Prawo o aktach stanu cywilnego

Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego

Obowiązuje
Artykuły 149
Wejście w życie 01.03.2015
Ostatnia zmiana 22.05.2026
art.
Widoczne: 50 z 149 artykułów
rozdzial

Rozdział 1 - Przepisy ogólne

art. 1-12
Art. 1
Ustawa reguluje zasady i tryb rejestracji stanu cywilnego oraz
dokonywania czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego.
Art. 2
1. Stanem cywilnym jest sytuacja prawna osoby wyrażona przez cechy
indywidualizujące osobę, kształtowana przez zdarzenia naturalne, czynności prawne
lub orzeczenia sądów, lub decyzje organów, stwierdzona w akcie stanu cywilnego.
2. Rejestracji stanu cywilnego dokonuje się w rejestrze stanu cywilnego
w formie aktów stanu cywilnego.
3. Aktem stanu cywilnego jest wpis o urodzeniu, małżeństwie albo zgonie
w rejestrze stanu cywilnego wraz z treścią późniejszych wpisów wpływających na
treść lub ważność tego aktu.
4. Akt stanu cywilnego jest sporządzony z chwilą dokonania wpisu o urodzeniu,
małżeństwie albo zgonie w rejestrze stanu cywilnego.
5. Czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego innych niż akty stanu
cywilnego dokonuje się w formie decyzji administracyjnej albo czynności materialno-
-technicznej.
6. Odmowa dokonania czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego następuje
w formie decyzji administracyjnej.
Art. 3
Akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich
stwierdzonych; ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie
w postępowaniu sądowym.
Art. 4
1. Sądy przekazują urzędom stanu cywilnego odpisy prawomocnych orzeczeń stanowiących podstawę sporządzenia aktu stanu cywilnego lub mających wpływ na treść lub ważność aktu stanu cywilnego wraz z adnotacją o dacie uprawomocnienia się tych orzeczeń, w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia. 2. Organy administracji publicznej przekazują urzędom stanu cywilnego odpisy decyzji administracyjnych mających wpływ na treść lub ważność aktu stanu cywilnego w terminie 7 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, z wyjątkiem decyzji administracyjnych o zmianie imienia lub nazwiska, które są przekazywane w trybie ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz. U. z 2021 r. poz. 1988).
Art. 5
Art. 6
1. Rejestracja stanu cywilnego jest wykonywana przez gminy w urzędach
stanu cywilnego jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej.
2. Gmina jest okręgiem rejestracji stanu cywilnego.
3. Kierownikiem urzędu stanu cywilnego jest wójt (burmistrz, prezydent miasta).
4. W okręgach liczących poniżej 50 000 mieszkańców wójt (burmistrz,
prezydent miasta) zatrudnia zastępcę kierownika urzędu stanu cywilnego oraz może
zatrudnić inną osobę na stanowisku kierownika urzędu stanu cywilnego.
5. W okręgach liczących powyżej 50 000 mieszkańców wójt (burmistrz,
prezydent miasta) zatrudnia inną osobę na stanowisku kierownika urzędu stanu
cywilnego oraz może zatrudnić zastępcę lub zastępców kierownika urzędu stanu
cywilnego.
Art. 7
Art. 8
Art. 9
1. Czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego są dokonywane przez
kierownika urzędu stanu cywilnego lub zastępcę kierownika urzędu stanu cywilnego.
2. Uprawnienia i obowiązki kierownika urzędu stanu cywilnego przysługują i są
wykonywane również przez zastępcę kierownika urzędu stanu cywilnego.
Art. 10
Art. 11
1. Właściwy miejscowo wojewoda sprawuje nadzór nad rejestracją stanu cywilnego. 2. Organem odwoławczym od decyzji administracyjnych z zakresu rejestracji stanu cywilnego jest wojewoda. 3. Minister właściwy do spraw wewnętrznych sprawuje nadzór nad działalnością wojewody w zakresie rejestracji stanu cywilnego. 4. Sprawowanie nadzoru, o którym mowa w ust. 3, polega w szczególności na:
1) przeprowadzaniu kontroli, w tym na badaniu:
a) prawidłowości prowadzonych przez wojewodę postępowań administracyjnych,
b) terminowości załatwiania spraw z zakresu rejestracji stanu cywilnego;
2) kształtowaniu jednolitej polityki w zakresie rejestracji stanu cywilnego i kontroli wykonywania ustalonych sposobów postępowania. 5. Kontrola, o której mowa w ust. 4 pkt 1, jest wykonywana na zasadach określonych w ustawie z dnia 15 lipca 2011 r. o kontroli w administracji rządowej (Dz. U. z 2026 r. poz. 158).
Art. 12
1. W sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691). 2. Do spraw należących do właściwości konsulów stosuje się przepisy ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. – Prawo konsularne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1329 oraz z 2025 r. poz. 1006 i 1171). Rozdział 2 Właściwość miejscowa w sprawach rejestracji stanu cywilnego
rozdzial

Rozdział 2 - Właściwość miejscowa w sprawach rejestracji stanu cywilnego

art. 13-18
Art. 13
1. Urodzenie oraz małżeństwo rejestruje kierownik urzędu stanu
cywilnego właściwy ze względu na miejsce urodzenia albo zawarcia małżeństwa.
2. Zgon rejestruje kierownik urzędu stanu cywilnego właściwy ze względu na
miejsce zgonu albo miejsce znalezienia zwłok.
3. Małżeństwo zawarte przed konsulem rejestruje kierownik urzędu stanu
cywilnego właściwy dla miasta stołecznego Warszawy.
4. Urodzenie oraz zgon na polskim statku morskim lub powietrznym, okręcie
wojennym lub wojskowym statku powietrznym rejestruje kierownik urzędu stanu
cywilnego właściwy dla miasta stołecznego Warszawy.
5. Zgon żołnierza w czynnej służbie wojskowej i innej osoby przydzielonej do
jednostki wojskowej, poległych lub zmarłych w związku z działaniami wojennymi rejestruje kierownik urzędu stanu cywilnego właściwy dla miasta stołecznego Warszawy.
6. W przypadku stwierdzenia zgonu albo uznania za zmarłego w postępowaniu
sądowym zgon rejestruje kierownik urzędu stanu cywilnego właściwy dla miasta
stołecznego Warszawy.
Art. 14 Zgłoszenia urodzenia dokonuje się w urzędzie stanu cywilnego właściwym
Zgłoszenia urodzenia dokonuje się w urzędzie stanu cywilnego
właściwym ze względu na miejsce urodzenia dziecka.
Art. 15
1. Zawarcie małżeństwa następuje przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego wybranym przez osoby zamierzające zawrzeć małżeństwo. 2. Zaświadczenie stwierdzające brak okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa w sposób określony w art. 1 § 2 i 3 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2026 r. poz. 236), zwanej dalej „Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym”, wydaje kierownik urzędu stanu cywilnego wybrany przez osoby zamierzające zawrzeć małżeństwo.
Art. 16
Zgłoszenia zgonu dokonuje się w urzędzie stanu cywilnego właściwym
ze względu na miejsce zgonu albo miejsce znalezienia zwłok.
Art. 17
W przypadku osoby, której osobisty udział w czynności z zakresu
rejestracji stanu cywilnego w siedzibie urzędu stanu cywilnego nie jest możliwy
z powodu choroby, niepełnosprawności lub innej niedającej się pokonać przeszkody,
czynności tej można dokonać w miejscu pobytu tej osoby, jeżeli pozwalają na to
okoliczności.
Art. 18
Oświadczenia konieczne do uznania ojcostwa lub oświadczenia małżonków, że dziecko będzie nosić takie samo nazwisko, jakie nosi albo nosiłoby ich wspólne dziecko, oraz oświadczenie małżonka rozwiedzionego o powrocie do nazwiska, które nosił przed zawarciem małżeństwa, można złożyć przed wybranym kierownikiem urzędu stanu cywilnego albo konsulem. Rozdział 3 Rejestracja stanu cywilnego
rozdzial

Rozdział 3 - Rejestracja stanu cywilnego

art. 19-34
Art. 19
Art. 20
1. Kierownik urzędu stanu cywilnego, który sporządził akt urodzenia
występuje, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, o nadanie numeru
PESEL, który po nadaniu jest zamieszczany w rejestrze stanu cywilnego.
2. W rejestrze stanu cywilnego zamieszcza się przy akcie stanu cywilnego dane
o obywatelstwie oraz numer PESEL osoby, której akt dotyczy, jeżeli został nadany.
3. W rejestrze stanu cywilnego zamieszcza się przy akcie urodzenia, oprócz
danych określonych w ust. 2, numery PESEL rodziców osoby, której akt dotyczy,
jeżeli zostały nadane.
Art. 21
1. Kierownik urzędu stanu cywilnego przed rejestracją zdarzenia
sprawdza, czy nie zostało ono uprzednio zarejestrowane w formie aktu stanu
cywilnego w rejestrze stanu cywilnego.
2. Dokonując czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego, kierownik urzędu
stanu cywilnego, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, dokonuje
sprawdzenia danych zawartych w PESEL.
Art. 22
Rejestracji stanu cywilnego dokonuje się na podstawie dowodów potwierdzających prawdziwość zgłoszonych danych. W przypadku uznania tych dowodów za niewystarczające stan faktyczny ustala się w postępowaniu wyjaś- niającym.
Art. 23
Informacje o okolicznościach i podstawie rejestracji urodzenia,
małżeństwa albo zgonu zamieszcza się w akcie stanu cywilnego jako adnotację.
Art. 24
1. Wpis wpływający na treść lub ważność aktu stanu cywilnego dołącza się do aktu stanu cywilnego w formie wzmianki dodatkowej. 2. Wzmiankę dodatkową dołącza się na podstawie:
1) prawomocnych orzeczeń sądów;
2) ostatecznych decyzji administracyjnych i decyzji administracyjnych o zmianie imienia lub nazwiska;
3) odpisów aktów stanu cywilnego;
4) protokołów sporządzanych przez kierowników urzędów stanu cywilnego albo konsulów z czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego, które wymagają dołączenia wzmianek dodatkowych do aktów stanu cywilnego;
5) odpisów zagranicznych dokumentów stanu cywilnego lub innych dokumentów pochodzących od organów obcego państwa, niewymagających uznania;
6) innych dokumentów mających wpływ na treść lub ważność aktu. 3. Wzmiankę dodatkową o zmianie imienia lub nazwiska rodziców lub jednego z nich osoby pełnoletniej dołącza się do aktu urodzenia lub aktu małżeństwa tej osoby, o ile wystąpi ona z takim wnioskiem.
Art. 25
1. Informacje o innych aktach stanu cywilnego dotyczących tej samej
osoby oraz informacje wpływające na stan cywilny tej osoby zamieszcza się przy akcie
stanu cywilnego w formie przypisków.
2. Sporządzając akt stanu cywilnego lub dołączając do niego wzmiankę
dodatkową, niezwłocznie zamieszcza się przypiski przy innych aktach stanu
cywilnego dotyczących tej samej osoby.
Art. 26 Dokumenty stanowiące podstawę sporządzenia aktu stanu cywilnego lub dokumenty
Art. 27
Art. 28
1. Akty stanu cywilnego oraz akta zbiorowe rejestracji stanu cywilnego
kierownik urzędu stanu cywilnego przechowuje przez okres:
1) 100 lat – akty urodzenia oraz akta zbiorowe rejestracji stanu cywilnego dotyczące
aktu urodzenia;
2) 80 lat – akty małżeństwa, akty zgonu oraz akta zbiorowe rejestracji stanu
cywilnego dotyczące aktu małżeństwa i aktu zgonu.
2. Okresy, o których mowa w ust. 1, są liczone od końca roku kalendarzowego,
w którym nastąpiło sporządzenie aktu stanu cywilnego.
3. Jeżeli osoba, której dotyczy akt urodzenia lub akt małżeństwa, żyje dłużej niż
okres przechowywania tego aktu przez kierownika urzędu stanu cywilnego, akt jest
przechowywany do czasu sporządzenia dla tej osoby aktu zgonu lub zarejestrowania
informacji o zgonie tej osoby.
4. Po upływie okresów, o których mowa w ust. 1 i 3, akty stanu cywilnego oraz
akta zbiorowe rejestracji stanu cywilnego kierownik urzędu stanu cywilnego
przekazuje w ciągu 2 lat do właściwego archiwum państwowego.
5. Po upływie okresów, o których mowa w ust. 1 i 3, a przed przekazaniem akt
zbiorowych rejestracji stanu cywilnego do właściwego archiwum państwowego, ich
udostępnianie następuje zgodnie z art. 26 ust. 4.
Art. 29
1. Nazwiskiem rodowym jest nazwisko zamieszczone w akcie
urodzenia, a nazwiskiem jest nazwisko zamieszczone w akcie małżeństwa lub akcie
zgonu; nazwiskiem osoby, która nie zawarła związku małżeńskiego, jest nazwisko
rodowe.
2. W akcie stanu cywilnego określa się stan cywilny osoby jako sytuację tej
osoby w odniesieniu do małżeństwa: panna, kawaler, zamężna, żonaty, rozwiedziona,
rozwiedziony, wdowa, wdowiec.
3. Nazwiska i imiona cudzoziemców ustala się na podstawie dokumentu podróży
lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość i obywatelstwo, a nazwiska
i imiona rodziców dziecka i nazwisko dziecka cudzoziemców ustala się na podstawie
dokumentu podróży lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość
i obywatelstwo rodziców.
Art. 30
1. Miejscem zdarzenia jest miejscowość, w której nastąpiło urodzenie,
zostało zawarte małżeństwo albo nastąpił zgon, albo znaleziono zwłoki.
2. Nazwę miejscowości zamieszcza się w akcie stanu cywilnego zgodnie
z krajowym rejestrem urzędowego podziału terytorialnego kraju oraz urzędowych
nazw miejscowości i ich części.
3. W przypadku zmiany nazwy miejscowości do aktu stanu cywilnego dołącza
się z urzędu wzmiankę dodatkową o zmianie nazwy miejscowości.
4. Nazwę miejscowości położonej poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej
zamieszcza się w pisowni ustalonej przez Komisję Standaryzacji Nazw
Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Art. 31
1. Dokumenty w języku obcym przedkłada się z urzędowym
tłumaczeniem na język polski dokonywanym przez:
1) tłumacza przysięgłego wpisanego na listę prowadzoną przez Ministra
Sprawiedliwości;
2) tłumacza przysięgłego uprawnionego do dokonywania takich tłumaczeń
w państwach członkowskich Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru
Gospodarczego (EOG);
3) konsula.
2. Za dokumenty przetłumaczone przez konsula uznaje się również:
1) dokumenty w języku obcym przetłumaczone na język polski przez tłumacza
w państwie przyjmującym i poświadczone przez konsula;
2) dokumenty przetłumaczone z języka rzadko występującego na język znany
konsulowi, a następnie przetłumaczone przez konsula na język polski.
3. W przypadku braku tłumacza przysięgłego języka obcego na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej dokument zagraniczny potwierdzający stan cywilny
w języku obcym może zostać przetłumaczony przez konsula lub uprawnionego
pracownika przedstawicielstwa dyplomatycznego państwa obcego na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej.
Art. 32
Art. 33
Art. 34
Minister właściwy do spraw wewnętrznych zapewnia kierownikom urzędów stanu cywilnego blankiety odpisów aktów stanu cywilnego, zaświadczeń o stanie cywilnym i zaświadczeń stwierdzających, że zgodnie z prawem polskim można zawrzeć małżeństwo. Rozdział 4 Zmiany w aktach stanu cywilnego
rozdzial

Rozdział 4 - Zmiany w aktach stanu cywilnego

art. 35-43
Art. 35
Art. 36 Sprostowania aktu stanu cywilnego dokonuje sąd w postępowaniu nieprocesowym
Sprostowania aktu stanu cywilnego dokonuje sąd w postępowaniu
nieprocesowym, na wniosek osoby zainteresowanej, prokuratora lub kierownika
urzędu stanu cywilnego, jeżeli:
1) sprostowanie aktu stanu cywilnego jest niemożliwe na podstawie akt zbiorowych
rejestracji stanu cywilnego lub innych aktów stanu cywilnego, o ile stwierdzają
one zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych albo
zagranicznych dokumentów stanu cywilnego, o których mowa w art. 35 ust. 2;
2) sprostowanie aktu stanu cywilnego przez kierownika urzędu stanu cywilnego nie
jest możliwe wyłącznie na podstawie dokumentów wymienionych w pkt 1.
Art. 37
Art. 38
Uzupełnienia aktu zgonu dokonuje sąd w postępowaniu
nieprocesowym, na wniosek osoby zainteresowanej lub prokuratora, jeżeli akt zgonu nie zawiera daty lub godziny zgonu, a dane te nie wynikają z akt zbiorowych
rejestracji stanu cywilnego stanowiących podstawę sporządzenia aktu zgonu.
Art. 39 Unieważnienia aktu stanu cywilnego lub dołączonej do niego wzmianki
Art. 40
Ustalenia treści aktu stanu cywilnego dokonuje sąd w postępowaniu
nieprocesowym, jeżeli postanowił o sporządzeniu nowego aktu stanu cywilnego, albo
na wniosek osoby zainteresowanej, prokuratora lub kierownika urzędu stanu
cywilnego, jeżeli:
1) unieważniony akt stanu cywilnego ma być zastąpiony nowym aktem;
2) akt urodzenia lub akt małżeństwa nie został sporządzony i nie może go
sporządzić kierownik urzędu stanu cywilnego.
Art. 41
1. Unieważnienia wzmianki dodatkowej dokonuje z urzędu, w formie
czynności materialno-technicznej, kierownik urzędu stanu cywilnego, który sporządził
wzmiankę, jeżeli wzmiankę tę:
1) dołączono do niewłaściwego aktu stanu cywilnego;
2) błędnie sporządzono z przyczyn technicznych lub w wyniku niewłaściwego
zastosowania funkcjonalności rejestru stanu cywilnego.
2. Jeżeli z aktu stanu cywilnego z unieważnioną wzmianką dodatkową wydano
wcześniej odpis, kierownik urzędu stanu cywilnego zawiadamia podmiot, który
otrzymał odpis, o unieważnieniu tej wzmianki. Do zawiadomienia dołącza się,
wydany z urzędu, odpis zupełny albo skrócony właściwego aktu stanu cywilnego,
odpowiednio do rodzaju odpisu wydanego wcześniej z aktu stanu cywilnego
z unieważnioną wzmianką dodatkową.
Art. 42
1. Unieważniony akt stanu cywilnego nie podlega ujawnieniu i nie
wydaje się z niego odpisów.
2. W przypadku unieważnienia aktu stanu cywilnego na żądanie sądu wydaje się
odpis zupełny tego aktu. Na wniosek osoby, której akt dotyczy, lub osoby mającej
interes prawny można wydać odpis zupełny unieważnionego aktu stanu cywilnego.
3. Odpis zupełny unieważnionego aktu stanu cywilnego wydaje kierownik
urzędu stanu cywilnego, który sporządził ten akt.
Art. 43
Jeżeli sprostowania lub uzupełnienia aktu stanu cywilnego dokonano w formie czynności materialno-technicznej, wydany odpis zupełny aktu stanu cywilnego uważa się za wydany na wniosek. Rozdział 5 Wydawanie dokumentów z rejestru stanu cywilnego
rozdzial

Rozdział 5 - Wydawanie dokumentów z rejestru stanu cywilnego

art. 44-51
Art. 44 Z rejestru stanu cywilnego
Art. 45
Art. 46
1. Odpis zupełny aktu zgonu osoby o nieustalonej tożsamości jest
wydawany z urzędu, po dokonaniu rejestracji zgonu, osobie zgłaszającej to zdarzenie.
Jeżeli zgon osoby o nieustalonej tożsamości nie został zarejestrowany w dniu jego
zgłoszenia w związku z niedostępnością rejestru stanu cywilnego, niezwłocznie po
dokonaniu jego rejestracji osobie zgłaszającej zgon są wydawane z urzędu 2 odpisy
zupełne aktu zgonu.
2. Z aktu zgonu osoby o nieustalonej tożsamości wydaje się tylko odpisy
zupełne.
Art. 47
1. Odpis skrócony aktu stanu cywilnego jest wydawany z urzędu w jednym egzemplarzu po sporządzeniu aktu urodzenia albo aktu zgonu – osobie zgłaszającej zdarzenie oraz po sporządzeniu aktu małżeństwa – osobom, które zawarły małżeństwo. 2. Jeżeli zgon osoby nie został zarejestrowany w dniu jego zgłoszenia w związku z niedostępnością rejestru stanu cywilnego, niezwłocznie po dokonaniu jego rejestracji osobie zgłaszającej zgon są wydawane z urzędu 2 odpisy skrócone aktu zgonu. 3. Jeżeli osoba zgłaszająca urodzenie w sposób określony w art. 58a złożyła oświadczenie o wyborze elektronicznej postaci odpisu skróconego aktu urodzenia, odpis ten opatruje się zaawansowaną pieczęcią elektroniczną ministra właściwego do spraw informatyzacji opartą na kwalifikowanym certyfikacie pieczęci elektronicznej.
Art. 48
Art. 49
Art. 50
Zaświadczenie o zamieszczonych lub niezamieszczonych w rejestrze
stanu cywilnego danych dotyczących wskazanej osoby zawiera:
1) oznaczenie wnioskodawcy;
2) informację o sporządzonych aktach stanu cywilnego wskazanej osoby;
3) informację o zamieszczonych w rejestrze stanu cywilnego przypiskach przy
akcie wskazanej osoby lub treść tych przypisków;
4) informację o zamieszczonych w rejestrze stanu cywilnego danych dotyczących
wskazanej osoby lub treść tych danych, z wyłączeniem danych zawartych
w akcie stanu cywilnego oraz danych zawartych w rejestrze uznań;
5) informację o niezamieszczeniu w rejestrze stanu cywilnego danych dotyczących
wskazanej osoby lub przypisków przy akcie wskazanej osoby.
Pokazano 50 z 149 artykułów. Kolejne części aktu będą dogrywane w miarę pracy.
Brak wyników