Ustawa o Trybunale Stanu

Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o Trybunale Stanu

Obowiązuje
Artykuły 29
Wejście w życie 06.04.1982
Ostatnia zmiana 12.08.2025
art.
Widoczne: 29 z 29 artykułów
Art. 1
1. Za naruszenie Konstytucji lub ustawy, w związku z zajmowanym
stanowiskiem lub w zakresie swojego urzędowania, odpowiedzialność konstytucyjną
przed Trybunałem Stanu ponoszą:
1) Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej;
2) Prezes Rady Ministrów oraz członkowie Rady Ministrów;
3) Prezes Narodowego Banku Polskiego;
4) Prezes Najwyższej Izby Kontroli;
5) członkowie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji;
6) osoby, którym Prezes Rady Ministrów powierzył kierowanie ministerstwem;
7) Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych.
2. W zakresie określonym w art. 107 Konstytucji odpowiedzialność przed
Trybunałem Stanu ponoszą również posłowie i senatorowie.
Art. 2
Art. 3
Odpowiedzialność konstytucyjna obejmuje czyny, którymi osoby
wymienione w art. 1 ust. 1, w związku z zajmowanym stanowiskiem lub w zakresie
swojego urzędowania, chociażby nieumyślnie, naruszyły Konstytucję lub ustawę.
Art. 4
Prawo postawienia Prezydenta w stan oskarżenia przysługuje wyłącznie
Zgromadzeniu Narodowemu.
Art. 5
Prawo do pociągnięcia osób wymienionych w art. 1 ust. 1 pkt 2–7 do
odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu przysługuje wyłącznie Sejmowi.

Art. 5a. Prawo do pociągnięcia posła do odpowiedzialności konstytucyjnej
przysługuje wyłącznie Sejmowi.
Art. 6
Art. 7
Marszałek Sejmu kieruje wniosek do Komisji Odpowiedzialności
Konstytucyjnej, która wszczyna postępowanie.
Art. 8
Przewodniczący Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej przesyła
niezwłocznie osobie objętej wnioskiem odpis wstępnego wniosku, informując ją
o prawie do złożenia pisemnych wyjaśnień w terminie 30 dni od dnia jego otrzymania
oraz o innych uprawnieniach przysługujących tej osobie w postępowaniu przed Komisją.

Art. 8a. 1. Jeżeli zostanie ujawniona okoliczność, która mogłaby wywołać
wątpliwości co do bezstronności członka Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej
przy czynności przesłuchania przez Komisję osoby objętej wnioskiem lub świadka,
ulega on wyłączeniu z tej czynności.
2. Za okoliczność, o której mowa w ust. 1, nie może być w szczególności uznana
przynależność do określonego klubu lub koła poselskiego.
3. Wyłączenia, o którym mowa w ust. 1, dokonuje Komisja, na wniosek osoby
objętej wnioskiem, świadka lub członka Komisji; w głosowaniu nie bierze udziału
członek Komisji, którego wyłączenia głosowanie dotyczy.
Art. 9
Art. 10
1. Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej przedstawia
Zgromadzeniu Narodowemu sprawozdanie z przeprowadzonego postępowania wraz
z wnioskiem, o którym mowa w art. 9g ust. 1.
1a. Z dniem podjęcia przez Zgromadzenie Narodowe uchwały o postawieniu
Prezydenta w stan oskarżenia przed Trybunałem Stanu sprawowanie urzędu przez
Prezydenta ulega zawieszeniu.
2. Podejmując uchwałę o postawieniu Prezydenta w stan oskarżenia,
Zgromadzenie Narodowe wybiera spośród członków Zgromadzenia dwóch
oskarżycieli, z których każdy powinien spełniać warunki wymagane przez ustawę do
powołania na stanowisko sędziego.
3. Po podjęciu przez Zgromadzenie Narodowe uchwały o postawieniu
Prezydenta w stan oskarżenia Marszałek Sejmu przesyła, z zastrzeżeniem art. 13
ust. 2b, przewodniczącemu Trybunału Stanu, uchwałę Zgromadzenia Narodowego
wraz z uchwałą Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej albo wnioskiem
mniejszości, które w dalszym postępowaniu przed Trybunałem Stanu stanowią akt oskarżenia.
Art. 11
Art. 12
1. Sprawozdania i wnioski, o których mowa w art. 10 ust. 1 i art. 11 ust. 1 i 3, doręcza się odpowiednio wszystkim członkom Zgromadzenia Narodowego bądź posłom wraz z informacją o udostępnieniu do wglądu akt sprawy; akta te powinny być udostępnione przez okres nie krótszy niż 21 dni przed posiedzeniem, na którym sprawa ma być rozpatrywana.
1) Zdanie drugie utraciło moc z dniem 26 stycznia 2024 r., w zakresie, w jakim umożliwia zawieszenie w czynnościach Prezesa Narodowego Banku Polskiego wskutek podjęcia przez Sejm, bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów, uchwały o pociągnięciu Prezesa Narodowego Banku Polskiego do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu, na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 stycznia 2024 r. sygn. akt K 23/23 (Dz. U. poz. 95). 2. Sprawozdanie Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej może być przez organ, któremu zostało przedłożone, zwrócone Komisji w celu uzupełnienia postępowania; zwracając sprawozdanie organ określa kierunek i zakres dalszego postępowania Komisji.
Art. 13
Art. 14
Trybunał Stanu zostaje wybrany na pierwszym posiedzeniu Sejmu na
okres jego kadencji, z tym że zachowuje on swoje kompetencje do czasu wyboru
nowego składu Trybunału Stanu.
Art. 15
Art. 16
1. Członkowie Trybunału Stanu w związku z pełnieniem swoich funkcji otrzymują:
1) diety w wysokości 10% przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim roku kalendarzowym, ogłaszanego na podstawie art. 20 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 504) za każdy dzień udziału w pracach Trybunału Stanu;
2) zwrot poniesionych kosztów podróży i zakwaterowania. 2. Zwrot poniesionych kosztów podróży i zakwaterowania odbywa się na zasadach określonych w przepisach dotyczących ustalania należności przysługujących pracownikom z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju, wydanych na podstawie Kodeksu pracy.
Art. 17
1. Utrata stanowiska sędziego Trybunału Stanu następuje wskutek
zrzeczenia się funkcji, trwałej utraty zdolności do wykonywania czynności albo
skazania prawomocnym wyrokiem sądu.
1a. Utratę stanowiska sędziego Trybunału Stanu stwierdza, w drodze
postanowienia, Marszałek Sejmu, informując o tym Sejm.
2. W razie wygaśnięcia mandatu członka Trybunału Stanu Sejm dokonuje
wyboru uzupełniającego.
Art. 18
1. Trybunał Stanu jest sądem pierwszej instancji oraz sądem drugiej instancji.
2. W postępowaniu przed Trybunałem Stanu oraz Komisją Odpowiedzialności
Konstytucyjnej stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego,
chyba że niniejsza ustawa stanowi inaczej.
3. (uchylony)
4. W warunkach określonych w art. 2 Trybunał Stanu może zlecić Prokuratorowi
Generalnemu przeprowadzenie w określonym zakresie postępowania co do czynu
wypełniającego znamiona przestępstwa lub przestępstwa skarbowego.
5. W postępowaniu przed Trybunałem Stanu oskarżeni, świadkowie i biegli
zwolnieni są od obowiązku zachowania w tajemnicy informacji niejawnych.
Art. 19
1. W pierwszej instancji Trybunał Stanu orzeka w składzie:
przewodniczący i 4 członków.
2. W drugiej instancji Trybunał Stanu orzeka w składzie: przewodniczący
i 6 członków, z wyłączeniem sędziów, którzy uczestniczyli w rozpatrzeniu sprawy
w pierwszej instancji.
3. Jeżeli przy rozpatrywaniu sprawy przez Trybunał Stanu wyłoni się
zagadnienie prawne wymagające zasadniczej wykładni ustawy, Trybunał może
odroczyć rozpatrywanie sprawy i przekazać zagadnienie do rozstrzygnięcia pełnemu
składowi Trybunału Stanu.
4. Poza rozprawą Trybunał Stanu orzeka w składzie: przewodniczący i 2 członków.
Art. 20
Art. 23
1. Ściganie przed Trybunałem Stanu jest dopuszczalne w okresie 10 lat
od popełnienia czynu, chyba że czyn stanowi przestępstwo lub przestępstwo
skarbowe, dla którego przewidziany jest dłuższy okres przedawnienia. Okoliczność,
że sprawca nie sprawuje już urzędu lub nie piastuje funkcji, nie stoi na przeszkodzie
do wszczęcia i prowadzenia postępowania.
2. (uchylony)
3. Złożenie wstępnego wniosku, o którym mowa w art. 6 ust. 2, przerywa bieg
przedawnienia.
Art. 25 Kary orzekane przez Trybunał Stanu
Art. 26
Za czyny stanowiące przestępstwo lub przestępstwo skarbowe Trybunał Stanu orzeka kary lub środki karne przewidziane w ustawie.

Art. 26a. Jeżeli po rozpoczęciu rozprawy, a przed wydaniem wyroku, zostanie wybrany nowy skład Trybunału Stanu, rozprawę w danej instancji prowadzi od początku Trybunał Stanu w nowym składzie.

Art. 26b. W zakresie odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu senatorów stosuje się odpowiednio przepisy ustawy odnoszące się do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu posłów. W tym zakresie kompetencje Sejmu i jego organów przysługują odpowiednio Senatowi i jego organom.
Art. 27
1. Trybunał Stanu uchwala regulamin Trybunału Stanu bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby członków Trybunału Stanu. 2. Regulamin Trybunału Stanu podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”.
Art. 28
Trybunał Stanu właściwy jest również w sprawach czynów
popełnionych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, o ile w czasie
popełnienia były one zabronione pod groźbą kary. Jeżeli czyn uprzednio popełniony
polegał na chociażby nieumyślnym naruszeniu Konstytucji lub ustawy, Trybunał
Stanu ogranicza się do stwierdzenia dokonanych naruszeń prawa.

Art. 28a. 1. Kto bez zezwolenia rozpowszechnia publicznie wiadomości
z postępowania przed Komisją Odpowiedzialności Konstytucyjnej, zanim zostały
ujawnione w postępowaniu przed Trybunałem Stanu,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
2. Tej samej karze podlega, kto rozpowszechnia publicznie wiadomości
z rozprawy przed Trybunałem Stanu prowadzonej z wyłączeniem jawności.
3. Zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, udziela Przewodniczący Komisji.
Art. 29
Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia4).
4) Ustawa została ogłoszona w dniu 6 kwietnia 1982 r.
Brak wyników