uczestnikowi zaświadczenie potwierdzające uczestnictwo w zajęciach i umiejętności nabyte w ramach reintegracji zawodowej i społecznej, a dodatkowo w przypadku osób, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 5, przekazuje zaświadczenie do powiatowego urzędu pracy. 6. Realizacja programu jest warunkiem korzystania przez uczestnika ze świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego, na zasadach określonych w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, oraz z innych świadczeń określonych w niniejszej ustawie. 7. (uchylony) Rozdział 5 Zasady uczestnictwa w centrum integracji społecznej

1. Okres próbny w Centrum trwa 1 miesiąc. 2. Po pomyślnym zakończeniu okresu próbnego kierownik Centrum kwalifikuje uczestnika do uczestnictwa w zajęciach w Centrum, o czym informuje kierownika ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych – dyrektora centrum usług społecznych. 3. Okres uczestnictwa w zajęciach w Centrum może trwać do 11 miesięcy. Jeżeli analiza stanu realizacji programu uzasadnia potrzebę przedłużenia okresu uczestnictwa w zajęciach w Centrum, także w przypadku tworzenia spółdzielni socjalnej lub podjęcia działalności gospodarczej przez uczestnika zajęć w Centrum, kierownik Centrum, na wniosek lub po zasięgnięciu opinii pracownika socjalnego Centrum, może przedłużyć okres uczestnictwa w zajęciach o dodatkowy okres nieprzekraczający 12 miesięcy. 4. W okresie próbnym oraz w okresie uczestnictwa w zajęciach w Centrum, o którym mowa w ust. 3, kierownik Centrum przyznaje, na wniosek uczestnika, świadczenie integracyjne w wysokości 120 % zasiłku dla bezrobotnych. 5. Świadczenie integracyjne jest wypłacane przez Centrum w okresach miesięcznych z dołu. 6. Świadczenie integracyjne za niepełny miesiąc uczestnictwa ustala się dzieląc kwotę świadczenia przez 30 i mnożąc przez liczbę dni kalendarzowych przypadających w okresie, za który świadczenie to przysługuje. 6a. W okresie uczestnictwa w zajęciach w Centrum, o którym mowa w ust. 3, uczestnikowi przysługuje 6 dni wolnych od zajęć, a w przypadku przedłużenia tego uczestnictwa dodatkowo 6 dni wolnych. Wymiar dodatkowych dni wolnych ustala się proporcjonalnie do okresu przedłużenia uczestnictwa. 6b. Udzielenie dni wolnych, o których mowa w ust. 6a, następuje na wniosek uczestnika i wymaga zgody kierownika Centrum. Za dni wolne przysługuje świadczenie integracyjne w pełnej wysokości. 7. Świadczenie integracyjne ulega zmniejszeniu o 1/20 za każdy dzień nieusprawiedliwionej nieobecności uczestnika na zajęciach w Centrum trwającej nie dłużej niż 3 dni w miesiącu. W przypadku nieusprawiedliwionej nieobecności trwającej dłużej niż 3 dni w miesiącu świadczenie integracyjne za dany miesiąc nie przysługuje. 7a. W okresie uczestnictwa w zajęciach w Centrum, o którym mowa w ust. 3, za okres niezdolności do uczestniczenia w zajęciach wskutek choroby potwierdzonej przez lekarza, jednak nie dłuższy niż 21 dni, świadczenie integracyjne ulega zmniejszeniu o 1/40 za każdy dzień niezdolności. Za każdy kolejny dzień niezdolności do uczestniczenia w zajęciach w Centrum świadczenie nie przysługuje. 8. Na wniosek kierownika Centrum, zawierający kopię listy wypłaconych świadczeń integracyjnych, starosta właściwy dla siedziby Centrum refunduje ze środków Funduszu Pracy kwotę wypłaconych w poprzednim miesiącu świadczeń integracyjnych wraz ze składkami na ubezpieczenia społeczne. Na wniosek kierownika Centrum starosta może przekazać Centrum zaliczkę na wypłatę świadczeń integracyjnych wraz ze składkami na ubezpieczenia społeczne.

Art. 15a. 1. W okresie uczestnictwa w zajęciach w Centrum, o którym mowa w art. 15 ust. 3, kierownik Centrum może przyznać uczestnikowi motywacyjną premię integracyjną, biorąc pod uwagę aktywną postawę i postępy w reintegracji społecznej i zawodowej. 2. Motywacyjna premia integracyjna nie może przekroczyć 100 % wysokości świadczenia integracyjnego, o którym mowa w art. 15 ust. 4. Rozdział 6 Zatrudnienie wspierane

Art. 15b. 1. Zatrudnienie wspierane może być realizowane w formie:
1) prac społecznie użytecznych na zasadach określonych w przepisach o rynku pracy i służbach zatrudnienia;
2) skierowania do pracy na zasadach określonych w art. 16;
3) rzecznictwa, poradnictwa zawodowego, psychologicznego i społecznego dla osób realizujących prace społecznie użyteczne w rozumieniu przepisów o rynku pracy i służbach zatrudnienia, podejmujących zatrudnienie, działalność gospodarczą, zakładających lub przystępujących do spółdzielni socjalnej. 2. Zatrudnienie wspierane realizowane jest w ramach indywidualnego programu zatrudnienia socjalnego lub kontraktu socjalnego, o którym mowa w przepisach o pomocy społecznej.

1. Po zakończeniu uczestnictwa w zajęciach w Centrum lub w klubie integracji społecznej, a w uzasadnionych przypadkach także przed jego zakończeniem, jednak nie wcześniej niż po 6 miesiącach uczestnictwa w nich, na wniosek kierownika Centrum, pracownika socjalnego i uczestnika, a w przypadku uczestnictwa w klubie integracji społecznej – na wniosek pracownika socjalnego:
1) powiatowy urząd pracy może skierować uczestnika lub uczestniczącego w klubie integracji społecznej do pracy:
a) u pracodawcy,
b) w Centrum.
2) (uchylony) 1a. Absolwenci centrum integracji społecznej lub absolwenci klubu integracji społecznej mogą podjąć wspólną działalność gospodarczą w formie spółdzielni socjalnej na zasadach określonych w przepisach o spółdzielniach socjalnych. 2. Skierowanie do pracy, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, odbywa się na podstawie umowy zawartej między starostą właściwym dla miejsca siedziby Centrum lub gminy, organizacji pozarządowej lub podmiotu, o których mowa w art. 18 ust. 1, a pracodawcą, w której pracodawca zobowiązuje się do zatrudnienia skierowanego absolwenta lub uczestnika Centrum lub uczestniczącego w klubie integracji społecznej przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, a starosta do refundowania pracodawcy części wypłaconego tej osobie wynagrodzenia przez okres pierwszych 6 miesięcy w wysokości nieprzekraczającej 100 % zasiłku dla bezrobotnych wraz ze składką na ubezpieczenia społeczne. 3. (uchylony) 4. Koszty pomocy prawnej, konsultacji i doradztwa w podjęciu działalności, o której mowa w ust. 1a, mogą być dofinansowane ze środków Funduszu Pracy do wysokości 80 % udokumentowanych kosztów pomocy prawnej, konsultacji lub doradztwa, w wysokości nieprzekraczającej jednak przeciętnego wynagrodzenia. 5. Refundacji, o której mowa w ust. 2, dokonuje starosta ze środków Funduszu Pracy, w okresach miesięcznych, na podstawie wniosku pracodawcy, w terminie 30 dni od dnia jego złożenia. 5a. Wniosek, o którym mowa w ust. 5, zawiera:
1) dane pracodawcy;
2) dane skierowanego uczestnika lub uczestniczącego w klubie integracji społecznej;
3) wysokość i składniki wynagrodzenia;
4) wysokość refundacji. 5b. Refundacja, o której mowa w ust. 2, jest udzielana jako pomoc de minimis w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa Unii Europejskiej dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis. 5c. Zaświadczenie o udzieleniu refundacji, o której mowa w ust. 2, wydaje starosta na zasadach określonych w ustawie z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2025 r. poz.
468). 6. W przypadku podjęcia działalności, o której mowa w ust. 1a, przysługują uprawnienia, o których mowa w przepisach o rynku pracy i służbach zatrudnienia.

1. Gmina, organizacja pozarządowa oraz podmioty, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, prowadzące reintegrację zawodową i społeczną dla osób, o których mowa w art. 1, mogą prowadzić klub integracji społecznej. Klub integracji społecznej prowadzony jest po dokonaniu wpisu w rejestrze, o którym mowa w art. 18a. 2. W klubach integracji społecznej można organizować w szczególności:
1) działania mające na celu pomoc w znalezieniu pracy na czas określony, w pełnym lub niepełnym wymiarze czasu pracy u pracodawców, wykonywania usług na podstawie umów cywilnoprawnych oraz przygotowanie do podjęcia zatrudnienia lub podjęcia działalności w formie spółdzielni socjalnej;
2) prace społecznie użyteczne;
3) roboty publiczne;
4) poradnictwo prawne;
5) działalność samopomocową w zakresie zatrudnienia, spraw mieszkaniowych i socjalnych;
6) staże, o których mowa w art. 114 i art. 119 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia. 3. Uczestnictwo w klubach integracji społecznej jest dobrowolne. 4. Warunkiem uczestnictwa w klubie integracji społecznej jest realizacja kontraktu socjalnego, o którym mowa w przepisach o pomocy społecznej. 5. Okres uczestnictwa w klubie integracji społecznej jest ustalany indywidualnie z każdym z uczestników. 5a. Zakończenie uczestnictwa w klubie integracji społecznej jest potwierdzone zaświadczeniem wydawanym niezwłocznie przez podmiot prowadzący klub integracji społecznej. 6. Utworzenie i działalność klubów integracji społecznej może być finansowana w szczególności:
1) ze środków z Unii Europejskiej;
2) z dotacji pochodzących z dochodów własnych gminy, w tym przeznaczonych na realizację programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych;
3) z dotacji z budżetu państwa pochodzących z resortowych programów na rzecz rozwoju Centrów i klubów integracji społecznej, o których mowa w art. 18ca. 7. Klub integracji społecznej może realizować działania w zakresie reintegracji społecznej bezrobotnych służące kształtowaniu aktywnej postawy w życiu społecznym i zawodowym, o których mowa w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia. 8. Realizacja działań, o których mowa w ust. 7, oraz ich finansowanie odbywa się zgodnie z umową, o której mowa w art. 200 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia. 9. Do działań klubu integracji społecznej, o których mowa w ust. 7, nie stosuje się ust. 3–5. 10. Działania z zakresu reintegracji zawodowej i społecznej mogą być realizowane przez klub integracji społecznej na rzecz pracowników zatrudnionych w przedsiębiorstwie społecznym, o którym mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2022 r. o ekonomii społecznej.

Art. 18a. 1. Wojewoda prowadzi rejestr klubów integracji społecznej. 2. Wpisu w rejestrze dokonuje wojewoda właściwy ze względu na miejsce funkcjonowania klubu integracji społecznej, na podstawie zgłoszenia podmiotu, o którym mowa w art. 18 ust. 1, w terminie 30 dni od daty zgłoszenia. 3. Zgłoszenia, o którym mowa w ust. 2, dokonuje się na formularzu zgłoszenia, którego wzór oraz niezbędne załączniki określi minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, w drodze rozporządzenia, mając na względzie koniecz- ność pozyskiwania i gromadzenia rzetelnych i kompletnych danych o miejscach i podmiotach prowadzących kluby integracji społecznej. 4. Podmiot, o którym mowa w art. 18 ust. 1, zobowiązany jest w przypadku zaprzestania prowadzenia klubu integracji społecznej do zgłoszenia tego faktu wojewodzie, w formie pisemnej, nie później niż w terminie 30 dni od daty zaprzestania prowadzenia klubu integracji społecznej. 5. W przypadku stwierdzenia przez wojewodę zaprzestania prowadzenia klubu integracji społecznej lub dokonania zgłoszenia, o którym mowa w ust. 4, wojewoda wykreśla klub integracji społecznej z rejestru. 6. Klub integracji społecznej przedstawia wojewodzie corocznie, nie później niż do dnia 31 marca, sprawozdanie zawierające informacje dotyczące:
1) zatrudnionych pracowników, w tym:
a) ich liczby,
b) wymiaru czasu pracy i podstawy zatrudnienia;
2) osób uczestniczących w klubie integracji społecznej, z uwzględnieniem podziału na grupy osób, o których mowa w art. 1 ust. 2, w tym:
a) ich liczby,
b) liczby osób, które osiągnęły efekty reintegracji społecznej i zawodowej, w tym uzyskały zatrudnienie po ukończeniu uczestnictwa w klubie integracji społecznej;
3) zrealizowanych działań z zakresu reintegracji społecznej i zawodowej wraz z ich efektami;
4) rozliczenia przyznanych dotacji za rok poprzedni. 7. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego może określić, w drodze rozporządzenia, wzór sprawozdania, o którym mowa w ust. 6, kierując się potrzebą ujednolicenia przedstawianych sprawozdań.

Art. 18b. Wojewoda przedstawia corocznie, nie później niż do dnia 30 kwietnia, ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego informację o liczbie zarejestrowanych klubów integracji społecznej według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego.

Art. 18c. Rada Ministrów przedkłada Sejmowi i Senatowi Rzeczypospolitej Polskiej w okresach trzyletnich, najpóźniej do dnia 30 września, informacje o funkcjonowaniu centrów i klubów integracji społecznej.

Art. 18ca. 1. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego może opracować resortowe programy na rzecz rozwoju Centrów i klubów integracji społecznej oraz finansowo wspierać te programy. 2. Do wyłonienia podmiotów realizujących programy, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Rozdział 7a Rada Zatrudnienia Socjalnego

Art. 18d. 1. Przy ministrze właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego działa Rada Zatrudnienia Socjalnego jako organ opiniodawczo-doradczy w sprawach zatrudnienia socjalnego. 2. Do zakresu działania Rady Zatrudnienia Socjalnego należy:
1) opiniowanie projektów aktów prawnych oraz inicjowanie zmian przepisów prawa w zakresie zatrudnienia socjalnego;
2) przygotowywanie ekspertyz dotyczących wybranych obszarów zatrudnienia socjalnego;
3) przedstawianie ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego okresowych informacji o swojej działalności;
4) przyjmowanie i opiniowanie dla ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego wniosków o nagrody specjalne za wybitne osiągnięcia w zakresie zatrudnienia socjalnego.

Art. 18e. 1. Rada Zatrudnienia Socjalnego składa się z co najmniej 15 osób reprezentujących podmioty zatrudnienia socjalnego, wojewodów, organizacje społeczne i zawodowe. 2. Członków Rady Zatrudnienia Socjalnego powołuje, spośród przedstawicieli określonych w ust. 1, minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego na okres 3 lat. 3. Członkowie Rady Zatrudnienia Socjalnego pełnią swoje funkcje społecznie. 4. Pracodawca jest obowiązany zwolnić pracownika od pracy w celu wzięcia udziału w posiedzeniu Rady Zatrudnienia Socjalnego. Za czas zwolnienia pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia ustalonego według zasad obowiązujących przy obliczaniu wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy. 4a. Członkom Rady Zatrudnienia Socjalnego przysługuje zwrot kosztów podróży na zasadach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 775 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 277, 807 i 1423) ze środków z budżetu ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego. 5. Koszty związane z obsługą Rady Zatrudnienia Socjalnego są pokrywane ze środków budżetu ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego. 6. Rada Zatrudnienia Socjalnego może, za zgodą ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, zapraszać do współpracy ekspertów i inne osoby niebędące jej członkami. Do udziału osób zaproszonych w posiedzeniach Rady stosuje się odpowiednio ust. 4a. 7. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, tryb zgłaszania kandydatów na członków Rady Zatrudnienia Socjalnego, organizację oraz tryb działania Rady, uwzględniając zasadę kolegialności oraz pomocniczości prac Rady.

Art. 18f. 1. Podmioty, o których mowa w art. 18 ust. 1, przetwarzają dane uczestników klubów integracji społecznej, w tym dane obejmujące imię i nazwisko, numer PESEL, datę urodzenia, dane adresowe, stan cywilny, wykształcenie, doświad- czenie lub kwalifikacje zawodowe, pochodzenie etniczne, stan zdrowia, nałogi, skazania, orzeczenia o ukaraniu, a także inne orzeczenia wydane w postępowaniu sądowym lub administracyjnym, imię i nazwisko, numer PESEL, datę urodzenia, dane adresowe członków rodziny lub przedstawiciela ustawowego, w zakresie niezbędnym do prowadzenia reintegracji zawodowej i społecznej. 2. W związku z przetwarzaniem danych osobowych w celu reintegracji zawodowej i społecznej podmioty, o których mowa w art. 18 ust. 1, wykonują obowiązek, o którym mowa w art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2016/679, przez umieszczenie informacji, o których mowa w art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2016/679, w widocznym miejscu w budynku, w którym prowadzone są działania w ramach reintegracji zawodowej i społecznej. 3. O ograniczeniu, o którym mowa w ust. 2, administrator danych informuje osobę, której dane dotyczą, najpóźniej przy pierwszej czynności skierowanej do tej osoby. 4. Zabezpieczenia stosowane przez administratora danych w celu ochrony danych osobowych polegają co najmniej na:
1) dopuszczeniu do przetwarzania danych osobowych wyłącznie osób posiadających pisemne upoważnienie wydane przez administratora danych;
2) pisemnym zobowiązaniu osób upoważnionych do przetwarzania danych osobowych do zachowania ich w tajemnicy. 5. Podmioty, o których mowa w art. 18 ust. 1, obowiązane są do zachowania w tajemnicy wszelkich informacji i danych, które uzyskały przy prowadzeniu działań w ramach reintegracji zawodowej i społecznej. Rozdział 8 Zmiany w przepisach obowiązujących oraz przepisy przejściowe i końcowe
Art. 19–28. (pominięte)

W ustawie z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i
przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1231 i Nr 167, poz.
1372 oraz z 2003 r. Nr 80, poz. 719) wprowadza się następujące zmiany:
1) w art. 2 w ust. 1:
a) pkt 5 otrzymuje brzmienie:
„5) leczenie, rehabilitację i reintegrację osób uzależnionych od alkoholu,",
b) w pkt 6 kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje pkt 7 w brzmieniu:
„7) przeciwdziałanie przemocy w rodzinie.";
2) w art. 21
w pkt 9 kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje pkt 10 w brzmieniu:
„10) reintegracja - oznacza reintegrację zawodową i społeczną w rozumieniu
przepisów o zatrudnieniu socjalnym.";
3) w art. 4:
a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„1. Samorząd województwa realizuje zadania, o których mowa w art. 1 i
2, w postaci wojewódzkiego programu profilaktyki i rozwiązywania
problemów alkoholowych stanowiącego część wojewódzkiej strategii
integracji i polityki społecznej.",
b) ust. 3 otrzymuje brzmienie:
„3. Program, o którym mowa w ust. 1, jest realizowany przez regionalny
ośrodek polityki społecznej, o którym mowa w przepisach o pomocy
społecznej, lub inną jednostkę wskazaną w programie. W celu realizacji
programu zarząd województwa może powołać pełnomocnika.";
4) w art. 4¹:
a) w ust. 1:
- zdanie pierwsze otrzymuje brzmienie: „Prowadzenie działań
związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych
oraz integracji społecznej osób uzależnionych od alkoholu należy do
zadań własnych gmin.",
- pkt 3 otrzymuje brzmienie:
„3) prowadzenie profilaktycznej działalności informacyjnej i
edukacyjnej w zakresie rozwiązywania problemów alkoholowych i
przeciwdziałania narkomanii, w szczególności dla dzieci i
młodzieży, w tym prowadzenie pozalekcyjnych zajęć sportowych,
a także działań na rzecz dożywiania dzieci uczestniczących w
pozalekcyjnych programach opiekuńczo-wychowawczych i
socjoterapeutycznych,",
- w pkt 6 kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje pkt 7 w brzmieniu:
„7) wspieranie zatrudnienia socjalnego poprzez organizowanie i
finansowanie centrów integracji społecznej.",
b) ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„2. Realizacja zadań, o których mowa w ust. 1, jest prowadzona w postaci
gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów
alkoholowych, stanowiącego część strategii integracji i polityki
społecznej, uchwalanego corocznie przez radę gminy. Program jest
realizowany przez ośrodek pomocy społecznej, o którym mowa w
przepisach o pomocy społecznej, lub inną jednostkę wskazaną w
programie. W celu realizacji programu wójt (burmistrz, prezydent
miasta) może powołać pełnomocnika.".

W ustawie z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64,
poz. 414 z późn. zm.) wprowadza się następujące zmiany:
1) w art. 6 w ust. 1a w zdaniu pierwszym po wyrazach „przez osobę bezrobotną"
dodaje się wyrazy „lub podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa
odwykowego przez osobę uzależnioną";
2) w art. 10 po ust. 2 dodaje się ust. 3 w brzmieniu:
„3. Do zadań gminy należy opracowanie i realizacja gminnej strategii
integracji i polityki społecznej obejmującej w szczególności programy
pomocy społecznej, polityki prorodzinnej, ochrony zdrowia, programu
profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych, narkomanii,
budownictwa socjalnego i edukacji publicznej.";
3) w art. 10a pkt 2 otrzymuje brzmienie:
„2) opracowanie i realizacja powiatowej strategii integracji i polityki
społecznej obejmującej w szczególności programy pomocy społecznej,
polityki prorodzinnej, ochrony zdrowia, edukacji publicznej, wspierania
osób niepełnosprawnych, przeciwdziałania bezrobociu oraz aktywizacji
lokalnego rynku pracy - po konsultacji z właściwymi terytorialnie gminami,";
4) w art. 11b:
a) w ust. 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:
„1) opracowywanie i realizacja wojewódzkiej strategii integracji i polityki
społecznej obejmującej w szczególności programy pomocy społecznej,
wyrównywania szans osób niepełnosprawnych i przeciwdziałania ich
wykluczeniu społecznemu oraz pomocy w realizacji zadań na rzecz
zatrudniania osób niepełnosprawnych, profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych - po konsultacji z właściwymi terytorialnie gminami i powiatami,",
b) w ust. 2 wyrazy „można powołać" zastępuje się wyrazami „samorząd województwa powołuje";
5) w art. 46 po ust. 3 dodaje się ust. 3a w brzmieniu:
„3a. Ośrodek pomocy społecznej koordynuje realizację strategii, o której mowa w art. 10 ust. 3.";
6) w art. 47a po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
„1a. Powiatowe centrum pomocy rodzinie koordynuje realizację strategii, o
której mowa w art. 10a pkt. 2.".

W ustawie z dnia 11 października 2002 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu
inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, ustawy o kombatantach oraz
niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego,
ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o zasiłkach
rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (Dz.U. Nr 181, poz. 1515) w art. 8
wprowadza się następujące zmiany:
1) w ust. 1 wyrazy „wejścia w życie niniejszej ustawy" zastępuje się wyrazami „31
grudnia 2002 r.";
2) po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
„1a. W razie opłacenia składki na obowiązkowe ubezpieczenie
odpowiedzialności cywilnej lub składki na dobrowolne ubezpieczenie casco
w ratach, której pierwsza lub kolejna rata została opłacona w pełnej
wysokości w okresie, o którym mowa w ust. 1, do kolejnych rat tej składki
opłaconych w pełnej wysokości nie później niż do dnia 30 listopada 2003 r.
stosuje się odpowiednio przepisy ust. 1.";
3) w ust. 2 wyrazy „w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie przepisów
ustawy" zastępuje się wyrazami „do dnia 31 grudnia 2003 r.";
4) ust. 3 otrzymuje brzmienie:
Ñ3. Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, dołącza się dokumenty
potwierdzające zawarcie umowy ubezpieczenia i opłacenie składki oraz
oświadczenie wnioskodawcy o:
1) nieudzieleniu przez zakład ubezpieczeń zniżki z tytułu opłaconej składki,
2) niedokonaniu przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób
Represjonowanych zwrotu zniżki z tytułu opłaconej składki.".

W ustawie z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym
Funduszu Zdrowia (Dz.U. Nr 45, poz. 391, Nr 73, poz. 660 i Nr 96, poz. 874)
wprowadza się następujące zmiany:
1) w art. 9:
a) w ust. 1 po pkt 26 dodaje się pkt 26a w brzmieniu:
„26a) osoby objęte indywidualnym programem zatrudnienia socjalnego,
niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego
tytułu;",
b) w ust. 2 wyrazy „23-25 i 29" zastępuje się wyrazami „23-25, 26a i 29";
2) w art. 16 po pkt 10 dodaje się pkt 10a w brzmieniu:
„10a) osób, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 26a, powstaje po upływie 30 dni
od dnia rozpoczęcia realizacji indywidualnego programu zatrudnienia
socjalnego, a wygasa z dniem zakończenia realizacji programu lub
zaprzestania realizacji programu w rozumieniu przepisów o zatrudnieniu socjalnym;";
3) w art. 17 ust. 12 otrzymuje brzmienie:
„12. Osoby, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 26 i 26a, zgłasza do
ubezpieczenia zdrowotnego ośrodek pomocy społecznej realizujący indywidualny program wychodzenia z bezdomności lub indywidualny program zatrudnienia socjalnego.";
4) w art. 23 w ust. 9 pkt 8 otrzymuje brzmienie:
„8) osób, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 26, 26a i 27, jest kwota
odpowiadająca wysokości zasiłku stałego z pomocy społecznej;";
5) w art. 28 w ust. 1 pkt 9 otrzymuje brzmienie:
„9) osób, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 26 i 26a, opłaca ośrodek pomocy
społecznej realizujący indywidualny program wychodzenia z bezdomności
lub indywidualny program zatrudnienia socjalnego.".