Ustawa określa zasady gospodarki finansowej przedsiębiorstw państwowych działających na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1317) oraz na podstawie innych ustaw, zwanych dalej „przedsiębiorstwami”.
Przedsiębiorstwo, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, działa na zasadach samofinansowania, pokrywając z posiadanych środków i uzyskiwanych przychodów koszty działalności i zobowiązania. Rozdział 2 Fundusze przedsiębiorstwa
1. Fundusz założycielski zwiększają przekazane z budżetu państwa dotacje na finansowanie rozwoju przedsiębiorstwa, a także inne środki przekazane przez organ założycielski lub przez Skarb Państwa przedsiębiorstwu. 2. (uchylony) 3. Jeżeli przedsiębiorstwo w wykonaniu prawomocnych decyzji i orzeczeń wydanych przez właściwe organy na podstawie odrębnych ustaw nieodpłatnie przekazało osobom prawnym lub osobom fizycznym część swego mienia w postaci środków trwałych, dokonuje zmniejszenia funduszu założycielskiego, z zastrzeżeniem ust. 6 i 7. 4. Jeżeli nieodpłatne przekazanie, w wypadkach przewidzianych w ust. 3, następuje na rzecz przedsiębiorstwa państwowego, dokonuje ono zwiększenia swego funduszu założycielskiego o wartość równą kwocie zmniejszenia funduszu założycielskiego dokonanego przez przedsiębiorstwo przekazujące. 4a. Przedsiębiorstwo otrzymujące środki trwałe w wypadku, o którym mowa w ust. 9, powiększa swój fundusz założycielski o wartość równą kwocie zmniejszenia funduszu założycielskiego dokonanego przez przedsiębiorstwo przekazujące. 5. Fundusz założycielski ulega zmniejszeniu o kwoty zapłacone z tytułu nabytych na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. poz. 127, z późn. zm.2))3) budynków i lokali, z zastrzeżeniem ust. 6 i 7. 6. Zmniejszenie funduszu założycielskiego w wypadkach przewidzianych w ust. 3, 5, 9 i 10 następuje wyłącznie w sytuacji, gdy przekazane mienie w postaci środków trwałych lub nabyte budynki i lokale stanowiły podstawę ustalenia tego funduszu.
1) Obecnie Krajowy Rejestr Sądowy na podstawie art. 86 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 112, z 2020 r. poz. 2320, z 2021 r. poz. 1598, 1641 i 2106 oraz z 2022 r. poz. 807 i 984), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2001 r.
2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1991 r. poz. 446 i 464, z 1993 r. poz. 212 i 629, z 1994 r. poz. 96, 118, 384, 388, 415 i 601, z 1995 r. poz. 486, z 1996 r. poz. 33, 405, 496 i 775 oraz z 1997 r. poz. 24, 44, 348 i 435.
3) Ustawa utraciła moc z dniem 1 stycznia 1998 r. na podstawie art. 241 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1998 r. 7. Kwotę zmniejszenia funduszu założycielskiego w wypadkach przewidzianych w ust. 3, 5, 9 i 10 ustala się mnożąc wartość przekazanych środków trwałych lub nabytych budynków i lokali przez współczynnik udziału funduszu założycielskiego w łącznej wartości funduszu założycielskiego i funduszu przedsiębiorstwa, według stanu na dzień 1 stycznia (po przeszacowaniu) roku, w którym mienie to zostało nieodpłatnie przekazane lub nabyte. 8. Fundusz założycielski przedsiębiorstw gospodarki mieszkaniowej zmniejsza się o kwotę umorzenia wartości domów mieszkalnych. 9. Fundusz założycielski ulega zmniejszeniu w wypadku dokonania darowizny, zgodnie z art. 46a ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych, posiadanych budynków i budowli oraz infrastruktury technicznej w zakresie urządzeń, obiektów i sieci: energetycznych (elektrycznych i gazowych), wodno-kanalizacyjnych, ciepłowniczych oraz telekomunikacyjnych, innemu przedsiębiorstwu państwowemu, pod warunkiem przejęcia przez to przedsiębiorstwo odpowiedniej części funduszu założycielskiego ustalonej zgodnie z zasadami określonymi w ust. 6 i 7. 10. Jeżeli przedsiębiorstwo dokonuje darowizny, zgodnie z art. 46a ustawy o przedsiębiorstwach państwowych, na rzecz jednostek budżetowych lub gmin (związków gmin) budynków i budowli, w których funkcjonują szkoły, szpital i przychodnie przyzakładowe, hotele robotnicze oraz infrastruktury technicznej w zakresie urządzeń, obiektów i sieci: energetycznych (elektrycznych i gazowych), wodno-kanalizacyjnych, ciepłowniczych oraz telekomunikacyjnych, to może pomniejszyć fundusz założycielski zgodnie z zasadami określonymi w ust. 6 i 7.
1. W wypadku połączenia się przedsiębiorstw fundusz założycielski
połączonego przedsiębiorstwa ustala się jako sumę całości lub części funduszy
założycielskich przedsiębiorstw połączonych.
2. W wypadku podziału przedsiębiorstwa fundusz założycielski nowo
powstałych przedsiębiorstw ustala się przez podzielenie funduszu założycielskiego
przedsiębiorstwa ulegającego podziałowi.
1. Fundusz przedsiębiorstwa zwiększa się o:
1) zysk pozostający w dyspozycji przedsiębiorstwa;
2) amortyzację majątku trwałego;
3) (uchylony)
4) środki z innych źródeł.
2. Fundusz przedsiębiorstwa zmniejsza się o:
1) straty bilansowe;
2) umorzenie majątku trwałego;
3) (uchylony)
4) (uchylony)
5) kwotę zmniejszenia wartości mienia w postaci środków trwałych nieodpłatnie
przekazanego osobom prawnym lub fizycznym w wykonaniu prawomocnych
decyzji i orzeczeń wydanych przez upoważnione organy na podstawie odrębnych
ustaw oraz kwotę nabytych budynków i lokali, która nie została uwzględniona
przy zmniejszaniu funduszu założycielskiego, o którym mowa w art. 4 ust. 3 i 5;
6) kwotę zmniejszenia wartości mienia w postaci zakładowych domów
mieszkalnych, żłobków, przedszkoli oraz budynków służących zakładowej
działalności socjalnej, w związku z dokonaniem darowizny tych środków
trwałych na rzecz innych osób prawnych.
1. W wypadku połączenia się przedsiębiorstw fundusz przedsiębiorstwa
połączonego ustala się jako sumę całości lub części funduszy przedsiębiorstw
połączonych.
2. W wypadku podziału przedsiębiorstwa fundusz przedsiębiorstw nowo
powstałych ustala się przez podzielenie funduszu przedsiębiorstwa ulegającego
podziałowi.
Podstawą ustalenia wysokości funduszy założycielskiego
i przedsiębiorstwa w wypadkach, o których mowa w art. 5 i 7, są bilanse zamknięcia
łączonych lub dzielonych przedsiębiorstw.
Przedsiębiorstwa wydobywające minerały metodą odkrywkową oraz inne
przedsiębiorstwa prowadzące działalność gospodarczą, której towarzyszy
powstawanie hałd lub degradacja terenu, mogą tworzyć fundusz rekultywacji
z narzutów na koszty działalności. Środki funduszu przeznacza się na finansowanie
przedsięwzięć pozainwestycyjnych mających na celu zagospodarowanie terenów
poeksploatacyjnych i hałd.
Wydatki związane z realizacją zadań przedsiębiorstw państwowych w zakresie obronności kraju, wynikających z przepisów ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. poz. 655 i 974) oraz z innych przepisów ustawowych, z wyjątkiem wydatków ponoszonych na podstawie odrębnych przepisów wydawanych przez Radę Ministrów z funduszu zadań wyodrębnionych, tworzonego ze środków budżetowych – obciążają koszty działalności przedsiębiorstw państwowych.
1. Zysk po opodatkowaniu podatkiem dochodowym i po odliczeniu wpłat z zysku na rzecz budżetu państwa, o których mowa w art. 12 ust. 1, może być przeznaczony na tworzenie funduszy własnych, funduszu nagród dla pracowników oraz na dofinansowanie zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. 2. Do funduszy własnych przedsiębiorstwa zalicza się fundusz założycielski, fundusz przedsiębiorstwa, fundusz z aktualizacji wyceny oraz niepodzielony wynik finansowy. Rozdział 3 Uprawnienia Skarbu Państwa
1. Przedsiębiorstwa są obowiązane do dokonywania wpłat z zysku po
opodatkowaniu podatkiem dochodowym na rzecz budżetu państwa.
2. Z wpłat, o których mowa w ust. 1, zwolnione są przedsiębiorstwa działające
przy zakładach karnych i aresztach śledczych podległe Ministrowi Sprawiedliwości.
2a. Z wpłat, o których mowa w ust. 1, zwolniony jest także w okresie
opodatkowania podatkiem tonażowym przedsiębiorca żeglugowy w zakresie
przychodów z działalności opodatkowanej podatkiem tonażowym.
2b. Z wpłat, o których mowa w ust. 1, zwolnione są także przedsiębiorstwa za
okres roku obrotowego, w którym wystąpił stan zagrożenia epidemicznego lub stan
epidemii, oraz za okres roku obrotowego poprzedzającego rok obrotowy, w którym
wystąpił którykolwiek z wyżej wymienionych stanów.
3. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, może na wniosek organu
założycielskiego zwolnić przedsiębiorstwa wykonujące w całości lub w części zadania
na potrzeby obronności i bezpieczeństwa państwa z obowiązku dokonywania wpłat
z zysku lub przyznać tym przedsiębiorstwom ulgi we wpłatach z zysku.
1. Izby administracji skarbowej prowadzą ewidencję funduszy
założycielskich przedsiębiorstw oraz ich zmian.
2. Wpłatę z zysku, o której mowa w art. 12 ust. 1, pobierają właściwe urzędy
skarbowe.
3. Wpłaty z zysku dokonywane są w formie zaliczek miesięcznych lub
kwartalnych.
4. Wyboru okresu, za jaki będzie dokonywana wpłata zaliczki, dokonuje
przedsiębiorstwo.
5. Podstawą ustalenia wysokości zaliczki jest zysk osiągnięty w danym okresie,
liczony w rachunku narastającym.
6. Wysokość zaliczki wynosi 15% zysku po opodatkowaniu podatkiem
dochodowym.
1. Do wpłat z zysku stosuje się przepisy o zobowiązaniach podatkowych4), z zastrzeżeniem art. 12 ust. 3. 2. Minister Finansów, w drodze rozporządzenia, określa terminy i tryb wpłat z zysku oraz terminy składania deklaracji i wzory tych deklaracji.
(uchylony)
4) Obecnie przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076, 2105, 2262 i 2328 oraz z 2022 r. poz. 835, 974 i 1265), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1998 r., zgodnie z art. 341 tej ustawy. Rozdział 4 Rachunkowość
1. Przedsiębiorstwo jest zobowiązane do prowadzenia prawidłowej, rzetelnej i bieżącej rachunkowości, dostosowanej do przedmiotu jego działalności. 2. (utracił moc) Rozdział 5 Przepisy szczególne, przejściowe i końcowe
W przedsiębiorstwach państwowych prowadzących terenowe gry
liczbowe wojewoda określa część zysku osiągniętego przez te przedsiębiorstwa, która
ma być przeznaczona na cele społeczne i rozwój gospodarki narodowej, po
opodatkowaniu zweryfikowanego zysku i odliczeniu dywidendy oraz uwzględnieniu
własnych potrzeb przedsiębiorstwa.
1. Znosi się stosowanie rachunku wyrównawczego cen wewnętrznych
na wyroby jednorodne, z wyjątkiem węgla kamiennego i energii elektrycznej.
2. Istniejące saldo rachunku, o którym mowa w ust. 1, należy rozliczyć
z funduszem przedsiębiorstwa, które ten rachunek prowadziło. Takiemu samemu
rozliczeniu podlega saldo rachunku w przypadku prowadzenia go w zrzeszeniach,
z tym że przeznacza się je na fundusze przedsiębiorstw.