Ustawa o ochronie przeciwpożarowej

Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej

Obowiązuje
Artykuły 47
Wejście w życie 25.09.1991
Ostatnia zmiana 25.06.2026
art.
Widoczne: 47 z 47 artykułów
rozdzial

Rozdział 1 - Przepisy ogólne

art. 1-2
Art. 1
Ochrona przeciwpożarowa polega na realizacji przedsięwzięć mających na celu ochronę życia, zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym zagrożeniem poprzez:
1) zapobieganie powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia;
2) zapewnianie sił i środków do zwalczania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia oraz na rzecz ochrony ludności;
3) prowadzenie działań ratowniczych przez jednostki ochrony przeciwpożarowej.
Art. 2 Definicje ustawowe
rozdzial

Rozdział 2 - Zapobieganie pożarowi, klęsce żywiołowej tub innemu miejscowemu zagrożeniu

art. 3-11
Art. 3
1. Osoba fizyczna, osoba prawna, organizacja lub instytucja korzystające ze środowiska, budynku, obiektu lub terenu są obowiązane zabezpieczyć je przed zagrożeniem pożarowym lub innym miejscowym zagrożeniem. 2. Właściciel, zarządca lub użytkownik budynku, obiektu lub terenu, a także podmioty, o których mowa w ust. 1, ponoszą odpowiedzialność za naruszenie przepisów przeciwpożarowych, w trybie i na zasadach określonych w innych przepisach. 3. Obowiązki zawarte w ust. 1 i 2 dotyczą również gmin w zakresie sprawowania nadzoru nad zadaniami określonymi w art. 1 pkt 1.
Art. 4 Obowiązki ochrony przeciwpożarowej
1 orzeczenie
Art. 5
Właściciel, zarządca lub użytkownik budynku, obiektu budowlanego
lub terenu, objętych obligatoryjnym stosowaniem systemów sygnalizacji
pożarowej wyposażonych w urządzenia sygnalizacyjno-alarmowe, w przypadku
gdy w tym budynku, obiekcie budowlanym lub na terenie nie działa jego własna
jednostka ratownicza, jest obowiązany połączyć te urządzenia z obiektem komendy
Państwowej Straży Pożarnej lub obiektem, wskazanym przez właściwego
miejscowo komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej.
Art. 6
Art. 7
Art. 8 Działania ratownicze i zagrożenia miejscowe
Korzystanie przez właściciela, zarządcę lub użytkownika budynku,
obiektu lub terenu z usług z zakresu ochrony przeciwpożarowej jest dobrowolne.
Art. 9
Kto zauważy pożar, klęskę żywiołową lub inne miejscowe zagrożenie,
jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić osoby znajdujące się w strefie zagrożenia oraz: centrum powiadamiania ratunkowego lub jednostkę ochrony przeciwpożarowej albo Policję bądź wójta albo sołtysa.
Art. 11
rozdzial

Rozdział 3 - Organizacja ochrony przeciwpożarowej

art. 12-21
Art. 12
1. Minister właściwy do spraw wewnętrznych pełni nadzór nad
funkcjonowaniem krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego.
2. (uchylony)
Art. 13
Art. 14 Organizacja ochrony przeciwpożarowej
Art. 15
1 orzeczenie
Jednostkami ochrony przeciwpożarowej są:
1) jednostki organizacyjne Państwowej Straży Pożarnej;
1a) jednostki organizacyjne Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej;
2) zakładowa straż pożarna;
3) zakładowa służba ratownicza;
4) gminna zawodowa straż pożarna;
4a) powiatowa (miejska) zawodowa straż pożarna;
5) terenowa służba ratownicza;
6) ochotnicza straż pożarna;
7) związek ochotniczych straży pożarnych;
8) inne jednostki ratownicze.
Art. 16
Art. 17
1. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, a za jego zgodą inni
ministrowie, wojewodowie, organy jednostek samorządu terytorialnego, mogą,
w drodze zarządzenia, tworzyć, przekształcać lub likwidować zakładowe straże
pożarne, zakładowe służby ratownicze, gminne (miejskie) albo powiatowe
(miejskie) zawodowe straże pożarne, terenowe służby ratownicze lub inne
jednostki ratownicze, uwzględniając częstotliwość występowania pożarów, klęsk
żywiołowych i innych miejscowych zagrożeń oraz potrzeby w zakresie
zapewnienia należytej ochrony przeciwpożarowej na danym terenie.
2. Instytucje, organizacje, osoby prawne lub fizyczne mogą, za zgodą ministra
właściwego do spraw wewnętrznych, tworzyć, przekształcać lub likwidować
zakładowe straże pożarne, zakładowe służby ratownicze, gminne (miejskie) albo
powiatowe (miejskie) zawodowe straże pożarne, terenowe służby ratownicze lub
inne jednostki ratownicze, uwzględniając częstotliwość występowania pożarów,
klęsk żywiołowych i innych miejscowych zagrożeń oraz potrzeby w zakresie
zapewnienia należytej ochrony przeciwpożarowej na danym terenie.
Art. 18
Organizację i szczegółowe zasady funkcjonowania zakładowej
straży pożarnej, zakładowej służby ratowniczej, gminnej zawodowej straży
pożarnej, terenowej służby ratowniczej oraz innych jednostek ratowniczych –
określą osoby prawne lub fizyczne je tworzące, w porozumieniu i pod nadzorem
komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej właściwego ze względu
na teren działania.
Art. 19
1 orzeczenie
(uchylony)

Art. 19a. Do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego mogą być włączane i z niego wyłączane jednostki ochrony przeciwpożarowej uwzględnione w zbiorczym planie sieci podmiotów systemu, których siły i środki są przewidziane do użycia w planie ratowniczym.
Art. 20
Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia:
1) zakres, szczegółowe warunki i tryb włączania jednostek ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w art. 15 pkt 1a–6 i 8, do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego i wyłączania ich z krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego,
2) warunki współpracy jednostek ochrony przeciwpożarowej niewłączonych do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego z krajowym systemem ratowniczo-gaśniczym
– mając na uwadze konieczność zapewnienia skutecznego działania krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego.
Art. 21
rozdzial

Rozdział 4 - Działanie ratownicze

art. 22-25
Art. 22
Art. 23
1. Jednostki ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w art. 15
pkt 1a–6 i 8, mają obowiązek uczestniczyć, na wezwanie Państwowej Straży
Pożarnej, w działaniach ratowniczych poza terenem własnego działania.
2. W przypadkach określonych w ust. 1 koszty związane z działaniami
ratowniczymi są zwracane tym jednostkom z budżetu państwa.
3. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze
rozporządzenia, teren działania poszczególnych jednostek ochrony
przeciwpożarowej, okoliczności i warunki udziału tych jednostek w działaniach
ratowniczych poza terenem własnego działania oraz zakres, szczegółowe warunki
i tryb zwrotu poniesionych przez nie kosztów.
Art. 24
1. W przypadku powstania pożaru w pomieszczeniach misji
dyplomatycznej, urzędu konsularnego lub instytucji międzynarodowej,
korzystających z immunitetu dyplomatycznego lub konsularnego, prowadzenie
działania ratowniczego przez jednostki ochrony przeciwpożarowej jest
dopuszczalne po uprzednim uzyskaniu zgody szefa misji, kierownika urzędu
konsularnego lub kierownika instytucji międzynarodowej, z zastrzeżeniem
przepisu ust. 2.
2. Zgoda, o której mowa w ust. 1, może być jednak domniemana w przypadku
powstania pożaru lub innego miejscowego zagrożenia wymagającego
niezwłocznego działania ratowniczego.
Art. 25
1. Kierujący działaniem ratowniczym może:
1) zarządzić ewakuację ludzi i mienia;
2) wstrzymać ruch drogowy oraz wprowadzić zakaz przebywania osób trzecich w rejonie działania ratowniczego;
3) przejąć w użytkowanie na czas niezbędny dla działania ratowniczego nieruchomości i ruchomości, środki transportu, sprzęt, ujęcia wody, inne środki gaśnicze, a także przedmioty i urządzenia przydatne w działaniu ratowniczym. 2. Kierujący działaniem ratowniczym ma prawo żądać niezbędnej pomocy od instytucji, organizacji, przedsiębiorców i osób fizycznych. 3. Kierujący działaniem ratowniczym może odstąpić w trakcie działania ratowniczego od zasad działania uznanych powszechnie za bezpieczne. 4. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, zakres i tryb korzystania z praw, o których mowa w ust. 1–3. Rozdział 5 Uprawnienia strażaków jednostek ochrony przeciwpożarowej
rozdzial

Rozdział 5 - Uprawnienia pracowników jednostek ochrony przeciwpożarowej i członków ochotniczych straży pożarnych

art. 26-28
Art. 26
Art. 27
Z ochrony przewidzianej w Kodeksie karnym dla funkcjonariuszy publicznych korzystają:
1) uprawnieni do prowadzenia czynności kontrolno-rozpoznawczych;
2) strażacy jednostek ochrony przeciwpożarowej biorący udział w działaniach ratowniczych lub wykonujący inne zadania związane z ochroną przeciwpożarową;
3) osoby fizyczne, które na podstawie art. 25 ust. 2 zostały zobowiązane do udziału w działaniu ratowniczym.

Art. 27a. Strażakowi jednostki ochrony przeciwpożarowej, o której mowa w art. 15 pkt 1a–5 i 8, o ile nie jest strażakiem Państwowej Straży Pożarnej, oraz żołnierzowi pełniącemu służbę w tej jednostce przysługuje prawo do odzieży specjalnej i ekwipunku osobistego, na zasadach określonych dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej w ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej.
Art. 28 Przepis uchylony
(uchylony) Rozdział 6 Świadczenia rzeczowe i finansowe
rozdzial

Rozdział 6 - Świadczenia rzeczowe i finansowe

art. 29-39
Art. 29
Koszty funkcjonowania jednostek ochrony przeciwpożarowej, z wyłączeniem ochotniczych straży pożarnych, są pokrywane z:
1) budżetu państwa;
2) budżetów jednostek samorządu terytorialnego;
3) dochodów instytucji ubezpieczeniowych, ubezpieczających osoby prawne i fizyczne;
4) środków własnych podmiotów, o których mowa w art. 17, które uzyskały zgodę ministra właściwego do spraw wewnętrznych na utworzenie jednostki ochrony przeciwpożarowej.
Art. 30
Właściciel, zarządca lub użytkownik budynku, obiektu lub terenu
ponosi w pełni koszty nabycia i utrzymania, w stanie zapewniającym sprawność,
sprzętu, urządzeń przeciwpożarowych, środków gaśniczych, urządzeń
sygnalizacyjno-alarmowych i innych urządzeń oraz instalacji ochrony
przeciwpożarowej, do których posiadania zobowiązują go przepisy wydane na
podstawie art. 13 ust. 1 i 3, a także koszty wykonania obowiązku określonego
w art. 5.
Art. 31 Nieodpłatne przekazanie sprzętu pożarniczego
1. Państwowa Straż Pożarna jest obowiązana do przekazywania
nieodpłatnie technicznie sprawnego, zbędnego sprzętu i urządzeń ochotniczym
strażom pożarnym, po zasięgnięciu opinii właściwego zarządu wojewódzkiego
Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej.
2. Zakładowe straże pożarne lub zakładowe służby ratownicze mogą
przekazywać nieodpłatnie sprawny technicznie, zbędny sprzęt i urządzenia
Zarządowi Głównemu Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej
Polskiej oraz ochotniczym strażom pożarnym pozostającym poza strukturami
związku.
Art. 32 Świadczenia rzeczowe i finansowe
1. Koszty wyposażenia, utrzymania, wyszkolenia i zapewnienia gotowości bojowej jednostek ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w art. 15 pkt 1a–5 i 8, ponoszą podmioty tworzące te jednostki. 2. (uchylony) 3. (uchylony) 3a. (uchylony) 3b. (uchylony) 4. (uchylony)
Art. 33
1. Budżet państwa uczestniczy w kosztach funkcjonowania jednostek ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w art. 15 pkt 2–5 i 8, jeżeli jednostki te działają w ramach krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego. 2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych corocznie określi, w drodze rozporządzenia, wysokość środków finansowych i ich podział między podmioty, o których mowa w ust. 1, z zastrzeżeniem ich wykorzystania wyłącznie dla zapewnienia gotowości bojowej jednostek ochrony przeciwpożarowej. 3. Finansowanie ochotniczych straży pożarnych z budżetu państwa odbywa się na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 233, 1692 i 1907).

Art. 33a. (uchylony)
Art. 38
1. Zakłady ubezpieczeń są obowiązane przekazywać 10 % sumy wpływów uzyskanych z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia od ognia na określone cele ochrony przeciwpożarowej, w szczególności na zapewnienie gotowości bojowej jednostek ochrony przeciwpożarowej, budowę i modernizację obiektów strażnic, badania naukowe i działalność racjonalizatorską w zakresie bezpieczeństwa pożarowego i przeciwdziałania innym zagrożeniom, a także propagowanie bezpieczeństwa pożarowego. 2. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej i Zarząd Główny Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej otrzymują po 50 % kwoty, o której mowa w ust. 1.
Art. 39 Środki finansowe przekazane Komendantowi Głównemu Państwowej Straży Pożarnej i
1. Środki finansowe przekazane Komendantowi Głównemu Państwowej Straży Pożarnej i Zarządowi Głównemu Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie przepisów art. 38 są prze- znaczone wyłącznie na cele związane z ochroną przeciwpożarową. 2. Zarząd Główny Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej przedkłada Sejmowi w terminie do dnia 30 czerwca każdego roku sprawozdanie z wydatkowania środków, o których mowa w art. 38 ust. 2, w roku poprzednim. Rozdział 7 Przepisy przejściowe i końcowe
rozdzial

Rozdział 7 - Przepisy przejściowe i końcowe

art. 40-47
Art. 40
1. Działające w dniu wejścia w życie ustawy ochotnicze straże
pożarne oraz Związek Ochotniczych Straży Pożarnych stają się stowarzyszeniami
w rozumieniu ustawy – Prawo o stowarzyszeniach.
2. (pominięty)
3. (pominięty)
4. (pominięty)
Art. 44
Właściciel, zarządca lub użytkownik budynku, obiektu lub terenu,
w którym funkcjonuje resortowa lub zakładowa straż pożarna albo inna jednostka
ochrony przeciwpożarowej, w tym ochotnicza straż pożarna, ponosi wszelkie
koszty związane z utrzymaniem tych jednostek.

Art. 44a. Ustawa nie narusza przepisów prawa geologicznego i górniczego.
Art. 46
Traci moc ustawa z dnia 12 czerwca 1975 r. o ochronie
przeciwpożarowej (Dz. U. poz. 106, z 1988 r. poz. 132, z 1989 r. poz. 192 oraz
z 1990 r. poz. 198).
Art. 47
Ustawa wchodzi w życie w ciągu 14 dni od dnia ogłoszenia1).
1) Ustawa została ogłoszona w dniu 11 września 1991 r.
Brak wyników