Ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej

Prawo do renty socjalnej przysługuje:
1) osobom posiadającym obywatelstwo polskie zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
2) cudzoziemcom zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127, art. 137a lub art. 186 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2025 r. poz. 1079 i 1794 oraz z 2026 r. poz. 203), lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy albo ochrony uzupełniającej;
3) cudzoziemcom posiadającym kartę pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy”, z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający 6 miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy;
4) mającym miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelom państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stron umowy o Euro- pejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej oraz członkom ich rodzin w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz. U. z 2025 r. poz. 1164 i 1794), posiadającym prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

1. Renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało:
1) przed ukończeniem 18. roku życia;
2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej – przed ukończeniem 25. roku życia;
3) w trakcie kształcenia w szkole doktorskiej, studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej. 2. Osobie, która spełnia warunki określone w ust. 1, przysługuje:
1) renta socjalna stała – jeżeli całkowita niezdolność do pracy jest trwała;
2) renta socjalna okresowa – jeżeli całkowita niezdolność do pracy jest okresowa. 3. Renta socjalna okresowa przysługuje przez okres wskazany w decyzji jednostki organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zwanego dalej „Zakładem”. [Art. 5. 1. Ustalenia całkowitej niezdolności do pracy dokonuje lekarz orzecznik Nowe brzmienie Zakładu, zwany dalej „lekarzem orzecznikiem”, na zasadach i w trybie określonych art. 5 wejdzie w życie z dn. w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń 1.01.2027 r. (Dz. U. z 2026 r. poz. Społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1749 oraz z 2026 r. poz. 26), zwanej dalej „ustawą 26). o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych”. 2. Ustalając całkowitą niezdolność do pracy, lekarz orzecznik, za zgodą osoby ubiegającej się o rentę socjalną lub jej przedstawiciela ustawowego, zgłoszoną niepóźniej niż w trakcie badania tej osoby, ustala niezdolność tej osoby do samodzielnej egzystencji, na zasadach i w trybie określonym ustawą o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w celu uzyskania świadczenia, o którym mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (Dz. U. z 2024 r. poz. 1649, z 2025 r. poz. 1302 oraz z 2026 r. poz. 26), lub dodatku dopełniającego, o którym mowa w art. 6a.] <Art. 5. 1. Ustalenia całkowitej niezdolności do pracy dokonuje lekarz orzecznik Zakładu, zwany dalej „lekarzem orzecznikiem”, na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1749 oraz z 2026 r. poz. 26), zwanej dalej „ustawą o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych”, oraz w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubez- pieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199 i 252). 2. Ustalając całkowitą niezdolność do pracy, lekarz orzecznik, za zgodą osoby ubiegającej się o rentę socjalną lub jej przedstawiciela ustawowego, zgłoszoną niepóźniej niż w trakcie badania tej osoby, ustala niezdolność tej osoby do samodzielnej egzystencji, na zasadach i w trybie określonych w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w celu uzys- kania świadczenia, o którym mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (Dz. U. z 2024 r. poz. 1649, z 2025 r. poz. 1302 oraz z 2026 r. poz. 26), lub dodatku dopełniającego, o którym mowa w art. 6a.>

1. Renta socjalna wynosi 100 % kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy ustalonej i podwyższonej zgodnie z ustawą o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. 2. Podwyższenia renty socjalnej dokonuje jednostka organizacyjna Zakładu lub organ emerytalno-rentowy. 3. Podwyższenie renty socjalnej następuje z urzędu, a jeżeli wypłata renty została wstrzymana – po jej wznowieniu.

Art. 6a. 1. Osobie uprawnionej do renty socjalnej, będącej całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji, przysługuje dodatek dopełniający w wysokości 2520 zł 1). 2. Dodatek dopełniający przyznaje się na wniosek osoby ubiegającej się o ten dodatek lub jej przedstawiciela ustawowego. 3. Dodatek dopełniający przyznaje się również na wniosek innej osoby albo kierownika ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 165) – dyrektora centrum usług społecznych, działających za zgodą osób, o których mowa w ust. 2. 4. Dodatek dopełniający wypłaca się z rentą socjalną. 5. Kwota dodatku dopełniającego podlega corocznie waloryzacji od dnia 1 marca. 6. Waloryzacja polega na pomnożeniu kwoty dodatku dopełniającego przez wskaźnik waloryzacji. W wyniku przeprowadzonej waloryzacji kwota dodatku nie może ulec obniżeniu. 7. Wskaźnik waloryzacji to średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w poprzednim roku kalendarzowym ogłaszany przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 94 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. 8. Prezes Zakładu ogłasza, w formie komunikatu, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, co najmniej na 14 dni roboczych przed najbliższym terminem waloryzacji należną od terminu waloryzacji kwotę dodatku dopełniającego. 9. Podwyższenie kwoty dodatku dopełniającego w związku z waloryzacją następuje z urzędu i nie wymaga wydania decyzji. Zakład lub organ emerytalno-
-rentowy przekazuje osobie pobierającej rentę socjalną informację o podwyższeniu wysokości dodatku dopełniającego, a Zakład udostępnia tę informację także na jej profilu informacyjnym utworzonym w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Zakład.
1) Aktualną zwaloryzowaną kwotę dodatku dopełniającego ogłasza Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 6a ust. 8 niniejszej ustawy.

Art. 6b. 1. Wniosek o dodatek dopełniający zawiera:
1) dane osoby ubiegającej się o dodatek dopełniający:
a) imię i nazwisko,
b) datę urodzenia,
c) numer PESEL albo, jeżeli nie nadano tego numeru, serię i numer dowodu osobistego lub numer paszportu,
d) adres miejsca zamieszkania,
e) adres miejsca pobytu lub ostatniego miejsca zamieszkania – w przypadku osoby nieposiadającej adresu miejsca zamieszkania,
f) adres do korespondencji, jeżeli jest inny niż adres miejsca zamieszkania;
2) podpis osoby ubiegającej się o dodatek dopełniający lub jej przedstawiciela ustawowego albo pełnomocnika. 2. Do wniosku należy dołączyć:
1) zaświadczenie o stanie zdrowia wystawione przez lekarza leczącego niewcześniej niż miesiąc przed dniem złożenia wniosku;
2) posiadaną dokumentację medyczną z przebiegu leczenia.

Art. 6c. 1. Dla celów ustalania uprawnień do świadczeń pieniężnych finansowanych ze środków publicznych oraz ustalania wysokości tych świadczeń, dodatek dopełniający uwzględnia się na tych samych zasadach jak rentę socjalną. 2. Przepis ust. 1 nie dotyczy świadczenia wspierającego, o którym mowa w art. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 i 2760 oraz z 2025 r. poz. 619).

1. Renta socjalna oraz dodatek dopełniający nie przysługują za okres tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności, z zastrzeżeniem ust. 1a. 1a. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do osób odbywających karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego. 2. Osoba tymczasowo aresztowana lub odbywająca karę pozbawienia wolności jest obowiązana niezwłocznie powiadomić właściwy organ wypłacający rentę socjalną o tymczasowym aresztowaniu lub o odbywaniu kary pozbawienia wolności. Obowiązek ten spoczywa również na dyrektorze aresztu lub zakładu karnego. 3. Osobie, o której mowa w ust. 2, samotnie gospodarującej, nieposiadającej innego przychodu i niemającej prawa do renty rodzinnej, która jest właścicielem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego), której przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu lub która jest najemcą lokalu mieszkalnego wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy, innych jednostek samorządu terytorialnego albo stanowiącego własność Skarbu Państwa lub państwowych osób prawnych, może być wypłacane 50 % kwoty renty socjalnej oraz 50 % kwoty dodatku dopełniającego, jeżeli zobowiąże się pisemnie, że z kwoty tej będzie dokonywała opłat z tytułu czynszu lub innych należności za lokal mieszkalny (dom jednorodzinny), a w lokalu (domu jednorodzinnym) nie przebywają inne osoby. 4. Z kwoty określonej w ust. 3 nie dokonuje się potrąceń i egzekucji.

1. W przypadku zbiegu uprawnień do renty socjalnej z uprawnieniem do renty rodzinnej lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia (Dz. U. poz. 658) kwota renty socjalnej ulega takiemu obniżeniu, aby łączna kwota obu świadczeń nie przekraczała 300 % kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Kwota obniżonej renty socjalnej nie może być niższa niż 10 % kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. 2. Renta socjalna nie przysługuje, jeżeli kwota renty rodzinnej lub świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ust. 1, przekracza 300 % kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. 3. Osoba ubiegająca się o rentę socjalną bądź ją pobierająca jest obowiązana powiadomić jednostkę organizacyjną Zakładu przyjmującą wniosek bądź wypłacającą rentę socjalną o posiadaniu uprawnień do renty rodzinnej lub świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ust. 1, oraz organ emerytalno-rentowy wypłacający rentę rodzinną lub świadczenie pieniężne, o którym mowa w ust. 1, o posiadaniu uprawnień do renty socjalnej. 4. W przypadku obniżenia renty socjalnej z przyczyn, o których mowa w ust. 1, kwota dodatku dopełniającego ulega obniżeniu o taki sam procent, o jaki obniżono rentę socjalną.

1. Prawo do renty socjalnej oraz dodatku dopełniającego ulega zawieszeniu lub świadczenia te ulegają zmniejszeniu w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, na zasadach określonych w art. 104 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. 2. (uchylony) 3. (uchylony) 4. (uchylony) 5. (uchylony) 5a. (uchylony) 5b. (uchylony) 6. (uchylony) 7. Osoba pobierająca rentę socjalną lub jej przedstawiciel ustawowy są obowiązani niezwłocznie powiadomić organ wypłacający rentę socjalną o okolicznościach powodujących zawieszenie prawa do tego świadczenia albo zmniejszenie jego wysokości. Powiadomienie następuje w formie pisemnego oświadczenia. W przypadku gdy składki na ubezpieczenia społeczne są odprowadzane przez płatnika składek, osoba pobierająca rentę socjalną jest obowiązana do przedstawienia zaświadczenia albo oświadczenia określającego kwotę przychodu. 7a. Oświadczenia, o których mowa w ust. 7, składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.”. Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. 8. Organ wypłacający rentę socjalną może wystąpić do urzędu skarbowego o przekazanie informacji o wysokości przychodów objętych podatkiem dochodowym od osób fizycznych lub zryczałtowanym podatkiem dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne lub informacji o opodatkowaniu działalności na zasadzie karty podatkowej w celu dokonania weryfikacji oświadczenia złożonego przez osobę pobierającą rentę. 9. (uchylony)

1. Postępowanie w sprawie przyznania renty socjalnej wszczyna się na podstawie wniosku osoby ubiegającej się o rentę socjalną lub jej przedstawiciela ustawowego. 2. Postępowanie w sprawie przyznania renty socjalnej wszczyna się również na wniosek innej osoby albo kierownika ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych – dyrektora centrum usług społecznych, działających za zgodą osób, o których mowa w ust. 1. 3. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, wzór wniosku o przyznanie renty socjalnej, uwzględniając instrukcję jego wypełnienia, wykaz dokumentów, które należy dołączyć do wniosku, szczegółowy tryb postępowania w sprawach o przyznanie renty socjalnej, tryb powiadamiania Zakładu oraz organów emerytalno-rentowych o tymczasowym aresztowaniu i odbywaniu kary pozbawienia wolności, wykaz dokumentów potwierdzających prawo do 50 % kwoty renty socjalnej, uwzględniając współdziałanie osoby aresztowanej lub odbywającej karę pozbawienia wolności z dyrektorem aresztu śledczego lub zakładu karnego.

1. Decyzję w sprawie przyznania renty socjalnej wydaje i świadczenie to wypłaca jednostka organizacyjna Zakładu właściwa ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu osoby ubiegającej się o rentę socjalną. 2. W przypadku gdy rentę rodzinną wypłaca jednostka organizacyjna Zakładu wskazana przez Prezesa Zakładu, rentę socjalną przyznaje i wypłaca ta jednostka. 3. W przypadku gdy uprawnienia do renty rodzinnej lub świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 9 ust. 1, zostały ustalone przez organ emerytalno- rentowy, organ ten ustala, w drodze decyzji, wysokość renty socjalnej, wypłaca tę rentę, a w przypadku określonym w art. 9 ust. 2 odmawia wypłaty renty socjalnej lub wstrzymuje wypłatę tej renty. 3a. Przepisy ust. 1–3 stosuje się odpowiednio do przyznania i wypłaty dodatku dopełniającego. 4. Organ emerytalno-rentowy wypłacający rentę socjalną lub rentę socjalną z dodatkiem dopełniającym wydaje decyzję o wstrzymaniu wypłaty renty socjalnej lub renty socjalnej z dodatkiem dopełniającym lub dodatku dopełniającego w razie wystąpienia okoliczności powodujących zawieszenie prawa do renty socjalnej lub renty socjalnej z dodatkiem dopełniającym lub wstrzymanie wypłaty renty socjalnej lub renty socjalnej z dodatkiem dopełniającym lub dodatku dopełniającego. 5. W przypadku gdy organ emerytalno-rentowy ustali prawo do renty rodzinnej lub świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 9 ust. 1, jest obowiązany do powiadomienia Zakładu o przyznaniu tej renty lub tego świadczenia osobom pobierającym rentę socjalną lub rentę socjalną z dodatkiem dopełniającym. 6. Od decyzji w sprawie renty socjalnej lub renty socjalnej z dodatkiem dopełniającym lub dodatku dopełniającego wydanej przez jednostkę organizacyjną Zakładu lub przez organ emerytalno-rentowy osobie ubiegającej się o rentę socjalną lub o rentę socjalną z dodatkiem dopełniającym lub o dodatek dopełniający przysługują środki odwoławcze przewidziane dla decyzji w sprawach emerytur i rent w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Art. 12a. 1. W razie śmierci osoby pobierającej rentę socjalną przysługuje zasiłek pogrzebowy, na zasadach i w wysokości określonych w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, o ile zasiłek pogrzebowy lub świadczenie w wysokości zasiłku pogrzebowego nie przysługuje z innego tytułu. 2. Decyzję w sprawie przyznania zasiłku pogrzebowego wydaje oraz zasiłek wypłaca jednostka organizacyjna Zakładu albo Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

Art. 12b. 1. Jeżeli dla osoby uprawnionej do renty socjalnej lub do renty socjalnej z dodatkiem dopełniającym ustanowiono opiekę prawną, świadczenie to wypłaca się osobie sprawującej tę opiekę. 2. Jeżeli do renty socjalnej lub do renty socjalnej z dodatkiem dopełniającym uprawniona jest osoba, która wymaga opieki innej osoby oraz nad którą nie została ustanowiona opieka prawna, w przypadku gdy osoba uprawniona do renty socjalnej lub do renty socjalnej z dodatkiem dopełniającym nie może odebrać jej samodzielnie, świadczenia są wypłacane osobie sprawującej nad nią opiekę faktyczną, na podstawie oświadczenia o sprawowaniu tej opieki. Sprawowanie opieki faktycznej nad osobą uprawnioną do renty socjalnej potwierdza wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu osoby uprawnionej. 3. Rentę socjalną lub rentę socjalną z dodatkiem dopełniającym wypłaca się osobom sprawującym opiekę prawną lub opiekę faktyczną nad osobami uprawnionymi do renty socjalnej lub do renty socjalnej z dodatkiem dopełniającym, po uprzednim pouczeniu o konieczności poinformowania organu rentowego o zajściu okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części oraz o obowiązku zwrotu świadczenia przez te osoby w przypadku, gdy zostało pobrane nienależnie.

Art. 12c. 1. Rentę socjalną lub rentę socjalną z dodatkiem dopełniającym wypłaca się osobie uprawnionej:
1) w formie bezgotówkowej na wskazany przez nią jej rachunek płatniczy prowadzony w kraju lub wydany w kraju jej instrument płatniczy w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz. U. z 2025 r. poz. 611 i 1069) albo
2) za pośrednictwem podmiotów prowadzących działalność w zakresie doręczania świadczeń. 2. Osobie odbywającej karę pozbawienia wolności, karę aresztu wojskowego albo karę aresztu za wykroczenie oraz osobie tymczasowo aresztowanej rentę socjalną lub rentę socjalną z dodatkiem dopełniającym wypłaca się:
1) w formie bezgotówkowej na wskazany przez nią jej rachunek płatniczy prowadzony w kraju lub wydany w kraju jej instrument płatniczy w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych albo
2) na jej wniosek za pośrednictwem podmiotów prowadzących działalność w zakresie doręczania świadczeń pod adresem zakładu karnego lub aresztu. 3. W przypadku gdy rentę socjalną lub rentę socjalną z dodatkiem dopełniającym wypłaca organ emerytalno-rentowy, wypłata następuje w tej samej formie, w której następuje wypłata renty rodzinnej lub świadczenia pieniężnego, o których mowa w art. 9 ust. 1, wypłacanych w zbiegu z rentą socjalną lub rentą socjalną z dodatkiem dopełniającym. 4. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do osób sprawujących opiekę prawną nad osobami uprawnionymi do renty socjalnej lub renty socjalnej z dodatkiem dopełniającym. 5. Przepisu ust. 1 nie stosuje się w przypadku, gdy osoba sprawująca opiekę prawną nad osobą uprawnioną do renty socjalnej lub renty socjalnej z dodatkiem dopełniającym odbywa karę pozbawienia wolności, karę aresztu wojskowego albo karę aresztu za wykroczenie lub jest tymczasowo aresztowana.

Art. 12d. 1. Osoba uprawniona do renty z tytułu niezdolności do pracy na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. poz. 267, z późn. zm. 2)) albo jej przedstawiciel ustawowy mogą złożyć do Zakładu wniosek o wydanie decyzji o zamianie tej renty na rentę socjalną. 2. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, dołącza się orzeczenie uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. 3. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, całkowitą niezdolność do pracy osoby ubiegającej się o rentę socjalną ustala się na podstawie orzeczenia wymienionego w ust. 2. 4. Z dniem przyznania na podstawie ust. 1 prawa do renty socjalnej ustaje prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.
2) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1984 r. poz. 268 i 270, z 1986 r. poz. 1, z 1989 r. poz. 190 i 192, z 1990 r. poz. 58, 61, 206, 390 i 506, z 1991 r. poz. 24, 350 i 422, z 1992 r. poz. 84 i 321, z 1994 r. poz. 339 i 516, z 1995 r. poz. 17, z 1996 r. poz. 461, 636 i 687, z 1997 r. poz. 153, 569 i 725 oraz z 1998 r. poz. 668.

W ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
(Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968, z późn. zm.) wprowadza się następujące zmiany:
1) w art. 1a w pkt 12 w lit. a tiret trzecie otrzymuje brzmienie:
„- ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia
społecznego, a także z renty socjalnej,";
2) w art. 8 w § 1 pkt 12 otrzymuje brzmienie:
„12) kwoty otrzymane z tytułu zasiłku stałego, zasiłku stałego
wyrównawczego, gwarantowanego zasiłku okresowego, pomocy
pieniężnej dla rodzin zastępczych oraz pomocy dla uczących się i
studiujących wychowanków placówek opiekuńczo-wychowawczych i
rodzin zastępczych,";
3) w art. 19 § 4 otrzymuje brzmienie:
„§ 4. Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem
egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia
za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej,
z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w
egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na
ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz
nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub
innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział, które nie mogą być
potrącane z bieżących świadczeń.";
4) w dziale II tytuł rozdziału 3 otrzymuje brzmienie:
„Egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia
społecznego oraz renty socjalnej";
5) w art. 79 § 1 otrzymuje brzmienie:
„§ 1. Organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia
emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a
także z renty socjalnej, zwanych dalej "świadczeniami", przez
przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty
zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części
przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona
spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych
wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i
kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa
organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia
zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do
pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych.";
6) w art. 164 § 4 otrzymuje brzmienie:
„§ 4. Do zajęcia zabezpieczającego stosuje się odpowiednio przepisy o
zajęciu egzekucyjnym pieniędzy, wynagrodzenia za pracę, świadczeń z
zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, renty
socjalnej, egzekucję z rachunków bankowych, innych wierzytelności
pieniężnych, praw z papierów wartościowych zapisanych na rachunku
papierów wartościowych oraz z wierzytelności z rachunku pieniężnego,
papierów wartościowych niezapisanych na rachunku papierów
wartościowych, weksla, autorskich praw majątkowych i praw
pokrewnych oraz własności przemysłowej, udziału w spółce z
ograniczoną odpowiedzialnością, pozostałych praw majątkowych oraz
ruchomości.".

W ustawie z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64,
poz. 414, z późn. zm.) wprowadza się następujące zmiany:
1) w art. 2a w ust. 1 pkt 18 otrzymuje brzmienie:
„18) rencie - oznacza to rentę z polskiego lub zagranicznego systemu
ubezpieczeń społecznych albo zabezpieczenia społecznego oraz rentę socjalną,";
2) w art. 11 pkt 1 otrzymuje brzmienie:
„1) przyznawanie i wypłacanie zasiłków stałych oraz zasiłków stałych
wyrównawczych,";
3) w art. 27:
a) ust. 3a otrzymuje brzmienie:
„3a. W wypadku zbiegu uprawnień do zasiłku stałego i zasiłku stałego
wyrównawczego, emerytury, renty, z wyłączeniem renty rodzinnej,
zasiłek stały nie przysługuje.",
b) uchyla się ust. 6a;
4) uchyla się art. 27a;
5) art. 28 otrzymuje brzmienie:
„Art. 28. Osobie samotnej uprawnionej do zasiłku stałego wyrównawczego
tymczasowo aresztowanej lub odbywającej karę pozbawienia
wolności przysługuje 30% przyznanego świadczenia. Pozostała
część zasiłku może być, w razie potrzeby, przeznaczona na
pokrycie wydatków na opłaty mieszkaniowe tej osoby.";
6) w art. 30 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„1. Osobie uprawnionej do zasiłku stałego i stałego wyrównawczego, a także
gwarantowanego zasiłku okresowego przysługują świadczenia zdrowotne
na zasadach określonych w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w
Narodowym Funduszu Zdrowia.";
7) w art. 35 w ust. 2f pkt 2 otrzymuje brzmienie:
„2) z zasiłku stałego wyrównawczego - ośrodek pomocy społecznej, który
dokonuje wypłaty tego zasiłku, z tym że osobie nowo przyjętej do domu
pomocy społecznej do końca roku kalendarzowego świadczenie to wypłaca
ośrodek pomocy społecznej właściwy ze względu na miejsce zamieszkania
tej osoby, po dokonaniu potrąceń. Opłatę za pobyt ośrodek pomocy
społecznej przekazuje na konto domu pomocy społecznej.";
8) w art. 35a w ust. 1:
a) pkt 3 otrzymuje brzmienie:
„3) wysokość zasiłku stałego, zasiłku macierzyńskiego jednorazowego i okresowego,",
b) pkt 5 otrzymuje brzmienie:
„5) minimalną wysokość zasiłku okresowego, zasiłku stałego
wyrównawczego i macierzyńskiego zasiłku okresowego,";
9) w art. 37 ust. 3 i 4 otrzymują brzmienie:
„3. W miejscu pobytu, w przypadkach, o których mowa w ust. 2, przyznaje się
świadczenia wymienione w art. 13, 15-17, 23a, 26, 27, 31, 31b i 32.
4. Właściwą miejscowo gminą w przypadku ubiegania się osoby bezdomnej o
zasiłek stały wyrównawczy jest:
1) gmina siedziby zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności,
który wydał orzeczenie o stopniu niepełnosprawności,
2) gmina siedziby lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
lub lekarza rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia
Społecznego, który wydał orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy,
3) gmina miejsca pobytu osoby bezdomnej uprawnionej ze względu na
wiek do zasiłku stałego wyrównawczego,
4) gmina siedziby szpitala psychiatrycznego lub zakładu opiekuńczo-leczniczego w stosunku do osób bezdomnych w nich
przebywających.";
10) w art. 43 ust. 6a otrzymuje brzmienie:
„6a. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze
rozporządzenia, sposób przeprowadzania wywiadu środowiskowego
(rodzinnego), uwzględniając miejsce i terminy jego przeprowadzania, wzór
kwestionariusza wywiadu, uwzględniając w szczególności sytuacje,
w których wypełnia się poszczególne części kwestionariusza wywiadu, oraz
dokumenty niezbędne do ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej,
dochodowej i majątkowej, a także wzór oświadczenia o stanie majątkowym
i wzór legitymacji pracownika socjalnego.".

W ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
(Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176, z późn. zm.) wprowadza się następujące zmiany:
1) w art. 26 w ust. 7d pkt 2 otrzymuje brzmienie:
„2) decyzji przyznającej rentę z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności
do pracy, rentę szkoleniową albo rentę socjalną, albo";
2) w art. 34:
a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„1. Organy rentowe są obowiązane jako płatnicy pobierać zaliczki
miesięczne od wypłacanych bezpośrednio przez te organy emerytur i
rent, zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego, rent
strukturalnych, rent socjalnych oraz świadczeń pieniężnych dla
cywilnych ofiar wojny.",
b) w ust. 7 zdanie wstępne otrzymuje brzmienie:
„Organy rentowe są obowiązane, w terminie do końca lutego, po upływie
roku podatkowego, dokonać rocznego obliczenia podatku należnego od
podatników uzyskujących dochód z emerytur i rent, rent strukturalnych, rent
socjalnych oraz świadczeń pieniężnych dla cywilnych ofiar wojny,
pomniejszając - na ich wniosek - ten dochód o wydatki określone w art. 26
ust. 1 pkt 3 i 4, z wyjątkiem:",
c) ust. 10 otrzymuje brzmienie:
„10. Jeżeli podatnik dokonał zwrotu nienależnie pobranych emerytur i rent
lub zasiłków z ubezpieczenia społecznego, lub rent strukturalnych, lub
rent socjalnych albo świadczeń pieniężnych dla cywilnych ofiar wojny,
otrzymanych bezpośrednio z tego organu, a obowiązek poboru zaliczek
przez ten organ trwa - organ rentowy odejmuje od dochodu kwoty
zwrotów dokonanych w roku podatkowym przy ustalaniu wysokości
zaliczek oraz w rocznym obliczeniu dochodu, zamieszczając na tym
rozliczeniu odpowiednie informacje.".

W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118, z późn. zm.) wprowadza się
następujące zmiany:
1) w art. 57 dotychczasową treść oznacza się jako ust. 1 i dodaje ust. 2 w
brzmieniu:
„2. Przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił
okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety
lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy.";
2) art. 57a otrzymuje brzmienie:
„Art. 57a. Warunek określony w art. 57 ust. 1 pkt 2 nie jest wymagany od
ubezpieczonego, którego niezdolność do pracy jest spowodowana
wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy.";
3) w art. 58 w ust. 1 zdanie wstępne otrzymuje brzmienie:
„Warunek posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego, w
myśl art. 57 ust. 1 pkt 2, uważa się za spełniony, gdy ubezpieczony osiągnął
okres składkowy i nieskładkowy wynoszący łącznie co najmniej:";
4) art. 66 otrzymuje brzmienie:
„Art. 66. W razie śmierci osoby pobierającej zasiłek przedemerytalny lub
świadczenie przedemerytalne renta rodzinna przysługuje
uprawnionym członkom rodziny także wówczas, gdy osoba, po
której przysługuje renta, zmarła po upływie 18 miesięcy od ustania
okresów wymienionych w art. 57 ust. 1 pkt 3. W takim przypadku
przyjmuje się, że osoba zmarła spełniała warunki do uzyskania
renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.".

W ustawie z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym
Funduszu Zdrowia (Dz.U. Nr 45, poz. 391, z późn. zm.) wprowadza się
następujące zmiany:
1) w art. 5 pkt 17 otrzymuje brzmienie:
„17) osobie pobierającej emeryturę lub rentę - rozumie się przez to osobę objętą
zaopatrzeniem emerytalnym lub rentowym, osobę pobierającą rentę socjalną
albo osobę pobierającą rentę strukturalną na podstawie odrębnych
przepisów;";
2) w art. 9 w ust. 1 pkt 25 otrzymuje brzmienie:
Ñ25) osoby pobierające zasiłek stały, zasiłek stały wyrównawczy lub
gwarantowany zasiłek okresowy z pomocy społecznej niepodlegające
obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu;";
3) w art. 15:
a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„1. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób pobierających emeryturę
lub rentę powstaje od dnia, od którego przysługuje wypłata emerytury
lub renty i wygasa z dniem zaprzestania pobierania świadczenia.",
b) po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
„1a. W przypadku zawieszenia prawa do renty socjalnej z przyczyn, o
których mowa w art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o
rencie socjalnej (Dz.U. Nr 135, poz. 1268), prawo do świadczeń z
ubezpieczenia zdrowotnego wygasa po upływie 90 dni od dnia ustania
ubezpieczenia zdrowotnego w Funduszu.";
4) w art. 16 pkt 9 otrzymuje brzmienie:
„9) osób, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 25, obejmuje okres od dnia
przyznania zasiłku do dnia utraty prawa do jego pobierania;";
5) w art. 23 w ust. 9 pkt 7 otrzymuje brzmienie:
„7) osób, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 25, jest kwota odpowiadająca
wysokości zasiłku stałego, zasiłku stałego wyrównawczego lub
gwarantowanego zasiłku okresowego z pomocy społecznej;".