Ustawa z dnia 12 września 2002 r. o portowych urządzeniach do odbioru odpadów oraz pozostałości ładunkowych ze statków

Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1) IMO – oznacza to Międzynarodową Organizację Morską;
2) Konwencji Helsińskiej 1992 r. – oznacza to Konwencję o ochronie środowiska morskiego obszaru Morza Bałtyckiego, sporządzoną w Helsinkach dnia 9 kwietnia 1992 r. (Dz. U. z 2000 r. poz. 346);
3) Konwencji MARPOL – oznacza to Międzynarodową konwencję o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki, 1973 r., sporządzoną w Londynie dnia 2 listopada 1973 r., zmienioną Protokołem uzupełniającym sporządzonym w Londynie dnia 17 lutego 1978 r. (Dz. U. z 1987 r. poz. 101 i 102, z 2016 r. poz. 1979, z 2017 r. poz. 1449 oraz z 2018 r. poz. 1714 i 1970) oraz Protokołem uzupełniającym sporządzonym w Londynie dnia 26 września 1997 r. (Dz. U. z 2005 r. poz. 1679);
4) odpadach ze statków – oznacza to wszelkie zanieczyszczenia powstałe w czasie eksploatacji statku, wymienione w Załącznikach I, IV, V i VI Konwencji MARPOL, oraz odpady związane z ładunkiem, niebędące pozostałościami ładunkowymi, wymienione w wytycznych do wdrażania Załącznika V Konwencji MARPOL – do momentu przekazania ich do portowych urządzeń odbiorczych;
5) pozostałościach ładunkowych – oznacza to pozostałości jakiegokolwiek ładunku na pokładzie, w ładowniach lub zbiornikach statku, które pozostają po
2) Obecnie ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2020 r. poz. 797 i 875), na podstawie art. 203 wymienionej ustawy, która weszła w życie z dniem 23 stycznia 2013 r. 27.08.2020 zakończeniu operacji przeładunkowych i czyszczenia, jak również nadwyżki ładunku i rozlewy substancji ciekłych powstałe podczas operacji przeładunkowych;
6) podmiocie zarządzającym portem lub przystanią morską – oznacza to podmioty utworzone na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich (Dz. U. z 2020 r. poz. 998 i 1086);
7) innych podmiotach zarządzających terenami znajdującymi się w granicach portów lub przystani morskich – oznacza to podmioty inne niż wymienione w pkt 6, posiadające nabrzeża, z których korzystają statki, i prowadzące przeładunki, w tym: stocznie, bazy promowe i bazy przeładunkowe;
8) planie gospodarowania odpadami ze statków oraz pozostałościami ładunkowymi
– oznacza to plan opracowany w tym zakresie przez podmiot zarządzający portem lub przystanią morską i zatwierdzony zgodnie z przepisami ustawy;
9) portowych urządzeniach odbiorczych – oznacza to wszelkie urządzenia stałe, ruchome i pływające, przeznaczone do odbioru i gospodarowania odpadami ze statków oraz pozostałościami ładunkowymi;
10) statkach – oznacza to statki w rozumieniu art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 września 2001 r. – Kodeks morski (Dz. U. z 2018 r. poz. 2175);
11) odpowiedniej przepustowości portowych urządzeń odbiorczych – oznacza, że urządzenia te zapewniają odbiór wszystkich rodzajów i ilości odpadów ze statków korzystających z portu lub przystani morskiej;
12) portach lub przystaniach morskich – oznacza to porty lub przystanie morskie w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich.

1. Przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, stosuje się do:
1) statków korzystających z portów lub przystani morskich;
2) podmiotów zarządzających portami lub przystaniami morskimi;
3) innych podmiotów zarządzających terenami znajdującymi się w granicach portów lub przystani morskich. 2. Obowiązki statków w zakresie zdawania przez nie odpadów ze statków i pozostałości ładunkowych do portowych urządzeń odbiorczych oraz zasady udzielania im zwolnień z tych obowiązków określa art. 10 ustawy z dnia 16 marca 27.08.2020 1995 r. o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki (Dz. U. z 2017 r. poz. 2000, z 2019 r. poz. 2303 oraz z 2020 r. poz. 284). 3. Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej może wyłączyć, w drodze rozporządzenia, stosowanie przepisów ustawy w stosunku do:
1) innych podmiotów zarządzających terenami znajdującymi się w granicach portów lub przystani morskich posiadających nabrzeża, z których korzystają statki o ustalonym harmonogramie podróży z częstymi i regularnymi zawinięciami do tych nabrzeży;
2) podmiotów zarządzających stoczniami i bazami przeładunkowymi. 4. W rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 3, minister właściwy do spraw gospodarki morskiej określi zakres i tryb stosowanego wyłączenia, mając na względzie rodzaj prowadzonej działalności. Rozdział 2 Portowe urządzenia do odbioru odpadów i pozostałości ładunkowych ze statków

1. Podmiot zarządzający portem lub przystanią morską jest obowiązany do przekazywania armatorom, kapitanom statków lub agentom reprezentującym armatora informacji o trybie i sposobie odbioru odpadów ze statków oraz znaczeniu dla ochrony środowiska morskiego właściwego odbioru odpadów i pozostałości ładunkowych ze statków, zwanych dalej „informacjami”. 2. Informacje, o których mowa w ust. 1, powinny być aktualne i dostępne w każdym czasie, w tym dostępne i aktualizowane na stronie internetowej podmiotu zarządzającego portem lub przystanią morską. 3. Zakres i sposób podawania informacji o trybie i sposobie odbioru odpadów ze statków powinien obejmować w szczególności:
1) lokalizację portowych urządzeń odbiorczych na planie lub mapie, o ile to możliwe;
2) rodzaje odpadów ze statków przyjmowanych do portowych urządzeń odbiorczych;
3) Dane dotyczące ogłoszenia niniejszego aktu dotyczą jego ogłoszenia w polskim wydaniu specjalnym Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej. 27.08.2020
3) wykaz odbiorców odpadów, oferowanych przez nich usług oraz dane umożliwiające kontakt z tymi odbiorcami;
4) procedury odbioru;
5) system opłat;
6) procedury informowania o niewystarczającej przepustowości portowych urządzeń odbiorczych. 4. Podmiot zarządzający portem lub przystanią morską może do zakresu informacji, o którym mowa w ust. 3, dołączyć informacje dotyczące odbiorców odpadów świadczących usługi związane z odbiorem pozostałości ładunkowych. 5. W sytuacji kiedy podmiot zarządzający portem lub przystanią morską nie jest w stanie przyjąć do portowych urządzeń odbiorczych określonych rodzajów i ilości odpadów ze statków, ma on obowiązek poinformowania o tym fakcie kapitana statku lub agenta reprezentującego armatora niezwłocznie po otrzymaniu powiadomienia ze statku o zamiarze przekazania odpadów ze statków. 6. W przypadku, o którym mowa w ust. 5, podmiot zarządzający portem lub przystanią morską jest obowiązany do wydania statkowi odpowiedniego potwierdzenia tego faktu i wskazania najbliższego portu lub przystani morskiej gotowej do odbioru odpadów oraz pozostałości ładunkowych.

Art. 8a. Jeżeli podmiot zarządzający portem lub przystanią morską posiada informacje o braku dostępnych odpowiednich urządzeń do odbioru odpadów ze statków w następnym porcie zawinięcia statku, jest obowiązany do przekazania tych informacji kapitanowi statku.

Art. 8b. W przypadku stwierdzenia przez kapitana statku zawijającego do portu lub przystani morskiej niewłaściwego funkcjonowania portowych urządzeń odbiorczych lub niepoinformowania przez podmiot zarządzający portem lub przystanią morską o tym fakcie kapitana statku kapitan ma prawo zgłosić nieprawidłowości do dyrektora właściwego urzędu morskiego. Rozdział 3 Plany gospodarowania odpadami ze statków

1. Podmiot zarządzający portem lub przystanią morską, z zastrzeżeniem ust. 2, jest obowiązany do opracowania planu gospodarowania odpadami oraz pozostałościami ładunkowymi ze statków. 27.08.2020 2. Inne podmioty zarządzające terenami znajdującymi się w granicach portów lub przystani morskich są obowiązane do przestrzegania planu, o którym mowa w ust. 1. 2a. Plan gospodarowania odpadami oraz pozostałościami ładunkowymi ze statków podlega, przed jego zatwierdzeniem, konsultacjom z użytkownikami portu. 3. Plany gospodarowania odpadami oraz pozostałościami ładunkowymi ze statków podlegają zatwierdzeniu, w trybie decyzji administracyjnej wydanej przez:
1) marszałka województwa – dla portów o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej, po jej uprzednim uzgodnieniu, w trybie decyzji administracyjnej, z dyrektorem właściwego urzędu morskiego;
2) starostę – dla innych portów i przystani morskich, po jej uprzednim uzgodnieniu, w trybie decyzji administracyjnej, z dyrektorem właściwego urzędu morskiego. 4. Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej, kierując się potrzebą ujednolicenia procedur związanych z zatwierdzaniem portowych planów gospodarowania odpadami, określi, w drodze rozporządzenia:
1) szczegółowy zakres portowych planów gospodarowania odpadami oraz pozostałościami ładunkowymi ze statków;
2) zakres i wzór wniosku w sprawie zatwierdzania tych planów oraz tryb ich składania i zatwierdzania;
3) warunki, jakie powinny spełniać plany, programy i inne opracowania dotyczące gospodarowania odpadami ze statków oraz pozostałościami ładunkowymi, sporządzone przed dniem wejścia w życie ustawy, aby mogły być uznane jako spełniające wymagania jej przepisów. Rozdział 4 Opłaty związane z gospodarowaniem odpadami ze statków i pozostałościami ładunkowymi ze statków

1. Statki wnoszą opłatę za odbiór odpadów ze statków, zwaną dalej „opłatą”. Opłata może być pobierana wraz z opłatami portowymi, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich, pod warunkiem zapewnienia możliwości odróżnienia jej od tych opłat. 2. Opłata jest pokrywana przez statek bez względu na to, czy korzysta on, czy nie korzysta z portowych urządzeń odbiorczych. 27.08.2020 3. Opłata obejmuje następujące kategorie odpadów ze statków:
1) odpady olejów i ich mieszanin z wodą z przestrzeni maszynowej, takie jak wody zęzowe, szlamy i zużyte oleje przepracowane – wymienione w Załączniku I Konwencji MARPOL;
2) odpady powstające na statku – wymienione w Załączniku V Konwencji MARPOL, włączając w to odpady związane z ładunkiem, inne niż pozostałości ładunkowe, zgodnie z Wytycznymi do wdrożenia przepisów Załącznika V;
3) ścieki – wymienione w Załączniku IV Konwencji MARPOL. 4. Odbiór dodatkowych ilości odpadów ze statków nieobjętych opłatą, o której mowa w ust. 1, następuje za opłatą dodatkową. 5. Odbiór odpadów ze statków w czasie i w warunkach innych niż ustalone przez zarządzającego portem lub przystanią morską w przepisach portowych następuje za opłatą specjalną. 6. Wysokość opłat, o których mowa w ust. 4 i 5, ustala zarządzający portem lub przystanią morską. 7. Opłaty, o których mowa w ust. 1, 4 i 5, są wnoszone przez statek na rzecz podmiotu zarządzającego portem lub przystanią morską.

1. Nadzór nad przestrzeganiem przepisów ustawy sprawuje minister właściwy do spraw gospodarki morskiej za pośrednictwem dyrektorów właściwych urzędów morskich. 2. Inne organy administracji publicznej sprawują nadzór nad przestrzeganiem przepisów ustawy w zakresie i trybie określonym odrębnymi przepisami. 27.08.2020 Rozdział 5a Przepisy karne

Art. 12a. 1. Kto, zarządzając portem lub przystanią morską:
1) nie zapewnia statkom korzystającym z portu lub przystani morskiej dostępu do znajdujących się na jego terenie portowych urządzeń do odbioru odpadów ze statków oraz pozostałości ładunkowych w sposób i w zakresie określonym przepisami ustawy,
2) nie zapewnia odbioru przez portowe urządzenia odbiorcze odpadów ze statków, wymienionych w art. 6 ust. 1,
3) nie sporządza okresowych raportów obejmujących dane dotyczące funkcjonowania i stopnia wykorzystania portowych urządzeń odbiorczych,
4) nie przekazuje armatorom, kapitanom statków lub agentom reprezentującym armatora informacji o trybie i sposobie odbioru odpadów ze statków,
5) nie informuje kapitana statku lub agenta reprezentującego armatora o braku możliwości przyjęcia do portowych urządzeń odbiorczych określonych rodzajów i ilości odpadów ze statków,
6) nie wydaje statkowi potwierdzenia faktu braku możliwości przyjęcia do portowych urządzeń odbiorczych określonych rodzajów i ilości odpadów ze statków i nie wskazuje najbliższego portu lub przystani morskiej gotowej do odbioru odpadów oraz pozostałości ładunkowych,
7) nie opracowuje planu gospodarowania odpadami oraz pozostałościami ładunkowymi ze statków
– podlega karze grzywny. 2. Orzekanie w sprawach o czyny, o których mowa w ust. 1, następuje w trybie przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Rozdział 6 Zmiany w przepisach obowiązujących
Art. 13–15. (pominięte)4)
4) Zamieszczone w obwieszczeniu Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 lipca 2020 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o portowych urządzeniach do odbioru odpadów oraz pozostałości ładunkowych ze statków (Dz. U. poz. 1344). 27.08.2020 Rozdział 7 Przepisy przejściowe i końcowe

W ustawie z dnia 16 marca 1995 r. o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez
statki (Dz. U. z 1995 r. Nr 47, poz. 243, z 2000 r. Nr 109, poz. 1156 oraz z 2001 r. Nr
111, poz. 1197 i Nr 125, poz. 1368 ) wprowadza się następujące zmiany:
1) w art. 1 w pkt 1 lit. b) otrzymuje brzmienie:
„b) Konwencji o ochronie środowiska morskiego obszaru Morza Bałtyckiego,
sporządzonej w Helsinkach dnia 9 kwietnia 1992 r. (Dz.U z 2000 r. Nr 28,
poz. 346), zwanej dalej „Konwencją Helsińską 1992,”;
2) w art. 5, w art. 15, w art. 16 w ust. 1 w zdaniu wstępnym, w art. 21 w ust. 1 w pkt
3, w art. 22 w ust. 1 i 2 oraz w art. 23 w ust. 1 i 2 użyte w różnych przypadkach
wyrazy „Konwencja helsińska” zastępuje się użytymi w odpowiednich przypadkach wyrazami „Konwencja Helsińska 1992”;
3) po art. 9 dodaje się art. 9a w brzmieniu:
„Art. 9a. Zabrania się:
1) spalania odpadów innych niż odpady powstające w wyniku normalnej eksploatacji statku:
a) na każdym statku znajdującym się w polskich obszarach morskich,
b) na statkach o polskiej przynależności, znajdujących się
w obszarze Morza Bałtyckiego,
2) spalania odpadów powstałych w wyniku normalnej eksploatacji
statku na statkach znajdujących się w obszarze polskiego morza
terytorialnego i morskich wód wewnętrznych.”;
4) art. 10 otrzymuje brzmienie:
„Art. 10.1. Kapitan statku, z wyjątkiem statku rybackiego oraz statku sportowego uprawnionego do przewozu mniej niż 12 osób, przed zawinięciem do portu znajdującego się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany do poinformowania portu o odpadach
znajdujących się na statku.
2. Kapitan statku o polskiej przynależności, z wyjątkiem statku rybackiego oraz statku sportowego uprawnionego do przewozu
mniej niż 12 osób, przed zawinięciem do portów państw stron
Konwencji Helsińskiej 1992 i portów państw członkowskich Unii
Europejskiej jest zobowiązany do poinformowania portu
o odpadach znajdujących się na statku.
3. Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej określi, w drodze rozporządzenia, tryb przekazywania informacji portom oraz
zainteresowanym podmiotom o odpadach znajdujących się na
statku, zakres wymaganych informacji, wzory obowiązujących
formularzy, biorąc pod uwagę przepisy art. 5, 7 i 12 ustawy z dnia
12 września 2002 r. o portowych urządzeniach do odbioru odpadów oraz pozostałości ładunkowych ze statków (Dz. U. z 2002 r.
Nr 166, poz. 1361).
4. Statek podczas postoju w porcie, przystani morskiej lub stoczni
na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany,
z zastrzeżeniem ust. 5 i 8, zdać do portowych urządzeń odbiorczych wszystkie odpady i pozostałości ładunkowe, których zrzut
do morza nie jest dozwolony na Morzu Bałtyckim.
5. Statek może zatrzymać znikome ilości odpadów, których oddanie
do portowych urządzeń odbiorczych jest nieuzasadnione.
6. Organy portowej inspekcji sanitarnej mogą uzależnić przyjęcie
odpadów ze statków oraz usunięcie wód balastowych od wyniku
przeprowadzonej inspekcji.
7. Organizację i system opłat za odbiór odpadów ze statków oraz
pozostałości ładunkowych określają przepisy ustawy z dnia 12
września 2002 r. o portowych urządzeniach do odbioru odpadów
oraz pozostałości ładunkowych ze statków.
8. Dyrektor właściwego urzędu morskiego może udzielić zwolnienia
od obowiązku każdorazowego zdawania odpadów i pozostałości
ładunkowych przed opuszczeniem portu statkom odbywającym
podróże morskie na stałych liniach żeglugowych.
9. Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej, mając na uwadze względy ochrony środowiska morskiego, określi, w drodze
rozporządzenia, zasady i tryb udzielania zwolnień z obowiązku
każdorazowego zdawania odpadów w porcie.”;
5) po art. 10 dodaje się art. 10a w brzmieniu:
„Art. 10a.1. Armator statku przewożącego ładunki niebezpieczne lub zanieczyszczające, zdążającego do portu morskiego lub na kotwicowiska położone w polskich obszarach morskich, a także statek wychodzący z portu morskiego, jest obowiązany odpowiednio przed
przybyciem lub wyjściem statku poinformować dyrektora właściwego urzędu morskiego o rodzaju przewożonego ładunku, zamierzonej trasie i czasie podróży oraz stanie bezpieczeństwa statku.
2. Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej, mając na uwadze potrzebę stworzenia jednolitych procedur informowania dyrektorów urzędów morskich, określi, w drodze rozporządzenia,
zasady i tryb przekazywania oraz zakres informacji, o których
mowa w ust. 1.”;
6) w art. 16 w ust. 3 wyrazy „załącznika V Konwencji helsińskiej” zastępuje się
wyrazami „Konwencji Helsińskiej 1992”;
7) w art. 19 w pkt 1 wyrazy „w art. 9 ust. 4 Konwencji helsińskiej” zastępuje się
wyrazami „w Konwencji Helsińskiej 1992”;
8) w art. 24 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„1. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określi:
1) sposób organizacji zwalczania zagrożeń i zanieczyszczeń na morzu,
2) jednostki organizacyjne współdziałające w zakresie zwalczania zagrożeń na morzu z Morską Służbą Poszukiwania i Ratownictwa,
3) podmiot właściwy do opracowania krajowego planu zwalczania zagrożeń i zanieczyszczeń środowiska morskiego i jego elementy składowe,
4) zadania organów administracji morskiej w zakresie funkcjonowania
systemu zwalczania zanieczyszczeń na morzu,
5) zadania i uprawnienia Morskiej Służby Poszukiwania i Ratownictwa
w organizowaniu i koordynowaniu akcji zwalczania zagrożeń lub zanieczyszczeń na morzu,
6) zasady i sposób udostępniania w ramach współpracy międzynarodowej
informacji o gotowości do zwalczania zagrożeń i zanieczyszczeń środowiska morskiego,
mając na względzie celowość i sprawność działań na rzecz ochrony środowiska morskiego, a także zgodność z postanowieniami konwencji i umów
międzynarodowych oraz zaleceń organizacji międzynarodowych w tym zakresie.”;
9) w art. 26 w pkt 1:
a) w zdaniu wstępnym po wyrazach „Konwencji MARPOL 1973/78” dodaje
się wyrazy „i Konwencji Helsińskiej 1992”,
b) lit. a) otrzymuje brzmienie:
„a) przeprowadzić, na statku w porcie lub bazie przeładunkowej na morzu,
inspekcje w zakresie i trybie przewidzianym w art. 28 oraz kontrole
książek zapisów olejowych, ładunkowych i odpadów powstających na
statku w celu ustalenia, czy ze statku nie dokonano zrzutu szkodliwych
substancji z naruszeniem postanowień Konwencji; wyniki inspekcji ujmuje się w sprawozdaniu, które przekazuje się kapitanowi statku,”;
10) w art. 28 w ust. 3 po wyrazach „wpłynąć na” dodaje się wyraz „nieuzasadnione”;
11) po art. 36 dodaje się art. 36a w brzmieniu:
„Art. 36a. Armator statku przewożącego ładunki niebezpieczne lub zanieczyszczające, który nie przekazuje informacji, o których mowa w
art. 10a, podlega karze pieniężnej do wysokości 50 000 SDR.”;
12) w art. 37:
a) pkt 2 otrzymuje brzmienie:
„2) nie prowadzi w sposób zgodny z wymogami Konwencji MARPOL
1973/78 książki zapisów olejowych, ładunkowych i odpadów powstających na statku,”,
b) pkt 4 otrzymuje brzmienie:
„4) powoduje zanieczyszczenie środowiska morskiego,”,
c) pkt 8 otrzymuje brzmienie:
„8) narusza przepisy dotyczące zdawania odpadów do portowych urządzeń
odbiorczych i nie informuje portu o odpadach ze statków znajdujących
się na statku lub pozostałościach ładunkowych,”,
d) dodaje się pkt 10 w brzmieniu:
„10) narusza przepisy dotyczące spalania odpadów na statku.”;
13) użyte w ustawie każdorazowo w różnych przypadkach wyrazy:
a) „Minister Transportu i Gospodarki Morskiej” zastępuje się użytymi
w odpowiednich przypadkach wyrazami „minister właściwy do spraw gospodarki morskiej”,
b) „Minister Spraw Wewnętrznych” zastępuje się użytymi w odpowiednich
przypadkach wyrazami „minister właściwy do spraw wewnętrznych”,
c) „Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Wodnych i Leśnictwa” zastępuje
się użytymi w odpowiednich przypadkach wyrazami „minister właściwy do
spraw środowiska” .