Ustawa z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli

1. Najwyższa Izba Kontroli kontroluje działalność organów administracji rządowej, Narodowego Banku Polskiego, państwowych osób prawnych i innych państwowych jednostek organizacyjnych. 2. Najwyższa Izba Kontroli może kontrolować działalność organów samorządu terytorialnego, samorządowych osób prawnych i innych samorządowych jednostek organizacyjnych. 3. Najwyższa Izba Kontroli może również kontrolować działalność innych jednostek organizacyjnych i podmiotów gospodarczych (przedsiębiorców) w zakresie, w jakim wykorzystują one majątek lub środki państwowe lub komunalne oraz wywiązują się z zobowiązań finansowych na rzecz państwa, w szczególności:
1) wykonują zadania zlecone lub powierzone przez państwo lub samorząd terytorialny;
2) wykonują zamówienia publiczne na rzecz państwa lub samorządu terytorialnego;
3) organizują lub wykonują prace interwencyjne albo roboty publiczne;
4) działają z udziałem państwa lub samorządu terytorialnego, korzystają z mienia państwowego lub samorządowego, w tym także ze środków przyznanych na podstawie umów międzynarodowych;
5) korzystają z indywidualnie przyznanej pomocy, poręczenia lub gwarancji udzielonych przez państwo, samorząd terytorialny lub podmioty określone w ustawie z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne (Dz. U. z 2022 r. poz. 445);
5a) udzielają lub korzystają z pomocy publicznej podlegającej monitorowaniu w rozumieniu odrębnych przepisów;
6) wykonują zadania z zakresu powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego;
7) wywiązują się z zobowiązań, do których stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076, 2105, 2262 i 2328), z innych należności budżetowych, gospodarki pozabudżetowej i państwowych funduszy celowych oraz świadczeń pieniężnych na rzecz państwa wynikających ze stosunków cywilnoprawnych. 4. (uchylony) 5. Najwyższa Izba Kontroli może kontrolować pod względem legalności i gospodarności działalność jednostek organizacyjnych i podmiotów gospodarczych wykonujących zadania z zakresu funkcjonowania systemów gwarantowania środków pieniężnych i udzielania pomocy podmiotom objętym systemem gwarantowania, o których mowa w przepisach o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym w zakresie, w jakim wykorzystują one majątek lub środki państwowe lub komunalne oraz wywiązują się z zobowiązań finansowych na rzecz państwa.

Art. 2a. Ilekroć w ustawie mówi się o:
1) samorządzie terytorialnym – należy przez to rozumieć gminę, powiat, samorząd województwa oraz inne samorządowe osoby prawne i samorządowe jednostki organizacyjne;
2) właściwej jednostce kontrolnej – należy przez to rozumieć kontrolną jednostkę organizacyjną Najwyższej Izby Kontroli przeprowadzającą postępowanie kontrolne w jednostce kontrolowanej;
3) kierowniku jednostki kontrolowanej – należy przez to rozumieć osobę, która zgodnie z przepisami określającymi ustrój jednostki jest odpowiedzialna za działalność tej jednostki i jest uprawniona do jej reprezentowania, a także:
a) osobę pełniącą obowiązki kierownika jednostki kontrolowanej lub upoważnionego zastępcę,
b) upoważnionego sekretarza lub podsekretarza stanu, zastępcę kierownika urzędu centralnego albo dyrektora generalnego – w zakresie przydzielonych im zadań objętych zakresem kontroli, jeżeli jednostką kontrolowaną jest naczelny lub centralny organ administracji rządowej,
c) pełnomocnika Rządu powołanego na podstawie innych przepisów – w zakresie powierzonych mu zadań,
d) osobę kierującą pracami organu wieloosobowego.

1. Najwyższa Izba Kontroli kontroluje wykonanie budżetu, realizację zadań audytu wewnętrznego, gospodarkę finansową i majątkową Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu, Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Sądu Naj- wyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego, Krajowej Rady Sądownictwa, Trybunału Konstytucyjnego, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Krajowego Biura Wyborczego oraz Państwowej Inspekcji Pracy. 2. Na zlecenie Sejmu Najwyższa Izba Kontroli przeprowadza kontrolę działalności Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Rzecznika Praw Dziecka, Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz Państwowej Inspekcji Pracy, tak jak działalności organów i jednostek, o których mowa w art. 2 ust. 1. 3. Kontrolę działalności Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, tak jak działalności organów i jednostek, o których mowa w art. 2 ust. 1, Najwyższa Izba Kontroli przeprowadza również na wniosek Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, a Kancelarii Senatu na wniosek Senatu.

Art. 4a. 1. Najwyższa Izba Kontroli bada roczne sprawozdanie finansowe Polskiej Agencji Nadzoru Audytowego. Badanie przeprowadza kontroler, o którym mowa w art. 66a, wpisany do rejestru biegłych rewidentów. 2. Badanie, o którym mowa w ust. 1, nie stanowi wykonywania zawodu biegłego rewidenta.

1. Najwyższa Izba Kontroli przedkłada Sejmowi:
1) analizę wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej;
2) opinię w przedmiocie absolutorium dla Rady Ministrów;
3) informacje o wynikach kontroli zleconych przez Sejm lub jego organy;
4) informacje o wynikach kontroli przeprowadzonych na wniosek Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Prezesa Rady Ministrów oraz innych ważniejszych kontroli;
5) wnioski w sprawie rozpatrzenia przez Sejm określonych problemów związanych z działalnością organów wykonujących zadania publiczne;
6) wystąpienia zawierające wynikające z kontroli zarzuty, dotyczące działalności osób wchodzących w skład Rady Ministrów, kierujących urzędami centralnymi, Prezesa Narodowego Banku Polskiego i osób kierujących instytucjami, o któ- rych mowa w art. 4 ust. 1;
6a) analizę wykorzystania wynikających z kontroli wniosków dotyczących stanowienia lub stosowania prawa.
7) (uchylony) 1a. Najwyższa Izba Kontroli przedstawia Sejmowi coroczne sprawozdanie ze swojej działalności. 2. Tryb wykonywania przez Najwyższą Izbę Kontroli obowiązków wobec Sejmu i jego organów określa regulamin Sejmu.

Art. 7a. 1. Nie rzadziej niż raz na 3 lata przeprowadza się audyt zewnętrzny w zakresie wykonania budżetu oraz gospodarki finansowej Najwyższej Izby Kontroli. Audyt zewnętrzny obejmuje okres następujący po okresie objętym ostatnim audytem. 2. Audyt zewnętrzny oznacza ogół działań służących do wyrażenia opinii obejmującej:
1) ocenę prawidłowości i wiarygodności rocznego sprawozdania z wykonania budżetu Najwyższej Izby Kontroli;
2) ocenę zgodności stanu faktycznego ze stanem wymaganym w zakresie dotyczącym procesów pobierania i gromadzenia środków publicznych, dokonywania wydatków ze środków publicznych, udzielania zamówień publicznych oraz zwrotu środków publicznych;
3) ocenę gospodarności, celowości i rzetelności dokonywania wydatków ze środków publicznych oraz udzielania zamówień publicznych, a także ocenę wykorzystania zasobów;
4) ocenę sposobu prowadzenia gospodarki finansowej oraz stosowania procedur dotyczących procesów wymienionych w pkt 2.

Art. 7b. 1. Przeprowadzenie audytu zewnętrznego zleca Marszałek Sejmu podmiotowi wybranemu zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych. 2. Audyt zewnętrzny przeprowadza podmiot niezależny od Najwyższej Izby Kontroli posiadający odpowiednie kwalifikacje i wiedzę z zakresu audytu. Audyt mogą przeprowadzać:
1) osoby spełniające warunki przewidziane dla audytora wewnętrznego określone w przepisach o finansach publicznych;
2) osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, zatrudniające przy przeprowadzaniu audytu osoby wymienione w pkt 1. 3. Koszty przeprowadzenia audytu zewnętrznego są pokrywane z budżetu państwa w części dotyczącej Kancelarii Sejmu.

Art. 7c. 1. Audytor zewnętrzny ma prawo wglądu do dokumentów związanych z przeprowadzanym audytem, w tym zawartych na nośnikach elektronicznych, oraz do wykonywania z nich kopii, odpisów, wyciągów, zestawień lub wydruków. 2. Pracownicy Najwyższej Izby Kontroli, o których mowa w art. 66, są obowiązani, na żądanie audytora zewnętrznego, udzielać informacji i wyjaśnień oraz potwierdzać zgodność z oryginałem kopii dokumentów, ich odpisów, wyciągów, zestawień oraz wydruków. 3. Z przyjęcia ustnych informacji i złożonych ustnie wyjaśnień sporządza się protokół, który podpisuje audytor zewnętrzny oraz osoba, która ich udzieliła lub je złożyła.

Art. 7d. 1. Audytor zewnętrzny sporządza pisemne sprawozdanie z przeprowadzonego audytu, w którym przedstawia w sposób jednoznaczny, rzetelny i zwięzły ustalenia i wnioski poczynione w trakcie audytu. Sprawozdanie powinno zawierać sformułowanie opinii, o której mowa w art. 7a ust. 2. 2. Audytor zewnętrzny przekazuje sprawozdanie, o którym mowa w ust. 1, Prezesowi Najwyższej Izby Kontroli w terminie 14 dni od zakończenia audytu. 3. Prezes Najwyższej Izby Kontroli, w terminie 14 dni od przekazania sprawozdania, może przedstawić do niego swoje stanowisko. 4. Audytor zewnętrzny przekazuje Marszałkowi Sejmu sprawozdanie wraz ze stanowiskiem, o których mowa w ust. 3.

Prezes Najwyższej Izby Kontroli może występować do Trybunału
Konstytucyjnego z wnioskami o:
1) stwierdzenie zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją;
2) stwierdzenie zgodności ustaw z ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi,
których ratyfikacja wymagała uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie;
3) stwierdzenie zgodności przepisów prawa, wydawanych przez centralne organy
państwowe, z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi
i ustawami;
4) stwierdzenie zgodności z Konstytucją celów lub działalności partii politycznych;
5) rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy centralnymi konstytucyjnymi
organami państwa.

Art. 11a. 1. Prezes Najwyższej Izby Kontroli może wystąpić do Marszałka
Sejmu o skierowanie do Prezesa Rady Ministrów wniosku o zajęcie stanowiska wobec
wynikających z kontroli wniosków dotyczących stanowienia lub stosowania prawa.
2. Stanowisko, o którym mowa w ust. 1, wraz z uzasadnieniem Prezes Rady
Ministrów przedkłada Marszałkowi Sejmu w terminie 60 dni od dnia otrzymania
wniosku.
3. Uznając w stanowisku, o którym mowa w ust. 1, potrzebę zmian w przepisach
powszechnie obowiązującego prawa, określa się termin podjęcia prac legislacyjnych
w zakresie tych zmian oraz organ odpowiedzialny za opracowanie projektu
odpowiednich przepisów.

Prezes Najwyższej Izby Kontroli nie może być bez uprzedniej zgody
Sejmu pociągnięty do odpowiedzialności karnej ani pozbawiony wolności. Prezes
Najwyższej Izby Kontroli nie może być zatrzymany lub aresztowany, z wyjątkiem
ujęcia go na gorącym uczynku przestępstwa i jeżeli jego zatrzymanie jest niezbędne
do zapewnienia prawidłowego toku postępowania. O zatrzymaniu niezwłocznie
powiadamia się Marszałka Sejmu, który może nakazać natychmiastowe zwolnienie
zatrzymanego.

Art. 18a. Przedawnienie w postępowaniu karnym czynu objętego immunitetem
nie biegnie w okresie korzystania z immunitetu.

Art. 18b. 1. Wniosek o wyrażenie zgody na pociągnięcie Prezesa Najwyższej
Izby Kontroli do odpowiedzialności karnej w sprawie o przestępstwo ścigane z
oskarżenia publicznego składa się za pośrednictwem Prokuratora Generalnego.
2. Wniosek o wyrażenie zgody na pociągnięcie Prezesa Najwyższej Izby
Kontroli do odpowiedzialności karnej w sprawie o przestępstwo ścigane z oskarżenia
prywatnego składa oskarżyciel prywatny, po wniesieniu sprawy do sądu.
3. Wniosek, o którym mowa w ust. 2, sporządza i podpisuje adwokat lub radca
prawny, z wyjątkiem wniosków składanych w swoich sprawach przez sędziów,
prokuratorów, adwokatów, radców prawnych, notariuszy oraz profesorów i doktorów
habilitowanych nauk prawnych.
4. Wnioski, o których mowa w ust. 1 i 2, powinny zawierać:
1) oznaczenie wnioskodawcy oraz pełnomocnika, o ile został ustanowiony;
2) imię i nazwisko oraz datę i miejsce urodzenia Prezesa Najwyższej Izby Kontroli;
3) wskazanie podstawy prawnej wniosku;
4) dokładne określenie czynu, którego dotyczy wniosek, ze wskazaniem czasu,
miejsca, sposobu i okoliczności jego popełnienia oraz jego skutków, a zwłaszcza
charakteru powstałej szkody;
5) uzasadnienie.

Art. 18c. 1. Wniosek o wyrażenie zgody na pociągnięcie Prezesa Najwyższej
Izby Kontroli do odpowiedzialności karnej składa się Marszałkowi Sejmu.
2. Jeżeli wniosek nie spełnia wymogów formalnych, o których mowa w art. 18b
ust. 3 lub 4, Marszałek Sejmu wzywa wnioskodawcę do poprawienia lub uzupełnienia
wniosku w terminie 14 dni, wskazując niezbędny zakres poprawienia lub
uzupełnienia. W przypadku niepoprawienia lub nieuzupełnienia wniosku we
wskazanym terminie i zakresie Marszałek Sejmu postanawia o pozostawieniu wniosku
bez biegu.
3. Jeżeli wniosek spełnia wymogi formalne, o których mowa w art. 18b ust. 3 i
4, Marszałek Sejmu kieruje go do organu właściwego na podstawie regulaminu Sejmu
do rozpatrzenia wniosku, zawiadamiając jednocześnie Prezesa Najwyższej Izby
Kontroli o treści wniosku.
4. Organ właściwy do rozpatrzenia wniosku powiadamia Prezesa Najwyższej
Izby Kontroli o terminie rozpatrzenia wniosku. Pomiędzy doręczeniem
powiadomienia a terminem rozpatrzenia wniosku, o ile nie zachodzi wypadek
niecierpiący zwłoki, powinno upłynąć co najmniej 7 dni.
5. Na żądanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku sąd albo odpowiedni
organ, przed którym toczy się postępowanie wobec Prezesa Najwyższej Izby Kontroli,
udostępnia akta postępowania.
6. Prezes Najwyższej Izby Kontroli przedstawia organowi właściwemu do
rozpatrzenia wniosku wyjaśnienia i własne wnioski w tej sprawie w formie pisemnej
lub ustnej.
7. Po rozpatrzeniu sprawy, organ właściwy do rozpatrzenia wniosku uchwala
sprawozdanie wraz z propozycją przyjęcia lub odrzucenia wniosku.
8. W trakcie rozpatrywania przez Sejm sprawozdania, o którym mowa w ust. 7,
Prezesowi Najwyższej Izby Kontroli przysługuje prawo do zabrania głosu.
9. Sejm wyraża zgodę na pociągnięcie Prezesa Najwyższej Izby Kontroli do
odpowiedzialności karnej w drodze uchwały podjętej bezwzględną większością
ustawowej liczby posłów. Nieuzyskanie wymaganej większości głosów oznacza
podjęcie uchwały o niewyrażeniu zgody na pociągnięcie Prezesa Najwyższej Izby
Kontroli do odpowiedzialności karnej.

Art. 18d. 1. Zakaz zatrzymania, o którym mowa w art. 18, obejmuje wszelkie
formy pozbawienia lub ograniczenia wolności osobistej Prezesa Najwyższej Izby
Kontroli przez organy stosujące przymus.
2. Wniosek o wyrażenie zgody na zatrzymanie lub aresztowanie Prezesa
Najwyższej Izby Kontroli składa się za pośrednictwem Prokuratora Generalnego.
3. Wniosek, o którym mowa w ust. 2, powinien zawierać:
1) oznaczenie wnioskodawcy;
2) imię i nazwisko oraz datę i miejsce urodzenia Prezesa Najwyższej Izby Kontroli;
3) dokładne określenie czynu oraz jego kwalifikację prawną;
4) podstawę prawną zastosowania określonego środka;
5) uzasadnienie, wskazujące w szczególności na konieczność zastosowania
określonego środka.
4. Do postępowania z wnioskiem o wyrażenie zgody na zatrzymanie lub
aresztowanie Prezesa Najwyższej Izby Kontroli przepisy art. 18c ust. 1–8 stosuje się
odpowiednio.
5. Sejm wyraża zgodę na zatrzymanie lub aresztowanie Prezesa Najwyższej Izby
Kontroli w drodze uchwały podjętej bezwzględną większością ustawowej liczby
posłów. Nieuzyskanie wymaganej większości głosów oznacza podjęcie uchwały
o niewyrażeniu zgody na zatrzymanie lub aresztowanie Prezesa Najwyższej Izby
Kontroli.
6. Wymóg uzyskania zgody Sejmu nie dotyczy wykonania kary pozbawienia
wolności orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu.

Art. 18e. 1. Marszałek Sejmu przesyła wnioskodawcy niezwłocznie uchwałę, o
której mowa w art. 18c ust. 9 i art. 18d ust. 5.
2. Uchwały, o których mowa w ust. 1, podlegają ogłoszeniu w Dzienniku
Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”.

Art. 18f. Przepisy ustawy dotyczące odpowiedzialności karnej Prezesa
Najwyższej Izby Kontroli stosuje się odpowiednio do odpowiedzialności za
wykroczenia.

Art. 18g. Szczegółowy tryb postępowania w sprawach, o których mowa w art.
18a–18f, określa regulamin Sejmu.

1. W skład Kolegium Najwyższej Izby Kontroli wchodzą: Prezes
Najwyższej Izby Kontroli jako przewodniczący, wiceprezesi i dyrektor generalny
Najwyższej Izby Kontroli oraz 14 członków Kolegium.
2. Marszałek Sejmu, na wniosek Prezesa Najwyższej Izby Kontroli, po
zasięgnięciu opinii właściwej komisji sejmowej, powołuje na członków Kolegium:
1) 7 przedstawicieli nauk prawnych lub ekonomicznych;
2) 7 dyrektorów kontrolnych jednostek organizacyjnych Najwyższej Izby Kontroli
lub radców Prezesa Najwyższej Izby Kontroli, spośród których Prezes
Najwyższej Izby Kontroli wyznacza sekretarza Kolegium Najwyższej Izby Kontroli.
3. Osoby wchodzące w skład Kolegium Najwyższej Izby Kontroli są
w sprawowaniu swych funkcji niezawisłe i mogą w sprawie podejmowanych uchwał
zgłaszać do protokołu zdanie odrębne.
4. Kadencja członka Kolegium Najwyższej Izby Kontroli trwa 3 lata, licząc od
dnia powołania, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6.
5. Kadencja członka Kolegium Najwyższej Izby Kontroli wygasa w razie jego
śmierci lub odwołania.
6. Marszałek Sejmu, na wniosek Prezesa Najwyższej Izby Kontroli, odwołuje
członka Kolegium Najwyższej Izby Kontroli, jeżeli:
1) zrzekł się on funkcji;
2) przestał zajmować stanowisko, o którym mowa w ust. 2 pkt 2;
3) nie uczestniczył w posiedzeniach Kolegium Najwyższej Izby Kontroli przez
okres przekraczający 1 rok;
4) został on skazany prawomocnym wyrokiem sądu za popełnienie przestępstwa
z winy umyślnej.
7. W przypadku upływu albo wygaśnięcia kadencji członka Kolegium
Najwyższej Izby Kontroli stosuje się odpowiednio przepisy ust. 2.

1. Kolegium Najwyższej Izby Kontroli zatwierdza:
1) analizę wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej;
2) sprawozdanie z działalności Najwyższej Izby Kontroli w roku ubiegłym.
2. Kolegium Najwyższej Izby Kontroli uchwala:
1) opinię w przedmiocie absolutorium dla Rady Ministrów;
2) wnioski w sprawie rozpatrzenia przez Sejm określonych problemów związanych
z działalnością organów wykonujących zadania publiczne;
3) wystąpienia zawierające wynikające z kontroli zarzuty, dotyczące działalności
osób wchodzących w skład Rady Ministrów, kierujących urzędami centralnymi,
Prezesa Narodowego Banku Polskiego i osób kierujących instytucjami,
o których mowa w art. 4 ust. 1;
4) projekt statutu Najwyższej Izby Kontroli;
5) projekt budżetu Najwyższej Izby Kontroli;
6) roczny plan pracy Najwyższej Izby Kontroli.
3. Kolegium Najwyższej Izby Kontroli opiniuje:
1) wniesione przez Prezesa Najwyższej Izby Kontroli programy kontroli
i informacje o wynikach szczególnie ważnych kontroli;
2) inne sprawy wniesione przez Prezesa Najwyższej Izby Kontroli albo
przedstawione przez co najmniej 1/3 członków Kolegium.
4. Kolegium Najwyższej Izby Kontroli rozpatruje również zastrzeżenia do
wystąpień pokontrolnych, o których mowa w art. 54 ust. 3.

1. Postępowanie kontrolne ma na celu ustalenie stanu faktycznego
w zakresie działalności jednostek poddanych kontroli, rzetelne jego udokumentowanie
i dokonanie oceny kontrolowanej działalności według kryteriów określonych w art. 5.
2. Przygotowanie kontroli obejmuje w szczególności opracowanie programu
kontroli lub tematyki kontroli, w których uwzględnia się:
1) wyniki wcześniejszych kontroli;
2) wyniki badań analitycznych określonych problemów oraz skarg i wniosków;
3) opinie naukowe i specjalistyczne;
4) informacje i dane pochodzące od jednostek, o których mowa w art. 2 i art. 4,
i innych podmiotów.
Art. 28a. 1. Kontrolę ujętą w rocznym planie pracy Najwyższej Izby Kontroli
prowadzi się według programu kontroli zatwierdzonego przez Prezesa lub wiceprezesa
Najwyższej Izby Kontroli.
2. Kontrolę doraźną prowadzi się za zgodą Prezesa lub wiceprezesa Najwyższej
Izby Kontroli według tematyki kontroli zatwierdzonej przez dyrektora właściwej
jednostki kontrolnej. Jeżeli kontrola doraźna prowadzona jest przez kilka jednostek
kontrolnych, tematykę kontroli zatwierdza dyrektor jednostki koordynującej kontrolę.
3. Program kontroli i tematyka kontroli są dokumentami chronionymi tajemnicą
kontrolerską, udostępnianymi pracownikom Najwyższej Izby Kontroli w związku z wykonywaniem zadań służbowych. Innym osobom program kontroli lub tematyka
kontroli może zostać udostępniona w uzasadnionych przypadkach za zgodą Prezesa
Najwyższej Izby Kontroli.

1. Dla realizacji celu, o którym mowa w art. 28:
1) kierownicy jednostek, o których mowa w art. 2 i art. 4, mają obowiązek
niezwłocznie przedkładać na żądanie Najwyższej Izby Kontroli wszelkie
dokumenty i materiały, w tym na nośnikach elektronicznych, niezbędne do
przygotowania lub przeprowadzenia kontroli, a także umożliwić dostęp do baz
danych, z zachowaniem przepisów o tajemnicy ustawowo chronionej;
2) upoważnieni przedstawiciele Najwyższej Izby Kontroli mają prawo do:
a) swobodnego wstępu do obiektów i pomieszczeń jednostek kontrolowanych,
b) wglądu do wszelkich dokumentów związanych z działalnością jednostek
kontrolowanych, pobierania oraz zabezpieczania dokumentów i innych
materiałów dowodowych, z zachowaniem przepisów o tajemnicy ustawowo
chronionej,
c) przeprowadzania oględzin obiektów, składników majątkowych i przebiegu
określonych czynności,
d) wzywania i przesłuchiwania świadków,
e) żądania udzielenia wyjaśnień przez osoby, które wykonują lub wykonywały
pracę na podstawie stosunku pracy lub innej umowy w jednostkach
kontrolowanych,
f) zasięgania w związku z przygotowywaną lub przeprowadzaną kontrolą
informacji oraz żądania dokumentów od jednostek niekontrolowanych,
a także żądania wyjaśnień od pracowników tych jednostek,
g) korzystania z pomocy biegłych i specjalistów,
h) zwoływania narad w związku z przeprowadzaną kontrolą,
i) przetwarzania danych osobowych, z wyjątkiem danych ujawniających
poglądy polityczne, przekonania religijne lub światopoglądowe, jak również
danych genetycznych, o nałogach, o seksualności lub o orientacji
seksualnej.
2. Dostęp Najwyższej Izby Kontroli do dokumentów i materiałów potrzebnych
do ustalenia stanu faktycznego w zakresie kontrolowanej działalności lecz
zawierających informacje stanowiące tajemnicę ustawowo chronioną może być
wyłączony lub ograniczony jedynie na podstawie innych ustaw.

1. Kontrolę przeprowadzają pracownicy Najwyższej Izby Kontroli,
o których mowa w art. 66a, zwani dalej „kontrolerami”. Kontrolę mogą
przeprowadzać również: Prezes Najwyższej Izby Kontroli, wiceprezesi oraz dyrektor
generalny Najwyższej Izby Kontroli.
2. Prezes Najwyższej Izby Kontroli, wiceprezesi, dyrektor generalny oraz
kontrolerzy, o których mowa w art. 66a pkt 1–4, przeprowadzają kontrolę na
podstawie legitymacji służbowej, a kontrolerzy, o których mowa w art. 66a pkt 5–9,
przeprowadzają kontrolę na podstawie legitymacji służbowej i upoważnienia do
przeprowadzenia kontroli, z zastrzeżeniem ust. 5.
3. Upoważnienia do przeprowadzenia kontroli wydają: Prezes Najwyższej Izby
Kontroli, wiceprezesi oraz dyrektorzy i wicedyrektorzy kontrolnych jednostek
organizacyjnych Najwyższej Izby Kontroli.
4. W upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli należy w szczególności
wskazać:
1) imię i nazwisko kontrolera oraz kontrolną jednostkę organizacyjną Najwyższej
Izby Kontroli;
2) podstawę prawną podjęcia kontroli;
3) numer i tytuł kontroli;
4) zakres przedmiotowy i okres objęty kontrolą;
5) nazwę i adres jednostki kontrolowanej.
5. Kontrolę spraw lub dokumentów zawierających informacje niejawne
oznaczone jako ściśle tajne przeprowadza się na podstawie legitymacji służbowej
i odrębnego upoważnienia wydanego przez Prezesa Najwyższej Izby Kontroli.
6. Prezes Najwyższej Izby Kontroli określi, w drodze zarządzenia, wzór
legitymacji służbowej. Zarządzenie podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym
Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”.

1. Kontroler podlega wyłączeniu, na wniosek lub z urzędu,
z postępowania kontrolnego, jeżeli wyniki kontroli mogłyby oddziaływać na jego
prawa lub obowiązki, na prawa lub obowiązki jego małżonka albo osoby pozostającej
z nim faktycznie we wspólnym pożyciu, krewnych i powinowatych do drugiego
stopnia bądź osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli.
Powody wyłączenia kontrolera trwają także po ustaniu małżeństwa, przysposobienia,
opieki lub kurateli.
2. Kontroler może być wyłączony, na wniosek lub z urzędu, z postępowania
kontrolnego w każdym czasie, jeżeli zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jego
bezstronności.
3. O przyczynach powodujących wyłączenie kontroler lub kierownik jednostki
kontrolowanej niezwłocznie zawiadamia na piśmie dyrektora właściwej jednostki
kontrolnej, w której kontroler wykonuje obowiązki.
4. O wyłączeniu kontrolera postanawia dyrektor właściwej jednostki kontrolnej.
Na postanowienie o wyłączeniu zażalenie nie przysługuje.
5. Prezes Najwyższej Izby Kontroli może, na wniosek lub z urzędu, postanowić
o wyłączeniu z postępowania kontrolnego właściwej jednostki kontrolnej, jeżeli
wyniki kontroli mogłyby oddziaływać na prawa lub obowiązki dyrektora albo
wicedyrektora tej jednostki, lub osób im bliskich, o których mowa w ust. 1;
w przypadku wyłączenia Prezes Najwyższej Izby Kontroli wyznacza do postępowania
kontrolnego inną jednostkę kontrolną, powiadamiając o tym Kolegium Najwyższej
Izby Kontroli.
6. Do czasu wydania postanowienia, o którym mowa w ust. 4 i 5, kontroler
podejmuje jedynie czynności niecierpiące zwłoki.

1. Kontroler ustala stan faktyczny na podstawie zebranych w toku
postępowania dowodów.
2. Dowodami są w szczególności dokumenty, zabezpieczone rzeczy, wyniki
oględzin, zeznania świadków, opinie biegłych oraz pisemne wyjaśnienia
i oświadczenia.

Art. 35a. 1. Kontroler dokumentuje ustalenia kontroli w aktach kontroli.
2. Akta kontroli obejmują w szczególności upoważnienie do przeprowadzenia
kontroli, protokoły z przeprowadzonych czynności dowodowych, notatki służbowe
oraz inne dokumenty i materiały dowodowe, a także wystąpienie pokontrolne,
zastrzeżenia i dokumenty związane z ich rozpatrywaniem.
3. Kierownik jednostki kontrolowanej lub osoba przez niego upoważniona ma
prawo wglądu do akt kontroli i sporządzania z nich odpisów, z zachowaniem
przepisów o tajemnicy ustawowo chronionej.
4. Za zgodą Prezesa Najwyższej Izby Kontroli akta kontroli lub poszczególne
dokumenty wchodzące w ich skład mogą być udostępniane także innym osobom,
z zachowaniem przepisów o tajemnicy ustawowo chronionej.

Art. 35b. 1. Kontroler sporządza protokół z przeprowadzenia czynności
dowodowej, gdy ustawa tak stanowi. W innych przypadkach kontroler może
sporządzić notatkę służbową albo wydruk potwierdzający przekazanie informacji w
formie elektronicznej.
2. Protokół powinien zawierać:
1) oznaczenie czynności, czasu i miejsca jej przeprowadzania oraz osób w niej
uczestniczących;
2) opis przebiegu czynności wraz z oświadczeniami i wnioskami osób w niej
uczestniczących;
3) opis innych istotnych okoliczności dotyczących przebiegu czynności.
3. Protokół oraz każdą jego stronę podpisują wszystkie osoby biorące udział
w czynności dowodowej. Przed podpisaniem protokołu kontroler daje go do
przeczytania osobom biorącym udział w czynności dowodowej lub odczytuje go,
czyniąc o tym wzmiankę.
4. Osoby biorące udział w czynności dowodowej, przed podpisaniem protokołu
mogą żądać sprostowania jego treści i zamieszczenia w nim informacji dotyczących
ich praw lub interesów.
5. Skreślenia lub uzupełnienia poczynione w protokole wymagają omówienia
podpisanego przez osoby uczestniczące w czynności.
6. W razie niemożliwości lub odmowy podpisania protokołu należy uczynić
o tym wzmiankę, podając przyczyny braku podpisu.
7. Jeżeli zeznania, wyjaśnienia lub oświadczenia są składane do protokołu przez
osobę niewładającą językiem polskim do udziału w czynności dowodowej należy
wezwać tłumacza, który przekłada treść zeznania, wyjaśnienia lub oświadczenia na
język polski oraz podpisuje protokół. Do tłumacza stosuje się odpowiednio przepisy
art. 49 ust. 4–6 i art. 50 ust. 2 dotyczące specjalistów.

Art. 35c. 1. Oczywiste omyłki pisarskie lub rachunkowe w dokumentach
wytworzonych przez kontrolną jednostkę organizacyjną Najwyższej Izby Kontroli
można sprostować w każdym czasie.
2. Sprostowania dokonuje kontroler lub dyrektor kontrolnej jednostki
organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli, sporządzając w dokumencie adnotację
zawierającą treść i datę sprostowania oraz podpis.
3. O treści sprostowania dokumentu należy powiadomić podmioty, którym
dokument został uprzednio przekazany.

1. Kontroler może żądać od osób, które wykonują lub wykonywały pracę w jednostce kontrolowanej na podstawie stosunku pracy lub innej umowy, udzielenia mu, w terminie przez niego wyznaczonym, ustnych lub pisemnych wyjaśnień w sprawach dotyczących przedmiotu kontroli. 2. Odmowa udzielenia wyjaśnień może nastąpić jedynie w przypadkach, gdy wyjaśnienia mają dotyczyć:
1) informacji objętych tajemnicą ustawowo chronioną inną niż tajemnica służbowa, do których dostęp Najwyższej Izby Kontroli został wyłączony albo nie zostały spełnione warunki do przekazania informacji, do których dostęp Najwyższej Izbie Kontroli został ograniczony;
2) faktów i okoliczności, których ujawnienie mogłoby narazić na odpowiedzialność karną lub majątkową wezwanego do złożenia wyjaśnień, a także jego małżonka albo osoby pozostającej z nim faktycznie we wspólnym pożyciu, krewnych i powinowatych do drugiego stopnia bądź osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli. 3. Prawo odmowy udzielenia wyjaśnień w przypadkach, o których mowa w ust. 2 pkt 2, trwa mimo ustania małżeństwa lub przysposobienia. 4. Udzielający wyjaśnień może uchylić się od odpowiedzi na pytania, jeżeli zachodzą okoliczności, o których mowa w ust. 2. 5. Warunkiem przyjęcia pisemnych wyjaśnień jest wskazanie osoby składającej wyjaśnienia, podanie zajmowanego przez nią stanowiska w jednostce kontrolowanej oraz jej podpis. 6. Z przyjęcia ustnych wyjaśnień sporządza się protokół. 7. W razie zasięgania przez kontrolera, w związku z prowadzoną kontrolą, informacji w jednostkach niekontrolowanych lub uzyskiwania dokumentów lub wyjaśnień od pracowników tych jednostek, informacje lub wyjaśnienia powinny być utrwalone na piśmie i podpisane przez osobę, która je złożyła. Przepisy ust. 1– 6 stosuje się odpowiednio.

1. Kontroler może wezwać pracownika jednostki kontrolowanej lub inną osobę do stawienia się w wyznaczonym miejscu i czasie w celu złożenia zeznań w charakterze świadka. 2. W razie potrzeby kontroler może zwrócić się do dyrektora kontrolnej jednostki organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli z wnioskiem o wezwanie wskazanych osób do osobistego stawienia się w wyznaczonym miejscu i czasie, i przesłuchanie ich w charakterze świadków przez upoważnionego pracownika kontrolnej jednostki organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli. 3. Jeżeli osoba wezwana nie może stawić się z powodu choroby lub innej niedającej się pokonać przeszkody, kontroler lub pracownik wymieniony w ust. 2 może dokonać przesłuchania w miejscu pobytu tej osoby. 4. W wezwaniu należy wskazać:
1) nazwę i adres kontrolnej jednostki organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli;
2) imię, nazwisko i adres osoby wzywanej;
3) podstawę prawną, charakter i cel wezwania;
4) datę, godzinę i miejsce stawienia się;
5) skutki prawne niezastosowania się do wezwania;
6) imię, nazwisko i stanowisko służbowe wzywającego. 5. Wezwanie doręcza się za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1041 i
2320) lub innego podmiotu zajmującego się doręczaniem korespondencji albo na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. poz. 2320 oraz z 2021 r. poz. 72, 802, 1135, 1163 i 1598). W sprawach niecierpiących zwłoki można dokonać wezwania w formie elektronicznej, za pomocą telefaksu, telefonicznie albo w inny sposób z podaniem danych, o których mowa w ust. 4; sposób wezwania należy udokumentować dołączając do akt kontroli notatkę służbową lub potwierdzenie transmisji danych.

1. Jeżeli w toku kontroli konieczne jest zbadanie określonych zagadnień wymagających wiadomości specjalnych, dyrektor właściwej jednostki kontrolnej, z własnej inicjatywy lub na wniosek kontrolera, powołuje biegłego. 2. W postanowieniu o powołaniu biegłego określa się przedmiot i zakres badań oraz termin wydania opinii. 3. W wyniku przeprowadzonych badań biegły sporządza szczegółowe sprawozdanie zawierające opis przeprowadzonych badań wraz z wydaną na ich podstawie opinią. 4. Jeżeli w toku kontroli ujawni się potrzeba dokonania przez kontrolera określonych czynności badawczych z udziałem specjalisty w danej dziedzinie wiedzy lub praktyki, kontroler może, w drodze postanowienia, powołać specjalistę do udziału w tych czynnościach, określając przedmiot i czas jego działania. 5. Biegły i specjalista działają na podstawie postanowienia o ich powołaniu. Przepisy art. 29 ust. 1 pkt 2 lit. a–c stosuje się odpowiednio. Biegłemu lub specjaliście można udostępnić akta kontroli w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia dowodu. Biegły i specjalista są obowiązani do zachowania w tajemnicy informacji, o których dowiedzieli się w związku z wykonywaniem zadań, określonych w postanowieniu o ich powołaniu. 6. Kierownik jednostki kontrolowanej może wystąpić za pośrednictwem kontrolera do dyrektora właściwej jednostki kontrolnej z wnioskiem o wyłączenie z postępowania kontrolnego powołanego biegłego lub specjalisty z przyczyn okreś- lonych w art. 31 ust. 1 i 2. Przepisy art. 31 ust. 4 i 6 stosuje się odpowiednio.

Art. 49a. Jeżeli w toku kontroli powstanie wątpliwość wymagająca interpretacji przepisów prawnych związanych z ochroną praw lub interesów Rzeczypospolitej Polskiej, dyrektor właściwej jednostki organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli lub upoważniona przez niego osoba zwraca się do Prezesa Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej o wydanie opinii prawnej w tej sprawie.

1. Kontroler przygotowuje wystąpienie pokontrolne, które zawiera:
1) numer i tytuł kontroli;
2) imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe kontrolera, nazwę właściwej
jednostki kontrolnej oraz numer i datę upoważnienia do przeprowadzenia
kontroli;
3) oznaczenie jednostki kontrolowanej, jej adres oraz imię i nazwisko kierownika;
4) zwięzły opis ustalonego stanu faktycznego i ocenę kontrolowanej działalności,
w tym ustalone, na podstawie materiałów dowodowych znajdujących się
w aktach kontroli, nieprawidłowości i ich przyczyny, zakres i skutki oraz osoby
za nie odpowiedzialne;
5) uwagi i wnioski w sprawie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości;
6) wzmiankę o przekazaniu informacji, o których mowa w art. 51 ust. 1, oraz
wzmiankę o podjętych w związku z tym działaniach zapobiegających i ich
skutkach do czasu zakończenia kontroli albo o niepodjęciu takich działań;
7) pouczenie o prawie zgłoszenia zastrzeżeń, o których mowa w art. 54.
2. W wystąpieniu pokontrolnym może być także zawarta ocena wskazująca na
niezasadność zajmowania stanowiska lub pełnienia funkcji przez osobę
odpowiedzialną za stwierdzone nieprawidłowości w jednostkach, o których mowa
w art. 2 ust. 1 i art. 4 ust. 1.
3. Wystąpienie pokontrolne podpisuje kontroler prowadzący kontrolę oraz
dyrektor właściwej jednostki kontrolnej, z zastrzeżeniem ust. 4 i 5.
4. Wystąpienie pokontrolne do:
1) Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Marszałka Sejmu, Marszałka Senatu,
Prezesa Rady Ministrów, Prezesa Narodowego Banku Polskiego oraz osób
kierujących instytucjami, o których mowa w art. 4 ust. 1, podpisuje Prezes
Najwyższej Izby Kontroli;
2) ministra oraz kierownika urzędu centralnego podpisuje wiceprezes.
5. Prezes Najwyższej Izby Kontroli może zastrzec dla siebie prawo do podpisania
każdego wystąpienia pokontrolnego a także upoważnić wiceprezesa do podpisywania
wystąpień pokontrolnych, o których mowa w ust. 4.
6. Wystąpienie pokontrolne sporządza się w dwóch egzemplarzach. Jeden
egzemplarz wystąpienia pokontrolnego przekazuje się kierownikowi jednostki
kontrolowanej, a drugi włącza się do akt kontroli.
7. Ocena, o której mowa w ust. 2, może stanowić podstawę do wszczęcia
postępowania dyscyplinarnego, rozwiązania stosunku pracy z winy pracownika bez
wypowiedzenia albo odwołania go z zajmowanego stanowiska lub pełnionej funkcji.

1. Zastrzeżenia do wystąpienia pokontrolnego rozpatrywane są,
z zastrzeżeniem ust. 2, na posiedzeniu jawnym dla stron postępowania kontrolnego.
2. Na posiedzeniu niejawnym zespół orzekający może uwzględnić zastrzeżenia
w całości.

Art. 61a. 1. Przebiegiem posiedzenia zespołu orzekającego kieruje
przewodniczący zespołu. Przewodniczący czuwa również nad sprawnym przebiegiem
posiedzenia.
2. Przewodniczący zespołu wyznacza termin posiedzenia.
3. O terminie posiedzenia zespołu zawiadamia się kierownika jednostki
kontrolowanej oraz dyrektora właściwej jednostki kontrolnej i kontrolera; przepisy
art. 42 ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio. Obecność dyrektora właściwej jednostki
kontrolnej lub kontrolera nie jest obowiązkowa, chyba że komisja rozstrzygająca uzna
ich udział za konieczny. Jeżeli na posiedzeniu zespołu obecni są kierownik jednostki
kontrolowanej, dyrektor właściwej jednostki kontrolnej lub kontroler, przewodniczący
zespołu udziela im głosu.
4. Dla wyjaśnienia wszystkich kwestii związanych z rozpatrywaniem zastrzeżeń
zespół orzekający może żądać przedstawienia dokumentów.
5. Zespół orzekający orzeka o uwzględnieniu zastrzeżeń w całości lub w części
albo o ich oddaleniu.
6. Uchwałę w sprawie zastrzeżeń podpisują wszyscy członkowie zespołu.
Członek zespołu ma prawo zgłosić zdanie odrębne. Zdanie odrębne wymaga
pisemnego uzasadnienia.
7. Z posiedzenia zespołu sporządza się protokół, który podpisują
przewodniczący zespołu i protokolant.
8. Uchwałę w sprawie zastrzeżeń wraz z uzasadnieniem przekazuje się
kierownikowi jednostki kontrolowanej i dyrektorowi właściwej jednostki kontrolnej.

Art. 61b. 1. Dyrektor właściwej jednostki kontrolnej dokonuje zmian
w wystąpieniu pokontrolnym zgodnie z treścią uchwały w sprawie zastrzeżeń,
podpisuje zmienione wystąpienie pokontrolne i przesyła je kierownikowi jednostki
kontrolowanej.
2. Do wystąpienia, o którym mowa w ust. 1, nie przysługuje prawo zgłoszenia
zastrzeżeń.

1. Najwyższa Izba Kontroli opracowuje informacje o wynikach kontroli w celu przedłożenia ich Sejmowi, Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej i Prezesowi Rady Ministrów. Podstawę do opracowania informacji o wynikach kontroli stanowią w szczególności wystąpienia pokontrolne i materiały dowodowe zgromadzone w aktach kontroli. 1a. Informacje o wynikach kontroli podpisują Prezes Najwyższej Izby Kontroli lub upoważniony wiceprezes oraz dyrektor właściwej jednostki kontrolnej. 2. Informacje, o których mowa w ust. 1, przed przedłożeniem Sejmowi, Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej i Prezesowi Rady Ministrów, Prezes Najwyższej Izby Kontroli przesyła właściwym naczelnym lub centralnym organom państwowym, które w terminie 14 dni od dnia otrzymania mogą przedstawić swoje stanowisko. Stanowisko dołącza się do informacji; Prezes Najwyższej Izby Kontroli może do tego stanowiska przedstawić swoją opinię. 3. Na żądanie Sejmu, Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej lub Prezesa Rady Ministrów albo gdy wystąpiły szczególnie ważne okoliczności Prezes Najwyższej Izby Kontroli niezwłocznie przekazuje informacje o wynikach przeprowadzonych kontroli nie czekając na stanowisko, o którym mowa w ust. 2.

Art. 64a. 1. Zażalenia na postanowienia wydane na podstawie przepisów niniejszego rozdziału wnosi się w terminie 7 dni od dnia otrzymania postanowienia, do dyrektora właściwej jednostki kontrolnej, z zastrzeżeniem art. 54 ust. 4. 2. Dyrektor właściwej jednostki kontrolnej, a w przypadku, o którym mowa w art. 54 ust. 4, Prezes Najwyższej Izby Kontroli, w drodze postanowienia, uwzględnia zażalenie albo utrzymuje zaskarżone postanowienie w mocy; na wydane postanowienie zażalenie nie przysługuje.

Art. 64b. 1. Do biegu terminów przewidzianych w niniejszym rozdziale nie wlicza się dnia, w którym dokonano czynności rozpoczynającej bieg terminu. 2. Jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, czynność może zostać dokonana następnego dnia powszedniego. 3. Termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe albo wysłane na adres do doręczeń elek- tronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, a w przypadku przekazania go za pośrednictwem poczty elektronicznej lub telefaksu – po potwierdzeniu jego przyjęcia.

1. Stosunek pracy z kontrolerem nawiązuje się na podstawie mianowania, poprzedzonego umową o pracę na czas nie dłuższy niż 3 lata. 2. Kontrolerów mianuje i rozwiązuje z nimi stosunek pracy Prezes Najwyższej Izby Kontroli. 3. Rozwiązanie stosunku pracy z mianowanymi kontrolerami – członkami Kolegium Najwyższej Izby Kontroli – wymaga zgody Kolegium. 4. Stosunek pracy z kontrolerem, o którym mowa w ust. 1, nawiązuje się na podstawie umowy o pracę, jeżeli jest on zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy. 5. Mianowanie jest uzależnione od aplikacji kontrolerskiej zakończonej złożeniem egzaminu z wynikiem pozytywnym przed komisją egzaminacyjną powołaną przez Prezesa Najwyższej Izby Kontroli. Aplikacja kontrolerska ma na celu teoretyczne i praktyczne przygotowanie kontrolera do wykonywania i nadzorowania czynności kontrolnych. 6. (uchylony) 7. Prezes Najwyższej Izby Kontroli określi, w drodze zarządzenia, sposób przeprowadzania aplikacji kontrolerskiej i egzaminu.

Art. 68a. 1. Na stanowisko kontrolera może zostać przeniesiony członek korpusu służby cywilnej w rozumieniu ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1233, 2447 i 2448) w drodze porozumienia pracodawców. 2. Do przeniesienia, o którym mowa w ust. 1, stosuje się art. 68 ust. 1 i 5 zdanie pierwsze. 3. (uchylony)

Dyrektorzy i wicedyrektorzy biur oraz inni pracownicy administracyjni
i obsługi są zatrudniani na podstawie umowy o pracę.

Art. 69a. 1. Nabór kandydatów na stanowiska kontrolerów, o których mowa
w art. 66a pkt 3–9, odbywa się w drodze otwartego i konkurencyjnego postępowania
kwalifikacyjnego.
2. O przeprowadzeniu naboru decyduje Prezes Najwyższej Izby Kontroli.

Art. 69b. 1. Ogłoszenie o naborze upublicznia się, w szczególności przez
umieszczenie w miejscu powszechnie dostępnym we wszystkich jednostkach organizacyjnych Najwyższej Izby Kontroli, a także przez udostępnienie w Biuletynie Informacji Publicznej.
2. Ogłoszenie o naborze powinno zawierać:
1) określenie stanowiska, którego nabór dotyczy;
2) zakres zadań wykonywanych na stanowisku i wymagania związane ze
stanowiskiem, zgodne z jego opisem, ze wskazaniem, które z nich są niezbędne,
a które dodatkowe;
3) wskazanie wymaganych dokumentów;
4) termin i miejsce składania dokumentów.
3. Termin do składania dokumentów, określony w ogłoszeniu o naborze, nie
może być krótszy niż 14 dni od dnia udostępnienia tego ogłoszenia w Biuletynie
Informacji Publicznej.
4. Informacje dotyczące kandydatów, w zakresie objętym wymaganiami
określonymi w ogłoszeniu o naborze, są jawne.

Art. 69c. 1. Listę osób zakwalifikowanych do pracy w wyniku naboru
udostępnia się w sposób, o którym mowa w art. 69b ust. 1, w terminie 14 dni od dnia
zakończenia naboru.
2. Informację o wyniku naboru udostępnia się w Biuletynie Informacji
Publicznej przez okres co najmniej 3 miesięcy.

Art. 69d. Prezes Najwyższej Izby Kontroli określi, w drodze zarządzenia,
szczegółowe zasady przeprowadzania naboru, w tym sposób sprawdzenia i oceny
wiedzy oraz kwalifikacji kandydatów; treść zarządzenia udostępnia się w Biuletynie
Informacji Publicznej.

Art. 69e. 1. Stanowiska, o których mowa w art. 66a pkt 1 i 2, są obsadzane
w drodze konkursu. O przeprowadzeniu konkursu decyduje Prezes Najwyższej Izby
Kontroli.
2. O stanowiska, o których mowa w art. 66a pkt 1 i 2, mogą ubiegać się
mianowani kontrolerzy, którzy spełniają wymagania określone w ogłoszeniu
o konkursie, a w przypadku stanowisk, o których mowa w art. 66a pkt 1, dodatkowo:
1) przez okres co najmniej 5 lat poprzedzających konkurs byli pracownikami
Najwyższej Izby Kontroli lub
2) przez okres co najmniej 5 lat wykonywali lub nadzorowali czynności kontrolne
jako pracownicy komórek kontroli w innej jednostce sektora finansów publicznych i w tym czasie oraz w okresie co najmniej 5 lat bezpośrednio
poprzedzających konkurs nie wchodzili w skład organów partii politycznych
reprezentujących partie polityczne na zewnątrz lub uprawnionych do zaciągania
zobowiązań.
Przepis art. 69b stosuje się odpowiednio.
3. Po rozstrzygnięciu konkursu Prezes Najwyższej Izby Kontroli mianuje na
stanowisko, o którym mowa w art. 66a pkt 1 i 2, na okres 5 lat.
4. Wraz z upływem 5 lat od dnia mianowania na stanowisko, o którym mowa
w art. 66a pkt 1 i 2, Prezes Najwyższej Izby Kontroli mianuje osobę zajmującą to
stanowisko, na stanowisko, o którym mowa w art. 66a pkt 4, w kontrolnej jednostce
organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli w tej samej miejscowości, w której znajduje
się siedziba kontrolnej jednostki organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli, w której
zajmowała dotychczasowe stanowisko.

Art. 69f. 1. W celu przeprowadzenia konkursu, o którym mowa w art. 69e ust. 1,
Prezes Najwyższej Izby Kontroli powołuje komisję konkursową.
2. W toku konkursu sprawdzeniu podlega wiedza niezbędna do wykonywania
zadań na stanowisku, na które przeprowadzany jest konkurs, predyspozycje
i umiejętności kierownicze; art. 69c stosuje się odpowiednio.

Art. 69g. Prezes Najwyższej Izby Kontroli określi, w drodze zarządzenia,
szczegółowe zasady przeprowadzania konkursu, o którym mowa w art. 69e ust. 1,
w tym skład, organizację komisji konkursowej oraz sposób sprawdzenia i oceny
umiejętności osób ubiegających się o stanowiska, o których mowa w art. 66a pkt 1 i 2;
treść zarządzenia udostępnia się w Biuletynie Informacji Publicznej.

1. Mianowany kontroler podlega okresowym ocenom kwalifikacyjnym
nie rzadziej niż raz na 3 lata.
2. Oceny kwalifikacyjnej dokonuje na piśmie przełożony mianowanego
kontrolera; ocenę kwalifikacyjną przełożony doręcza kontrolerowi za potwierdzeniem
odbioru.
3. Ocena kwalifikacyjna wymaga pisemnego uzasadnienia.
4. Przedmiotem oceny kwalifikacyjnej jest sposób wykonywania obowiązków,
o których mowa w art. 71, w okresie, którego dotyczy ocena.
5. Przedmiotem oceny kwalifikacyjnej kontrolerów, o których mowa w art. 66a
pkt 1 i 2, jest dodatkowo ocena ich przydatności do pracy na zajmowanym stanowisku.
6. Od okresowych ocen kwalifikacyjnych zwolnieni są mianowani kontrolerzy:
1) w okresie wypowiedzenia stosunku pracy;
2) którym brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku i stażu pracy
wymaganych do nabycia prawa do emerytury.
7. W przypadku otrzymania przez mianowanego kontrolera negatywnej oceny
kwalifikacyjnej, ponowną ocenę przeprowadza się nie wcześniej niż 6 miesięcy i nie
później niż 12 miesięcy od dnia doręczenia, o którym mowa w ust. 2.

Art. 76a. 1. Mianowany kontroler może odwołać się od negatywnej oceny
kwalifikacyjnej do Prezesa Najwyższej Izby Kontroli w terminie 14 dni od dnia
doręczenia, o którym mowa w art. 76 ust. 2; odwołanie na piśmie wnosi się za
pośrednictwem przełożonego, który dokonał oceny.
2. W przypadku uchybienia terminu do wniesienia odwołania pozostawia się je
bez rozpoznania, o czym informuje się na piśmie składającego odwołanie.
Postanowienie w tej sprawie wydaje Prezes Najwyższej Izby Kontroli.
3. Po rozpoznaniu odwołania Prezes Najwyższej Izby Kontroli wydaje decyzję,
w której zatwierdza ocenę kwalifikacyjną albo dokonuje zmiany tej oceny.
4. Prezes Najwyższej Izby Kontroli określi, w drodze zarządzenia, okres, za
który dokonuje się oceny oraz tryb dokonywania okresowych ocen kwalifikacyjnych
i rozpatrywania odwołań od ocen kwalifikacyjnych.

Art. 76b. Od decyzji, o której mowa w art. 76a ust. 3, zatwierdzającej ocenę
negatywną, mianowanemu kontrolerowi służy skarga do sądu administracyjnego.

1. Czas pracy w Najwyższej Izbie Kontroli nie może przekraczać
8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu
pracy, w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 3 miesięcy.
2. W przypadkach uzasadnionych rodzajem pracy i jej organizacją mogą być
stosowane rozkłady czasu pracy, w których jest dopuszczalne przedłużenie czasu
pracy do 12 godzin na dobę. Czas pracy w tych rozkładach nie może jednak
przekraczać przeciętnie 40 godzin na tydzień w przyjętym okresie rozliczeniowym
nieprzekraczającym 3 miesięcy.
3. Przepisu ust. 2 nie stosuje się do kobiet w ciąży oraz – bez ich zgody – do osób
opiekujących się dziećmi do lat 8 oraz w innych przypadkach określonych
w odrębnych przepisach.
4. Rozkład czasu pracy w tygodniu oraz jego wymiar w poszczególnych dniach
tygodnia ustala Prezes Najwyższej Izby Kontroli. Dni tygodnia niebędących dniami
pracy w Najwyższej Izbie Kontroli nie wlicza się do urlopu wypoczynkowego.
5. Kontroler może być w uzasadnionych przypadkach, w szczególności ze
względu na dobro kontroli, zatrudniony poza normalnymi godzinami pracy bez prawa
do oddzielnego wynagrodzenia.
6. Kontrolerowi, który na polecenie przełożonego wykonuje pracę poza
normalnymi godzinami pracy w porze nocnej lub w dni wolne od pracy przysługuje
czas wolny.

1. Mianowany kontroler zostaje z mocy prawa zawieszony w pełnieniu
obowiązków służbowych w razie tymczasowego aresztowania do czasu wygaśnięcia
stosunku pracy.
2. Wynagrodzenie mianowanego kontrolera w okresie tymczasowego
aresztowania ulega ograniczeniu do połowy. Jeżeli zapadł wyrok uniewinniający lub
postępowanie karne zostało umorzone, mianowanemu kontrolerowi wypłaca się
pozostałą część wynagrodzenia, z zastrzeżeniem ust. 3.
3. Nie wypłaca się pozostałej części wynagrodzenia, jeżeli postępowanie karne
zostało umorzone warunkowo lub na podstawie amnestii, a mianowany kontroler
w przepisanym trybie nie domagał się rehabilitacji.

Art. 91a. 1. Stosunek pracy z mianowanym kontrolerem wygasa wskutek:
1) śmierci;
2) zrzeczenia się obywatelstwa polskiego;
3) upływu 3 miesięcy nieobecności w pracy z powodu tymczasowego aresztowania
albo odbywania kary pozbawienia wolności;
4) uprawomocnienia się wyroku skazującego za przestępstwo umyślne;
5) uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego o ukaraniu karą dyscyplinarną
wydalenia z pracy w Najwyższej Izbie Kontroli;
6) wyboru na posła, senatora, posła do Parlamentu Europejskiego lub radnego.
2. W przypadku wygaśnięcia stosunku pracy z powodu tymczasowego
aresztowania stosuje się odpowiednio art. 66 § 2 i 3 Kodeksu pracy.
3. Wygaśnięcie stosunku pracy z przyczyn określonych w ust. 1 pkt 2–5,
stwierdza Prezes Najwyższej Izby Kontroli.

Marszałek Sejmu, na wniosek Prezesa Najwyższej Izby Kontroli, określi, w drodze zarządzenia, wymagane kwalifikacje, zasady wynagradzania oraz tabele stanowisk pracowników Najwyższej Izby Kontroli. Zarządzenie podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”. Rozdział 4a Odpowiedzialność dyscyplinarna mianowanych kontrolerów

Art. 97a. 1. Mianowany kontroler ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną za przewinienia polegające na naruszeniu obowiązków pracownika Najwyższej Izby Kontroli lub uchybieniu godności stanowiska. 2. Karami dyscyplinarnymi są:
1) upomnienie;
2) nagana;
3) nagana z pozbawieniem możliwości podwyższania wynagrodzenia i awansowania na wyższe stanowisko służbowe przez okres do 2 lat;
4) przeniesienie na niższe stanowisko służbowe z jednoczesnym obniżeniem wynagrodzenia zasadniczego nie więcej niż o 20% przez okres nie dłuższy niż 6 miesięcy;
5) wydalenie z pracy w Najwyższej Izbie Kontroli. 3. Nie można wszcząć postępowania dyscyplinarnego po upływie 3 miesięcy od dnia uzyskania przez dyrektora właściwej kontrolnej jednostki organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli lub Prezesa Najwyższej Izby Kontroli wiadomości o popełnionym przewinieniu; nie można wszcząć postępowania ani wydać orzeczenia o ukaraniu po upływie 3 lat od popełnienia przewinienia. Jeżeli czyn zawiera znamiona przestępstwa, przedawnienie dyscyplinarne nie może nastąpić wcześniej niż przewidziano to w przepisach Kodeksu karnego. 4. W sprawach dyscyplinarnych orzekają, na zasadzie niezawisłości, Komisja Dyscyplinarna i Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna, powoływane przez Prezesa Najwyższej Izby Kontroli na okres 3 lat, spośród mianowanych kontrolerów dających rękojmię należytego wykonywania obowiązków członka komisji. 5. Komisje, o których mowa w ust. 4, rozstrzygają samodzielnie zagadnienia faktyczne oraz prawne. Komisje są związane prawomocnym orzeczeniem sądu stwierdzającym winę obwinionego. 6. Obwiniony może ustanowić obrońcę. Z zastrzeżeniem przepisów o tajemnicy ustawowo chronionej obrońcą może być mianowany kontroler albo adwokat. 7. W przypadku wszczęcia postępowania dyscyplinarnego Prezes Najwyższej Izby Kontroli może zawiesić mianowanego kontrolera w czynnościach służbowych na okres do zakończenia postępowania, nie dłużej jednak niż na 6 miesięcy. W szczególnie uzasadnionych wypadkach okres zawieszenia może być wydłużony do 12 miesięcy. W okresie zawieszenia mianowany kontroler zachowuje prawo do wynagrodzenia i innych świadczeń przysługujących na podstawie stosunku pracy. 8. Koszty postępowania dyscyplinarnego ponosi Najwyższa Izba Kontroli.

Art. 97b. 1. Za mniejszej wagi naruszenie obowiązków pracownika Najwyższej Izby Kontroli lub uchybienie godności stanowiska dyrektor właściwej kontrolnej jednostki organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli, a w odniesieniu do dyrektora kontrolnej jednostki organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli – Prezes Najwyższej Izby Kontroli, może ukarać mianowanego kontrolera upomnieniem na piśmie. 2. Mianowany kontroler może wnieść sprzeciw do Prezesa Najwyższej Izby Kontroli w ciągu 7 dni od doręczenia mu upomnienia na piśmie. 3. W razie wniesienia sprzeciwu, o którym mowa w ust. 2, Prezes Najwyższej Izby Kontroli wydaje polecenie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. 4. W przypadku niewniesienia sprzeciwu, odpis pisma o ukaraniu składa się do akt osobowych mianowanego kontrolera. 5. Upomnienie, o którym mowa w ust. 1, ulega zatarciu po upływie roku od dnia doręczenia mianowanemu kontrolerowi pisma o ukaraniu. Na wniosek mianowanego kontrolera Prezes Najwyższej Izby Kontroli może wyrazić zgodę na skrócenie tego terminu.

Art. 97c. 1. W razie uzyskania wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, Prezes Najwyższej Izby Kontroli wyznacza rzecznika dyscyplinarnego spośród mianowanych kontrolerów mających wykształcenie prawnicze i poleca mu wszczęcie i przeprowadzenie postępowania dyscyplinarnego. 2. Prezes Najwyższej Izby Kontroli może w każdym czasie wydać rzecznikowi dyscyplinarnemu polecenie umorzenia postępowania dyscyplinarnego, a w postępowaniu przed komisjami, o których mowa w art. 97a ust. 4 – polecenie cofnięcia wniosku o ukaranie. 3. Prezes Najwyższej Izby Kontroli może w toku postępowania dyscyplinarnego wyznaczyć nowego rzecznika dyscyplinarnego w miejsce dotychczasowego.

Art. 97d. 1. Rzecznik dyscyplinarny wszczyna postępowanie dyscyplinarne wydając postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego. 2. Odpis postanowienia doręcza się obwinionemu, dyrektorowi kontrolnej jednostki organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli, w której obwiniony jest zatrudniony oraz dyrektorowi jednostki organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli właściwej w sprawach osobowych, a w przypadku gdy obwinionym jest dyrektor kontrolnej jednostki organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli, również Prezesowi Najwyższej Izby Kontroli. 3. W toku postępowania dyscyplinarnego rzecznik dyscyplinarny podejmuje czynności niezbędne do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, zbierając i utrwalając dowody, w szczególności: zeznania świadków, opinie biegłych, wyjaśnienia obwi- nionego, dokumenty i oświadczenia. 4. Jeżeli dowody zebrane przez rzecznika dyscyplinarnego dostatecznie uzasadniają, że obwiniony popełnił czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne rzecznik dyscyplinarny sporządza postanowienie o przedstawieniu zarzutów, ogłasza je obwinionemu, przyjmuje od niego wyjaśnienia, a przed zakończeniem prowadzonego przez siebie postępowania dyscyplinarnego, zapoznaje obwinionego z zebranymi w sprawie dowodami i sporządza z tej czynności protokół. Protokół podpisuje rzecznik dyscyplinarny i obwiniony. 5. Po wykonaniu czynności, o których mowa w ust. 4, rzecznik dyscyplinarny przedkłada Prezesowi Najwyższej Izby Kontroli materiały postępowania dyscyplinarnego wraz z wnioskiem o ukaranie lub postanowieniem o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego.

Art. 97e. 1. Prezes Najwyższej Izby Kontroli zatwierdza wniosek o ukaranie lub postanowienie o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego; przepis art. 97d ust. 2 stosuje się odpowiednio. 2. Rzecznik dyscyplinarny kieruje do Komisji Dyscyplinarnej wniosek o ukaranie wraz z materiałami postępowania, doręcza obwinionemu odpis wniosku o ukaranie oraz informuje go o prawie do ustanowienia obrońcy, chyba że obrońca został ustanowiony wcześniej. 3. Po otrzymaniu odpisu wniosku o ukaranie obwiniony i jego obrońca mogą w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania składać do Komisji Dyscyplinarnej wnioski dowodowe.

Art. 97f. 1. Jeżeli przeciwko obwinionemu wszczęto postępowanie karne o ten sam czyn, który jest przedmiotem postępowania dyscyplinarnego, albo gdy zachodzi długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca prowadzenie postępowania, rzecznik dyscyplinarny, a w postępowaniu przed Komisją Dyscyplinarną lub Odwoławczą Komisją Dyscyplinarną – przewodniczący zespołu orzekającego, może zawiesić postępowanie dyscyplinarne do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego lub ustania długotrwałej przeszkody; postanowienie rzecznika dyscyplinarnego doręcza się obwinionemu i obrońcy, a postanowienie przewodniczącego zespołu orzekającego także rzecznikowi dyscyplinarnemu. 2. W czasie zawieszenia postępowania dyscyplinarnego nie biegnie przedawnienie karalności, o którym mowa w art. 97a ust. 3. 3. Zawieszone postępowanie dyscyplinarne może być w każdej chwili podjęte.

Art. 97g. 1. Komisja Dyscyplinarna rozpoznaje sprawy w trzyosobowych zespołach orzekających. 2. Rozprawa jest jawna dla osób wchodzących w skład Kolegium Najwyższej Izby Kontroli oraz dla mianowanych kontrolerów. 3. W uzasadnionych przypadkach można wyłączyć jawność całości albo części rozprawy.

Art. 97h. 1. Obecność rzecznika dyscyplinarnego na rozprawie jest obowiązkowa. 2. Nieusprawiedliwiona nieobecność obwinionego na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy; niestawiennictwo obrońcy nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. 3. Nie wstrzymuje rozpoznania sprawy nieobecność obwinionego na rozprawie, jeżeli obwiniony nie stawił się na rozprawie co najmniej trzykrotnie, a z jego zachowania wynika, że celowo uchyla się od udziału w rozprawie, dążąc w szczególności do przedawnienia orzekania w danej sprawie. W takiej sytuacji przewodniczący składu orzekającego wyznacza obwinionemu obrońcę spośród mianowanych kontrolerów. 4. Z przebiegu rozprawy sporządza się protokół. Protokolantem może być wyłącznie mianowany kontroler.

Art. 97i. 1. Komisja Dyscyplinarna, po przeprowadzeniu rozprawy i odbyciu narady, wydaje orzeczenie o:
1) ukaraniu;
2) uniewinnieniu;
3) umorzeniu postępowania. 2. Orzeczenie o umorzeniu postępowania Komisja Dyscyplinarna może wydać także na posiedzeniu niejawnym. 3. Jeżeli obwiniony dopuścił się kilku przewinień, wymierza się jedną karę za wszystkie przewinienia łącznie.

Art. 97j. 1. Orzeczenie powinno być ogłoszone bezpośrednio po zakończeniu rozprawy i po odbyciu narady. Orzeczenie podpisują wszyscy członkowie zespołu orzekającego. 2. W wyjątkowych wypadkach można odroczyć wydanie orzeczenia na czas nie dłuższy niż 3 dni. O terminie ogłoszenia orzeczenia przewodniczący zespołu orzekającego informuje obwinionego, obrońcę i rzecznika dyscyplinarnego, bezpośrednio po ogłoszeniu postanowienia o odroczeniu wydania orzeczenia. 3. Po ogłoszeniu orzeczenia przewodniczący zespołu orzekającego podaje ustnie zasadnicze motywy rozstrzygnięcia.

Art. 97k. 1. Orzeczenie wymaga pisemnego uzasadnienia. Uzasadnienie sporządza i podpisuje przewodniczący zespołu orzekającego. 2. Orzeczenie na piśmie wraz z uzasadnieniem doręcza się rzecznikowi dyscyplinarnemu, obwinionemu oraz obrońcy w ciągu 14 dni od dnia jego ogłoszenia lub wydania na posiedzeniu niejawnym.

Art. 97l. 1. Od orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej rzecznikowi dyscyplinarnemu, obwinionemu oraz jego obrońcy służy odwołanie do Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej. 2. Odwołanie składa się za pośrednictwem przewodniczącego Komisji Dyscyplinarnej w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. 3. Przewodniczący Komisji Dyscyplinarnej wydaje postanowienie o odmowie przyjęcia odwołania jeżeli zostało wniesione po upływie terminu lub przez osobę nieuprawnioną. 4. Przewodniczący Komisji Dyscyplinarnej może przywrócić termin do wniesienia odwołania, gdy przekroczenie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od wnoszącego odwołanie; wniosek o przywrócenie terminu należy złożyć w ciągu 7 dni do dnia ustania przeszkody z jednoczesnym wniesieniem odwołania. 5. Na postanowienie o przywróceniu terminu, odmowie przyjęcia odwołania oraz odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania, rzecznikowi dyscyplinarnemu, obwinionemu i jego obrońcy służy zażalenie do Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia.

Art. 97m. 1. Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna umarza postępowanie odwoławcze w razie:
1) wniesienia odwołania przez osobę nieuprawnioną;
2) bezzasadnego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania;
3) skutecznego cofnięcia odwołania. 2. Postanowienie o umorzeniu postępowania odwoławczego może zostać wydane także na posiedzeniu niejawnym. 3. Postanowienie o umorzeniu postępowania odwoławczego powoduje uprawomocnienie się orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej.

Art. 97n. 1. Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna, po przeprowadzeniu rozprawy, utrzymuje w mocy zaskarżone orzeczenie, uchyla orzeczenie w całości lub w części i wydaje nowe orzeczenie albo przekazuje sprawę Komisji Dyscyplinarnej do ponownego rozpatrzenia w innym składzie. 2. Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna może orzec karę surowszą od orzeczonej przez Komisję Dyscyplinarną tylko wówczas, gdy orzeczenie zostało zaskarżone na niekorzyść obwinionego. 3. W postępowaniu przed Odwoławczą Komisją Dyscyplinarną stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed Komisją Dyscyplinarną. 4. Prawomocne orzeczenie przekazuje się Prezesowi Najwyższej Izby Kontroli. 5. Od orzeczenia Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej obwinionemu przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

Art. 97o. 1. Odpis prawomocnego orzeczenia dołącza się do akt osobowych ukaranego. 2. Kary dyscyplinarne określone w art. 97a ust. 2 pkt 1–4 ulegają zatarciu po upływie 3 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o ukaraniu. Na wniosek ukaranego Prezes Najwyższej Izby Kontroli może zarządzić skrócenie tego okresu do 2 lat. 3. Jeżeli w okresie przed zatarciem kary dyscyplinarnej mianowany kontroler, o którym mowa w art. 97a ust. 1, zostanie ponownie ukarany dyscyplinarnie, termin 3 lat, o którym mowa w ust. 2, liczy się od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o ponownym ukaraniu. 4. W przypadku orzeczenia kary dyscyplinarnej określonej w art. 97a ust. 2 pkt 5 ukarany, po upływie 5 lat od uprawomocnienia się orzeczenia o ukaraniu, może wystąpić do Prezesa Najwyższej Izby Kontroli o zatarcie kary. 5. W wypadku zatarcia kary dyscyplinarnej, odpis orzeczenia dołączony do akt osobowych mianowanego kontrolera podlega zniszczeniu.

Art. 97p. W toku postępowania dyscyplinarnego, w zakresie nieuregulowanym w niniejszym rozdziale, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego.

Art. 97q. Prezes Najwyższej Izby Kontroli określi w drodze zarządzenia organizację, skład oraz tryb powoływania komisji, o których mowa w art. 97a ust. 4. Rozdział 5 Przepisy karne