Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

Obowiązuje
Artykuły 51
Wejście w życie 13.05.1983
Ostatnia zmiana 02.02.2026
art.
Widoczne: 51 z 51 artykułów
rozdzial

Rozdział 1 - Przepisy ogólne

art. 1-20
Art. 1
1. Organy administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego są
obowiązane do podejmowania działań zmierzających do ograniczania spożycia
napojów alkoholowych oraz zmiany struktury ich spożywania, inicjowania
i wspierania przedsięwzięć mających na celu zmianę obyczajów w zakresie sposobu
spożywania tych napojów, działania na rzecz trzeźwości w miejscu pracy,
przeciwdziałania powstawaniu i usuwania następstw nadużywania alkoholu, a także
wspierania działalności w tym zakresie organizacji społecznych i zakładów pracy.
2. Organy, o których mowa w ust. 1, popierają także tworzenie i rozwój
organizacji społecznych, których celem jest krzewienie trzeźwości i abstynencji,
oddziaływanie na osoby nadużywające alkoholu oraz udzielanie pomocy ich
rodzinom, jak również zapewniają warunki sprzyjające działaniom tych organizacji.
3. Organy, o których mowa w ust. 1, współdziałają również z Kościołem
Katolickim i innymi kościołami oraz związkami wyznaniowymi w zakresie
wychowania w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi.
Art. 2
1. Zadania w zakresie przeciwdziałania alkoholizmowi wykonuje się przez odpowiednie kształtowanie polityki społecznej, w szczególności:
1) tworzenie warunków sprzyjających realizacji potrzeb, których zaspokajanie motywuje powstrzymywanie się od spożywania alkoholu;
2) działalność wychowawczą i informacyjną;
3) ustalanie odpowiedniego poziomu i właściwej struktury produkcji napojów alkoholowych przeznaczanych do spożycia w kraju;
4) ograniczanie dostępności alkoholu;
5) leczenie, rehabilitację i reintegrację osób uzależnionych od alkoholu;
6) zapobieganie negatywnym następstwom nadużywania alkoholu i ich usuwanie;
7) przeciwdziałanie przemocy domowej;
8) wspieranie zatrudnienia socjalnego poprzez finansowanie centrów integracji społecznej. 2. Zadania, o których mowa w ust. 1, są realizowane zgodnie z Narodowym Programem Zdrowia, o którym mowa w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1608 oraz z 2023 r. poz. 1718), zwanym dalej „Narodowym Programem Zdrowia”.
Art. 3
1. Profilaktyka i rozwiązywanie problemów alkoholowych należą do zakresu działania Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, o którym mowa w ustawie z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym, zwanego dalej „Centrum”. 2. (uchylony) 3. (uchylony) 4. (uchylony) 5. (uchylony) 5a. (uchylony) 5b. (uchylony) 5c. (uchylony) 5d. (uchylony) 5e. (uchylony) 5f. (uchylony) 5g. (uchylony) 5h. (uchylony) 5i. (uchylony) 5j. (uchylony) 6. (uchylony)

Art. 3a. (uchylony)

Art. 3b. (uchylony)

Art. 3c. (uchylony)

Art. 3d. (uchylony)

Art. 3e. (uchylony)

Art. 3f. (uchylony)

Art. 3g. (uchylony)
Art. 4 Samorząd województwa realizuje zadania
Art. 5
Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania uwzględnia problem
trzeźwości i abstynencji wśród celów wychowania oraz zapewnia w programach
nauczania wiedzę o szkodliwości alkoholizmu dla jednostki oraz w życiu rodzinnym
i społecznym.
Art. 6
Minister właściwy do spraw zdrowia oraz minister właściwy do spraw
szkolnictwa wyższego i nauki, a także minister właściwy do spraw oświaty
i wychowania, zapewniają kształcenie niezbędnej liczby specjalistów z zakresu
działalności profilaktycznej i leczniczej oraz podejmowanie badań nad alkoholem
i związanymi z nim problemami.
Art. 7
Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego,
minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, jednostki publicznej
radiofonii i telewizji oraz inne właściwe organy i instytucje podejmują odpowiednie
działania w zakresie rozwijania i popierania różnorodnych form działalności
informacyjnej, kulturalnej i naukowej, mających na celu uświadamianie
o szkodliwości nadużywania alkoholu dla jednostki oraz życia rodzinnego i
społecznego, krzewienia trzeźwości i abstynencji oraz wykorzeniania szkodliwych
zwyczajów i sposobów picia alkoholu.
Art. 9 Obrót hurtowy w kraju napojami alkoholowymi o zawartości powyżej
Art. 10
Akty prawne wpływające na strukturę cen napojów alkoholowych
powinny służyć ograniczaniu spożycia tych napojów oraz zmianie struktury ich
spożycia na rzecz napojów o niskiej zawartości procentowej alkoholu.
Art. 11
Art. 12
Art. 13
Art. 14
Art. 15 Zakaz sprzedaży alkoholu
1. Zabrania się sprzedaży i podawania napojów alkoholowych:
1) osobom, których zachowanie wskazuje, że znajdują się w stanie nietrzeźwości;
2) osobom do lat 18;
3) na kredyt lub pod zastaw.
2. W przypadku wątpliwości co do pełnoletności nabywcy sprzedający lub
podający napoje alkoholowe uprawniony jest do żądania okazania dokumentu
stwierdzającego wiek nabywcy.
Art. 16
1 orzeczenie
1. Zabrania się wnoszenia napojów alkoholowych na teren zakładów
pracy, stadionów i innych obiektów, w których odbywają się imprezy sportowe i rozrywkowe, a także obiektów lub miejsc objętych zakazem wnoszenia napojów alkoholowych.
1a. Kierownik zakładu pracy lub osoba przez niego upoważniona odmawiają
wpuszczenia na teren zakładu pracy osoby, w stosunku do której zachodzi uzasadnione
podejrzenie, że nie zastosowała się do zakazu, o którym mowa w ust. 1, chyba że
przeprowadzona na żądanie tej osoby kontrola nie potwierdzi podejrzenia.
2. (uchylony)
3. (uchylony)
4. (uchylony)
Art. 17
2 orzeczenia
1. Przedsiębiorca niebędący pracodawcą organizujący pracę wykonywaną przez osoby fizyczne na innej podstawie niż stosunek pracy albo osoby fizyczne prowadzące na własny rachunek działalność gospodarczą może przeprowadzać kontrolę trzeźwości tych osób oraz kontrolę na obecność w ich organizmach środków działających podobnie do alkoholu. 2. W przypadkach, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio art. 221c– 221f ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 1465) oraz przepisy wydane na podstawie art. 221g tej ustawy. 3. W przypadku braku odrębnych przepisów do kontroli trzeźwości oraz kontroli na obecność środków działających podobnie do alkoholu u osób pozostających w stosunku służby przepisy, o których mowa w ust. 2, stosuje się odpowiednio.
Art. 18
Art. 19
1. Rada Ministrów, ze względu na bezpieczeństwo i porządek
publiczny, w drodze rozporządzenia, może wprowadzać na czas określony na obszarze
całego kraju albo jego części całkowity lub częściowy zakaz sprzedaży i podawania
napojów alkoholowych.
2. W sytuacjach wymagających niezwłocznego działania Rada Ministrów może
wprowadzić zakaz, o którym mowa w ust. 1, w innym trybie.
Art. 20
(uchylony) Rozdział 2 Postępowanie w stosunku do osób nadużywających alkoholu
rozdzial

Rozdział 2 - Postępowanie w stosunku do osób nadużywających alkoholu

art. 21-42
Art. 21 Definicje ustawowe
Art. 22
Art. 23
1. Członkowie rodziny osoby uzależnionej od alkoholu, dotknięci
następstwami nadużywania alkoholu przez osobę uzależnioną, uzyskują
w podmiotach określonych w art. 22 ust. 1 i 2 świadczenia zdrowotne w zakresie
terapii i rehabilitacji współuzależnienia oraz profilaktyki. Za świadczenia te od
wymienionych osób nie pobiera się opłat.
2. Dzieci osób uzależnionych od alkoholu, dotknięte następstwami nadużywania
alkoholu przez rodziców, uzyskują bezpłatnie pomoc psychologiczną
i socjoterapeutyczną w podmiotach określonych w art. 22 ust. 1 i poradniach
specjalistycznych oraz placówkach opiekuńczo-wychowawczych
i resocjalizacyjnych.
3. Pomoc niesiona dzieciom przez osoby lub instytucje może być udzielona
wbrew woli rodziców lub opiekunów będących w stanie nietrzeźwym.
Art. 24 Postępowanie w stosunku do osób nadużywających alkoholu
Osoby, które w związku z nadużywaniem alkoholu powodują rozkład życia rodzinnego, demoralizację małoletnich, uchylają się od obowiązku zaspokajania potrzeb rodziny albo systematycznie zakłócają spokój lub porządek pub- liczny, kieruje się na badanie przez biegłego w celu wydania opinii w przedmiocie uzależnienia od alkoholu i wskazania rodzaju zakładu leczniczego.
Art. 25
Art. 26 Obowiązek leczenia odwykowego
1. Osoby, o których mowa w art. 24, jeżeli uzależnione są od alkoholu,
zobowiązać można do poddania się leczeniu w stacjonarnym lub niestacjonarnym
zakładzie lecznictwa odwykowego.
2. O zastosowaniu obowiązku poddania się leczeniu w zakładzie lecznictwa
odwykowego orzeka sąd rejonowy właściwy według miejsca zamieszkania lub pobytu
osoby, której postępowanie dotyczy, w postępowaniu nieprocesowym.
3. Sąd wszczyna postępowanie na wniosek gminnej komisji rozwiązywania
problemów alkoholowych lub prokuratora. Do wniosku dołącza się zebraną
dokumentację wraz z opinią biegłego, jeżeli badanie przez biegłego zostało
przeprowadzone.
Art. 27
1. W razie gdy w stosunku do osoby, której postępowanie dotyczy, brak
jest opinii biegłego w przedmiocie uzależnienia od alkoholu, sąd zarządza poddanie
tej osoby odpowiednim badaniom.
2. Sąd może, jeżeli na podstawie opinii biegłego uzna to za niezbędne, zarządzić
oddanie badanej osoby pod obserwację w zakładzie leczniczym na czas nie dłuższy
niż 2 tygodnie. W wyjątkowych wypadkach, na wniosek zakładu, sąd może termin ten
przedłużyć do 6 tygodni.
3. Przed wydaniem postanowienia sąd wysłuchuje osobę, której postępowanie
dotyczy.
4. Na postanowienie zarządzające oddanie pod obserwację do zakładu
przysługuje zażalenie.
Art. 28
1. W razie zarządzenia przez sąd badania przez biegłego lub oddania
pod obserwację w zakładzie leczniczym osoba, której postępowanie dotyczy,
obowiązana jest poddać się badaniom psychologicznym i psychiatrycznym oraz
zabiegom niezbędnym do wykonania podstawowych badań laboratoryjnych pod
warunkiem, że są dokonywane przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje zawodowe z zachowaniem wskazań wiedzy lekarskiej i nie zagrażają zdrowiu tej osoby.
2. (uchylony)

Art. 28a. Minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z Ministrem
Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, tryb powoływania biegłych
w przedmiocie uzależnienia od alkoholu, sposób sporządzania opinii oraz warunki
i sposób dokonywania badań niezbędnych do wydania opinii w przedmiocie
uzależnienia od alkoholu, uwzględniając ochronę dóbr osobistych osoby badanej.
Art. 29
Orzeczenie o obowiązku poddania się leczeniu zapada po
przeprowadzeniu rozprawy, która powinna odbyć się w terminie jednego miesiąca od
dnia wpływu wniosku.
Art. 30 Przymusowe doprowadzenie na rozprawę
1. W razie nieusprawiedliwionego niestawiennictwa na rozprawę lub
uchylania się od zarządzonego poddania się badaniu przez biegłego albo obserwacji
w zakładzie leczniczym sąd może zarządzić przymusowe doprowadzenie przez organ Policji.
2. Jeżeli zarządzenie przymusowego doprowadzenia dotyczy żołnierza,
wykonuje je Żandarmeria Wojskowa lub wojskowy organ porządkowy.

Art. 30a. Sąd może zarządzić przeprowadzenie przez kuratora sądowego
wywiadu środowiskowego w celu ustalenia okoliczności wskazujących na
nadużywanie alkoholu przez osobę, której postępowanie dotyczy, oraz zakłócania
przez nią spokoju lub porządku publicznego, a także jej relacji w rodzinie, zachowania
się w stosunku do małoletnich i stosunku do pracy.
Art. 31
Art. 32
1. Sąd wzywa osobę, w stosunku do której orzeczony został prawomocnie obowiązek poddania się leczeniu odwykowemu, do stawienia się dobrowolnie w oznaczonym dniu we wskazanym zakładzie lecznictwa odwykowego w celu poddania się leczeniu, z zagrożeniem zastosowania przymusu w wypadku uchylania się od wykonania tego obowiązku. 2. Osoba, w stosunku do której orzeczony został obowiązek poddania się leczeniu odwykowemu, związanemu z pobytem w stacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego, nie może opuszczać terenu tego zakładu bez zezwolenia kierownika zakładu. 3. Sąd zarządza przymusowe doprowadzenie do zakładu leczniczego osoby uchylającej się od wykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1 i 2, przez organ Policji. 4. Jeżeli zarządzenie przymusowego doprowadzenia dotyczy żołnierza, wykonuje je Żandarmeria Wojskowa lub wojskowy organ porządkowy.

Art. 32[1]. Zakłady lecznicze przyjmują na leczenie poza kolejnością osoby obowiązane do leczenia odwykowego na podstawie art. 26 do wykorzystania limitu miejsc stanowiących 20% ogółu miejsc przeznaczonych do leczenia odwykowego w zakładzie leczniczym.
Art. 33
Art. 34
Art. 35
Art. 36
Art. 37
1. W okręgowych ośrodkach wychowawczych, zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich prowadzi się leczenie odwykowe nieletnich uzależnionych od alkoholu dostępnymi metodami i środkami, zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy, przez osoby legitymujące się posiadaniem fachowych kwalifikacji do ich stosowania oraz działania związane z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych. 2. Nieletni uzależnieni od alkoholu umieszczeni w okręgowych ośrodkach wychowawczych, zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich, mają obowiązek poddania się zarządzonemu leczeniu odwykowemu. 3. Leczenie odwykowe, o którym mowa w ust. 2, zarządza dyrektor okręgowego ośrodka wychowawczego, zakładu poprawczego lub schroniska dla nieletnich w stosunku do małoletniego za zgodą przedstawiciela ustawowego, a w razie jej braku, jak również w stosunku do osoby pełnoletniej – za zezwoleniem sądu wykonującego orzeczenie, wydanym po zasięgnięciu opinii biegłego.
Art. 38
W zakładach karnych i aresztach śledczych prowadzi się leczenie
odwykowe i rehabilitację osób uzależnionych od alkoholu osadzonych w tych
jednostkach oraz działania związane z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów
alkoholowych.
Art. 39
Art. 40
Art. 41 Gminne zadania przeciwdziałania alkoholizmowi
Art. 42
rozdzial

Rozdział 3 - Przepisy karne

art. 43-47
Art. 43
Art. 44
Kto wbrew szczególnemu obowiązkowi nadzoru dopuszcza do
sprzedawania, podawania lub spożywania napojów alkoholowych na terenie zakładu
pracy, jak również powziąwszy wiadomość o sprzedawaniu, podawaniu lub
spożywaniu na terenie zakładu pracy takich napojów nie podejmie prawem
przewidzianego postępowania,
podlega karze grzywny.
Art. 45
Art. 46
1 orzeczenie
1. Napojem alkoholowym w rozumieniu niniejszej ustawy jest produkt przeznaczony do spożycia zawierający alkohol etylowy pochodzenia rolniczego w stężeniu przekraczającym 0,5% objętościowych alkoholu. 2. Stan po użyciu alkoholu zachodzi, gdy zawartość alkoholu w organizmie wynosi lub prowadzi do:
1) stężenia we krwi od 0,2‰ do 0,5‰ alkoholu albo
2) obecności w wydychanym powietrzu od 0,1 mg do 0,25 mg alkoholu w 1 dm3. 3. Stan nietrzeźwości zachodzi, gdy zawartość alkoholu w organizmie wynosi lub prowadzi do:
1) stężenia we krwi powyżej 0,5‰ alkoholu albo
2) obecności w wydychanym powietrzu powyżej 0,25 mg alkoholu w 1 dm3.
Art. 47
1 orzeczenie
1. Jeżeli zachodzi podejrzenie, że przestępstwo lub wykroczenie zostało popełnione po spożyciu alkoholu, osoba podejrzana może być poddana badaniu koniecznemu do ustalenia zawartości alkoholu w organizmie, w szczególności zabiegowi pobrania krwi. Zabiegu pobrania krwi dokonuje osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje zawodowe. 2. Minister właściwy do spraw zdrowia i minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości określą, w drodze rozporządzenia, warunki i sposób przeprowadzania badań w celu ustalenia zawartości alkoholu w organizmie, sposób ich dokumentowania oraz weryfikacji, mając na uwadze konieczność zapewnienia sprawnego przeprowadzania badań oraz zagwarantowania wiarygodności ich wyników. Rozdział 4 Przepisy przejściowe i końcowe
rozdzial

Rozdział 4 - Przepisy przejściowe i końcowe

art. 48-51
Art. 48
1. Przez użyte w dotychczasowych przepisach określenie „stan wskazujący na użycie alkoholu” rozumie się stan po użyciu alkoholu. 2. (pominięty)
Art. 49
Traci moc ustawa z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu
(Dz. U. poz. 434, z 1969 r. poz. 95 oraz z 1971 r. poz. 115).
Art. 51
Ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia jej ogłoszenia10).
10) Ustawa została ogłoszona w dniu 12 listopada 1982 r.
Brak wyników