Prawo geodezyjne i kartograficzne

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne

Obowiązuje
Artykuły 60
Wejście w życie 01.07.1989
Ostatnia zmiana 09.03.2026
art.
Widoczne: 60 z 60 artykułów
rozdzial

Rozdział 1 - Przepisy ogólne

art. 1-5
Art. 1
Ustawa reguluje sprawy:
1) krajowego systemu informacji o terenie;
2) organizacji i zadań Służby Geodezyjnej i Kartograficznej;
3) wykonywania prac geodezyjnych i kartograficznych;
4) ewidencji gruntów i budynków;
5) zintegrowanego systemu informacji o nieruchomościach;
6) gleboznawczej klasyfikacji gruntów;
7) rozgraniczania nieruchomości;
8) geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu oraz koordynacji sytuowania
tych sieci;
9) państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego;
10) uprawnień zawodowych w dziedzinie geodezji i kartografii;
11) ewidencji miejscowości, ulic i adresów.
Art. 2
Art. 3
1. Podstawę do wykonywania prac geodezyjnych i kartograficznych
stanowią osnowy geodezyjne opracowane w państwowym systemie odniesień
przestrzennych.
2. Osnowy geodezyjne zakłada się i aktualizuje dla obszaru całego kraju.
3. Projekty osnów geodezyjnych są zatwierdzane przez:
1) Głównego Geodetę Kraju w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej –
w zakresie osnów podstawowych;
2) starostów – w zakresie osnów szczegółowych.
4. Przepisy ust. 1, 2 i ust. 3 pkt 1 stosuje się odpowiednio do osnów
grawimetrycznych i magnetycznych.
5. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, państwowy system
odniesień przestrzennych obowiązujący na terenie całego kraju, uwzględniając jego
parametry techniczne oraz warunki stosowania.
Art. 4
Art. 5
rozdzial

Rozdział 2 - Państwowa służba geodezyjna i kartograficzna

art. 6-10
Art. 6
Art. 7
Art. 8
1. Przy Głównym Geodecie Kraju działają:
1) Państwowa Rada Geodezyjna i Kartograficzna jako organ doradczy
i opiniodawczy;
2) Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami
Rzeczypospolitej Polskiej.
2. Główny Geodeta Kraju określa skład osobowy Rady i Komisji, o których
mowa w ust. 1 i 3.
3. Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania
przestrzennego oraz mieszkalnictwa określi, w drodze rozporządzenia, tryb i zakres
działania Państwowej Rady Geodezyjnej i Kartograficznej i Komisji Standaryzacji
Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz zasady
wynagradzania ich członków, mając na uwadze konieczność zapewnienia
odpowiedniego poziomu przedstawianych Głównemu Geodecie Kraju opracowań
i opinii.
Art. 9
Art. 10
rozdzial

Rozdział 3 - Prace geodezyjne i kartograficzne

art. 11-19
Art. 11
1. Wykonawcą prac geodezyjnych lub prac kartograficznych
może być przedsiębiorca, jednostka organizacyjna, a także osoba legitymująca
się uprawnieniami zawodowymi w dziedzinie geodezji i kartografii
w przypadku wykonywania przez tę osobę funkcji biegłego sądowego lub
mierniczego górniczego.
2. Wykonawca prac geodezyjnych podlegających obowiązkowi zgłoszenia
organowi Służby Geodezyjnej i Kartograficznej ustanawia legitymującego się
odpowiednimi uprawnieniami zawodowymi kierownika prac geodezyjnych.
3. W przypadku gdy wykonawcą prac geodezyjnych jest osoba
wykonująca funkcję biegłego sądowego lub mierniczego górniczego, uznaje się
ją za pełniącą funkcję kierownika prac geodezyjnych.
Art. 12
Art. 13
1. Osoby wykonujące prace geodezyjne i kartograficzne mają prawo:
1) wstępu na grunt i do obiektów budowlanych oraz dokonywania niezbędnych
czynności związanych z wykonywanymi pracami;
2) dokonywania przecinek drzew i krzewów, niezbędnych do wykonania prac
geodezyjnych;
3) nieodpłatnego umieszczania na gruntach i obiektach budowlanych znaków
geodezyjnych, grawimetrycznych i magnetycznych oraz urządzeń
zabezpieczających te znaki;
4) umieszczania na gruntach i obiektach budowlanych budowli
triangulacyjnych.
2. Uprawnienia, o których mowa w ust. 1, nie naruszają:
1) przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, o ochronie
środowiska, o lasach i o drogach publicznych;
2) przywilejów i immunitetów przysługujących obcym przedstawicielstwom
dyplomatycznym, misjom specjalnym i urzędom konsularnym, a także
członkom ich personelu oraz innym osobom korzystającym z przywilejów
i immunitetów na podstawie ustaw, umów lub powszechnie uznanych
zwyczajów międzynarodowych.
3. Na terenach zamkniętych prace geodezyjne mogą być wykonywane tylko
przez wykonawców działających na zlecenie organów, które wydały decyzję
o zamknięciu terenu, lub za ich zgodą.
Art. 14
Właściciel lub inna osoba władająca nieruchomością są obowiązani
umożliwić podmiotom, o których mowa w art. 11, wykonanie prac geodezyjnych
i kartograficznych określonych w art. 13 ust. 1.
Art. 15
1. Znaki geodezyjne, urządzenia zabezpieczające te znaki oraz
budowle triangulacyjne podlegają ochronie.
2. W miarę potrzeby może być wydzielony na gruncie, za odszkodowaniem,
obszar niezbędny do ochrony znaku geodezyjnego oraz budowli triangulacyjnej.
Na obszarze tym nie mogą być wykonywane czynności, które zagrażałyby znakowi
geodezyjnemu i budowli triangulacyjnej.
3. Właściciel lub inna osoba władająca nieruchomością, na której znajdują się
znaki geodezyjne, urządzenia zabezpieczające te znaki oraz budowle
triangulacyjne, są obowiązani:
1) nie dokonywać czynności powodujących ich zniszczenie, uszkodzenie lub
przemieszczenie;
2) niezwłocznie zawiadomić właściwego starostę o ich zniszczeniu,
uszkodzeniu, przemieszczeniu lub zagrażaniu przez nie bezpieczeństwu życia
lub mienia.
4. Przepis ust. 1–3 stosuje się odpowiednio do znaków grawimetrycznych
i magnetycznych.
Art. 16
1. Szkody wyrządzone w związku z wykonywaniem prac
geodezyjnych i kartograficznych podlegają naprawieniu na zasadach prawa
cywilnego.
2. W razie ograniczenia korzystania z nieruchomości przy wykonywaniu
czynności określonych w art. 13 ust. 1 pkt 3 i 4, właścicielowi lub innej osobie
władającej nieruchomością przysługuje wynagrodzenie.
Art. 17
Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania
i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa, w porozumieniu
z ministrem właściwym do spraw zagranicznych, ustala, w drodze rozporządzenia,
sposób przedstawiania na mapach przedmiotów sporów międzynarodowych,
uwzględniając na mapach:
1) sporne terytoria państwa lub ich części, terytoria okupowane, terytoria
i granice pomiędzy państwami ościennymi;
2) granice polityczne będące liniami demarkacyjnymi;
3) nazewnictwo niektórych terytoriów spornych.
Art. 19
rozdzial

Rozdział 4 - Ewidencja gruntów i budynków

art. 20-26
Art. 20
Art. 21
1. Podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego,
wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach
wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji
gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.
2. Organy i jednostki organizacyjne realizujące zadania, o których mowa
w ust. 1, współdziałają z organami Służby Geodezyjnej i Kartograficznej
w zakresie utworzenia i sfinansowania systemu dostępu i wymiany danych między
ewidencją gruntów i budynków a ewidencjami i rejestrami publicznymi
prowadzonymi przez te organy i jednostki organizacyjne.
Art. 22
Art. 23
Art. 24
Art. 25
1. Na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków sporządza
się terenowe i krajowe zestawienia zbiorcze danych objętych tą ewidencją.
2. Starostowie sporządzają gminne i powiatowe zestawienia danych
objętych ewidencją gruntów i budynków.
3. Główny Geodeta Kraju sporządza, na podstawie zestawień
powiatowych, wojewódzkie i krajowe zestawienia zbiorcze danych objętych
ewidencją gruntów i budynków.
Art. 26
rozdzial

Rozdział 5 - Inwentaryzacja i ewidencja sieci uzbrojenia terenu

art. 27-28
Art. 27
Art. 28
rozdzial

Rozdział 6 - Rozgraniczanie nieruchomości

art. 29-39
Art. 29
1. Rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich
granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych
punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich
dokumentów.
2. Rozgraniczeniu podlegają, w miarę potrzeby, wszystkie albo niektóre
granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi
gruntami.
3. Rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie,
prezydenci miast) oraz, w wypadkach określonych w ustawie, sądy.
Art. 30
1. Wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) przeprowadzają
rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony.
2. Postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości przeprowadza się z urzędu
przy scaleniu gruntów, a także jeżeli jest brak wniosku strony, a potrzeby
gospodarki narodowej lub interes społeczny uzasadniają przeprowadzenie
rozgraniczenia.
3. Postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie scalenia gruntów
zastępuje postanowienie o wszczęciu postępowania o rozgraniczenie
nieruchomości.
4. Na postanowienie o wszczęciu postępowania o rozgraniczenie
nieruchomości nie służy zażalenie.
Art. 31
1. Czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta
upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta).
2. Przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady
graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej.
3. Jeżeli jest brak danych, o których mowa w ust. 2, lub są one
niewystarczające albo sprzeczne, ustala się przebieg granicy na podstawie
zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku
postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy.
4. W razie sporu co do przebiegu linii granicznych, geodeta nakłania strony
do zawarcia ugody. Ugoda zawarta przed geodetą posiada moc ugody sądowej.
Art. 32
Art. 33
1. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję
o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości
nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych
dowodów lub zgodnego oświadczenia stron.
2. Wydanie decyzji poprzedza:
1) dokonanie przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta) oceny prawidłowości
wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez
upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów
z przepisami; w wypadku stwierdzenia wadliwego wykonania czynności
upoważnionemu geodecie zwraca się dokumentację do poprawy
i uzupełnienia;
2) włączenie dokumentacji technicznej do państwowego zasobu geodezyjnego
i kartograficznego.
3. Strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać,
w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy
sądowi.
Art. 34
1. Jeżeli w razie sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie
do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33
ust. 1, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według
ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je
na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje
właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta).
2. Organ, o którym mowa w ust. 1, umarza postępowanie administracyjne
i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi.
3. Sąd rozpatruje sprawy o rozgraniczenie nieruchomości w trybie
postępowania nieprocesowego.
4. Przepisów ust. 1–3 i art. 31 ust. 4 nie stosuje się do sporów wynikłych przy
wyznaczaniu granic nowo tworzonych nieruchomości na podstawie odrębnych
przepisów.
Art. 35
1. Na obszarach objętych postępowaniem scaleniowym sprawy
sporne związane z ustaleniem przebiegu granic nieruchomości rozstrzyga organ
prowadzący to postępowanie, stosując odpowiednio przepisy o rozgraniczaniu nieruchomości.
2. Sprawy o rozgraniczenie nieruchomości, toczące się przed organami
administracji państwowej po wszczęciu postępowania scaleniowego, są
rozpatrywane w ramach tego postępowania.
3. Decyzja o scaleniu gruntów, wydana w trybie określonym w ust. 1,
zastępuje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości.
4. W wypadku umorzenia postępowania scaleniowego sprawy, o których
mowa w ust. 2, są prowadzone przy zastosowaniu przepisów o rozgraniczaniu
nieruchomości.
Art. 36
Sąd, przed którym toczy się sprawa o własność lub o wydanie
nieruchomości albo jej części, jest właściwy również do przeprowadzenia
rozgraniczenia, jeżeli ustalenie przebiegu granic jest potrzebne do rozstrzygnięcia
rozpatrywanej sprawy. W tym wypadku sąd w orzeczeniu zamieszcza również
rozstrzygnięcie o rozgraniczeniu nieruchomości.
Art. 37
1. Wykonanie orzeczeń sądowych o rozgraniczeniu nieruchomości
odbywa się z udziałem geodety.
2. Prawomocne orzeczenia i ostateczne decyzje ustalające przebieg granic
nieruchomości sąd lub organ rozstrzygający przesyła z urzędu w terminie 30 dni do
sądów rejonowych właściwych do prowadzenia ksiąg wieczystych i do właściwych
starostów, w celu ujawnienia ich w księgach wieczystych oraz w ewidencji
gruntów i budynków.
Art. 38
Właściciele lub inne osoby władające nieruchomościami (gruntami)
są obowiązane do ochrony znaków granicznych.
Art. 39
1. Przesunięte, uszkodzone lub zniszczone znaki graniczne, ustalone uprzednio, mogą być wznowione bez przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, jeżeli istnieją dokumenty pozwalające na określenie ich pierwotnego położenia. Jeżeli jednak wyniknie spór co do położenia znaków, strony mogą wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie sprawy. 2. Wznowienia znaków granicznych dokonują, na zlecenie zainteresowanych, podmioty, o których mowa w art. 11. 3. O czynnościach wznowienia znaków granicznych zawiadamia się zainteresowane strony. Do zawiadomień stosuje się przepisy art. 32 ust. 1–4. 4. Z czynności wznowienia znaków granicznych sporządza się protokół. 5. Przepisy ust. 1–4 stosuje się odpowiednio przy wyznaczaniu punktów granicznych ujawnionych uprzednio w ewidencji gruntów i budynków. Rozdział 7 Państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny
rozdzial

Rozdział 7 - Państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny

art. 40-41
Art. 40
Art. 41
rozdzial

Rozdział 8 - Uprawnienia zawodowe do wykonywania samodzielnych funkcji w dziedzinie geodezji i kartografii

art. 42-47
Art. 42
Art. 43
Uprawnienia zawodowe nadaje się w następujących zakresach:
1) geodezyjne pomiary sytuacyjno-wysokościowe, realizacyjne
i inwentaryzacyjne;
2) rozgraniczanie i podziały nieruchomości (gruntów) oraz sporządzanie
dokumentacji do celów prawnych;
3) geodezyjne pomiary podstawowe;
4) geodezyjna obsługa inwestycji;
5) geodezyjne urządzanie terenów rolnych i leśnych;
6) redakcja map;
7) fotogrametria i teledetekcja.
8) (uchylony)
Art. 44
Art. 45
Art. 46
Art. 47
rozdzial

Rozdział 9 - Przepisy karne

art. 48-60
Art. 48
Art. 49
1. (pominięty) 2. W stosunku do osób wykonujących prace geodezyjne i kartograficzne nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz. U. z 2020 r. poz. 2159).
Art. 50
1. Dokumenty stwierdzające posiadanie kwalifikacji zawodowych,
uzyskane w trybie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy,
są jednoznaczne z uprawnieniami zawodowymi, o których mowa w art. 42.
2. Osoby nieposiadające uprawnień zawodowych, zatrudnione w istniejących
jednostkach gospodarki uspołecznionej na stanowiskach, do których zajmowania
jest wymagane posiadanie tych uprawnień, są obowiązane do ich uzyskania w ciągu
5 lat od dnia wejścia w życie ustawy.
Art. 52
Postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości, wszczęte przed
dniem wejścia w życie ustawy, prowadzi się według przepisów dotychczasowych.
Art. 53
Nieruchomości państwowe, wydzielone w związku z usytuowaniem na nich znaków geodezyjnych, grawimetrycznych i magnetycznych, urządzeń zabezpieczających te znaki i budowli triangulacyjnych, przechodzą w zarząd właściwych starostów.

Art. 53a. Do czasu przekształcenia ewidencji gruntów i budynków w kataster nieruchomości przez użyte w niniejszej ustawie pojęcie „kataster” rozumie się tę ewidencję.

Art. 53b. 1. Organ administracji może prowadzić mapę zasadniczą w postaci analogowej do czasu jej przekształcenia do postaci cyfrowej i utworzenia baz danych, o których mowa w art. 4 ust. 1a pkt 2, 3 i 10 oraz ust. 1b, nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2013 r. 2. W okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2027 r., w przypadku nieutworzenia baz danych, o których mowa w art. 4 ust. 1a pkt 2, 3, 10 i 12, mapa zasadnicza może być prowadzona w postaci wektorowej lub w postaci rastrowej uzupełnianej systematycznie danymi wektorowymi, na zasadach stosowanych przed dniem 1 stycznia 2014 r.
Art. 54
Art. 55
W ustawie z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. Nr 11, poz. 80 i z 1989 r. Nr 10, poz. 55) w art. 24 w ust. 4 dodaje się pkt 3 w brzmieniu:
„3) przebieg granic nieruchomości w wypadkach, o których mowa w ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne.”
Art. 56
W ustawie z dnia 12 listopada 1985 r. o zmianach w organizacji oraz zakresie działania niektórych naczelnych i centralnych organów administracji państwowej Dz. U. Nr 50, poz. 262 i z 1987 r. Nr 33, poz. 180) w art. 2 w ust. 2 pkt 10 otrzymuje brzmienie:
„10) ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do obszarów gmin, a także podziałów i rozgraniczenia nieruchomości - w odniesieniu do obszarów nie objętych działaniem ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 i Nr 29, poz. 154)”.
Art. 57
W ustawie z dnia 23 października 1987 r. o utworzeniu urzędu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa (Dz. U. Nr 33, poz. 173) w art. 3 ust. 3 otrzymuje brzmienie:
„3. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa wykonuje zadania w dziedzinie geodezji i kartografii, z wyłączeniem zadań przewidzianych w ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne dla Ministrów Obrony Narodowej oraz Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej.".
Art. 58
Tracą moc:
1) dekret z dnia 13 września 1946 r. o rozgraniczeniu nieruchomości (Dz. U.
poz. 298 i 382);
2) dekret z dnia 25 kwietnia 1948 r. o prawie dokonywania zdjęć
aerofotogrametrycznych (Dz. U. poz. 160);
3) dekret z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz. U.
poz. 32);
4) dekret z dnia 13 czerwca 1956 r. o państwowej służbie geodezyjnej
i kartograficznej (Dz. U. poz. 115, z 1983 r. poz. 200, z 1987 r. poz. 180 oraz
z 1988 r. poz. 170).
Art. 59
Do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych
w ustawie pozostają w mocy dotychczasowe przepisy, jeżeli nie są z nią sprzeczne.
Art. 60
Brak wyników