Prawo spółdzielcze

Ustawa z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze

Obowiązuje
Artykuły 281
Wejście w życie 01.01.1983
Ostatnia zmiana 29.04.2026
art.
Widoczne: 50 z 281 artykułów
czesc

Część I - Spółdzielnie

art. 1-239
tytul

Tytuł I - Przepisy wspólne

art. 1-137
dzial

Dział I - Spółdzielnia i jej statut

art. 1-5
Art. 1
§ 1. Spółdzielnia jest dobrowolnym zrzeszeniem nieograniczonej liczby osób, o zmiennym składzie osobowym i zmiennym funduszu udziałowym, które w interesie swoich członków prowadzi wspólną działalność gospodarczą.
§ 2. Spółdzielnia może prowadzić działalność społeczną i oświatowo-kulturalną na rzecz swoich członków i ich środowiska.
Art. 2
Spółdzielnia prowadzi działalność na podstawie niniejszej ustawy,
innych ustaw oraz zarejestrowanego statutu.
Art. 5
§ 1. Statut spółdzielni powinien określać:
1) oznaczenie nazwy z dodatkiem „spółdzielnia” lub „spółdzielczy” i podaniem jej siedziby;
2) przedmiot działalności spółdzielni oraz czas trwania, o ile założono ją na czas określony;
3) wysokość wpisowego oraz wysokość i ilość udziałów, które członek obowiązany jest zadeklarować, terminy wnoszenia i zwrotu oraz skutki niewniesienia udziału w terminie; jeżeli statut przewiduje wnoszenie więcej niż jednego udziału, może określać ich górną granicę;
4) prawa i obowiązki członków;
5) zasady i tryb przyjmowania członków, wypowiadania członkostwa, wykreślania i wykluczania członków;
6) zasady zwoływania walnych zgromadzeń, obradowania na nich i podejmowania uchwał;
7) zasady i tryb wyboru oraz odwoływania członków organów spółdzielni;
8) zasady podziału nadwyżki bilansowej (dochodu ogólnego) oraz pokrywania strat spółdzielni.
§ 2. Statut ponadto powinien zawierać postanowienia, których wprowadzenia wymagają przepisy niniejszej ustawy, oraz może zawierać inne postanowienia. DZIAŁ II Tryb zakładania i rejestrowania spółdzielni
dzial

Dział II - Tryb zakładania i rejestrowania spółdzielni

art. 6-14
Art. 6
Art. 7
Spółdzielnia podlega obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru
Sądowego.
Art. 11
2 orzeczenia
§ 1. Spółdzielnia nabywa osobowość prawną z chwilą wpisania jej
do Krajowego Rejestru Sądowego.
§ 2. Za czynności dokonane w interesie spółdzielni przed zarejestrowaniem
osoby działające do chwili zarejestrowania spółdzielni odpowiadają wobec osób
trzecich solidarnie. Za zobowiązania wynikające z tych czynności spółdzielnia
odpowiada po jej zarejestrowaniu tak jak za zaciągnięte przez siebie. Jednakże
osoby działające przed zarejestrowaniem spółdzielni odpowiadają wobec niej
według przepisów prawa cywilnego.
Art. 12
1 orzeczenie
(uchylony)

Art. 12a. § 1. Zmiana statutu spółdzielni wymaga uchwały walnego zgromadzenia podjętej większością 2/3 głosów.
§ 2. Zarząd jest obowiązany uchwałę o zmianie statutu zgłosić w ciągu trzydziestu dni od daty jej podjęcia do sądu rejestrowego, załączając dwa odpisy protokołu walnego zgromadzenia.
§ 3. Zmiana statutu nie wywołuje skutków prawnych przed jej wpisaniem do Krajowego Rejestru Sądowego.
Art. 14
Organem właściwym do publikowania ogłoszeń spółdzielczych przewidzianych w przepisach prawa jest „Monitor Spółdzielczy” wydawany przez Krajową Radę Spółdzielczą, z wyjątkiem ogłoszeń zamieszczanych na podstawie odrębnych przepisów w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. DZIAŁ III Członkowie, ich prawa i obowiązki
dzial

Dział III - Członkowie, ich prawa i obowiązki

art. 15-34
Art. 15
1 orzeczenie
§ 1. Spółdzielnia liczy co najmniej dziesięciu członków,
a spółdzielnia produkcji rolnej oraz spółdzielnia, o której mowa w art. 6 § 2a, co
najmniej pięciu członków, o ile statut nie wymaga liczby większej.
§ 2. Członkiem spółdzielni może być każda osoba fizyczna o pełnej zdolności
do czynności prawnych, która odpowiada wymaganiom określonym w statucie,
chyba że ustawa stanowi inaczej.
§ 3. Ponadto statut może określać wypadki, w których dopuszczalne jest
członkostwo osób o ograniczonej zdolności do czynności prawnych lub
niemających tej zdolności. Osoby takie nie mogą być członkami organów
spółdzielni. W walnym zgromadzeniu biorą one udział przez swoich
przedstawicieli ustawowych.
§ 4. Członkami spółdzielni mogą być również osoby prawne, o ile statut nie
stanowi inaczej.
§ 5. Spółdzielnia, której członkami w myśl statutu są wyłącznie osoby
prawne, musi liczyć co najmniej trzech członków.
Art. 16
1 orzeczenie
Art. 17
2 orzeczenia
Art. 18
9 orzeczeń
Art. 19
§ 1. Członek spółdzielni obowiązany jest do wniesienia wpisowego
oraz zadeklarowanych udziałów stosownie do postanowień statutu.
§ 2. Członek spółdzielni uczestniczy w pokrywaniu jej strat do wysokości
zadeklarowanych udziałów.
§ 3. Członek spółdzielni nie odpowiada wobec wierzycieli spółdzielni za jej
zobowiązania.
Art. 20
1 orzeczenie
§ 1. Członek spółdzielni obowiązany jest zadeklarować jeden udział,
jeżeli statut nie zobowiązuje członków do zadeklarowania większej ilości udziałów.
§ 2. Statut może przewidywać wnoszenie przez członków wkładów na
własność spółdzielni lub do korzystania z nich przez spółdzielnię na podstawie
innego stosunku prawnego. W tym wypadku statut powinien określać charakter
i zakres przysługującego spółdzielni prawa do wkładów, wysokość wkładów oraz
ich rodzaj, jeżeli są to wkłady niepieniężne, terminy ich wnoszenia, zasady wyceny
i zwrotu w wypadku likwidacji spółdzielni, wystąpienia członka lub ustania
członkostwa z innych przyczyn, a także w innych wypadkach przewidzianych
w statucie.
Art. 21
1 orzeczenie
Członek spółdzielni nie może przed ustaniem członkostwa żądać
zwrotu wpłat dokonanych na udziały (nie dotyczy to jednak wpłat przekraczających
ilość udziałów, których zadeklarowania wymaga statut obowiązujący w chwili
żądania zwrotu). Zwrot tych wpłat nie może nastąpić przed zatwierdzeniem
sprawozdania finansowego za rok, w którym członek wystąpił z żądaniem oraz
w wypadku, gdy jego udziały zostały przeznaczone na pokrycie strat spółdzielni
(art. 19 § 2). Sposób i termin zwrotu określa statut.
Art. 22
Członek spółdzielni może wystąpić z niej za wypowiedzeniem. Wypowiedzenie powinno być dokonane pod nieważnością na piśmie. Termin i okres wypowiedzenia określa statut. Za datę wystąpienia uważa się następny dzień po upływie okresu wypowiedzenia.
Art. 24
20 orzeczeń
Art. 25
§ 1. Członka zmarłego skreśla się z rejestru członków spółdzielni ze
skutkiem od dnia, w którym nastąpiła śmierć. Osobę prawną będącą członkiem
spółdzielni skreśla się z rejestru członków ze skutkiem od dnia jej ustania.
§ 2. Jeżeli zmarły członek pozostawił więcej niż jednego spadkobiercę,
spadkobiercy powinni w celu wykonywania przechodzących na nich praw
majątkowych zmarłego ustanowić wspólnego pełnomocnika lub wskazać zarządcę
ustanowionego przez sąd przy odpowiednim zastosowaniu przepisów Kodeksu
cywilnego o zarządzie rzeczą wspólną.
Art. 26
2 orzeczenia
§ 1. Udział byłego członka wypłaca się na podstawie zatwierdzonego
sprawozdania finansowego za rok, w którym członek przestał należeć do
spółdzielni. Sposób i terminy wypłaty określa statut.
§ 2. Byłemu członkowi nie przysługuje prawo do funduszu zasobowego oraz
do innego majątku spółdzielni, z zastrzeżeniem art. 125 § 5a.
Art. 27
§ 1. Członek może rozporządzać swoimi roszczeniami do spółdzielni
o wypłatę udziałów oraz o zwrot wkładów lub o wypłatę ich równowartości ze
skutecznością od dnia, w którym roszczenia te stały się wymagalne.
§ 2. Wierzyciel członka może uzyskać zaspokojenie z jego udziałów dopiero
z chwilą ustania członkostwa.
§ 3. Jeżeli egzekucja z innego majątku członka okaże się bezskuteczna,
a przepis szczególny nie stanowi inaczej, wierzyciel członka może skierować
egzekucję do wniesionych przez członka wkładów. W takim wypadku roszczenie
członka o zwrot wkładów lub ich równowartości staje się wymagalne po upływie
sześciu miesięcy od dnia zajęcia wkładów, chyba że wymagalność tego roszczenia
nastąpiła wcześniej na podstawie innych przepisów.
§ 4. W razie zajęcia przez wierzyciela członka wkładów stanowiących środki
produkcji, spółdzielni służy prawo pierwszeństwa ich nabycia w postępowaniu
egzekucyjnym.
§ 5. Wierzytelności spółdzielni do członka z tytułu wpłat na udziały nie
podlegają zajęciu na rzecz wierzycieli spółdzielni.
Art. 28
W razie otwarcia likwidacji w ciągu sześciu miesięcy lub wszczęcia
postępowania upadłościowego w ciągu roku od dnia, w którym członek przestał
należeć do spółdzielni, obowiązany jest on wobec spółdzielni do uczestniczenia
w pokrywaniu jej strat tak, jak gdyby był nadal członkiem.
Art. 29
1 orzeczenie
§ 1. Roszczenia o wypłatę udziałów, udziału w nadwyżce bilansowej
oraz z tytułu zwrotu wkładów albo ich równowartości pieniężnej ulegają
przedawnieniu z upływem trzech lat.
§ 2. (uchylony)
§ 3. Przepis § 1 nie ma zastosowania do roszczeń o zwrot nieruchomości.
Art. 30 Rejestr członków spółdzielni
Zarząd spółdzielni prowadzi rejestr członków zawierający ich imiona
i nazwiska oraz miejsce zamieszkania (w odniesieniu do członków będących osobami prawnymi – ich nazwę i siedzibę), wysokość zadeklarowanych i wniesionych udziałów, wysokość wniesionych wkładów, ich rodzaj, jeżeli są to
wkłady niepieniężne, zmiany tych danych, datę przyjęcia w poczet członków, datę
wypowiedzenia członkostwa i jego ustania, a także inne dane przewidziane
w statucie. Członek spółdzielni, jego małżonek i wierzyciel członka lub spółdzielni
ma prawo przeglądać rejestr.
Art. 31
Zarząd spółdzielni powinien wydać każdemu członkowi na jego
żądanie odpis statutu oraz regulaminów wydanych na podstawie tego statutu.
Art. 32
3 orzeczenia
§ 1. Statut może stanowić, że w określonych w nim sprawach między
członkiem a spółdzielnią, członkowi przysługuje prawo odwołania się od uchwały
organu spółdzielni do innego wskazanego w statucie organu spółdzielni
w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym. W tym wypadku statut powinien
określać zasady i tryb postępowania wewnątrzspółdzielczego, a w szczególności
terminy wniesienia i rozpatrzenia odwołania.
§ 2. W wypadku wniesienia przez członka odwołania w postępowaniu
wewnątrzspółdzielczym bieg przedawnienia i terminów zawitych ulega
zawieszeniu do dnia zakończenia tego postępowania, jednakże przez okres nie
dłuższy niż rok od dnia, w którym organ odwoławczy powinien rozpatrzyć
odwołanie.
§ 3. Postanowienia statutu o postępowaniu wewnątrzspółdzielczym nie mogą
ograniczać dochodzenia przez członków ich praw na drodze sądowej. W wypadku
zaskarżenia przez członka uchwały w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym
i sądowym, postępowanie wewnątrzspółdzielcze ulega umorzeniu.
Art. 34
(uchylony) DZIAŁ IV Organy spółdzielni
dzial

Dział IV - Organy spółdzielni

art. 35-59
Art. 35
2 orzeczenia
rozdzial

Rozdział 1 - Walne zgromadzenie

art. 36-43
Art. 36
1 orzeczenie
Art. 37
2 orzeczenia
§ 1. Statut może postanowić, że jeżeli ilość członków przekroczy
liczbę w nim określoną, walne zgromadzenie członków zostaje zastąpione przez
zebranie przedstawicieli. W takim wypadku statut powinien określać zasady
ustalania liczby przedstawicieli i ich wyboru oraz czas trwania przedstawicielstwa.
§ 2. Do zebrania przedstawicieli stosuje się odpowiednio przepisy niniejszej
ustawy i statutu o walnych zgromadzeniach.
§ 3. O czasie, miejscu i porządku obrad zebrania przedstawicieli należy
zawiadomić wszystkich członków spółdzielni w sposób wskazany w statucie.
§ 4. Członek spółdzielni niebędący przedstawicielem może uczestniczyć
w zebraniu przedstawicieli bez prawa głosu.
§ 5. Przepisy art. 36 § 10–12 stosuje się odpowiednio.
Art. 38
2 orzeczenia
Art. 39
3 orzeczenia
§ 1. Walne zgromadzenie zwołuje zarząd przynajmniej raz w roku w ciągu sześciu miesięcy po upływie roku obrachunkowego.
§ 2. Zarząd zwołuje walne zgromadzenie także na żądanie:
1) rady;
2) przynajmniej jednej dziesiątej, niemniej jednak niż trzech członków, jeżeli uprawnienia tego nie zastrzeżono w statucie dla większej liczby członków.
§ 3. W spółdzielniach, w których walne zgromadzenie jest zastąpione przez zebranie przedstawicieli, zarząd zwołuje je także na żądanie:
1) 1/3 przedstawicieli na zebranie przedstawicieli;
2) zebrań grup członkowskich obejmujących co najmniej 1/5 ogólnej liczby członków spółdzielni.
§ 4. Żądanie zwołania walnego zgromadzenia powinno być złożone pisemnie z podaniem celu jego zwołania.
§ 5. W wypadkach wskazanych w § 2 i 3 walne zgromadzenie (zebranie przedstawicieli) zwołuje się w takim terminie, aby mogło się ono odbyć w ciągu sześciu tygodni od dnia wniesienia żądania. Jeżeli to nie nastąpi, zwołuje je rada nadzorcza, związek rewizyjny, w którym spółdzielnia jest zrzeszona, lub Krajowa Rada Spółdzielcza, na koszt spółdzielni.
Art. 40
2 orzeczenia
§ 1. O czasie, miejscu i porządku obrad walnego zgromadzenia
zawiadamia się członków, związek rewizyjny, w którym spółdzielnia jest
zrzeszona, oraz Krajową Radę Spółdzielczą w sposób i w terminach określonych
w statucie.
§ 2. Uprawnieni do żądania zwołania walnego zgromadzenia (zebrania
przedstawicieli), w myśl art. 39 § 2 i 3, mogą również żądać zamieszczenia
oznaczonych spraw na porządku jego obrad, pod warunkiem wystąpienia z tym
żądaniem w terminie przez statut określonym.
§ 3. Zawiadomienia, o których mowa w § 1, albo zgłoszenia żądań, o których
mowa w § 2, mogą zostać dokonane przy wykorzystaniu środków bezpośredniego
porozumiewania się na odległość.
Art. 41 Porządek obrad walnego zgromadzenia
6 orzeczeń
§ 1. Walne zgromadzenie może podejmować uchwały jedynie
w sprawach objętych porządkiem obrad podanych do wiadomości członków
w terminach i w sposób określonych w statucie.
§ 2. Uchwały podejmowane są zwykłą większością głosów w obecności co
najmniej połowy uprawnionych do głosowania, chyba że ustawa lub statut stanowią
inaczej.
§ 3. Z obrad walnego zgromadzenia sporządza się protokół, który powinien
być podpisany przez przewodniczącego walnego zgromadzenia oraz przez inne
osoby wskazane w statucie.
§ 4. Protokoły są jawne dla członków spółdzielni, przedstawicieli związku
rewizyjnego, w którym spółdzielnia jest zrzeszona, oraz dla Krajowej Rady
Spółdzielczej.
§ 5. Protokoły przechowuje zarząd spółdzielni co najmniej przez dziesięć lat,
o ile przepisy w sprawie przechowywania akt nie przewidują terminu dłuższego.
Art. 42
34 orzeczenia
Art. 43
(uchylony) Rozdział 2 Rada nadzorcza
rozdzial

Rozdział 2 - Rada nadzorcza

art. 44-47
Art. 45
§ 1. Rada składa się co najmniej z trzech członków wybranych stosownie do postanowień statutu przez walne zgromadzenie, zebranie przedstawicieli lub zebrania grup członkowskich.
§ 2. Do rady mogą być wybierani wyłącznie członkowie spółdzielni. Jeżeli członkiem spółdzielni jest osoba prawna, do rady może być wybrana osoba niebędąca członkiem spółdzielni, wskazana przez osobę prawną.
§ 3. (uchylony)
§ 4. Kadencję rady określa statut, z zastrzeżeniem art. 8[2] ust. 4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych.
§ 5. Przed upływem kadencji członek rady może być odwołany większością 2/3 głosów przez organ, który go wybrał.
§ 6. Członkowi rady spółdzielni można wypowiedzieć umowę o pracę albo warunki pracy lub płacy tylko w wypadkach, w których Kodeks pracy dopuszcza dokonanie takiej czynności w stosunku do członka zakładowego organu związku zawodowego. Przepis ten stosuje się odpowiednio do członków rady świadczących pracę na innej podstawie niż umowa o pracę.
Art. 46
4 orzeczenia
Art. 47
(uchylony) Rozdział 3 Zarząd
rozdzial

Rozdział 3 - Zarząd

art. 48-55
Art. 48
2 orzeczenia
§ 1. Zarząd kieruje działalnością spółdzielni oraz reprezentuje ją na
zewnątrz.
§ 2. Podejmowanie decyzji niezastrzeżonych w ustawie lub statucie innym
organom należy do zarządu.
Art. 49
3 orzeczenia
§ 1. Skład i liczbę członków zarządu określa statut. Statut może
przewidywać zarząd jednoosobowy, którym jest prezes, i ustalać wymagania, jakie
powinna spełniać osoba wchodząca w skład zarządu lub prezes w zarządzie
jednoosobowym.
§ 2. Członków zarządu, w tym prezesa i jego zastępców, wybiera i odwołuje,
stosownie do postanowień statutu, rada lub walne zgromadzenie.
§ 3. Spółdzielnie, których członkami są wyłącznie osoby prawne, wybierają
zarząd spośród kandydatów będących osobami fizycznymi wskazanymi przez te
osoby prawne. W spółdzielniach, w których członkami są osoby fizyczne i osoby
prawne, członków zarządu wybiera się również spośród kandydatów wskazanych
przez osoby prawne.
§ 4. Walne zgromadzenie może odwołać tych członków zarządu, którym nie
udzieliło absolutorium (art. 38 § 1 pkt 2), niezależnie od tego, który organ
stosownie do postanowień statutu wybiera członków zarządu. W tym wypadku nie
stosuje się przepisu art. 41 § 1.
§ 5. Zarząd jednoosobowy nie może dokonywać czynności w sprawach
wynikających ze stosunku członkostwa. Czynności takie są dokonywane przez radę
nadzorczą, chyba że statut przewiduje właściwość walnego zgromadzenia.
Art. 50
1 orzeczenie
§ 1. Jeżeli statut tak stanowi, członek zarządu wybierany przez walne zgromadzenie może być zawieszony w czynnościach przez radę, o ile jego działalność jest sprzeczna z przepisami prawa lub statutu.
§ 2. Rada zawieszając w czynnościach członka zarządu podejmuje uchwały niezbędne do prawidłowego prowadzenia działalności spółdzielni oraz zwołuje niezwłocznie walne zgromadzenie.
§ 3. Członka zawieszonego powiadamia się niezwłocznie na piśmie o jego zawieszeniu z podaniem przyczyn zawieszenia.
Pokazano 50 z 281 artykułów. Kolejne części aktu będą dogrywane w miarę pracy.
Brak wyników