Ustawa o partiach politycznych

Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych

Obowiązuje
Artykuły 64
Wejście w życie 19.09.1997
Ostatnia zmiana 15.03.2024
art.
Widoczne: 64 z 64 artykułów
rozdzial

Rozdział 1 - Przepisy ogólne

art. 1-7
Art. 1
1. Partia polityczna jest dobrowolną organizacją, występującą pod
określoną nazwą, stawiającą sobie za cel udział w życiu publicznym poprzez
wywieranie metodami demokratycznymi wpływu na kształtowanie polityki państwa
lub sprawowanie władzy publicznej.
2. Partia polityczna może korzystać z praw wynikających z ustaw po uzyskaniu
wpisu do ewidencji partii politycznych.
Art. 2
1. Członkami partii politycznych mogą być obywatele Rzeczypospolitej
Polskiej, którzy ukończyli 18 lat.
2. Zakaz przynależności do partii politycznych określają odrębne ustawy.
Art. 3
Partia polityczna opiera swoją działalność na pracy społecznej członków;
do prowadzenia swych spraw może zatrudniać pracowników.
Art. 4
Organy władzy publicznej są obowiązane do równego traktowania partii politycznych.
Art. 5
Partiom politycznym zapewnia się dostęp do publicznej radiofonii i
telewizji na zasadach określonych w odrębnych ustawach.
Art. 6
Partie polityczne nie mogą wykonywać zadań zastrzeżonych w
przepisach prawa dla organów władzy publicznej ani zastępować tych organów w
wykonywaniu ich zadań.
Art. 7
Partia polityczna nie może posiadać jednostek organizacyjnych w zakładach pracy. Rozdział 2 Struktura i zasady działania partii politycznych
rozdzial

Rozdział 2 - Struktura i zasady działania partii politycznych

art. 8-10
Art. 8
Partie polityczne kształtują swoje struktury oraz zasady działania zgodnie
z zasadami demokracji, w szczególności przez zapewnienie jawności tych struktur,
powoływania organów partii w drodze wyborów i podejmowania uchwał większością głosów.
Art. 9
1. Statut partii politycznej określa jej cele, strukturę i zasady działania, a
w szczególności:
1) nazwę, skrót nazwy i siedzibę partii;
2) sposób nabywania i utraty członkostwa;
3) prawa i obowiązki członków;
4) organy partii, w tym organy reprezentujące partię na zewnątrz oraz uprawnione
do zaciągania zobowiązań majątkowych, ich kompetencje oraz czas trwania ich kadencji;
5) tryb dokonywania wyboru organów partii i uzupełniania składów tych organów;
6) sposób zaciągania zobowiązań majątkowych, uzyskiwania środków finansowych
oraz tryb sporządzania i zatwierdzania informacji o działalności finansowej partii;
7) zasady tworzenia i znoszenia terenowych jednostek organizacyjnych partii;
8) zasady dokonywania zmian statutu;
9) sposób rozwiązania się partii oraz tryb połączenia z inną partią lub innymi partiami.
2. Statut partii politycznej uchwala zgromadzenie ogólne członków partii lub
zgromadzenie ich demokratycznie wybranych przedstawicieli.
Art. 10
Członek partii politycznej ma prawo do wystąpienia z niej. Rozdział 3 Ewidencja partii politycznych
rozdzial

Rozdział 3 - Ewidencja partii politycznych

art. 11-23
Art. 11
Art. 12
1. Sąd dokonuje wpisu partii politycznej do ewidencji niezwłocznie,
jeżeli zgłoszenie jest zgodne z przepisami prawa.
2. Przez wpis rozumie się także zmianę oraz wykreślenie wpisu.
3. Sprawy o wpis do ewidencji rozpoznaje się na posiedzeniu niejawnym; Sąd
może zarządzić wyznaczenie rozprawy.
4. Sąd wydaje orzeczenie w formie postanowienia.
5. Od postanowienia w przedmiocie wpisu przysługuje apelacja, chyba że
przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej.
Art. 13
1. Jeżeli zgłoszenie partii politycznej do ewidencji zostało dokonane z
naruszeniem przepisów art. 11 ust. 2–6, Sąd wzywa zgłaszających do usunięcia
stwierdzonych wad w wyznaczonym przez siebie terminie, nie dłuższym niż 3 miesiące.
2. W przypadku nieusunięcia wad w terminie i w sposób wskazany przez Sąd,
Sąd wydaje postanowienie o odmowie wpisu partii politycznej do ewidencji.
3. Postanowienie może być zaskarżone w terminie 14 dni od jego doręczenia lub
ogłoszenia na posiedzeniu jawnym.
Art. 14
1. W razie powstania wątpliwości co do zgodności z Konstytucją celów
lub zasad działania partii politycznej określonych w statucie zgodnie z art. 9 ust. 1,
Sąd postanawia o zawieszeniu postępowania, o którym mowa w art. 12, i występuje
do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem w sprawie zgodności statutu z Konstytucją.
2. Na postanowienie, o którym mowa w ust. 1, zażalenie nie przysługuje.
3. Jeżeli Trybunał Konstytucyjny wyda orzeczenie o niezgodności z Konstytucją
statutu lub jego części, Sąd odmawia wpisu partii do ewidencji.
4. Postanowienie Sądu, o którym mowa w ust. 3, nie podlega zaskarżeniu.
Art. 15
1. Prawomocne postanowienia Sądu w sprawach o wpis do ewidencji ogłasza się nieodpłatnie w „Monitorze Sądowym i Gospodarczym”. 2. Nieprawomocne i prawomocne postanowienia Sądu w sprawach, o których mowa w ust. 1, Sąd przekazuje Państwowej Komisji Wyborczej niezwłocznie po ich wydaniu oraz uprawomocnieniu się.
Art. 16
Partia polityczna nabywa osobowość prawną z chwilą wpisania do ewidencji.
Art. 17
Nazwa, skrót nazwy i symbol graficzny partii politycznej zgłoszonej do ewidencji w sposób określony w art. 11 korzystają z ochrony prawnej przewidzianej dla dóbr osobistych.

Art. 17a. Ewidencja zawiera następujące informacje:
1) datę zgłoszenia partii do ewidencji;
2) nazwę, skrót nazwy oraz adres siedziby partii;
3) wzorzec symbolu graficznego partii;
4) imiona, nazwiska i adresy zamieszkania osób wchodzących w skład organów uprawnionych w statucie do reprezentowania partii na zewnątrz oraz do zaciągania zobowiązań majątkowych;
5) imiona, nazwiska i adresy zamieszkania osób zgłaszających partię do ewidencji;
6) datę wydania orzeczenia w przedmiocie wpisu partii do ewidencji;
7) datę, sygnaturę i sentencję orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego partii;
8) wzmiankę o podjęciu przez partię uchwały o samorozwiązaniu oraz imię i nazwisko wyznaczonego likwidatora;
9) datę wykreślenia partii z ewidencji.
Art. 18
1. Ewidencja wraz z tekstami statutów partii politycznych jest jawna, z wyłączeniem informacji o adresach zamieszkania osób fizycznych. 2. Każdemu przysługuje prawo otrzymywania od Sądu uwierzytelnionych odpisów i wyciągów z ewidencji i statutów partii politycznych. 3. Odpisy i wyciągi podlegają opłacie. Opłaty te stanowią dochód budżetu państwa. 3a. Jawne informacje zawarte w ewidencji podlegają udostępnieniu w Biuletynie Informacji Publicznej Sądu. 4. (uchylony)
Art. 19
1. Partia polityczna jest obowiązana zawiadomić Sąd o:
1) zmianie statutu partii;
2) zmianie adresu siedziby partii;
3) zmianach w składzie organów uprawnionych w statucie do reprezentowania
partii na zewnątrz oraz do zaciągania zobowiązań majątkowych.
2. Partia polityczna zawiadamia Sąd o zmianach określonych w ust. 1
niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia dokonania tych zmian.
Art. 20
1. W przypadku niespełnienia przez partię polityczną wymogów
określonych w art. 19 Sąd wzywa właściwy organ partii politycznej do złożenia
wyjaśnień lub uzupełnienia brakujących danych w wyznaczonym przez siebie
terminie, nie krótszym niż 3 miesiące. W razie powstania wątpliwości Sąd bada, czy
dochowany został tryb dokonywania wyboru organów partii oraz uzupełniania
składów tych organów, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 5.
2. W razie bezskutecznego upływu terminu, o którym mowa w ust. 1, Sąd wydaje
postanowienie o wykreśleniu wpisu partii politycznej z ewidencji.
Art. 21
1. W razie powstania wątpliwości co do zgodności z Konstytucją celów
lub zasad działania partii politycznej określonych w statucie, Sąd postanawia
o zawieszeniu postępowania, o którym mowa w art. 12 ust. 2, i występuje do
Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem w sprawie zgodności zmian statutu z Konstytucją.
2. Jeżeli Trybunał Konstytucyjny wyda orzeczenie o niezgodności z Konstytucją
zmian statutu, Sąd odmawia wpisu tych zmian do ewidencji partii politycznych.
3. Przepisy art. 14 ust. 2 i 4 stosuje się odpowiednio.
Art. 22
W sprawach o wpis partii politycznej do ewidencji stosuje się przepisy
Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym, z
uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy, z tym że kasacja przysługuje jedynie od
postanowień sądu drugiej instancji w przedmiocie wpisu lub wykreślenia wpisu z ewidencji.
Art. 23
Minister Sprawiedliwości określa, w drodze rozporządzenia, wzór i sposób prowadzenia ewidencji partii politycznych oraz szczegółowe zasady wydawania odpisów i wyciągów, o których mowa w art. 18. Rozdział 4 Finanse i finansowanie partii politycznych

Art. 23a. Źródła finansowania partii politycznych są jawne.
rozdzial

Rozdział 4 - Finanse partii politycznych

art. 24-41
Art. 24
1. Majątek partii politycznej powstaje ze składek członkowskich,
darowizn, spadków, zapisów, z dochodów z majątku oraz z określonych ustawami
dotacji i subwencji.
2. Majątek partii politycznej może być przeznaczony tylko na cele statutowe lub
charytatywne.
3. Partia polityczna nie może prowadzić działalności gospodarczej.
4. Partia polityczna może pozyskiwać dochody z majątku pochodzące jedynie:
1) z oprocentowania środków zgromadzonych na rachunkach bankowych i
lokatach;
2) z obrotu obligacjami Skarbu Państwa i bonami skarbowymi Skarbu Państwa;
3) ze zbycia należących do niej składników majątkowych;
4) z działalności, o której mowa w art. 27.
5. Partia polityczna może użyczać posiadane przez siebie nieruchomości i lokale
jedynie na biura poselskie, senatorskie oraz biura radnych gminy, powiatu albo
województwa.
6. Partia polityczna nie może przeprowadzać zbiórek publicznych.
7. Partia polityczna może zaciągać kredyty bankowe na cele statutowe.
8. Partia polityczna może gromadzić środki finansowe jedynie na rachunkach
bankowych, z zastrzeżeniem art. 26a.
Art. 25
Art. 26
(uchylony)

Art. 26a. Obowiązek gromadzenia środków pieniężnych przez partię polityczną na rachunkach bankowych nie dotyczy kwot ze składek członkowskich w wysokości nieprzekraczającej od jednego członka w jednym roku minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, obowiązującego w dniu poprzedzającym wpłatę, pozostawionych w terenowych jednostkach organizacyjnych partii – z przeznaczeniem na pokrycie wydatków związanych z bieżącą działalnością.
Art. 27
Art. 28
Art. 29
Art. 30
1. Partia polityczna tworzy Fundusz Ekspercki.
2. Środki finansowe gromadzone w ramach Funduszu Eksperckiego mogą
pochodzić jedynie z wpłat własnych partii politycznej.
3. Partia polityczna, która otrzymuje subwencję, przekazuje od 5% do 15%
subwencji na Fundusz Ekspercki.
4. Środki finansowe zgromadzone w ramach Funduszu Eksperckiego mogą być
wykorzystane na finansowanie ekspertyz prawnych, politycznych, socjologicznych i
społeczno-ekonomicznych oraz finansowanie działalności wydawniczo-edukacyjnej,
związanych z działalnością statutową partii politycznej.
5. Środki finansowe Funduszu Eksperckiego gromadzi się na oddzielnym
subkoncie rachunku bankowego partii politycznej.
Art. 31
1. W razie połączenia się partii politycznej z inną partią lub partiami
subwencja, o której mowa w art. 28, przysługuje nowej partii w wysokości równej
sumie subwencji ustalonych dla łączących się partii.
2. Subwencja jest wypłacana na podstawie wniosku złożonego przez właściwy
organ nowej partii politycznej, począwszy od miesiąca, w którym Sąd dokonał
odpowiedniego wpisu w ewidencji.
3. W przypadkach, o których mowa w art. 45, subwencja przysługująca partii
politycznej nie jest wypłacana począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w
którym partia polityczna rozwiązała się lub Sąd zarządził jej likwidację.
Art. 32
W razie skrócenia kadencji Sejmu prawo do subwencji przysługujących
partiom politycznym wygasa z końcem kwartału, w którym zakończyła się kadencja Sejmu.
Art. 33
1. Wydatki związane z subwencją pokrywane są z budżetu państwa w
części Budżet, finanse publiczne i instytucje finansowe.
2. Minister właściwy do spraw finansów publicznych określa, w drodze
rozporządzenia:
1) szczegółowy tryb składania wniosku, o którym mowa w art. 29 ust. 3, oraz
szczegółowe zasady wypłacania subwencji;
2) po zasięgnięciu opinii Państwowej Komisji Wyborczej, wzór urzędowego
formularza wniosku, o którym mowa w art. 29 ust. 3.
Art. 34
Art. 35
1. Partia polityczna tworzy stały Fundusz Wyborczy w celu
finansowania udziału partii politycznej w wyborach do Sejmu i do Senatu, w wyborach
Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, w wyborach do Parlamentu Europejskiego oraz
w wyborach organów samorządu terytorialnego.
2. Wydatki partii politycznej na cel, o którym mowa w ust. 1, mogą być
dokonywane tylko za pośrednictwem Funduszu Wyborczego od dnia rozpoczęcia
kampanii wyborczej. W tym celu środki pieniężne przekazywane są na odrębny
rachunek bankowy odpowiedniego komitetu wyborczego.
3. O utworzeniu Funduszu Wyborczego, a także o jego likwidacji partia
polityczna zawiadamia Państwową Komisję Wyborczą.
4. Nazwa funduszu brzmi: „Fundusz Wyborczy ………… (nazwa partii)”.

Art. 35a. 1. Za gospodarkę finansową Funduszu Wyborczego odpowiedzialny
jest i prowadzi ją jego pełnomocnik finansowy.
2. Pełnomocnikiem finansowym nie może być:
1) kandydat na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, posła, senatora lub radnego;
2) funkcjonariusz publiczny, w rozumieniu art. 115 § 13 Kodeksu karnego.
3. Można być pełnomocnikiem tylko jednego Funduszu Wyborczego.
Art. 36
Art. 37
Środki finansowe Funduszu Wyborczego partii politycznej:
1) w przypadku połączenia się z inną partią lub innymi partiami przekazywane są
na rzecz Funduszu Wyborczego nowej partii;
2) w razie podziału partii przekazywane są na rzecz Funduszu Wyborczego nowo
powstałych partii w częściach równych, chyba że partia rozwiązując się ustanowi
inne proporcje podziału;
3) w razie likwidacji partii przekazywane są na rzecz instytucji charytatywnej.

Art. 37a. Wszelkie wezwania i informacje pisemne dostarczane przez partię
polityczną, mające na celu uzyskanie środków:
1) na wybory – muszą zawierać informacje o treści przepisów art. 25, art. 36a, art.
49c pkt 3 oraz art. 49g pkt 2;
2) na referendum – muszą zawierać informacje o treści przepisów art. 25 i art. 49c
pkt 3.
Art. 38
Art. 39
Art. 40
Do opodatkowania partii politycznych stosuje się przepisy o podatku
dochodowym od osób prawnych.
Art. 41
Minister właściwy do spraw finansów publicznych, po zasięgnięciu opinii Państwowej Komisji Wyborczej, określi, w drodze rozporządzenia, zasady prowadzenia rachunkowości przez partię polityczną, a w szczególności dokumento- wania i ewidencji przychodów, wydatków, rozrachunków i składników majątkowych oraz sporządzania sprawozdań finansowych – w tym ewidencji i rozliczania otrzymanych środków publicznych. Rozdział 5 Postępowanie w sprawie zgodności z Konstytucją celów lub działalności partii politycznych
rozdzial

Rozdział 5 - Postępowanie w sprawie stwierdzenia sprzeczności z konstytucją celów lub działalności partii politycznych

art. 42-44
Art. 42
W sprawach zgodności z Konstytucją celów lub działalności partii
politycznych właściwy jest Trybunał Konstytucyjny.
Art. 43
Tryb postępowania w sprawach, o których mowa w art. 42, określa ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393).
Art. 44
Jeżeli Trybunał Konstytucyjny wyda orzeczenie o niezgodności z Konstytucją celów lub działalności partii politycznej, Sąd niezwłocznie wydaje postanowienie o wykreśleniu wpisu partii politycznej z ewidencji. Rozdział 6 Likwidacja partii politycznej
rozdzial

Rozdział 6 - Likwidacja partii politycznej

art. 45-49
Art. 45
Partia polityczna podlega likwidacji wskutek:
1) rozwiązania mocą uchwały uprawnionego statutowego organu partii;
2) postanowienia Sądu o wykreśleniu wpisu partii z ewidencji z przyczyn, o których
mowa w art. 20, 21, 39 i 44.
Art. 46
1. W razie rozwiązania się partii politycznej na podstawie własnej
uchwały właściwy organ partii niezwłocznie przesyła Sądowi uchwałę o
samorozwiązaniu partii oraz o wyznaczeniu jej likwidatora.
2. Jeżeli partia polityczna nie ustanowi, zgodnie z ust. 1, likwidatora, Sąd
wyznacza likwidatora tej partii.
3. Sąd, po zakończeniu likwidacji, wydaje postanowienie o wykreśleniu wpisu
partii politycznej z ewidencji. Postanowienie Sądu nie podlega zaskarżeniu.
Art. 47
Sąd po uprawomocnieniu się postanowienia, o którym mowa w art. 45
pkt 2, zarządza likwidację partii politycznej i wyznacza likwidatora tej partii.
Art. 48
Koszt likwidacji pokrywa się z majątku likwidowanej partii politycznej.
Jeżeli majątek partii wystarcza jedynie na pokrycie części kosztów jej likwidacji,
pozostałą część tych kosztów pokrywa Skarb Państwa.
Art. 49
rozdzial

Rozdział 7 - Zmiany w przepisach obowiązujących

art. 50-59
rozdzial

Rozdział 8 - Przepisy przejściowe i końcowe

art. 60-64
Art. 62
W sprawach o wpis do ewidencji partii politycznych rozpoczętych przed
dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
Art. 63
Traci moc ustawa z dnia 28 lipca 1990 r. o partiach politycznych (Dz.
U. poz. 312 oraz z 1997 r. poz. 643).
Art. 64
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia1), z wyjątkiem przepisu art. 58, który wchodzi w życie po upływie 4 miesięcy od dnia ogłoszenia.
1) Ustawa została ogłoszona w dniu 19 sierpnia 1997 r.
Brak wyników