Ustawa o giełdach towarowych

Ustawa z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych

Obowiązuje
Artykuły 70
Wejście w życie 28.05.2001
Ostatnia zmiana 08.05.2026
art.
Widoczne: 70 z 70 artykułów
rozdzial

Rozdział 1 - Przepisy ogólne

art. 1-3
Art. 1
Ustawa reguluje funkcjonowanie giełd towarowych i obrót towarami
giełdowymi, w tym również zasady tworzenia, ustrój organizacyjny i działalność giełd
towarowych, giełdowych izb rozrachunkowych, działalność towarowych domów
maklerskich oraz nadzór nad tymi instytucjami.
Art. 2
Art. 3
(uchylony)

Art. 3a. 1. Oświadczenia woli składane w związku z dokonywaniem czynności w zakresie obrotu towarami giełdowymi oraz prawami lub obowiązkami, o których mowa w ustawie z dnia 8 grudnia 2017 r. o rynku mocy (Dz. U. z 2025 r. poz. 610), mogą być składane w postaci elektronicznej. 2. Dokumenty związane z czynnościami, o których mowa w ust. 1, mogą być sporządzane na informatycznych nośnikach danych, jeżeli dokumenty te będą w sposób należyty utworzone, utrwalone, przechowywane i zabezpieczone. 3. Jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę pisemną, uznaje się, że czynność dokonana w formie, o której mowa w ust. 1, spełnia wymagania formy pisemnej także wtedy, gdy forma pisemna została zastrzeżona pod rygorem nieważności. 4. Minister właściwy do spraw gospodarki może określić, w drodze rozporządzenia, zasady tworzenia, utrwalania, przechowywania i zabezpieczania, w tym przy zastosowaniu podpisu elektronicznego, dokumentów, o których mowa w ust. 2, tak aby zapewnić bezpieczeństwo obrotu towarami giełdowymi. Rozdział 2 Tworzenie i ustrój organizacyjny giełdy towarowej
rozdzial

Rozdział 2 - Tworzenie i ustrój organizacyjny giełdy towarowej

art. 4-13
Art. 4
Celem działania spółki prowadzącej giełdę jest:
1) koncentracja podaży i popytu na towary giełdowe;
2) zapewnienie bezpiecznego i sprawnego przebiegu transakcji giełdowych
i rozliczeń;
3) upowszechnianie jednolitych informacji umożliwiających ocenę aktualnej
wartości towarów giełdowych.
Art. 5
Art. 6
[1. Akcje spółki prowadzącej giełdę mogą być wyłącznie imienne.] Przepis 2. Pokrycie obejmowanych akcji lub zapłata za nabywane akcje spółki uchylający ust. 1 i 6 w art. 6 wejdzie prowadzącej giełdę nie może pochodzić z pożyczek, kredytów ani w życie z dn. 18.02.2027 r. (Dz. z nieudokumentowanych źródeł. U. z 2026 r. poz.
176). 3. Kapitał zakładowy powinien być pokryty w całości przed złożeniem wniosku o zarejestrowanie spółki. 4. Spółka prowadząca giełdę ma obowiązek i wyłączne prawo zamieszczania w firmie spółki wyrazów „giełda towarowa”. 5. W zakresie nieuregulowanym w ustawie do utworzenia i działania spółki prowadzącej giełdę stosuje się przepisy Kodeksu spółek handlowych dotyczące spółki akcyjnej. [6. Przepisu ust. 1 nie stosuje się w przypadku, gdy spółka prowadząca giełdę jest spółką publiczną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych.]
Art. 7
Art. 8
Minister właściwy do spraw gospodarki wydaje decyzję odmawiającą
zezwolenia na prowadzenie giełdy, jeżeli z analizy wniosku i dołączonych do niego
dokumentów wynika, że spółka występująca z wnioskiem może prowadzić
działalność w sposób nienależycie zabezpieczający interesy uczestników obrotu
towarami giełdowymi lub zagrażający bezpieczeństwu obrotu towarami giełdowymi.
Art. 9
Art. 10
Transakcja giełdowa nie stanowi gry ani zakładu w rozumieniu art. 413 Kodeksu cywilnego, ani też gry losowej lub zakładu wzajemnego w rozumieniu przepisów o grach hazardowych, nawet jeżeli według wyraźnej lub do- rozumianej woli stron rzeczywiste spełnienie wzajemnych świadczeń jest wyłączone, a tylko jedna lub druga ze stron jest obowiązana zapłacić różnicę między umówioną ceną sprzedaży a ceną rynkową w czasie wykonania umowy.
Art. 11
Art. 12
Art. 13
(uchylony) Rozdział 3 Tworzenie i ustrój organizacyjny giełdowej izby rozrachunkowej
rozdzial

Rozdział 3 - Tworzenie i ustrój organizacyjny giełdowej izby rozrachunkowej

art. 14-18
Art. 14
Art. 15
Art. 16
1. Prawa i obowiązki członków giełdowej izby rozrachunkowej określa regulamin izby uchwalony przez radę nadzorczą i zatwierdzony przez walne zgromadzenie. Przepisy art. 12 stosuje się odpowiednio. 2. Regulamin giełdowej izby rozrachunkowej reguluje w szczególności:
1) tryb zgłaszania izbie i rejestracji przez izbę wierzytelności członków izby, wynikających z transakcji przez nią obsługiwanych;
2) terminy i sposoby zaspokajania wierzytelności członków izby, wynikających z transakcji przez nią obsługiwanych, w tym w szczególności szczegółowe zasady rozliczania tych transakcji;
2) Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 151 z 08.06.2016, str. 21, Dz. Urz. UE L 2 z 05.01.2018, str. 15 oraz Dz. Urz. UE L 62 z 23.02.2021, str. 24.
3) tryb postępowania przy wykonywaniu innych zleceń przekazanych izbie przez jej członków w związku z obsługiwanymi przez nią transakcjami;
4) zakres odpowiedzialności spółki będącej giełdową izbą rozrachunkową za terminowe i należyte przeprowadzenie czynności zleconych przez członków izby;
5) szczegółowe zasady postępowania przy gromadzeniu, utrzymywaniu i dokonywaniu zwrotu wadiów.
Art. 18
rozdzial

Rozdział 4 - Zadania Komisji w zakresie instytucji rynku towarów giełdowych

art. 19-25
Art. 20
1. W zakresie nieuregulowanym w ustawie do sposobu działania oraz zadań Komisji stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o nadzorze nad rynkiem kapitałowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1161 i 1222 oraz z 2025 r. poz. 146) oraz ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. z 2025 r. poz. 640). 2. (uchylony)
Art. 22
Art. 23
1. Komisja może wytoczyć przeciwko spółce prowadzącej giełdę
powództwo o:
1) stwierdzenie nieważności uchwały walnego zgromadzenia lub rady nadzorczej
giełdy – sprzecznej z ustawą lub podjętej z naruszeniem przepisów ustawy;
2) uchylenie uchwały walnego zgromadzenia lub rady nadzorczej giełdy –
sprzecznej ze statutem spółki, regulaminem giełdy, naruszającej zasady
bezpieczeństwa obrotu lub podjętej z naruszeniem postanowień statutu lub
regulaminu.
2. Powództwo należy wnieść w terminie 30 dni od dnia otrzymania wiadomości
o uchwale, nie później jednak niż w terminie 6 miesięcy od dnia podjęcia uchwały.
3. Wniesienie powództwa powoduje wstrzymanie wykonalności zaskarżonej
uchwały.
4. Prawomocny wyrok stwierdzający nieważność albo uchylający uchwałę
walnego zgromadzenia ma moc obowiązującą w stosunkach między spółką
a wszystkimi akcjonariuszami oraz między spółką a członkami organów spółki.
W przypadkach, w których ważność czynności dokonanej przez spółkę jest zależna od
uchwały walnego zgromadzenia, stwierdzenie nieważności takiej uchwały albo jej
uchylenie nie ma skutku wobec osób trzecich działających w dobrej wierze.
Art. 24
Art. 25
W zakresie nadzoru nad działalnością giełdowych izb rozrachunkowych stosuje się przepisy art. 22 i 23.

Art. 25a. Przepisów niniejszego rozdziału nie stosuje się do sposobu organizowania łączenia rynków w obrocie transgranicznym. Rozdział 5 Opłaty
rozdzial

Rozdział 5 - Opłaty

art. 26
Art. 26
rozdzial

Rozdział 6 - Maklerzy giełd towarowych

art. 27-36
Art. 34
(uchylony).

Art. 34a. (uchylony).
rozdzial

Rozdział 7 - Towarowe domy maklerskie

art. 37-52
Art. 37
1. O ile ustawa nie stanowi inaczej, działalność maklerska może być prowadzona wyłącznie przez towarowy dom maklerski. [2. Akcje towarowego domu maklerskiego, z wyłączeniem akcji Przepis zdematerializowanych zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie uchylający ust. 2 w art. 37 wejdzie instrumentami finansowymi, są akcjami imiennymi.] w życie z dn. 18.02.2027 r. (Dz. 3. Zapłata za obejmowane lub nabywane udziały albo akcje towarowego domu U. z 2026 r. poz.
176). maklerskiego, które nie są zdematerializowane, nie może pochodzić z pożyczek, kredytów ani z nieudokumentowanych źródeł. 4. (uchylony) 5. (uchylony) 6. Towarowy dom maklerski może być członkiem więcej niż jednej giełdy towarowej. 7. Towarowy dom maklerski ma wyłączne prawo i obowiązek używać w swej firmie określenia „towarowy dom maklerski”.
Art. 38
Art. 39
Art. 40
1. Komisja, z zastrzeżeniem ust. 2, rozpoznaje wniosek o zezwolenie na
prowadzenie działalności maklerskiej w terminie 2 miesięcy od dnia jego złożenia.
2. W przypadku gdy Komisja zażąda przedstawienia dodatkowych danych,
o których mowa w art. 39 ust. 3, do terminu 2 miesięcy nie wlicza się okresów
oczekiwania na przedstawienie dodatkowych danych.
3. Zezwolenie zawiera:
1) firmę, siedzibę oraz adres towarowego domu maklerskiego;
2) wskazanie czynności, na wykonywanie których jest udzielone zezwolenie;
3) minimalną wysokość środków własnych, ustaloną zgodnie z odrębnymi
przepisami;
4) termin rozpoczęcia działalności maklerskiej;
5) określenie warunków technicznych i organizacyjnych, wymaganych do
prowadzenia działalności przez towarowy dom maklerski.
4. (uchylony)
Art. 41
Art. 42
1. Upoważniony przedstawiciel Komisji ma prawo wstępu do siedziby towarowego domu maklerskiego i do jego lokalu oraz wglądu do ksiąg, dokumentów i innych nośników informacji. 2. Na żądanie Komisji lub jej upoważnionego przedstawiciela towarowy dom maklerski jest obowiązany do niezwłocznego sporządzenia i przekazania kopii dokumentów i innych nośników informacji oraz do udzielenia pisemnych lub ustnych wyjaśnień. 3. W razie powzięcia wątpliwości co do prawidłowości lub rzetelności sprawozdań finansowych albo innych informacji finansowych, których obowiązek sporządzenia wynika z odrębnych przepisów, lub prawidłowości prowadzenia ksiąg rachunkowych, Komisja może zlecić kontrolę tych sprawozdań, informacji i ksiąg rachunkowych firmie audytorskiej. W przypadku gdy kontrola wykaże, że wątpliwości były uzasadnione, towarowy dom maklerski zwraca Komisji koszty prze- prowadzenia kontroli.
Art. 43
1. W przypadku gdy towarowy dom maklerski narusza przepisy prawa,
nie wypełnia warunków określonych w zezwoleniu, przekracza zakres zezwolenia, nie
przestrzega zasad uczciwego obrotu lub narusza interesy klientów, Komisja może
podjąć decyzję o:
1) cofnięciu zezwolenia albo ograniczeniu zakresu dozwolonych czynności, albo
2) nałożeniu kary pieniężnej do wysokości 500 000 zł, albo
3) zastosowaniu jednej z sankcji, o których mowa w pkt 1, i jednocześnie nałożeniu
kary pieniężnej, o której mowa w pkt 2.
2. Wydanie decyzji następuje po przeprowadzeniu rozprawy. Komisja może
nadać decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
3. Decyzja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Komisji Nadzoru
Finansowego. Komisja może nakazać jej ogłoszenie w 2 dziennikach ogólnopolskich
na koszt towarowego domu maklerskiego.
Art. 44
Art. 45
1. Spółka, która zaprzestała prowadzenia działalności maklerskiej, ma
obowiązek archiwizowania i przechowywania, przez okres 5 lat, dokumentów oraz
innych nośników informacji związanych z prowadzeniem tej działalności.
2. Upoważniony przedstawiciel Komisji ma prawo wstępu do siedziby lub lokalu
podmiotu przechowującego dokumenty i inne nośniki informacji celem wglądu do
tych dokumentów i nośników.
3. Na pisemne żądanie Komisji lub jej upoważnionego przedstawiciela podmiot
przechowujący dokumenty jest obowiązany do niezwłocznego sporządzenia
i przekazania kopii tych dokumentów.
Art. 46
Towarowy dom maklerski jest obowiązany niezwłocznie informować Komisję o:
1) wszelkich zmianach danych zawartych we wniosku o udzielenie zezwolenia i w załącznikach do niego, z zastrzeżeniem pkt 2;
2) zmianach w składzie wspólników albo akcjonariuszy posiadających co najmniej 5 % głosów na zgromadzeniu wspólników albo na walnym zgromadzeniu;
3) nabyciu lub objęciu akcji lub udziałów w innych spółkach w liczbie, która zapewnia prawo do co najmniej 5 % głosów na walnym zgromadzeniu.
4) (uchylony)
Art. 48
1. Nabycie lub objęcie udziałów lub akcji towarowego domu maklerskiego w liczbie, która spowoduje osiągnięcie lub przekroczenie 10 %, 20 %, 33 % lub 50 % głosów na zgromadzeniu wspólników albo na walnym zgromadzeniu, wymaga zgody Komisji, przy czym nabycie lub posiadanie udziałów lub akcji przez podmiot zależny uważa się za nabycie lub posiadanie przez podmiot dominujący, a nabycie lub posiadanie udziałów lub akcji przez podmiot dominujący uważa się za nabycie lub posiadanie przez podmiot zależny. 2. Komisja nie udziela zgody, jeżeli w jej ocenie podmiot zamierzający nabyć udziały albo akcje nie zapewnia wykonywania prawa głosu w sposób należycie zabezpieczający interesy uczestników obrotu towarami giełdowymi lub przestrzegania przez towarowy dom maklerski zasad uczciwego obrotu. 3. Obowiązek uzyskania zgody Komisji, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy nabycia udziałów albo akcji towarowego domu maklerskiego w drodze dziedziczenia.
Art. 49
1. Towarowe domy maklerskie, w liczbie co najmniej 15, mogą
utworzyć, na zasadach określonych w odrębnej ustawie, izbę gospodarczą, zwaną dalej
„izbą”.
2. Do obowiązków izby należy, w szczególności, określanie i kodyfikacja zasad
uczciwego obrotu oraz przyjętych w obrocie zwyczajów.
3. Organizację władz izby, tryb ich powoływania, zakres kompetencji oraz
zadania izby określa statut izby.
Art. 50
Art. 51
Art. 52
rozdzial

Rozdział 8 - Tajemnica zawodowa

art. 53-55
Art. 53
1. Do zachowania tajemnicy zawodowej są obowiązani:
1) (uchylony)
2) (uchylony)
2a) (uchylony)
3) osoby wchodzące w skład statutowych organów:
a) towarowego domu maklerskiego,
b) spółki prowadzącej giełdę oraz spółki prowadzącej giełdową izbę
rozrachunkową,
c) izby,
d) (uchylona)
e) domu maklerskiego,
f) zagranicznej osoby prawnej, o której mowa w art. 50 ust. 1,
g) spółek handlowych, o których mowa w art. 50a,
h) Krajowego Depozytu,
i) spółki, której Krajowy Depozyt przekazał wykonywanie czynności
z zakresu zadań, o których mowa w art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca
2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi;
4) osoby pozostające z podmiotami, o których mowa w pkt 2a i 3, w stosunku
pracy, zlecenia lub w innym stosunku prawnym o podobnym charakterze.
2. Obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej istnieje również po ustaniu
stosunków prawnych, o których mowa w ust. 1 pkt 3 i 4.
Art. 54
Art. 55
rozdzial

Rozdział 9 - Odpowiedzialność cywilna i karna

art. 56-61
Art. 56
(uchylony)

Art. 56a. (uchylony)

Art. 56b. 1. Osoby, o których mowa w art. 53 oraz w art. 55c, ponoszą, z zastrzeżeniem ust. 2, odpowiedzialność za szkody wynikające z ujawnienia informacji stanowiącej tajemnicę zawodową i wykorzystania jej niezgodnie z przeznaczeniem. 2. Osoby, o których mowa w art. 53, nie ponoszą odpowiedzialności za szkodę wynikającą z ujawnienia i wykorzystania niezgodnie z przeznaczeniem informacji stanowiącej tajemnicę zawodową przez osoby, którym informacje takie zostały przekazane na podstawie art. 54–55b.
Art. 57
Kto bez wymaganego zezwolenia lub wbrew jego warunkom prowadzi
giełdę, giełdową izbę rozrachunkową lub towarowy dom maklerski, podlega
grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
Art. 58
Art. 59
Art. 61
rozdzial

Rozdział 10 - Zmiany w przepisach obowiązujących

art. 62-66
Art. 62
W ustawie z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. Nr 86, poz. 959) w art. 9 dodaje się pkt 9a w brzmieniu:
„9a) sprzedaż towarów giełdowych na giełdach towarowych,”.
Art. 63
W ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. Nr 54, poz. 348 i Nr 158, poz. 1042, z 1998 r. Nr 94, poz. 594, Nr 106, poz. 668 i Nr 162, poz. 1126, z 1999 r. Nr 88, poz. 980, Nr 91, poz. 1042 i Nr 110, poz. 1255 oraz z 2000 r. Nr 43, poz. 489 i Nr 48, poz. 555) w art. 32 w ust. 1 w pkt 4 na końcu kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje wyrazy „jak również obrotu paliwami gazowymi i energią elektryczną dokonywanego na giełdach towarowych przez towarowe domy maklerskie prowadzące działalność maklerską w zakresie obrotu towarami giełdowymi na podstawie ustawy z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych (Dz. U. Nr 103, poz. 1099).”
Art. 64
W ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz. U. Nr 118, poz. 754 i Nr 141, poz. 945, z 1998 r. Nr 107, poz. 669 i Nr 113, poz. 715 oraz z 2000 r. Nr 22, poz. 270, Nr 60, poz. 702 i 703 i Nr 94, poz. 1037) w art. 25 w ust. 1 wprowadza się następujące zmiany:
1) pkt 5 otrzymuje brzmienie:
„5) z Krajowym Depozytem,”;
2) dodaje się pkt 6 w brzmieniu:
„6) z towarowym domem maklerskim, działającym na podstawie ustawy z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych (Dz. U. Nr 103, poz. 1099) - w zakresie działalności objętej zezwoleniem, o którym mowa w art. 38 ust. 4 tej ustawy, lub”.
Art. 65
W ustawie z dnia 28 sierpnia 1997 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. Nr 139, poz. 933 i z 1999 r. Nr 72, poz. 801) w art. 98 w ust. 1 w pkt 6 na końcu dodaje się przecinek oraz dodaje się pkt 7 w brzmieniu:
„7) towary giełdowe, o których mowa w art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych (Dz. U. Nr 103, poz. 1099)”.
Art. 66
W ustawie z dnia 18 grudnia 1998 r. - Prawo dewizowe (Dz. U. Nr 160, poz. 1063 oraz z 1999 r. Nr 83, poz. 931) w art. 9 pkt 3 otrzymuje brzmienie:
„3) dokonywanie inwestycji portfelowych w zakresie krótkoterminowych papierów wartościowych oraz pochodnych instrumentów finansowych, z wyłączeniem pochodnych instrumentów finansowych będących przedmiotem obrotu na Giełdzie Papierów Wartościowych S.A. w Warszawie, Polskiej Giełdzie Finansowej S.A. w Warszawie, Centralnej Tabeli Ofert S.A. w Warszawie oraz na giełdach towarowych działających na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych (Dz. U. Nr 103, poz. 1099),”.
rozdzial

Rozdział 11 - Przepisy przejściowe i końcowe

art. 67-70
Art. 67
Przedsiębiorcy prowadzący w dniu wejścia w życie ustawy giełdę towarową są obowiązani w okresie 18 miesięcy od tego dnia dostosować swój ustrój organizacyjny i działalność do przepisów ustawy oraz uzyskać zezwolenie, o którym mowa w art. 7 ust. 1.
Art. 68
Przedsiębiorcy prowadzący w dniu wejścia w życie ustawy giełdę towarową i używający dotychczas w swojej nazwie określenia „giełda” lub „giełda towarowa” mogą prowadzić swoją działalność pod dotychczasową nazwą przez okres nie dłuższy niż 18 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, chyba że uzyskają zezwolenie, o którym mowa w art. 7 ust. 1.
Art. 69
Przedsiębiorcy prowadzący w dniu wejścia w życie ustawy giełdową izbę rozrachunkową lub działalność maklerską w zakresie obrotu towarami giełdowymi mogą prowadzić taką działalność bez spełnienia warunków, o których mowa w rozdziale 3 oraz w rozdziale 6 i 7, w okresie 18 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.
Art. 70
Ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia4), z wyjątkiem:
1) art. 26 ust. 2, który wchodzi w życie po upływie 18 miesięcy od dnia ogłoszenia;
2) art. 29, który wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.
4) Ustawa została ogłoszona w dniu 27 listopada 2000 r.
Brak wyników