Ustawa z dnia 16 grudnia 2005 r. o Funduszu Kolejowym

1. Fundusz:
1) gromadzi środki finansowe na przygotowanie oraz realizację budowy i przebudowy linii kolejowych, remonty i utrzymanie linii kolejowych, likwidację zbędnych linii kolejowych oraz wydatki bieżące PKP Polskich Linii Kolejowych Spółki Akcyjnej związane z zadaniami zarządcy infrastruktury kolejowej;
2) finansuje realizację zadań, o których mowa w pkt 1. 2. (uchylony) 3. Środki Funduszu przeznacza się na spłaty kredytów i pożyczek wraz z odsetkami oraz innymi kosztami obsługi kredytów i pożyczek, a także na pokrycie kosztów emisji i wykupu obligacji, o których mowa w art. 7 ust. 1, oraz spłaty zobowiązań wynikających z wykonania przez Skarb Państwa obowiązków z tytułu gwarancji i poręczeń, o których mowa w art. 7 ust. 2. 3a. Środki Funduszu mogą być przeznaczone na sfinansowanie nabycia od Polskich Kolei Państwowych Spółka Akcyjna, zwanych dalej „PKP SA”, przez Skarb Państwa, reprezentowany przez ministra właściwego do spraw transportu, akcji PKP Polskich Linii Kolejowych Spółka Akcyjna, zwanych dalej „PKP PLK SA”. 3b. Nabycie akcji, o których mowa w ust. 3a, następuje na podstawie umowy zawartej między Skarbem Państwa, reprezentowanym przez ministra właściwego do spraw transportu, a PKP SA. Wartość tych akcji określa się według ich wartości nominalnej. 3c. (uchylony) 3d. Środki Funduszu mogą być przeznaczone na finansowanie lub współfinansowanie zakupu i modernizacji przez PKP PLK SA pojazdów kolejowych przeznaczonych do diagnostyki, utrzymania, naprawy lub budowy infrastruktury kolejowej oraz do prowadzenia działań ratowniczych. 3e. Środki Funduszu mogą być przeznaczone na dofinansowanie działalności zarządców infrastruktury kolejowej, która nie może być sfinansowana z opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej. 3f. Dofinansowanie, o którym mowa w ust. 3e, odbywa się na podstawie przepisów rozdziału 7 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 697 i 731). 3g. Środki Funduszu mogą być przeznaczone na finansowanie usług doradczych. 3h. Środki Funduszu przeznacza się na finansowanie, realizowanych przez PKP PLK SA inwestycji kapitałowych, polegających w szczególności na podwyższeniu kapitału zakładowego spółek zależnych PKP PLK SA w rozumieniu ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 18 i 96) i objęciu przez PKP PLK SA nowo utworzonych udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym. 3i. Wielkość środków, o których mowa w ust. 3h, wynosi w danym roku budżetowym nie mniej niż 200 mln zł. 3j. Środki, o których mowa w ust. 3h, niewykorzystane przez PKP PLK SA w danym roku budżetowym mogą być wykorzystane w latach następnych. 3k. Środki Funduszu mogą być przeznaczone na przygotowanie oraz realizację budowy i przebudowy linii kolejowych przez Spółkę Celową, o której mowa w art. 2 pkt 10 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o Centralnym Porcie Komunikacyjnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 545 i 834), lub spółkę, o której mowa w art. 15 ust. 1 tej ustawy. 4. Środki Funduszu w latach 2009–2015 przeznacza się na finansowanie lub współfinansowanie przez samorządy województw, zwane dalej „województwami”, zadań w zakresie zakupu, modernizacji oraz napraw pojazdów kolejowych przeznaczonych do przewozów pasażerskich wykonywanych na podstawie umowy o świadczenie usług publicznych, o której mowa w art. 4 pkt 19 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym. 4a. Środki Funduszu w latach 2016–2020 przeznacza się na finansowanie lub współfinansowanie przez województwa, zadań w zakresie zakupu, modernizacji oraz napraw pojazdów kolejowych przeznaczonych do przewozów pasażerskich wykonywanych na podstawie umowy o świadczenie usług publicznych, w rozumieniu przepisu art. 4 pkt 19 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym. 5. Wielkość środków, o których mowa w ust. 4, w danym roku budżetowym wynosi 100 mln zł, z zastrzeżeniem ust. 6. Środki te województwa otrzymują w częściach równych. 6. W 2009 r. wielkość środków na zadania określone w ust. 4 wynosi 200 mln zł. 7. Wielkość środków, o których mowa w ust. 4a, w danym roku budżetowym wynosi 110 mln zł. Z tej kwoty 100 mln zł otrzymują województwa zgodnie z zasadami określonymi w ust. 8, natomiast 10 mln zł przypada w równych częściach województwom, które otrzymały przy takim podziale kwotę niższą niż 3 mln zł rocznie. 8. Środki, o których mowa w ust. 4a, będą każdego roku dzielone między województwa zgodnie z udziałem procentowym każdego z nich w łącznej kwocie części wyrównawczej subwencji ogólnej przyznanej województwom w 2015 r. na podstawie art. 24 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 356). 8a. W latach 2023 i 2024 środki Funduszu mogą być przekazane PKP PLK SA z przeznaczeniem na sfinansowanie nabycia udziałów w kapitale zakładowym CARGOTOR spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. 8b. Nabycie udziałów, o których mowa w ust. 8a, następuje według ich wartości rynkowej, wynikającej z wyceny sporządzonej przez niezależnego zewnętrznego doradcę. 9. Środki Funduszu mogą być przeznaczone na finansowanie lub współfinansowanie przez województwa zadań w zakresie zakupu, modernizacji oraz napraw pojazdów kolejowych przeznaczonych do przewozów pasażerskich wykonywanych na podstawie umowy o świadczenie usług publicznych, o której mowa w art. 4 pkt 19 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, pod warunkiem zapewnienia organizowania przez te województwa wojewódzkich przewozów pasażerskich w transporcie kolejowym, w szczególności zapewniających połączenia komunikacyjne między sąsiednimi województwami, uwzględnionych w planie zrównoważonego rozwoju publicznego transportu zbiorowego, o których mowa w art. 9 ust. 1a ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 2778), opracowanym przez ministra właściwego do spraw transportu. 10. Środki Funduszu mogą być przeznaczone na dofinansowanie realizacji inwestycji, o której mowa w art. 33z ust. 5 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe” (Dz. U. z 2024 r. poz. 561). 11. Środki Funduszu mogą być przeznaczone na sfinansowanie nabycia od PKP SA przez Skarb Państwa, reprezentowany przez ministra właściwego do spraw transportu, prawa własności nieruchomości lub użytkowania wieczystego gruntów niezbędnych do realizacji inwestycji, o której mowa w art. 33z ust. 5 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe”.

Art. 3a. 1. W 2012 r. środki Funduszu w kwocie 150 mln zł pochodzące z wpływów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, będą przeznaczone na współfinansowanie zadań własnych województw w zakresie organizowania regionalnych kolejowych przewozów pasażerskich wykonywanych na podstawie umów o świadczenie usług publicznych, o których mowa w art. 4 pkt 19 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym. 2. Udział województw w środkach, o których mowa w ust. 1, będzie proporcjonalny do liczby udziałów objętych w spółce Przewozy Regionalne sp. z o.o., zwanej dalej „PR”, przez poszczególne województwa zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 33u ust. 3 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe”. 3. Sposób i terminy przekazania środków stanowiących udział województw w kwocie 150 mln zł, o której mowa w ust. 1, określą umowy zawarte między ministrem właściwym do spraw transportu a marszałkami województw. W umowach mogą zostać określone dodatkowe warunki przekazania tych środków dotyczące w szczególności ich przeznaczenia.

Art. 3b. 1. W 2010 r. środki Funduszu mogą być przeznaczone na sfinansowanie nabycia od PKP SA przez Skarb Państwa, reprezentowany przez ministra właściwego do spraw transportu, udziałów w kapitale zakładowym PR objętych przez PKP SA w zamian za wniesiony wkład niepieniężny w postaci nieruchomości niezbędnych do prowadzenia działalności w zakresie kolejowych przewozów pasażerskich. 2. Nabycie udziałów, o których mowa w ust. 1, następuje na podstawie umowy zawartej między Skarbem Państwa, reprezentowanym przez ministra właściwego do spraw transportu, a PKP SA, według wartości nominalnej tych udziałów.

Art. 3c. (uchylony)

1. Środki Funduszu pochodzą z:
1) 19,45 % wpływów z opłaty paliwowej, pobieranych zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 321);
2) odsetek od wolnych środków Funduszu przekazanych w depozyt, o którym mowa w art. 48 ust. 4a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, 1844 i 1846 oraz z 2026 r. poz. 426 i 635);
3) przychodów z akcji w spółkach przekazanych ministrowi właściwemu do spraw transportu przez Skarb Państwa w celu zasilenia Funduszu;
4) (uchylony)
5) środków z kredytów lub pożyczek zaciągniętych na rzecz Funduszu przez Bank Gospodarstwa Krajowego;
6) wpływów z obligacji emitowanych na rzecz Funduszu przez Bank Gospodarstwa Krajowego;
7) (uchylony)
8) darowizn i zapisów;
9) innych wpływów. 2. W 2009 r. środki, o których mowa w ust. 1 pkt 1, powiększa się o kwotę 200 mln zł, przekazaną przez Bank Gospodarstwa Krajowego z bieżących wpływów z opłaty paliwowej. 3. W latach 2010–2014 środki, o których mowa w ust. 1 pkt 1, powiększa się corocznie o kwotę 100 mln zł, przekazywaną przez Bank Gospodarstwa Krajowego z bieżących wpływów z opłaty paliwowej. 4. W 2015 r. środki, o których mowa w ust. 1 pkt 1, powiększa się o kwotę 500 mln zł, przekazywaną przez Bank Gospodarstwa Krajowego z bieżących wpływów z opłaty paliwowej. 5. W latach 2016–2019 środki, o których mowa w ust. 1 pkt 1, powiększa się corocznie o kwotę 400 mln zł, przekazywaną przez Bank Gospodarstwa Krajowego z bieżących wpływów z opłaty paliwowej. 6. W roku 2021 środki Funduszu pochodzą również z wpłaty z budżetu państwa, przekazywanej przez ministra właściwego do spraw transportu, w wysokości:
1) 4 507 700 tys. zł – z przeznaczeniem na wsparcie zadań zarządców infrastruktury kolejowej, w tym w zakresie utrzymania i remontów infrastruktury kolejowej;
2) 70 000 tys. zł – z przeznaczeniem na inwestycje kapitałowe;
3) 600 000 tys. zł – z przeznaczeniem na sfinansowanie nabycia akcji, o którym mowa w art. 3 ust. 3a. 7. W 2023 r. środki Funduszu mogą pochodzić również z wpływów ze skarbowych papierów wartościowych, o których mowa w art. 5b.

Art. 5a. 1. Sposób i terminy przekazywania kwoty 200 mln zł, o której mowa w art. 5 ust. 2, oraz kwoty 100 mln zł, o której mowa w art. 5 ust. 3, zostaną określone w umowie, o której mowa w art. 12. 2. Sposób i terminy przekazywania kwoty 500 mln zł, o której mowa w art. 5 ust. 4, oraz kwoty 400 mln zł, o której mowa w art. 5 ust. 5, zostaną określone w umowie, o której mowa w art. 12.

Art. 5b. 1. W 2023 r. minister właściwy do spraw budżetu, na wniosek ministra właściwego do spraw transportu, może przekazać Funduszowi skarbowe papiery wartościowe na dofinansowanie zadań, o których mowa w art. 3 ust. 3a. 2. Łączna wartość nominalna zobowiązań z tytułu wyemitowanych skarbowych papierów wartościowych przekazanych Funduszowi nie może przekroczyć kwoty 1 500 000 tys. zł. 3. Minister właściwy do spraw budżetu określi, przez wydanie listu emisyjnego, warunki emisji skarbowych papierów wartościowych oraz sposób realizacji świadczeń z nich wynikających. 4. List emisyjny zawiera w szczególności:
1) datę emisji;
2) powołanie podstawy prawnej emisji;
3) jednostkową wartość nominalną w złotych;
4) cenę zbycia lub sposób jej ustalenia;
5) stopę procentową lub sposób jej obliczania;
6) określenie sposobu i terminów wypłaty należności głównej oraz należności ubocznych;
7) datę, od której nalicza się oprocentowanie skarbowych papierów wartościowych tej emisji;
8) termin wykupu oraz zastrzeżenia w przedmiocie możliwości wcześniejszego wykupu. 5. Emisja skarbowych papierów wartościowych następuje z dniem zarejestrowania skarbowych papierów wartościowych w depozycie papierów wartościowych oraz w kwocie równej wartości nominalnej wyemitowanych papierów wartościowych. 6. Do emisji skarbowych papierów wartościowych nie stosuje się przepisów art. 98 i art. 102 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270, z późn. zm.1)) oraz przepisów wydanych na podstawie art. 97 tej ustawy. 7. Rozporządzanie skarbowymi papierami wartościowymi przekazanymi Funduszowi wymaga zgody ministra właściwego do spraw finansów publicznych. 8. Koszty związane z operacjami na skarbowych papierach wartościowych, o których mowa w ust. 1, w tym prowadzeniem rachunku papierów wartościowych, pokrywane są ze środków Funduszu.

1. Bank Gospodarstwa Krajowego może zaciągać kredyty i pożyczki oraz emitować obligacje w kraju i za granicą na rzecz Funduszu, z przeznaczeniem na realizację zadań inwestycyjnych finansowanych ze środków Funduszu. 2. W celu realizacji zadań wynikających z planu finansowego Funduszu, o którym mowa w art. 9a, na zobowiązania Banku Gospodarstwa Krajowego z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek oraz wyemitowanych obligacji mogą być
1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2023 r. poz. 1273, 1407, 1429, 1641, 1693 i 1872 oraz z 2024 r. poz. 858 i 1089. udzielane przez Skarb Państwa gwarancje i poręczenia, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne (Dz. U. z 2024 r. poz. 291). 3. Gwarancje i poręczenia, o których mowa w ust. 2, są zwolnione z opłat prowizyjnych. 4. Minister właściwy do spraw finansów publicznych wykonuje czynności zmierzające do odzyskania kwot zapłaconych z tytułu wykonania umowy poręczenia lub gwarancji zawartej pod warunkiem przeznaczenia kredytu, pożyczki lub środków pochodzących z emisji obligacji na realizację zadań wynikających z planu finansowego Funduszu, o którym mowa w art. 9a, na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne, z wyłączeniem art. 43 tej ustawy, oraz dochodzi spłaty tych kwot ze środków Funduszu, z zastrzeżeniem ust. 5. 5. Jeżeli odzyskanie wierzytelności Skarbu Państwa, powstałych z tytułu udzielonego poręczenia lub gwarancji, nie jest możliwe, Rada Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw finansów publicznych, może umorzyć wierzytelność w całości lub części. 6. (uchylony) 7. (uchylony)

(uchylony)

Art. 9a. 1. Bank Gospodarstwa Krajowego wyodrębnia w swoim planie finansowym plan finansowy Funduszu. 2. Plan finansowy Funduszu określa w szczególności:
1) przewidywaną wysokość środków przeznaczonych na:
a) przygotowanie i realizację budowy i przebudowy linii kolejowych, remonty i utrzymanie linii kolejowych, likwidację zbędnych linii kolejowych oraz wydatki bieżące PKP PLK SA związane z zarządzaniem infrastrukturą kolejową,
b) obsługę kredytów, pożyczek i obligacji,
c) realizację programu wieloletniego, o którym mowa w art. 38a ust. 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym,
d) inwestycje kapitałowe realizowane przez PKP PLK SA;
2) przychody Funduszu;
3) (uchylony)
4) przewidywane wydatki z tytułu spłaty zobowiązań wynikających z wykonania przez Skarb Państwa umowy gwarancji lub poręczenia, o której mowa w art. 7 ust. 2. 3. Bank Gospodarstwa Krajowego, nie później niż do dnia 15 czerwca roku poprzedzającego rok, w którym plan finansowy Funduszu ma obowiązywać, przedstawia projekt tego planu do uzgodnienia:
1) ministrowi właściwemu do spraw transportu;
2) ministrowi właściwemu do spraw rozwoju regionalnego w zakresie projektów realizowanych z udziałem środków europejskich;
3) ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych w zakresie finansowym. 4. Uzgodnienia, o których mowa w ust. 3, następują do dnia 31 lipca roku poprzedzającego rok, w którym plan finansowy Funduszu ma obowiązywać. 5. Plan finansowy Funduszu stanowi podstawę dokonywania wypłat ze środków Funduszu oraz podstawę do zaciągnięcia kredytów i pożyczek oraz przeprowadzenia emisji obligacji, o których mowa w art. 7 ust. 1. 6. Bank Gospodarstwa Krajowego:
1) składa ministrom wskazanym w ust. 3, w terminie do końca miesiąca następującego po każdym kwartale, informację o realizacji planu finansowego Funduszu;
2) składa ministrowi właściwemu do spraw transportu oraz ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych sprawozdanie z realizacji planu finansowego Funduszu za poprzedni rok do dnia 30 kwietnia.

1. W umowach zawieranych przez zarządców infrastruktury kolejowej
z ministrem właściwym do spraw transportu określa się warunki finansowania lub
współfinansowania ze środków Funduszu, zgodnie z ustaleniami planu finansowego
Funduszu, o którym mowa w art. 9a, w odniesieniu do:
1) projektów inwestycyjnych w zakresie budowy i przebudowy linii kolejowych;
2) zadań z zakresu remontów i utrzymania linii kolejowych;
3) zadań z zakresu likwidacji zbędnych linii kolejowych, przewidzianych do
realizacji przez zarządców infrastruktury kolejowej;
4) wydatków bieżących PKP PLK SA związanych z zadaniami zarządcy
infrastruktury kolejowej;
5) zakupu i modernizacji przez PKP PLK SA pojazdów kolejowych
przeznaczonych do diagnostyki, utrzymania, naprawy lub budowy infrastruktury
kolejowej oraz do prowadzenia działań ratowniczych;
6) działalności zarządców infrastruktury kolejowej, która nie może być
sfinansowana z opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej.
2. Sposób wykorzystania i wysokość środków przeznaczonych na sfinansowanie
nabycia od PKP SA na podstawie decyzji ministra właściwego do spraw transportu
zgodnie z planem finansowym Funduszu, o którym mowa w art. 9a, przez Skarb
Państwa akcji PKP PLK SA określa umowa zawarta przez ministra właściwego do
spraw transportu z PKP SA.

Bank Gospodarstwa Krajowego, na wniosek ministra właściwego do
spraw transportu, dokonuje wypłat ze środków Funduszu na rzecz:
1) zarządców infrastruktury w wysokości i terminach wynikających z umów,
o których mowa w art. 10 ust. 1;
2) województw, zgodnie z ustaleniami planu finansowego Funduszu, o którym
mowa w art. 9a;
3) PKP SA, zgodnie z ustaleniami planu finansowego Funduszu, o którym mowa
w art. 9a.

Art. 11a. 1. Minister właściwy do spraw transportu informuje pisemnie
województwa o tym, w jakiej wysokości środki Funduszu przeznaczy na zadania, o
których mowa w art. 3 ust. 4, 4a i 9, w danym roku budżetowym,
do dnia 15 marca roku poprzedzającego dany rok budżetowy.
2. Województwa, na podstawie informacji, o której mowa w ust. 1, przedkładają
corocznie, do dnia 15 kwietnia roku poprzedzającego dany rok budżetowy, ministrowi
właściwemu do spraw transportu projekty planów rzeczowo-finansowych
wydatkowania środków, o których mowa w ust. 1. W projekcie planu rzeczowo-
-finansowego ujmuje się wyłącznie zadania określone przez zarząd województwa
w drodze uchwały, przedkładanej łącznie z projektem planu.
3. Minister właściwy do spraw transportu zgłasza zastrzeżenia, jeżeli środki nie
są przeznaczane na zadania, o których mowa w art. 3 ust. 4, 4a i 9, do dnia 30 kwietnia roku poprzedzającego dany rok budżetowy.
4. Województwa przedkładają ministrowi właściwemu do spraw transportu
plany rzeczowo-finansowe uwzględniające zastrzeżenia, o których mowa w ust. 3,
w terminie do dnia 15 maja roku poprzedzającego dany rok budżetowy.
5. W przypadku gdy województwo nie uwzględni w planie
rzeczowo-finansowym zastrzeżeń, o których mowa w ust. 3, minister właściwy do
spraw transportu przyjmuje plan rzeczowo-finansowy z pominięciem wydatków
niezgodnych z zadaniami określonymi w art. 3 ust. 4, 4a i 9, o
czym informuje województwo w terminie do dnia 30 maja roku poprzedzającego dany
rok budżetowy.
6. Środki niewykorzystane przez województwa w danym roku budżetowym
mogą być wykorzystane w latach następnych, jednakże nie później niż w 2021 r.
Środki niewykorzystane do końca 2021 r. podlegają zwrotowi na rachunek Funduszu.
6a. Środki niewykorzystane przez województwa w danym roku
budżetowym mogą być wykorzystane w latach następnych na realizację zadań,
o których mowa w art. 3 ust. 9.
7. Województwa składają ministrowi właściwemu do spraw transportu oraz
ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych coroczne sprawozdanie
z wydatkowania przyznanych w planie finansowym Funduszu, o którym mowa
w art. 9a, środków przeznaczonych na finansowanie lub współfinansowanie zadań
w zakresie zakupu, modernizacji oraz naprawy pojazdów kolejowych przeznaczonych
do przewozów pasażerskich wykonywanych na podstawie umowy o świadczenie
usług publicznych, w terminie do dnia 28 lutego roku następnego.
8. Niezłożenie przez województwo sprawozdania w terminie określonym
w ust. 7 powoduje wstrzymanie wypłaty środków z Funduszu do czasu jego
przekazania.