Uchwalenie: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny
Wejscie w życie: 1 września 1998
Ostatnia Zmiana: 24 czerwca 2020
Kodeks Karny
Art. 41. § 1. Sąd może orzec zakaz zajmowania określonego stanowiska albo
wykonywania określonego zawodu, jeżeli sprawca nadużył przy popełnieniu
przestępstwa stanowiska lub wykonywanego zawodu albo okazał, że dalsze
zajmowanie stanowiska lub wykonywanie zawodu zagraża istotnym dobrom
chronionym prawem.
§ 1a. Sąd może orzec zakaz zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk,
wykonywania wszelkich lub określonych zawodów albo działalności, związanych
z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub z opieką nad nimi na czas
określony albo dożywotnio w razie skazania na karę pozbawienia wolności za umyślne
przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu na szkodę małoletniego. Sąd orzeka zakaz
zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub
określonych zawodów albo działalności, związanych z wychowaniem, edukacją,
leczeniem małoletnich lub z opieką nad nimi na czas określony albo dożywotnio
w razie skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na
szkodę małoletniego.
§ 1b. Sąd orzeka dożywotnio zakaz, o którym mowa w § 1a, w razie ponownego
skazania sprawcy w warunkach określonych w tym przepisie.
§ 2. Sąd może orzec zakaz prowadzenia określonej działalności gospodarczej
w razie skazania za przestępstwo popełnione w związku z prowadzeniem takiej
działalności, jeżeli dalsze jej prowadzenie zagraża istotnym dobrom chronionym
prawem.
Art. 41a. § 1. Sąd może orzec zakaz przebywania w określonych środowiskach
lub miejscach, kontaktowania się z określonymi osobami, zbliżania się do określonych
osób lub opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu, jak również nakaz
okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym, w razie
skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę
małoletniego lub inne przestępstwo przeciwko wolności oraz w razie skazania za
umyślne przestępstwo z użyciem przemocy, w tym zwłaszcza przemocy wobec osoby
najbliższej. Zakaz lub nakaz może być połączony z obowiązkiem zgłaszania się do
Policji lub innego wyznaczonego organu w określonych odstępach czasu, a zakaz
zbliżania się do określonych osób – również kontrolowany w systemie dozoru
elektronicznego.
§ 2. Sąd orzeka zakaz przebywania w określonych środowiskach lub miejscach,
kontaktowania się z określonymi osobami, zbliżania się do określonych osób lub
opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu, jak również nakaz
okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym, w razie
skazania na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania
za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę
małoletniego. Zakaz lub nakaz może być połączony z obowiązkiem zgłaszania się do
Policji lub innego wyznaczonego organu w określonych odstępach czasu, a zakaz
zbliżania się do określonych osób – również kontrolowany w systemie dozoru
elektronicznego.
§ 3. Sąd może orzec zakaz przebywania w określonych środowiskach lub
miejscach, kontaktowania się z określonymi osobami, zbliżania się do określonych
osób lub opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu dożywotnio w razie
ponownego skazania sprawcy w warunkach określonych w § 2.
§ 3a. W razie orzeczenia nakazu okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego
wspólnie z pokrzywdzonym za przestępstwa określone w rozdziałach XXV i XXVI
sąd orzeka na ten sam okres zakaz zbliżania się do pokrzywdzonego.
§ 4. Orzekając zakaz zbliżania się do określonych osób, sąd wskazuje odległość
od osób chronionych, którą skazany obowiązany jest zachować.
§ 5. Orzekając nakaz okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie
z pokrzywdzonym, sąd określa termin jego wykonania.
Art. 41b. § 1. Sąd może orzec zakaz wstępu na imprezę masową, jeżeli
przestępstwo zostało popełnione w związku z taką imprezą lub w razie skazania za
występek o charakterze chuligańskim, a udział sprawcy w imprezach masowych
zagraża dobrom chronionym prawem. Sąd orzeka zakaz wstępu na imprezę masową
w wypadkach wskazanych w ustawie.
§ 2. Zakaz wstępu na imprezę masową obejmuje wszelkie imprezy masowe na
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz mecze piłki nożnej rozgrywane przez
polską kadrę narodową lub polski klub sportowy poza terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej.
§ 3. Orzekając zakaz wstępu na imprezę masową za czyn popełniony w związku
z masową imprezą sportową, sąd może orzec obowiązek przebywania skazanego
w czasie trwania niektórych imprez masowych objętych zakazem w miejscu stałego
pobytu lub w innym wyznaczonym miejscu, z zastosowaniem systemu dozoru
elektronicznego.
§ 4. Sąd orzeka zakaz wstępu na imprezę masową i obowiązek określony w § 3,
w razie ponownego skazania sprawcy za przestępstwo popełnione w związku
z imprezą masową.
§ 5. W szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może orzec, że po upływie
okresu, na który orzeczono obowiązek określony w § 3, skazany będzie obowiązany
do stawiennictwa w czasie trwania niektórych imprez masowych objętych zakazem
w jednostce organizacyjnej Policji lub w miejscu określonym przez właściwego, ze
względu na miejsce zamieszkania skazanego, komendanta powiatowego, rejonowego
lub miejskiego Policji.
§ 6. Łączny czas stosowania wobec skazanego obowiązków, określonych w § 3
i 5, nie może przekroczyć okresu orzeczonego wobec skazanego zakazu wstępu na
imprezę masową.
§ 7. Jeżeli z okoliczności wynika, że wykonanie obowiązku określonego
w § 3 jest niemożliwe lub jego orzeczenie jest oczywiście niecelowe, w miejsce tego
obowiązku orzeka się obowiązek stawiennictwa skazanego w czasie trwania
niektórych imprez masowych objętych zakazem w jednostce organizacyjnej Policji
lub w miejscu określonym przez właściwego, ze względu na miejsce zamieszkania
skazanego, komendanta powiatowego, rejonowego lub miejskiego Policji.
§ 8. Nakładając obowiązek, o którym mowa w § 3, 5 lub 7, sąd określa imprezy
masowe, w czasie trwania których obowiązek ten ma być wykonywany, wskazując
w szczególności nazwy dyscyplin sportowych, nazwy klubów sportowych oraz zakres
terytorialny imprez, których obowiązek dotyczy.
§ 9. Obowiązki orzekane na podstawie § 3, 5 i 7 orzeka się w miesiącach i latach.
Obowiązek, o którym mowa w § 3, orzeka się na okres nie krótszy niż 6 miesięcy i nie
dłuższy niż 12 miesięcy, zaś obowiązek, o którym mowa w § 7, orzeka się na okres od
6 miesięcy do lat 6, nieprzekraczający okresu, na jaki orzeczono zakaz wstępu na
imprezę masową.
Art. 41c. § 1. Zakaz wstępu do ośrodków gier i uczestnictwa w grach
hazardowych nie obejmuje uczestnictwa w loteriach promocyjnych.
§ 2. Sąd może orzec zakaz wstępu do ośrodków gier i uczestnictwa w grach
hazardowych, w razie skazania za przestępstwo popełnione w związku z urządzaniem
gier hazardowych lub udziałem w nich.
Art. 42. § 1. Sąd może orzec zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju
w razie skazania osoby uczestniczącej w ruchu za przestępstwo przeciwko
bezpieczeństwu w komunikacji, w szczególności jeżeli z okoliczności popełnionego
przestępstwa wynika, że prowadzenie pojazdu przez tę osobę zagraża bezpieczeństwu
w komunikacji.
§ 1a. Sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w razie
skazania za przestępstwo określone w:
1) art. 178b lub art. 180a;
2) art. 244, jeżeli czyn sprawcy polegał na niezastosowaniu się do zakazu
prowadzenia pojazdów mechanicznych.
§ 2. Sąd orzeka, na okres nie krótszy niż 3 lata, zakaz prowadzenia wszelkich
pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju, jeżeli sprawca w czasie popełnienia
przestępstwa wymienionego w § 1 był w stanie nietrzeźwości, pod wpływem środka
odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia określonego w art. 173, art. 174 lub
art. 177.
§ 3. Sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych
dożywotnio w razie popełnienia przestępstwa określonego w art. 178a § 4 lub jeżeli
sprawca w czasie popełnienia przestępstwa określonego w art. 173, którego
następstwem jest śmierć innej osoby lub ciężki uszczerbek na jej zdrowiu, albo
w czasie popełnienia przestępstwa określonego w art. 177 § 2 lub w art. 355 § 2 był
w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego lub zbiegł z miejsca
zdarzenia, chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi
okolicznościami.
§ 4. Sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych
dożywotnio w razie ponownego skazania osoby prowadzącej pojazd mechaniczny
w warunkach określonych w § 3.
Art. 43. § 1. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozbawienie praw publicznych
oraz zakaz i nakaz wymienione w art. 39 pkt 2d i 2e orzeka się w latach, od roku do
lat 10, zakazy wymienione w art. 39 pkt 22b i 3 orzeka się w latach, od roku do lat
15, a zakaz wymieniony w art. 39 pkt 2c orzeka się w latach, od lat 2 do 6.
§ 1a. Obowiązek, o którym mowa w art. 41a § 1 zdanie drugie i § 2 zdanie
drugie, orzeka się w miesiącach, najkrócej na 3 miesiące, najdłużej na 12 miesięcy.
§ 2. Pozbawienie praw publicznych, zakazy i nakaz obowiązują od
uprawomocnienia się orzeczenia.
§ 2a. Okres, na który orzeczono zakazy, nie biegnie w czasie odbywania kary
pozbawienia wolności, chociażby orzeczonej za inne przestępstwo.
§ 2b. Okres, na który orzeczono pozbawienie praw publicznych za dane
przestępstwo, nie biegnie w czasie odbywania kary pozbawienia wolności za to
przestępstwo.
§ 3. Orzekając zakaz określony w art. 42, sąd nakłada obowiązek zwrotu
dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu; do chwili wykonania obowiązku
okres, na który orzeczono zakaz, nie biegnie.
Art. 43a. § 1. Odstępując od wymierzenia kary, a także w wypadkach
wskazanych w ustawie, sąd może orzec świadczenie pieniężne wymienione
w art. 39 pkt 7 na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy
Postpenitencjarnej; wysokość tego świadczenia nie może przekroczyć 60 000 złotych.
§ 2. W razie skazania sprawcy za przestępstwo określone w art. 178a § 1,
art. 179 lub art. 180 sąd orzeka świadczenie pieniężne wymienione w art. 39 pkt 7 na
rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej
w wysokości co najmniej 5000 złotych, a w razie skazania sprawcy za przestępstwo
określone w art. 178a § 4 co najmniej 10 000 złotych, do wysokości określonej w § 1.
Art. 43b. Sąd może orzec podanie wyroku do publicznej wiadomości
w określony sposób, jeżeli uzna to za celowe, w szczególności ze względu na
społeczne oddziaływanie skazania, o ile nie narusza to interesu pokrzywdzonego.
Art. 43c. Sąd, uznając za celowe orzeczenie pozbawienia lub ograniczenia praw
rodzicielskich lub opiekuńczych w razie popełnienia przestępstwa na szkodę
małoletniego lub we współdziałaniu z nim, zawiadamia o tym właściwy sąd rodzinny.
Art. 44. § 1. Sąd orzeka przepadek przedmiotów pochodzących bezpośrednio
z przestępstwa.
§ 2. Sąd może orzec, a w wypadkach wskazanych w ustawie orzeka, przepadek
przedmiotów, które służyły lub były przeznaczone do popełnienia przestępstwa.
§ 3. Jeżeli orzeczenie przepadku określonego w § 2 byłoby niewspółmierne do
wagi popełnionego czynu, sąd zamiast przepadku może orzec nawiązkę na rzecz
Skarbu Państwa.
§ 4. Jeżeli orzeczenie przepadku określonego w § 1 lub 2 nie jest możliwe, sąd
może orzec przepadek równowartości przedmiotów pochodzących bezpośrednio
z przestępstwa lub przedmiotów, które służyły lub były przeznaczone do popełnienia
przestępstwa.
§ 5. Przepadku przedmiotów określonych w § 1 lub 2 nie orzeka się, jeżeli
podlegają one zwrotowi pokrzywdzonemu lub innemu uprawnionemu podmiotowi.
§ 6. W razie skazania za przestępstwo polegające na naruszeniu zakazu
wytwarzania, posiadania, obrotu, przesyłania, przenoszenia lub przewozu określonych
przedmiotów, sąd może orzec, a w wypadkach przewidzianych w ustawie orzeka, ich
przepadek.
§ 7. Jeżeli przedmioty wymienione w § 2 lub 6 nie stanowią własności sprawcy,
ich przepadek można orzec tylko w wypadkach przewidzianych w ustawie; w razie
współwłasności orzeka się przepadek udziału należącego do sprawcy lub przepadek
równowartości tego udziału.
§ 8. (uchylony)
Art. 44a. § 1. W razie skazania za przestępstwo, z którego popełnienia sprawca
osiągnął, chociażby pośrednio, korzyść majątkową znacznej wartości, sąd może orzec
przepadek przedsiębiorstwa stanowiącego własność sprawcy albo jego
równowartości, jeżeli przedsiębiorstwo służyło do popełnienia tego przestępstwa lub
ukrycia osiągniętej z niego korzyści.
§ 2. W razie skazania za przestępstwo, z którego popełnienia sprawca osiągnął,
chociażby pośrednio, korzyść majątkową znacznej wartości, sąd może orzec
przepadek niestanowiącego własności sprawcy przedsiębiorstwa osoby fizycznej albo
jego równowartości, jeżeli przedsiębiorstwo służyło do popełnienia tego przestępstwa
lub ukrycia osiągniętej z niego korzyści, a jego właściciel chciał, aby przedsiębiorstwo
służyło do popełnienia tego przestępstwa lub ukrycia osiągniętej z niego korzyści albo,
przewidując taką możliwość, na to się godził.
§ 3. W razie współwłasności przepadek, o którym mowa w § 1 i 2, orzeka się
z uwzględnieniem woli i świadomości każdego ze współwłaścicieli i w ich granicach.
§ 4. Przepadku, o którym mowa w § 1 i 2, nie orzeka się, jeżeli byłoby to
niewspółmierne do wagi popełnionego przestępstwa, stopnia zawinienia oskarżonego
lub motywacji i sposobu zachowania się właściciela przedsiębiorstwa.
§ 5. Przepadku, o którym mowa w § 1 i 2, nie orzeka się, jeżeli szkoda
wyrządzona przestępstwem lub wartość ukrytej korzyści nie jest znaczna wobec
rozmiaru działalności przedsiębiorstwa.
§ 6. Sąd może odstąpić od orzeczenia przepadku, o którym mowa w § 2, także
w innych, szczególnie uzasadnionych przypadkach, kiedy byłby on niewspółmiernie
dolegliwy dla właściciela przedsiębiorstwa.
Art. 45. § 1. Jeżeli sprawca osiągnął z popełnienia przestępstwa, chociażby
pośrednio, korzyść majątkową niepodlegającą przepadkowi przedmiotów
wymienionych w art. 44 § 1 lub 6, sąd orzeka przepadek takiej korzyści albo jej
równowartości. Przepadku nie orzeka się w całości lub w części, jeżeli korzyść lub jej
równowartość podlega zwrotowi pokrzywdzonemu lub innemu podmiotowi.
§ 1a. Za korzyść majątkową osiągniętą z popełnienia przestępstwa uważa się
także pożytki z rzeczy lub praw stanowiących tę korzyść.
§ 2. W razie skazania za przestępstwo, z którego popełnienia została osiągnięta,
chociażby pośrednio, korzyść majątkowa znacznej wartości, albo przestępstwo,
z którego została lub mogła zostać osiągnięta, chociażby pośrednio, korzyść
majątkowa, zagrożone karą pozbawienia wolności, której górna granica jest nie niższa
niż 5 lat, lub popełnione w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu
popełnienie przestępstwa za korzyść uzyskaną z popełnienia przestępstwa uważa się
mienie, które sprawca objął we władanie lub do którego uzyskał jakikolwiek tytuł
w okresie 5 lat przed popełnieniem przestępstwa do chwili wydania chociażby
nieprawomocnego wyroku, chyba że sprawca lub inna zainteresowana osoba
przedstawi dowód przeciwny.
§ 3. Jeżeli mienie stanowiące korzyść uzyskaną z popełnienia przestępstwa,
o którym mowa w § 2, zostało przeniesione na osobę fizyczną, prawną lub jednostkę
organizacyjną niemającą osobowości prawnej, faktycznie lub pod jakimkolwiek
tytułem prawnym, uważa się, że rzeczy będące w samoistnym posiadaniu tej osoby
lub jednostki oraz przysługujące jej prawa majątkowe należą do sprawcy, chyba że na
podstawie okoliczności towarzyszących ich nabyciu nie można było przypuszczać, że
mienie to, chociażby pośrednio, pochodziło z czynu zabronionego.
§ 4. (uchylony)
§ 5. W razie współwłasności orzeka się przepadek udziału należącego do
sprawcy lub przepadek równowartości tego udziału.
§ 6. (uchylony)
Art. 45a. § 1. Sąd może orzec przepadek, jeżeli społeczna szkodliwość czynu
jest znikoma, a także w razie warunkowego umorzenia postępowania lub
stwierdzenia, że sprawca dopuścił się czynu zabronionego w stanie niepoczytalności,
o której mowa w art. 31 § 1, albo jeżeli zachodzi okoliczność wyłączająca ukaranie
sprawcy czynu zabronionego.
§ 2. Jeżeli zebrane dowody wskazują, że w razie skazania zostałby orzeczony
przepadek, sąd może go orzec także w razie śmierci sprawcy, umorzenia postępowania
z powodu jego niewykrycia, a także w przypadku zawieszenia postępowania
w sprawie, w której nie można ująć oskarżonego albo oskarżony nie może brać udziału
w postępowaniu z powodu choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby.
Art. 47. § 1. W razie skazania sprawcy za umyślne przestępstwo przeciwko
życiu lub zdrowiu albo za inne przestępstwo umyślne, którego skutkiem jest śmierć
człowieka, ciężki uszczerbek na zdrowiu, naruszenie czynności narządu ciała lub
rozstrój zdrowia, sąd może orzec nawiązkę na rzecz Funduszu Pomocy
Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.
§ 2. W razie skazania sprawcy za przestępstwo przeciwko środowisku sąd może
orzec nawiązkę na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej, o którym mowa w art. 400 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo
ochrony środowiska (Dz. U. z 2019 r. poz. 1396, z późn. zm.1)
).

§ 2a. W przypadkach, o których mowa w art. 44a § 46, sąd może orzec
nawiązkę w wysokości do 1 000 000 złotych na rzecz pokrzywdzonego lub Funduszu
Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.
§ 3. W razie skazania sprawcy za przestępstwo określone w art. 173, art. 174,
art. 177 lub w art. 355, jeżeli sprawca był w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem
środka odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia, sąd orzeka nawiązkę na rzecz
pokrzywdzonego, a w razie jego śmierci w wyniku popełnionego przez skazanego
przestępstwa nawiązkę na rzecz osoby najbliższej, której sytuacja życiowa wskutek
śmierci pokrzywdzonego uległa znacznemu pogorszeniu. W razie gdy ustalono więcej
niż jedną taką osobę, nawiązki orzeka się na rzecz każdej z nich. Jeśli ustalenie takiej
osoby nie jest możliwe, sąd orzeka nawiązkę na rzecz Funduszu Pomocy
Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Sąd orzeka nawiązkę w wysokości
co najmniej 10 000 złotych.
§ 4. W szczególnie uzasadnionych okolicznościach, gdy wymierzona nawiązka
powodowałaby dla sprawcy uszczerbek dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny
lub gdy pokrzywdzony pojednał się ze sprawcą, sąd może ją wymierzyć w wysokości
niższej niż wskazana w § 3.
§ 5. Przepisu § 3 nie stosuje się, jeżeli sąd orzekł obowiązek naprawienia
wyrządzonej przestępstwem szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę
w wysokości wyższej niż 10 000 złotych.
Art. 47a. (uchylony)

1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2019 r. poz. 1403, 1495,
1501, 1527, 1579, 1680 i 1712.
Art. 60. § 1. Sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary
w wypadkach przewidzianych w ustawie oraz w stosunku do młodocianego, jeżeli
przemawiają za tym względy określone w art. 54 § 1.
§ 2. Sąd może również zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary
w szczególnie uzasadnionych wypadkach, kiedy nawet najniższa kara przewidziana za
przestępstwo byłaby niewspółmiernie surowa, w szczególności:
1) jeżeli pokrzywdzony pojednał się ze sprawcą, szkoda została naprawiona albo
pokrzywdzony i sprawca uzgodnili sposób naprawienia szkody,
2) ze względu na postawę sprawcy, zwłaszcza gdy czynił starania o naprawienie
szkody lub o jej zapobieżenie,
3) jeżeli sprawca przestępstwa nieumyślnego lub jego najbliższy poniósł poważny
uszczerbek w związku z popełnionym przestępstwem.
§ 3. Sąd stosuje nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet może warunkowo
zawiesić jej wykonanie w stosunku do sprawcy współdziałającego z innymi osobami
w popełnieniu przestępstwa, jeżeli ujawni on wobec organu powołanego do ścigania
przestępstw informacje dotyczące osób uczestniczących w popełnieniu przestępstwa
oraz istotne okoliczności jego popełnienia.
§ 4. Na wniosek prokuratora sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie
kary, a nawet warunkowo zawiesić jej wykonanie w stosunku do sprawcy
przestępstwa, który, niezależnie od wyjaśnień złożonych w swojej sprawie, ujawnił
przed organem ścigania i przedstawił istotne okoliczności, nieznane dotychczas temu
organowi, przestępstwa zagrożonego karą powyżej 5 lat pozbawienia wolności.
§ 5. W wypadkach określonych w § 3 i 4 sąd, wymierzając karę pozbawienia
wolności do lat 5, może warunkowo zawiesić jej wykonanie na okres próby wynoszący
do 10 lat, jeżeli uzna, że pomimo niewykonania kary sprawca nie popełni ponownie
przestępstwa; przepisu art. 69 § 1 nie stosuje się, a przepisy art. 7176 stosuje się
odpowiednio.
§ 6. Nadzwyczajne złagodzenie kary polega na wymierzeniu kary poniżej dolnej
granicy ustawowego zagrożenia albo kary łagodniejszego rodzaju według
następujących zasad:
1) jeżeli czyn stanowi zbrodnię zagrożoną co najmniej karą 25 lat pozbawienia
wolności, sąd wymierza karę pozbawienia wolności nie niższą od 8 lat,
2) jeżeli czyn stanowi inną zbrodnię, sąd wymierza karę pozbawienia wolności nie
niższą od jednej trzeciej dolnej granicy ustawowego zagrożenia,
3) jeżeli czyn stanowi występek, przy czym dolną granicą ustawowego zagrożenia
jest kara pozbawienia wolności nie niższa od roku, sąd wymierza grzywnę, karę
ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności,
4) jeżeli czyn stanowi występek, przy czym dolną granicą ustawowego zagrożenia
jest kara pozbawienia wolności niższa od roku, sąd wymierza grzywnę albo karę
ograniczenia wolności.
§ 7. Jeżeli czyn zagrożony jest więcej niż jedną z kar wymienionych
w art. 32 pkt 13, nadzwyczajne złagodzenie kary polega na odstąpieniu od
wymierzenia kary i orzeczeniu środka karnego wymienionego w art. 39 pkt 23, 7 i 8,
środka kompensacyjnego lub przepadku; przepisu art. 61 § 2 nie stosuje się.
§ 8. Nadzwyczajnego złagodzenia kary nie stosuje się do czynów zagrożonych
karą pozbawienia wolności powyżej 5 lat, do których ma zastosowanie art. 37a.
Art. 60a. (uchylony)
Art. 72. § 1. Zawieszając wykonanie kary, sąd zobowiązuje, a jeżeli orzeka
środek karny, może zobowiązać skazanego do:
1) informowania sądu lub kuratora o przebiegu okresu próby,
2) przeproszenia pokrzywdzonego,
3) wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie innej osoby,
4) wykonywania pracy zarobkowej, do nauki lub przygotowania się do zawodu,
5) powstrzymania się od nadużywania alkoholu lub używania innych środków
odurzających,
6) poddania się terapii uzależnień,
6a) poddania się terapii, w szczególności psychoterapii lub psychoedukacji,
6b) uczestnictwa w oddziaływaniach korekcyjno-edukacyjnych,
7) powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach,
7a) powstrzymania się od kontaktowania się z pokrzywdzonym lub innymi osobami
w określony sposób lub zbliżania się do pokrzywdzonego lub innych osób,
7b) opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym,
8) innego stosownego postępowania w okresie próby, które może zapobiec
popełnieniu ponownie przestępstwa
– przy czym orzeka się przynajmniej jeden z obowiązków.
§ 1a. Nakładając obowiązek wymieniony w § 1 pkt 7a, sąd wskazuje minimalną
odległość od osób chronionych, którą skazany obowiązany jest zachować.
§ 1b. Nakładając na sprawcę przestępstwa popełnionego z użyciem przemocy
lub groźby bezprawnej wobec osoby najbliższej obowiązek wymieniony w § 1 pkt 7b,
sąd określa sposób kontaktu skazanego z pokrzywdzonym.
§ 2. Sąd może orzec świadczenie pieniężne wymienione w art. 39 pkt 7 albo
zobowiązać skazanego do naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody w całości
albo w części, chyba że orzekł środek kompensacyjny.
Art. 75. § 1. Sąd zarządza wykonanie kary, jeżeli skazany w okresie próby
popełnił podobne przestępstwo umyślne, za które orzeczono prawomocnie karę
pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania.
§ 1a. Sąd zarządza wykonanie kary jeżeli skazany za przestępstwo popełnione
z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej wobec osoby najbliższej lub innej osoby
małoletniej zamieszkujących wspólnie ze sprawcą w okresie próby rażąco narusza
porządek prawny, ponownie używając przemocy lub groźby bezprawnej wobec osoby
najbliższej lub innej osoby małoletniej zamieszkujących wspólnie ze sprawcą.
§ 2. Sąd może zarządzić wykonanie kary, jeżeli skazany w okresie próby rażąco
narusza porządek prawny, w szczególności gdy popełnił inne przestępstwo niż
określone w § 1, albo jeżeli uchyla się od uiszczenia grzywny, od dozoru, wykonania
nałożonych obowiązków lub orzeczonych środków karnych, środków
kompensacyjnych lub przepadku.
§ 2a. Sąd zarządza wykonanie kary, jeżeli okoliczności, o których mowa w § 2,
zaistnieją po udzieleniu skazanemu pisemnego upomnienia przez sądowego kuratora
zawodowego, chyba że przemawiają przeciwko temu szczególne względy.
§ 3. Sąd może zarządzić wykonanie kary, jeżeli skazany po wydaniu wyroku,
lecz przed jego uprawomocnieniem się, rażąco narusza porządek prawny,
a w szczególności gdy w tym czasie popełnił przestępstwo.
§ 3a. Zarządzając wykonanie kary w wypadkach, o których mowa w § 2 i 3, sąd
może, uwzględniając dotychczasowy przebieg próby, a w szczególności wykonanie
nałożonych obowiązków, skrócić orzeczoną karę, nie więcej jednak niż o połowę.
§ 4. Zarządzenie wykonania kary nie może nastąpić później niż w ciągu
6 miesięcy od zakończenia okresu próby.
§ 5. (uchylony)
Art. 75a. § 1. Wobec skazanego na karę pozbawienia wolności z warunkowym
zawieszeniem jej wykonania, który w okresie próby rażąco narusza porządek prawny,
w szczególności gdy popełnił inne przestępstwo niż określone w art. 75 § 1, albo jeżeli
uchyla się od uiszczenia grzywny, od dozoru, wykonania nałożonych obowiązków lub
orzeczonych środków karnych, środków kompensacyjnych lub przepadku, sąd może,
jeżeli cele kary zostaną w ten sposób spełnione, mając na względzie wagę i rodzaj
czynu zabronionego przypisanego skazanemu, zamiast zarządzenia wykonania kary
pozbawienia wolności zamienić ją na karę ograniczenia wolności w formie obowiązku
wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne, przyjmując, że
jeden dzień kary pozbawienia wolności równa się dwóm dniom kary ograniczenia
wolności, albo na grzywnę, przyjmując, że jeden dzień kary pozbawienia wolności
równa się dwóm stawkom dziennym grzywny. Kara ograniczenia wolności nie może
trwać dłużej niż 2 lata, a grzywna nie może przekroczyć 810 stawek dziennych.
§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się:
1) w wypadkach, o których mowa w art. 75 § 1, 1a i 2a;
2) do skazanego, który nie wykonał obowiązku określonego w art. 72 § 1 pkt 7b lub
w § 2.
§ 3. Sąd, zamieniając karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem
jej wykonania na karę ograniczenia wolności albo na grzywnę, w miarę możliwości
wysłuchuje skazanego.
§ 4. Zamiana kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej
wykonania na karę ograniczenia wolności albo na grzywnę nie zwalnia skazanego od
wykonania orzeczonych wobec niego środków karnych, przepadku, środków
kompensacyjnych lub środków zabezpieczających, chociażby następnie orzeczono
karę łączną.
§ 5. Jeżeli skazany uchyla się od wykonywania kary ograniczenia wolności, od
uiszczenia grzywny, wykonania nałożonych na niego obowiązków lub orzeczonych
środków karnych, przepadku lub środków kompensacyjnych, sąd uchyla zamianę
i zarządza wykonanie kary pozbawienia wolności.
§ 6. W wypadku uchylenia zamiany i zarządzenia wykonania kary pozbawienia
wolności na poczet zarządzonej kary pozbawienia wolności zalicza się dotychczas
wykonaną karę grzywny albo karę ograniczenia wolności, przyjmując, że jeden dzień
kary pozbawienia wolności równa się dwóm stawkom dziennym grzywny albo dwóm
dniom kary ograniczenia wolności.
§ 7. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli kara pozbawienia wolności
z warunkowym zawieszeniem jej wykonania została orzeczona na podstawie
art. 60 § 5.
Art. 86. § 1. Sąd wymierza karę łączną w granicach od najwyższej z kar
wymierzonych za poszczególne przestępstwa do ich sumy, nie przekraczając jednak
810 stawek dziennych grzywny, 2 lat ograniczenia wolności albo 20 lat pozbawienia
wolności; karę pozbawienia wolności wymierza się w miesiącach i latach.
§ 1a. Jeżeli suma orzeczonych kar pozbawienia wolności wynosi 25 lat albo
więcej, a chociażby jedna z podlegających łączeniu kar wynosi nie mniej niż 10 lat,
sąd może orzec karę łączną 25 lat pozbawienia wolności.
§ 2. Wymierzając karę łączną grzywny, sąd określa na nowo wysokość stawki
dziennej, kierując się wskazaniami określonymi w art. 33 § 3; wysokość stawki
dziennej nie może jednak przekraczać najwyższej ustalonej poprzednio.
§ 2a. Jeżeli chociażby jedna z podlegających łączeniu grzywien jest wymierzona
kwotowo, karę łączną grzywny wymierza się kwotowo.
§ 2b. Jeżeli chociażby jedna z podlegających łączeniu grzywien została
orzeczona na podstawie przepisu przewidującego wyższą górną granicę ustawowego
zagrożenia tą karą niż określona w art. 33 § 1, sąd wymierza karę łączną grzywny
w granicach od najwyższej z kar tego rodzaju wymierzonych za poszczególne
przestępstwa do ich sumy, nie przekraczając jednak 4500 stawek dziennych grzywny
lub najwyższej z kar grzywny, jeżeli przekracza ona 4500 stawek dziennych.
§ 3. Wymierzając karę łączną ograniczenia wolności, sąd określa na nowo
obowiązki lub wymiar potrącenia, o których mowa w art. 34 § 1a, a także może
nałożyć na sprawcę obowiązki wymienione w art. 72 § 1 pkt 27a, jak również orzec
świadczenie pieniężne wymienione w art. 39 pkt 7.
§ 4.2) Zasady wymiaru kary łącznej określone w § 13 stosuje się odpowiednio,
jeżeli przynajmniej jedną z kar podlegających łączeniu jest już orzeczona kara łączna.

2) Utracił moc z dniem 9 maja 2019 r. w zakresie, w jakim różnicuje sytuacje osób, wobec których
zastosowanie miała już wcześniej instytucja kary łącznej, od osób, co do których ta instytucja
zastosowania nie miała, w ten sposób, że umożliwia w stosunku do tej pierwszej kategorii osób
podwyższenie dolnej granicy kary łącznej, a także orzeczenie kary rodzajowo surowszej, tj. kary
25 lat pozbawienia wolności, na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 kwietnia
2019 r. sygn. akt K 14/17 (Dz. U. poz. 858).
Art. 89. § 1. W razie skazania za zbiegające się przestępstwa na kary
pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem i bez warunkowego zawieszenia
ich wykonania sąd może warunkowo zawiesić wykonanie kary łącznej w wymiarze
nieprzekraczającym roku, jeżeli sprawca w czasie popełnienia każdego z tych
przestępstw nie był skazany na karę pozbawienia wolności i jest to wystarczające do
osiągnięcia wobec niego celów kary, a w szczególności zapobieżenia powrotowi do
przestępstwa.
§ 1a. W razie skazania za zbiegające się przestępstwa na kary pozbawienia
wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania sąd może w wyroku łącznym
orzec karę łączną pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej
wykonania.
§ 1b. Sąd orzeka karę łączną pozbawienia wolności bez warunkowego
zawieszenia jej wykonania, przyjmując, że miesiąc kary pozbawienia wolności
z warunkowym zawieszeniem jej wykonania równa się 15 dniom kary pozbawienia
wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania.
§ 2. (uchylony)
§ 3. (uchylony)
Art. 89a. § 1. Jeżeli chociażby jedną z kar podlegających łączeniu jest kara
pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania orzeczona na
podstawie art. 60 § 5, sąd może warunkowo zawiesić wykonanie kary łącznej
nieprzekraczającej wymiaru kary pozbawienia wolności, orzeczonej na podstawie tego
przepisu.
§ 2. Orzekając karę łączną pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem
jej wykonania, sąd może orzec grzywnę określoną w art. 71 § 1, chociażby jej nie
orzeczono za pozostające w zbiegu przestępstwa.
§ 3. W razie zbiegu orzeczeń o okresach próby sąd orzeka okres próby oraz
związane z nim obowiązki na nowo. W razie zbiegu orzeczeń, o którym mowa w § 1,
okres próby może wynosić do 10 lat.
Art. 93. (uchylony)
Art. 93a. § 1. Środkami zabezpieczającymi są:
1) elektroniczna kontrola miejsca pobytu;
2) terapia;
3) terapia uzależnień;
4) pobyt w zakładzie psychiatrycznym.
§ 2. Jeżeli ustawa tak stanowi, tytułem środka zabezpieczającego można orzec
nakaz i zakazy określone w art. 39 pkt 23.
Art. 93b. § 1. Sąd może orzec środek zabezpieczający, gdy jest to konieczne, aby
zapobiec ponownemu popełnieniu przez sprawcę czynu zabronionego, a inne środki
prawne określone w tym kodeksie lub orzeczone na podstawie innych ustaw nie są
wystarczające. Środek zabezpieczający, o którym mowa w art. 93a § 1 pkt 4, można
orzec jedynie, aby zapobiec ponownemu popełnieniu przez sprawcę czynu
zabronionego o znacznej społecznej szkodliwości.
§ 2. Sąd uchyla środek zabezpieczający, gdy dalsze jego stosowanie nie jest już
konieczne.
§ 3. Środek zabezpieczający i sposób jego wykonywania powinien być
odpowiedni do stopnia społecznej szkodliwości czynu zabronionego, który sprawca
może popełnić, oraz prawdopodobieństwa jego popełnienia, a także uwzględniać
potrzeby i postępy w terapii lub terapii uzależnień. Sąd może zmienić orzeczony
wobec sprawcy środek zabezpieczający lub sposób jego wykonywania, jeżeli
poprzednio orzeczony środek stał się nieodpowiedni lub jego wykonywanie nie jest
możliwe.
§ 4. Wobec tego samego sprawcy można orzec więcej niż jeden środek
zabezpieczający; przepisy § 1 i 3 stosuje się, biorąc pod uwagę wszystkie orzekane
środki zabezpieczające.
§ 5. Sąd orzeka pobyt w zakładzie psychiatrycznym tylko wtedy, gdy ustawa tak
stanowi.
Art. 93c. Środki zabezpieczające można orzec wobec sprawcy:
1) co do którego umorzono postępowanie o czyn zabroniony popełniony w stanie
niepoczytalności określonej w art. 31 § 1;
2) w razie skazania za przestępstwo popełnione w stanie ograniczonej
poczytalności określonej w art. 31 § 2;
3) w razie skazania za przestępstwo określone w art. 148, art. 156, art. 197, art. 198,
art. 199 § 2 lub art. 200 § 1, popełnione w związku z zaburzeniem preferencji
seksualnych;
4) w razie skazania na karę pozbawienia wolności bez warunkowego jej
zawieszenia za umyślne przestępstwo określone w rozdziale XIX, XXIII, XXV
lub XXVI, popełnione w związku z zaburzeniem osobowości o takim
charakterze lub nasileniu, że zachodzi co najmniej wysokie prawdopodobieństwo
popełnienia czynu zabronionego z użyciem przemocy lub groźbą jej użycia;
5) w razie skazania za przestępstwo popełnione w związku z uzależnieniem od
alkoholu, środka odurzającego lub innego podobnie działającego środka.
Art. 93d. § 1. Czasu stosowania środka zabezpieczającego nie określa się z góry.
§ 2. Uchylając środek zabezpieczający w postaci pobytu w zakładzie
psychiatrycznym, sąd może orzec jeden lub więcej ze środków zabezpieczających,
o których mowa w art. 93a § 1 pkt 13.
§ 3. Sąd ustala potrzebę i możliwości wykonania orzeczonego środka
zabezpieczającego nie wcześniej niż na 6 miesięcy przed przewidywanym
warunkowym zwolnieniem lub odbyciem kary pozbawienia wolności.
§ 4. Jeżeli wobec sprawcy wykonywana jest kara pozbawienia wolności, środki
zabezpieczające, o których mowa w art. 93a § 1 pkt 13, można orzec również do
czasu wykonania tej kary, jednak nie wcześniej niż na 6 miesięcy przed
przewidywanym warunkowym zwolnieniem lub odbyciem kary pozbawienia
wolności.
§ 5. Jeżeli sprawca został skazany na karę pozbawienia wolności bez
warunkowego zawieszenia jej wykonania, karę 25 lat pozbawienia wolności lub karę
dożywotniego pozbawienia wolności, orzeczony środek zabezpieczający stosuje się
po odbyciu kary lub warunkowym zwolnieniu, chyba że ustawa stanowi inaczej.
§ 6. Jeżeli zachowanie sprawcy po uchyleniu środka zabezpieczającego
wskazuje, że zachodzi konieczność stosowania środków zabezpieczających, sąd, nie
później niż w ciągu 3 lat od uchylenia środka, może ponownie orzec ten sam środek
zabezpieczający lub inny środek, o którym mowa w art. 93a § 1 pkt 13.
Art. 93e. Sprawca, wobec którego orzeczono elektroniczną kontrolę miejsca
pobytu, ma obowiązek poddania się nieprzerwanej kontroli miejsca swojego pobytu
sprawowanej za pomocą urządzeń technicznych, w tym noszonego nadajnika.
Art. 93f. § 1. Sprawca, wobec którego orzeczono terapię, ma obowiązek
stawiennictwa we wskazanej przez sąd placówce w terminach wyznaczonych przez
lekarza psychiatrę, seksuologa lub terapeutę i poddania się terapii farmakologicznej
zmierzającej do osłabienia popędu seksualnego, psychoterapii lub psychoedukacji
w celu poprawy jego funkcjonowania w społeczeństwie.
§ 2. Sprawca, wobec którego orzeczono terapię uzależnień, ma obowiązek
stawiennictwa we wskazanej przez sąd placówce leczenia odwykowego w terminach
wyznaczonych przez lekarza i poddania się leczeniu uzależnienia od alkoholu, środka
odurzającego lub innego podobnie działającego środka.
Art. 93g. § 1. Sąd orzeka pobyt w odpowiednim zakładzie psychiatrycznym
wobec sprawcy określonego w art. 93c pkt 1, jeżeli istnieje wysokie
prawdopodobieństwo, że popełni on ponownie czyn zabroniony o znacznej społecznej
szkodliwości w związku z chorobą psychiczną lub upośledzeniem umysłowym.
§ 2. Skazując sprawcę określonego w art. 93c pkt 2 na karę pozbawienia
wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, karę 25 lat pozbawienia
wolności lub karę dożywotniego pozbawienia wolności, sąd orzeka pobyt
w odpowiednim zakładzie psychiatrycznym, jeżeli istnieje wysokie
prawdopodobieństwo, że popełni on czyn zabroniony o znacznej społecznej
szkodliwości w związku z chorobą psychiczną lub upośledzeniem umysłowym.
§ 3. Skazując sprawcę określonego w art. 93c pkt 3 na karę pozbawienia
wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, karę 25 lat pozbawienia
wolności lub karę dożywotniego pozbawienia wolności, sąd orzeka pobyt
w odpowiednim zakładzie psychiatrycznym, jeżeli istnieje wysokie
prawdopodobieństwo, że skazany popełni przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub
wolności seksualnej w związku z zaburzeniem preferencji seksualnych.
Art. 114. § 1. Orzeczenie zapadłe za granicą nie stanowi przeszkody do
wszczęcia lub prowadzenia postępowania karnego o ten sam czyn zabroniony przed
sądem polskim.
§ 2. Sąd zalicza na poczet orzeczonej kary okres rzeczywistego pozbawienia
wolności za granicą oraz wykonywaną tam karę, uwzględniając różnice zachodzące
między tymi karami.
§ 3. Przepisu § 1 nie stosuje się:
1) jeżeli wyrok skazujący zapadły za granicą został przejęty do wykonania na
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również wtedy, gdy orzeczenie zapadłe
za granicą dotyczy przestępstwa, w związku z którym nastąpiło przekazanie
ścigania lub wydanie sprawcy z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
2) do orzeczeń międzynarodowych trybunałów karnych działających na podstawie
wiążącego Rzeczpospolitą Polską prawa międzynarodowego;
3) do prawomocnych orzeczeń sądów lub innych organów państw obcych
kończących postępowanie karne, jeżeli wynika to z wiążącej Rzeczpospolitą
Polską umowy międzynarodowej.
§ 4. Jeżeli nastąpiło przejęcie obywatela polskiego, skazanego prawomocnie
przez sąd obcego państwa, do wykonania wyroku na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej, sąd określa według polskiego prawa kwalifikację prawną czynu oraz
podlegającą wykonaniu karę lub inny środek przewidziany w tej ustawie; podstawę
określenia kary lub środka podlegającego wykonaniu stanowi wyrok wydany przez
sąd państwa obcego, kara grożąca za taki czyn w polskim prawie, okres rzeczywistego
pozbawienia wolności za granicą oraz wykonana tam kara lub inny środek,
z uwzględnieniem różnic na korzyść skazanego.
Art. 114a. § 1. Wyrokiem skazującym jest również prawomocne orzeczenie
skazujące za popełnienie przestępstwa wydane przez sąd właściwy w sprawach
karnych w państwie członkowskim Unii Europejskiej, chyba że według ustawy karnej
polskiej czyn nie stanowi przestępstwa, sprawca nie podlega karze albo orzeczono karę
nieznaną ustawie.
§ 2. W razie skazania przez sąd, o którym mowa w § 1, w sprawach:
1) stosowania nowej ustawy karnej, która weszła w życie po wydaniu wyroku
skazującego,
2) zatarcia skazania
– stosuje się ustawę obowiązującą w miejscu skazania. Przepisu art. 108 nie stosuje
się.
§ 3. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli informacje uzyskane z rejestru karnego
lub od sądu państwa członkowskiego Unii Europejskiej nie są wystarczające do
ustalenia skazania albo orzeczona kara podlega darowaniu w państwie, w którym
nastąpiło skazanie.
Art. 115. § 1. Czynem zabronionym jest zachowanie o znamionach określonych
w ustawie karnej.
§ 2. Przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu sąd bierze pod uwagę
rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody,
sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę
obowiązków, jak również postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych
reguł ostrożności i stopień ich naruszenia.
§ 3. Przestępstwami podobnymi są przestępstwa należące do tego samego
rodzaju; przestępstwa z zastosowaniem przemocy lub groźby jej użycia albo
przestępstwa popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej uważa się za
przestępstwa podobne.
§ 4. Korzyścią majątkową lub osobistą jest korzyść zarówno dla siebie, jak i dla
kogo innego.
§ 5. Mieniem znacznej wartości jest mienie, którego wartość w czasie
popełnienia czynu zabronionego przekracza 200 000 złotych.
§ 6. Mieniem wielkiej wartości jest mienie, którego wartość w czasie popełnienia
czynu zabronionego przekracza 1 000 000 złotych.
§ 7. Przepis § 5 stosuje się odpowiednio do określenia „znaczna szkoda” oraz
określenia „wartość lub łączna wartość jest znaczna”.
§ 7a. Przepis § 6 stosuje się odpowiednio do określenia „szkoda w wielkich
rozmiarach”.
§ 8. (uchylony)
§ 9. Rzeczą ruchomą lub przedmiotem jest także polski albo obcy pieniądz lub
inny środek płatniczy, środek pieniężny zapisany na rachunku oraz dokument
uprawniający do otrzymania sumy pieniężnej albo zawierający obowiązek wypłaty
kapitału, odsetek, udziału w zyskach, albo stwierdzenie uczestnictwa w spółce.
§ 10. Młodocianym jest sprawca, który w chwili popełnienia czynu
zabronionego nie ukończył 21 lat i w czasie orzekania w pierwszej instancji 24 lat.
§ 11. Osobą najbliższą jest małżonek, wstępny, zstępny, rodzeństwo,
powinowaty w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku
przysposobienia oraz jej małżonek, a także osoba pozostająca we wspólnym pożyciu.
§ 12. Groźbą bezprawną jest zarówno groźba, o której mowa w art. 190, jak
i groźba spowodowania postępowania karnego lub innego postępowania, w którym
może zostać nałożona administracyjna kara pieniężna, jak również rozgłoszenia
wiadomości uwłaczającej czci zagrożonego lub jego osoby najbliższej; nie stanowi
groźby zapowiedź spowodowania postępowania karnego lub innego postępowania,
w którym może zostać nałożona administracyjna kara pieniężna, jeżeli ma ona jedynie
na celu ochronę prawa naruszonego przestępstwem lub zachowaniem zagrożonym
administracyjną karą pieniężną.
§ 13. Funkcjonariuszem publicznym jest:
1) Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej;
2) poseł, senator, radny;
2a) poseł do Parlamentu Europejskiego;
3) sędzia, ławnik, prokurator, funkcjonariusz finansowego organu postępowania
przygotowawczego lub organu nadrzędnego nad finansowym organem
postępowania przygotowawczego, notariusz, komornik, kurator sądowy, syndyk,
nadzorca sądowy i zarządca, osoba orzekająca w organach dyscyplinarnych
działających na podstawie ustawy;
4) osoba będąca pracownikiem administracji rządowej, innego organu
państwowego lub samorządu terytorialnego, chyba że pełni wyłącznie czynności
usługowe, a także inna osoba w zakresie, w którym uprawniona jest do
wydawania decyzji administracyjnych;
5) osoba będąca pracownikiem organu kontroli państwowej lub organu kontroli
samorządu terytorialnego, chyba że pełni wyłącznie czynności usługowe;
6) osoba zajmująca kierownicze stanowisko w innej instytucji państwowej;
7) funkcjonariusz organu powołanego do ochrony bezpieczeństwa publicznego albo
funkcjonariusz Służby Więziennej;
8) osoba pełniąca czynną służbę wojskową, z wyjątkiem terytorialnej służby
wojskowej pełnionej dyspozycyjnie;
9) pracownik międzynarodowego trybunału karnego, chyba że pełni wyłącznie
czynności usługowe.
§ 14. Dokumentem jest każdy przedmiot lub inny zapisany nośnik informacji,
z którym jest związane określone prawo, albo który ze względu na zawartą w nim treść
stanowi dowód prawa, stosunku prawnego lub okoliczności mającej znaczenie
prawne.
§ 14a. Fakturą jest dokument, o którym mowa w art. 2 pkt 31 ustawy z dnia
11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2018 r. poz. 2174, z późn.
zm.5)
).
§ 15. W rozumieniu tego kodeksu za statek wodny uważa się także stałą
platformę umieszczoną na szelfie kontynentalnym.
§ 16. Stan nietrzeźwości w rozumieniu tego kodeksu zachodzi, gdy:
1) zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila albo prowadzi do stężenia
przekraczającego tę wartość lub
2) zawartość alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo
prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość.
§ 17. Żołnierzem jest osoba pełniąca czynną służbę wojskową, z wyjątkiem
terytorialnej służby wojskowej pełnionej dyspozycyjnie.
§ 18. Rozkazem jest polecenie określonego działania lub zaniechania wydane
służbowo żołnierzowi przez przełożonego lub uprawnionego żołnierza starszego
stopniem.
§ 19. Osobą pełniącą funkcję publiczną jest funkcjonariusz publiczny, członek
organu samorządowego, osoba zatrudniona w jednostce organizacyjnej dysponującej
środkami publicznymi, chyba że wykonuje wyłącznie czynności usługowe, a także
inna osoba, której uprawnienia i obowiązki w zakresie działalności publicznej są
określone lub uznane przez ustawę lub wiążącą Rzeczpospolitą Polską umowę
międzynarodową.
§ 20. Przestępstwem o charakterze terrorystycznym jest czyn zabroniony
zagrożony karą pozbawienia wolności, której górna granica wynosi co najmniej 5 lat,
popełniony w celu:
1) poważnego zastraszenia wielu osób,
2) zmuszenia organu władzy publicznej Rzeczypospolitej Polskiej lub innego
państwa albo organu organizacji międzynarodowej do podjęcia lub zaniechania
określonych czynności,
3) wywołania poważnych zakłóceń w ustroju lub gospodarce Rzeczypospolitej
Polskiej, innego państwa lub organizacji międzynarodowej
– a także groźba popełnienia takiego czynu.
§ 21. Występkiem o charakterze chuligańskim jest występek polegający na
umyślnym zamachu na zdrowie, na wolność, na cześć lub nietykalność cielesną, na
bezpieczeństwo powszechne, na działalność instytucji państwowych lub samorządu
terytorialnego, na porządek publiczny, albo na umyślnym niszczeniu, uszkodzeniu lub
czynieniu niezdatną do użytku cudzej rzeczy, jeżeli sprawca działa publicznie i bez
powodu albo z oczywiście błahego powodu, okazując przez to rażące lekceważenie
porządku prawnego.
§ 22. Handlem ludźmi jest werbowanie, transport, dostarczanie, przekazywanie,
przechowywanie lub przyjmowanie osoby z zastosowaniem:
1) przemocy lub groźby bezprawnej,
2) uprowadzenia,
3) podstępu,
4) wprowadzenia w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego
pojmowania przedsiębranego działania,
5) nadużycia stosunku zależności, wykorzystania krytycznego położenia lub stanu
bezradności,
6) udzielenia albo przyjęcia korzyści majątkowej lub osobistej albo jej obietnicy
osobie sprawującej opiekę lub nadzór nad inną osobą
– w celu jej wykorzystania, nawet za jej zgodą, w szczególności w prostytucji,
pornografii lub innych formach seksualnego wykorzystania, w pracy lub usługach
o charakterze przymusowym, w żebractwie, w niewolnictwie lub innych formach
wykorzystania poniżających godność człowieka albo w celu pozyskania komórek,
tkanek lub narządów wbrew przepisom ustawy. Jeżeli zachowanie sprawcy dotyczy
małoletniego, stanowi ono handel ludźmi, nawet gdy nie zostały użyte metody lub
środki wymienione w pkt 16.
§ 22a. Adopcją jest nabycie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem przez inną
osobę niż ta, od której dziecko pochodzi.
§ 23. Niewolnictwo jest stanem zależności, w którym człowiek jest traktowany
jak przedmiot własności.
§ 24. Przy ocenie rozmiaru działalności przedsiębiorstwa sąd bierze pod uwagę
wartość przedsiębiorstwa.


5) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2018 r. poz. 2193,
2215, 2244, 2354, 2392 i 2433 oraz z 2019 r. poz. 675, 1018, 1495 i 1520.
Art. 118. § 1. Kto, w celu wyniszczenia w całości albo w części grupy
narodowej, etnicznej, rasowej, politycznej, wyznaniowej lub grupy o określonym
światopoglądzie, dopuszcza się zabójstwa albo powoduje ciężki uszczerbek na
zdrowiu osoby należącej do takiej grupy,
podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 12, karze 25 lat
pozbawienia wolności albo karze dożywotniego pozbawienia wolności.
§ 2. Kto, w celu określonym w § 1, stwarza dla osób należących do takiej grupy
warunki życia grożące jej biologicznym wyniszczeniem, stosuje środki mające służyć
do wstrzymania urodzeń w obrębie grupy lub przymusowo odbiera dzieci osobom do
niej należącym,
podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 5 albo karze 25 lat
pozbawienia wolności.
§ 3. (uchylony)
Art. 118a. § 1. Kto, biorąc udział w masowym zamachu lub choćby w jednym
z powtarzających się zamachów skierowanych przeciwko grupie ludności podjętych
w celu wykonania lub wsparcia polityki państwa lub organizacji:
1) dopuszcza się zabójstwa,
2) powoduje ciężki uszczerbek na zdrowiu człowieka,
3) stwarza dla osób należących do grupy ludności warunki życia grożące ich
biologicznej egzystencji, w szczególności przez pozbawienie dostępu do
żywności lub opieki medycznej, które są obliczone na ich wyniszczenie,
podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 12, karze 25 lat
pozbawienia wolności albo karze dożywotniego pozbawienia wolności.
§ 2. Kto, biorąc udział w masowym zamachu lub choćby w jednym
z powtarzających się zamachów skierowanych przeciwko grupie ludności podjętych
w celu wykonania lub wsparcia polityki państwa lub organizacji:
1) powoduje oddanie osoby w stan niewolnictwa lub utrzymuje ją w tym stanie,
2) pozbawia osobę wolności na czas przekraczający 7 dni lub ze szczególnym
udręczeniem,
3) stosuje tortury lub poddaje osobę okrutnemu lub nieludzkiemu traktowaniu,
4) dopuszcza się zgwałcenia albo stosując przemoc, groźbę bezprawną lub podstęp
w inny sposób narusza wolność seksualną osoby,
5) stosując przemoc lub groźbę bezprawną powoduje zajście przez kobietę w ciążę
w zamiarze wpłynięcia na skład etniczny grupy ludności lub dokonania innych
poważnych naruszeń prawa międzynarodowego,
6) pozbawia osobę wolności i odmawia udzielenia informacji dotyczących tej
osoby lub miejsca jej pobytu lub przekazuje nieprawdziwe informacje dotyczące
tej osoby lub miejsca jej pobytu, w zamiarze pozbawienia takiej osoby ochrony
prawnej przez dłuższy okres,
podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 5 albo karze 25 lat
pozbawienia wolności.
§ 3. Kto, biorąc udział w masowym zamachu lub choćby w jednym
z powtarzających się zamachów skierowanych przeciwko grupie ludności podjętych
w celu wykonania lub wsparcia polityki państwa lub organizacji:
1) naruszając prawo międzynarodowe zmusza osoby do zmiany ich zgodnego
z prawem miejsca zamieszkania,
2) dopuszcza się poważnego prześladowania grupy ludności z powodów uznanych
za niedopuszczalne na podstawie prawa międzynarodowego, w szczególności
politycznych, rasowych, narodowych, etnicznych, kulturowych, wyznaniowych
lub z powodu bezwyznaniowości, światopoglądu lub płci, powodując
pozbawienie praw podstawowych,
podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3.
Art. 126. § 1. Kto w czasie działań zbrojnych używa niezgodnie z prawem
międzynarodowym znaku Czerwonego Krzyża lub Czerwonego Półksiężyca,
podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto w czasie działań zbrojnych używa niezgodnie
z prawem międzynarodowym znaku ochronnego dla dóbr kultury lub innego znaku
chronionego przez prawo międzynarodowe albo posługuje się flagą państwową lub
odznaką wojskową nieprzyjaciela, państwa neutralnego albo organizacji lub komisji
międzynarodowej.
Art. 126a. Kto publicznie nawołuje do popełnienia czynu określonego
w art. 118, 118a, 119 § 1, art. 120125 lub publicznie pochwala popełnienie czynu
określonego w tych przepisach,
podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Art. 126b. § 1. Kto, nie dopełniając obowiązku należytej kontroli, dopuszcza do
popełnienia czynu określonego w art. 117 § 3, art. 118, 118a, 119 § 1, art. 120126a
przez osobę pozostającą pod jego faktyczną władzą lub kontrolą,
podlega karze określonej w tych przepisach.
§ 2. Jeżeli sprawca działa nieumyślnie, podlega karze pozbawienia wolności od
3 miesięcy do lat 5.
Art. 126c. § 1. Kto czyni przygotowania do przestępstwa określonego
w art. 117, art. 118 lub art. 120,
podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3.
§ 2. Kto czyni przygotowania do przestępstwa określonego w art. 118a § 1 lub
§ 2, art. 122 lub art. 123,
podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
§ 3. Kto czyni przygotowania do przestępstwa określonego w art. 124 § 1 lub
art. 125,
podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
Art. 157. § 1. Kto powoduje naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój
zdrowia, inny niż określony w art. 156 § 1,
podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 2. Kto powoduje naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia
trwający nie dłużej niż 7 dni,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do
lat 2.
§ 3. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 lub 2 działa nieumyślnie,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do
roku.
§ 4. Ściganie przestępstwa określonego w § 2 lub 3, jeżeli naruszenie czynności
narządu ciała lub rozstrój zdrowia nie trwał dłużej niż 7 dni, odbywa się z oskarżenia
prywatnego, chyba że pokrzywdzonym jest osoba najbliższa zamieszkująca wspólnie
ze sprawcą.
§ 5. Jeżeli pokrzywdzonym jest osoba najbliższa, ściganie przestępstwa
określonego w § 3 następuje na jej wniosek.
Art. 157a. § 1. Kto powoduje uszkodzenie ciała dziecka poczętego lub rozstrój
zdrowia zagrażający jego życiu,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do
lat 2.
§ 2. Nie popełnia przestępstwa lekarz, jeżeli uszkodzenie ciała lub rozstrój
zdrowia dziecka poczętego są następstwem działań leczniczych, koniecznych dla
uchylenia niebezpieczeństwa grożącego zdrowiu lub życiu kobiety ciężarnej albo
dziecka poczętego.
§ 3. Nie podlega karze matka dziecka poczętego, która dopuszcza się czynu
określonego w § 1.
Art. 165. § 1. Kto sprowadza niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia wielu
osób albo dla mienia w wielkich rozmiarach:
1) powodując zagrożenie epidemiologiczne lub szerzenie się choroby zakaźnej albo
zarazy zwierzęcej lub roślinnej,
2) wyrabiając lub wprowadzając do obrotu szkodliwe dla zdrowia substancje,
środki spożywcze lub inne artykuły powszechnego użytku lub też środki
farmaceutyczne nieodpowiadające obowiązującym warunkom jakości,
3) powodując uszkodzenie lub unieruchomienie urządzenia użyteczności
publicznej, w szczególności urządzenia dostarczającego wodę, światło, ciepło,
gaz, energię albo urządzenia zabezpieczającego przed nastąpieniem
niebezpieczeństwa powszechnego lub służącego do jego uchylenia,
4) zakłócając, uniemożliwiając lub w inny sposób wpływając na automatyczne
przetwarzanie, gromadzenie lub przekazywanie danych informatycznych,
5) działając w inny sposób w okolicznościach szczególnie niebezpiecznych,
podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 2. Jeżeli sprawca działa nieumyślnie,
podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 3. Jeżeli następstwem czynu określonego w § 1 jest śmierć człowieka lub
ciężki uszczerbek na zdrowiu wielu osób, sprawca
podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12.
§ 4. Jeżeli następstwem czynu określonego w § 2 jest śmierć człowieka lub
ciężki uszczerbek na zdrowiu wielu osób, sprawca
podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
Art. 165a. § 1. Kto gromadzi, przekazuje lub oferuje środki płatnicze,
instrumenty finansowe, papiery wartościowe, wartości dewizowe, prawa majątkowe
lub inne mienie ruchome lub nieruchomości w zamiarze sfinansowania przestępstwa
o charakterze terrorystycznym lub przestępstwa, o którym mowa w art. 120, art. 121,
art. 136, art. 166, art. 167, art. 171, art. 252, art. 255a lub art. 259a,
podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto udostępnia mienie określone
w § 1 zorganizowanej grupie lub związkowi mającym na celu popełnienie
przestępstwa, o którym mowa w tym przepisie, osobie biorącej udział w takiej grupie
lub związku lub osobie, która ma zamiar popełnienia takiego przestępstwa.
§ 3. Kto, nie będąc do tego obowiązany na mocy ustawy, pokrywa koszty
związane z zaspokojeniem potrzeb lub wykonaniem zobowiązań finansowych grupy,
związku lub osoby, o których mowa w § 2,
podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 4. Tej samej karze podlega sprawca czynu określonego w § 1 lub 2, który działa
nieumyślnie.
Art. 178. § 1. Skazując sprawcę, który popełnił przestępstwo określone
w art. 173, art. 174 lub art. 177 znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem
środka odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia, sąd orzeka karę pozbawienia
wolności przewidzianą za przypisane sprawcy przestępstwo w wysokości od dolnej
granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę, a w wypadku przestępstwa
określonego w art. 177 § 2 w wysokości nie niższej niż 2 lata, do górnej granicy tego
zagrożenia zwiększonego o połowę.
§ 2. (uchylony)
Art. 178a. § 1. Kto, znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem
środka odurzającego, prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub
powietrznym,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do
lat 2.
§ 2. (uchylony)
§ 3. (uchylony)
§ 4. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 był wcześniej prawomocnie
skazany za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości lub pod
wpływem środka odurzającego albo za przestępstwo określone w art. 173, 174, 177
lub art. 355 § 2 popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka
odurzającego albo dopuścił się czynu określonego w § 1 w okresie obowiązywania
zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczonego w związku ze skazaniem
za przestępstwo,
podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Art. 178b. Kto, pomimo wydania przez osobę uprawnioną do kontroli ruchu
drogowego, poruszającą się pojazdem lub znajdującą się na statku wodnym albo
powietrznym, przy użyciu sygnałów dźwiękowych i świetlnych, polecenia
zatrzymania pojazdu mechanicznego nie zatrzymuje niezwłocznie pojazdu
i kontynuuje jazdę,
podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Art. 200. § 1. Kto obcuje płciowo z małoletnim poniżej lat 15 lub dopuszcza się
wobec takiej osoby innej czynności seksualnej lub doprowadza ją do poddania się
takim czynnościom albo do ich wykonania,
podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12.
§ 2. (uchylony)
§ 3. Kto małoletniemu poniżej lat 15 prezentuje treści pornograficzne lub
udostępnia mu przedmioty mające taki charakter albo rozpowszechnia treści
pornograficzne w sposób umożliwiający takiemu małoletniemu zapoznanie się z nimi,
podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 4. Karze określonej w § 3 podlega, kto w celu swojego zaspokojenia
seksualnego lub zaspokojenia seksualnego innej osoby prezentuje małoletniemu
poniżej lat 15 wykonanie czynności seksualnej.
§ 5. Karze określonej w § 3 podlega, kto prowadzi reklamę lub promocję
działalności polegającej na rozpowszechnianiu treści pornograficznych w sposób
umożliwiający zapoznanie się z nimi małoletniemu poniżej lat 15.
Art. 200a. § 1. Kto w celu popełnienia przestępstwa określonego
w art. 197 § 3 pkt 2 lub art. 200, jak również produkowania lub utrwalania treści
pornograficznych, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego lub sieci
telekomunikacyjnej nawiązuje kontakt z małoletnim poniżej lat 15, zmierzając, za
pomocą wprowadzenia go w błąd, wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego
pojmowania sytuacji albo przy użyciu groźby bezprawnej, do spotkania z nim,
podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 2. Kto za pośrednictwem systemu teleinformatycznego lub sieci
telekomunikacyjnej małoletniemu poniżej lat 15 składa propozycję obcowania
płciowego, poddania się lub wykonania innej czynności seksualnej lub udziału
w produkowaniu lub utrwalaniu treści pornograficznych, i zmierza do jej realizacji,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do
lat 2.
Art. 200b. Kto publicznie propaguje lub pochwala zachowania o charakterze
pedofilskim,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do
lat 2.
Art. 202. § 1. Kto publicznie prezentuje treści pornograficzne w taki sposób, że
może to narzucić ich odbiór osobie, która tego sobie nie życzy, podlega grzywnie,
karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
§ 2. (uchylony)
§ 3. Kto w celu rozpowszechniania produkuje, utrwala lub sprowadza,
przechowuje lub posiada albo rozpowszechnia lub prezentuje treści pornograficzne
z udziałem małoletniego albo treści pornograficzne związane z prezentowaniem
przemocy lub posługiwaniem się zwierzęciem, podlega karze pozbawienia wolności
od lat 2 do 12.
§ 4. Kto utrwala treści pornograficzne z udziałem małoletniego, podlega karze
pozbawienia wolności od roku do lat 10.
§ 4a. Kto przechowuje, posiada lub uzyskuje dostęp do treści pornograficznych
z udziałem małoletniego, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 4b. Kto produkuje, rozpowszechnia, prezentuje, przechowuje lub posiada treści
pornograficzne przedstawiające wytworzony albo przetworzony wizerunek
małoletniego uczestniczącego w czynności seksualnej
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do
lat 2.
§ 4c. Karze określonej w § 4b podlega, kto w celu zaspokojenia seksualnego
uczestniczy w prezentacji treści pornograficznych z udziałem małoletniego.
§ 5. Sąd może orzec przepadek narzędzi lub innych przedmiotów, które służyły
lub były przeznaczone do popełnienia przestępstw określonych w § 14b, chociażby
nie stanowiły własności sprawcy.
Art. 209. § 1. Kto uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego
określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo
innym organem albo inną umową, jeżeli łączna wysokość powstałych wskutek tego
zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli
opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej
3 miesiące,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do
roku.
§ 1a. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 naraża osobę uprawnioną na
niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do
lat 2.
§ 2. Ściganie przestępstwa określonego w § 1 lub 1a następuje na wniosek
pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej lub organu podejmującego działania
wobec dłużnika alimentacyjnego.
§ 3. Jeżeli pokrzywdzonemu przyznano odpowiednie świadczenia rodzinne albo
świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów,
ściganie przestępstwa określonego w § 1 lub 1a odbywa się z urzędu.
§ 4. Nie podlega karze sprawca przestępstwa określonego w § 1, który nie
później niż przed upływem 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze
podejrzanego uiścił w całości zaległe alimenty.
§ 5. Sąd odstępuje od wymierzenia kary, jeżeli nie później niż przed upływem
30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego sprawca
przestępstwa określonego w § 1a uiścił w całości zaległe alimenty, chyba że wina
i społeczna szkodliwość czynu przemawiają przeciwko odstąpieniu od wymierzenia
kary.
Art. 218. § 1. (utracił moc)6)
§ 1a. Kto, wykonując czynności w sprawach z zakresu prawa pracy
i ubezpieczeń społecznych, złośliwie lub uporczywie narusza prawa pracownika
wynikające ze stosunku pracy lub ubezpieczenia społecznego,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do
lat 2.
§ 2. Osoba określona w § 1a, odmawiająca ponownego przyjęcia do pracy,
o której przywróceniu orzekł właściwy organ,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do
roku.
§ 3. Osoba określona w § 1a, która będąc zobowiązana orzeczeniem sądu do
wypłaty wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia ze stosunku pracy,
obowiązku tego nie wykonuje,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do
lat 3.
Art. 218a. Kto, złośliwie lub uporczywie:
1) wbrew zakazowi handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem
w niedziele i święta, powierza wykonywanie pracy w handlu lub wykonywanie
czynności związanych z handlem pracownikowi lub zatrudnionemu,
2) wbrew zakazowi handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem po
godzinie 1400 w dniu 24 grudnia lub w sobotę bezpośrednio poprzedzającą
pierwszy dzień Wielkiej Nocy, powierza wykonywanie pracy w handlu lub
wykonywanie czynności związanych z handlem pracownikowi lub
zatrudnionemu,
podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.


6) Z dniem 31 maja 2012 r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 listopada
2010 r. sygn. akt P 29/09 (Dz. U. poz. 1474).
Art. 229. § 1. Kto udziela albo obiecuje udzielić korzyści majątkowej lub
osobistej osobie pełniącej funkcję publiczną w związku z pełnieniem tej funkcji,
podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 2. W wypadku mniejszej wagi, sprawca
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do
lat 2.
§ 3. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 działa, aby skłonić osobę pełniącą
funkcję publiczną do naruszenia przepisów prawa lub udziela albo obiecuje udzielić
takiej osobie korzyści majątkowej lub osobistej za naruszenie przepisów prawa,
podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
§ 4. Kto osobie pełniącej funkcję publiczną, w związku z pełnieniem tej funkcji,
udziela albo obiecuje udzielić korzyści majątkowej znacznej wartości,
podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12.
§ 5. Karom określonym w § 14 podlega odpowiednio także ten, kto udziela albo
obiecuje udzielić korzyści majątkowej lub osobistej osobie pełniącej funkcję publiczną
w państwie obcym lub w organizacji międzynarodowej, w związku z pełnieniem tej
funkcji.
§ 6. Nie podlega karze sprawca przestępstwa określonego w § 15, jeżeli korzyść
majątkowa lub osobista albo ich obietnica zostały przyjęte przez osobę pełniącą
funkcję publiczną, a sprawca zawiadomił o tym fakcie organ powołany do ścigania
przestępstw i ujawnił wszystkie istotne okoliczności przestępstwa, zanim organ ten
o nim się dowiedział.
Art. 230. § 1. Kto, powołując się na wpływy w instytucji państwowej,
samorządowej, organizacji międzynarodowej albo krajowej lub w zagranicznej
jednostce organizacyjnej dysponującej środkami publicznymi albo wywołując
przekonanie innej osoby lub utwierdzając ją w przekonaniu o istnieniu takich
wpływów, podejmuje się pośrednictwa w załatwieniu sprawy w zamian za korzyść
majątkową lub osobistą albo jej obietnicę,
podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 2. W wypadku mniejszej wagi, sprawca
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do
lat 2.
Art. 230a. § 1. Kto udziela albo obiecuje udzielić korzyści majątkowej lub
osobistej w zamian za pośrednictwo w załatwieniu sprawy w instytucji państwowej,
samorządowej, organizacji międzynarodowej albo krajowej lub w zagranicznej
jednostce organizacyjnej dysponującej środkami publicznymi, polegające na
bezprawnym wywarciu wpływu na decyzję, działanie lub zaniechanie osoby pełniącej
funkcję publiczną, w związku z pełnieniem tej funkcji,
podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 2. W wypadku mniejszej wagi, sprawca
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do
lat 2.
§ 3. Nie podlega karze sprawca przestępstwa określonego w § 1 albo
w § 2, jeżeli korzyść majątkowa lub osobista albo ich obietnica zostały przyjęte,
a sprawca zawiadomił o tym fakcie organ powołany do ścigania przestępstw i ujawnił
wszystkie istotne okoliczności przestępstwa, zanim organ ten o nim się dowiedział.
Art. 233. § 1. Kto, składając zeznanie mające służyć za dowód w postępowaniu
sądowym lub w innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, zeznaje
nieprawdę lub zataja prawdę,
podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 1a. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 zeznaje nieprawdę lub zataja
prawdę z obawy przed odpowiedzialnością karną grożącą jemu samemu lub jego
najbliższym,
podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 2. Warunkiem odpowiedzialności jest, aby przyjmujący zeznanie, działając
w zakresie swoich uprawnień, uprzedził zeznającego o odpowiedzialności karnej za
fałszywe zeznanie lub odebrał od niego przyrzeczenie.
§ 3. Nie podlega karze za czyn określony w § 1a, kto składa fałszywe zeznanie,
nie wiedząc o prawie odmowy zeznania lub odpowiedzi na pytania.
§ 4. Kto, jako biegły, rzeczoznawca lub tłumacz, przedstawia fałszywą opinię,
ekspertyzę lub tłumaczenie mające służyć za dowód w postępowaniu określonym
w § 1,
podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
§ 4a. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 4 działa nieumyślnie, narażając na
istotną szkodę interes publiczny,
podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 5. Sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od
jej wymierzenia, jeżeli:
1) fałszywe zeznanie, opinia, ekspertyza lub tłumaczenie dotyczy okoliczności
niemogących mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy,
2) sprawca dobrowolnie sprostuje fałszywe zeznanie, opinię, ekspertyzę lub
tłumaczenie, zanim nastąpi, chociażby nieprawomocne, rozstrzygnięcie sprawy.
§ 6. Przepisy § 13 oraz 5 stosuje się odpowiednio do osoby, która składa
fałszywe oświadczenie, jeżeli przepis ustawy przewiduje możliwość odebrania
oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej.
Art. 244. Kto nie stosuje się do orzeczonego przez sąd zakazu zajmowania
stanowiska, wykonywania zawodu, prowadzenia działalności, wykonywania
czynności wymagających zezwolenia, które są związane z wykorzystywaniem
zwierząt lub oddziaływaniem na nie, prowadzenia pojazdów, wstępu do ośrodków gier
i uczestnictwa w grach hazardowych, wstępu na imprezę masową, przebywania
w określonych środowiskach lub miejscach, nakazu okresowego opuszczenia lokalu
zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym, zakazu kontaktowania się z określonymi
osobami, zakazu zbliżania się do określonych osób lub zakazu opuszczania
określonego miejsca pobytu bez zgody sądu, zakazu posiadania wszelkich zwierząt
albo określonej kategorii zwierząt albo nie wykonuje zarządzenia sądu o ogłoszeniu
orzeczenia w sposób w nim przewidziany,
podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Art. 244a. § 1. Kto nie stosuje się do orzeczonego w związku z zakazem wstępu
na imprezę masową obowiązku przebywania w miejscu stałego pobytu lub obowiązku
stawiennictwa w jednostce organizacyjnej Policji lub w miejscu określonym przez
właściwego, ze względu na miejsce zamieszkania osoby skazanej albo ukaranej,
komendanta powiatowego, rejonowego lub miejskiego Policji, w czasie trwania
imprezy masowej,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do
lat 2.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto udaremnia lub utrudnia kontrolowanie,
w systemie dozoru elektronicznego, orzeczonego wobec niego obowiązku, o którym
mowa w § 1.
Art. 244b. § 1. Kto nie stosuje się do określonych w ustawie obowiązków
związanych z orzeczonym wobec niego środkiem zabezpieczającym,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do
lat 2.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto bezprawnie udaremnia wykonywanie
orzeczonego wobec innej osoby środka zabezpieczającego w postaci elektronicznej
kontroli miejsca pobytu.
Art. 269. § 1. Kto niszczy, uszkadza, usuwa lub zmienia dane informatyczne
o szczególnym znaczeniu dla obronności kraju, bezpieczeństwa w komunikacji,
funkcjonowania administracji rządowej, innego organu państwowego lub instytucji
państwowej albo samorządu terytorialnego albo zakłóca lub uniemożliwia
automatyczne przetwarzanie, gromadzenie lub przekazywanie takich danych,
podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto dopuszcza się czynu określonego w § 1,
niszcząc albo wymieniając informatyczny nośnik danych lub niszcząc albo
uszkadzając urządzenie służące do automatycznego przetwarzania, gromadzenia lub
przekazywania danych informatycznych.
Art. 269a. Kto, nie będąc do tego uprawnionym, przez transmisję, zniszczenie,
usunięcie, uszkodzenie, utrudnienie dostępu lub zmianę danych informatycznych,

w istotnym stopniu zakłóca pracę systemu informatycznego, systemu tele-
informatycznego lub sieci teleinformatycznej,

podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Art. 269b. § 1. Kto wytwarza, pozyskuje, zbywa lub udostępnia innym osobom
urządzenia lub programy komputerowe przystosowane do popełnienia przestępstwa
określonego w art. 165 § 1 pkt 4, art. 267 § 3, art. 268a § 1 albo § 2 w związku z § 1,
art. 269 § 1 lub 2 albo art. 269a, a także hasła komputerowe, kody dostępu lub inne
dane umożliwiające nieuprawniony dostęp do informacji przechowywanych
w systemie informatycznym, systemie teleinformatycznym lub sieci
teleinformatycznej,
podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 1a. Nie popełnia przestępstwa określonego w § 1, kto działa wyłącznie w celu
zabezpieczenia systemu informatycznego, systemu teleinformatycznego lub sieci
teleinformatycznej przed popełnieniem przestępstwa wymienionego w tym przepisie
albo opracowania metody takiego zabezpieczenia.
§ 2. W razie skazania za przestępstwo określone w § 1, sąd orzeka przepadek
określonych w nim przedmiotów, a może orzec ich przepadek, jeżeli nie stanowiły
własności sprawcy.
Art. 269c. Nie podlega karze za przestępstwo określone w art. 267 § 2 lub
art. 269a, kto działa wyłącznie w celu zabezpieczenia systemu informatycznego,
systemu teleinformatycznego lub sieci teleinformatycznej albo opracowania metody
takiego zabezpieczenia i niezwłocznie powiadomił dysponenta tego systemu lub sieci
o ujawnionych zagrożeniach, a jego działanie nie naruszyło interesu publicznego lub
prywatnego i nie wyrządziło szkody.
Art. 270. § 1. Kto, w celu użycia za autentyczny, podrabia lub przerabia
dokument lub takiego dokumentu jako autentycznego używa,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności od
3 miesięcy do lat 5.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto wypełnia blankiet, opatrzony cudzym
podpisem, niezgodnie z wolą podpisanego i na jego szkodę albo takiego dokumentu
używa.
§ 2a. W wypadku mniejszej wagi, sprawca
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do
lat 2.
§ 3. Kto czyni przygotowania do przestępstwa określonego w § 1,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do
lat 2.
Art. 270a. § 1. Kto, w celu użycia za autentyczną, podrabia lub przerabia fakturę
w zakresie okoliczności faktycznych mogących mieć znaczenie dla określenia
wysokości należności publicznoprawnej lub jej zwrotu albo zwrotu innej należności
o charakterze podatkowym lub takiej faktury jako autentycznej używa,
podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 2. Jeżeli sprawca dopuszcza się czynu określonego w § 1 wobec faktury lub
faktur, zawierających kwotę należności ogółem, której wartość lub łączna wartość jest
większa niż pięciokrotność kwoty określającej mienie wielkiej wartości, albo
z popełnienia przestępstwa uczynił sobie stałe źródło dochodu,
podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3.
§ 3. W wypadku mniejszej wagi, sprawca czynu określonego w § 1 lub 2
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do
lat 2.
Art. 277. Kto znaki graniczne niszczy, uszkadza, usuwa, przesuwa lub czyni
niewidocznymi albo fałszywie wystawia,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do
lat 2.
Art. 277a. § 1. Kto dopuszcza się przestępstwa określonego w art. 270a § 1 albo
art. 271a § 1 wobec faktury lub faktur, zawierających kwotę należności ogółem, której
wartość lub łączna wartość jest większa niż dziesięciokrotność kwoty określającej
mienie wielkiej wartości,
podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 5 albo karze 25 lat
pozbawienia wolności.
§ 2. W wypadku mniejszej wagi, sprawca czynu określonego w § 1
podlega karze pozbawienia wolności do lat 5.
Art. 277b. W razie skazania za przestępstwo określone w art. 270a § 1 lub 2,
art. 271a § 1 lub 2 albo art. 277a § 1, grzywnę orzeczoną obok kary pozbawienia
wolności można wymierzyć w wysokości do 3000 stawek dziennych.
Art. 277c. § 1. Sąd na wniosek prokuratora stosuje nadzwyczajne złagodzenie
kary wobec sprawcy przestępstwa określonego w art. 270a § 1 lub 2 lub art. 271a § 1
lub 2, który zawiadomił o nim organ powołany do ścigania przestępstw i ujawnił
wszystkie istotne okoliczności przestępstwa, a także wskazał czyny pozostające
w związku z popełnionym przez niego przestępstwem i ich sprawców, zanim organ
ten o nich się dowiedział.
§ 2. Sąd na wniosek prokuratora może odstąpić od wymierzenia kary wobec
sprawcy przestępstwa określonego w art. 270a § 1, 2 lub 3, art. 271a § 1, 2 lub 3 lub
art. 277a § 2, który, oprócz spełnienia warunków określonych w § 1, zwrócił korzyść
majątkową osiągniętą z popełnienia tego przestępstwa w całości albo w istotnej
części.
§ 3. Sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary wobec sprawcy
przestępstwa określonego w art. 277a § 1, który, oprócz spełnienia warunków
określonych w § 1, zwrócił korzyść majątkową osiągniętą z popełnienia tego
przestępstwa w całości albo w istotnej części.
Art. 277d. Przepisy art. 277c § 1 i 3 stosuje się odpowiednio do sprawcy, który
po wszczęciu postępowania ujawnił wobec organu powołanego do ścigania
przestępstw wszystkie jemu znane, a nieznane dotychczas temu organowi istotne
okoliczności przestępstwa, a także wskazał czyny pozostające w związku
z popełnionym przez niego przestępstwem i ich sprawców.
Art. 296. § 1. Kto, będąc obowiązany na podstawie przepisu ustawy, decyzji
właściwego organu lub umowy do zajmowania się sprawami majątkowymi lub
działalnością gospodarczą osoby fizycznej, prawnej albo jednostki organizacyjnej
niemającej osobowości prawnej, przez nadużycie udzielonych mu uprawnień lub
niedopełnienie ciążącego na nim obowiązku, wyrządza jej znaczną szkodę majątkową,
podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 1a. Jeżeli sprawca, o którym mowa w § 1, przez nadużycie udzielonych mu
uprawnień lub niedopełnienie ciążącego na nim obowiązku, sprowadza bezpośrednie
niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody majątkowej,
podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 2. Jeżeli sprawca przestępstwa określonego w § 1 lub 1a działa w celu
osiągnięcia korzyści majątkowej,
podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 3. Jeżeli sprawca przestępstwa określonego w § 1 lub 2 wyrządza szkodę
majątkową w wielkich rozmiarach,
podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
§ 4. Jeżeli sprawca przestępstwa określonego w § 1 lub 3 działa nieumyślnie,
podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 4a. Jeżeli pokrzywdzonym nie jest Skarb Państwa, ściganie przestępstwa
określonego w § 1a następuje na wniosek pokrzywdzonego.
§ 5. Nie podlega karze, kto przed wszczęciem postępowania karnego
dobrowolnie naprawił w całości wyrządzoną szkodę.
Art. 296a. § 1. Kto, pełniąc funkcję kierowniczą w jednostce organizacyjnej
wykonującej działalność gospodarczą lub pozostając z nią w stosunku pracy, umowy
zlecenia lub umowy o dzieło, żąda lub przyjmuje korzyść majątkową lub osobistą albo
jej obietnicę, w zamian za nadużycie udzielonych mu uprawnień lub niedopełnienie
ciążącego na nim obowiązku mogące wyrządzić tej jednostce szkodę majątkową albo
stanowiące czyn nieuczciwej konkurencji lub niedopuszczalną czynność
preferencyjną na rzecz nabywcy lub odbiorcy towaru, usługi lub świadczenia,
podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto w wypadkach określonych w § 1 udziela albo
obiecuje udzielić korzyści majątkowej lub osobistej.
§ 3. W wypadku mniejszej wagi, sprawca czynu określonego w § 1 lub 2
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do
lat 2.
§ 4. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 wyrządza znaczną szkodę
majątkową,
podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 5. Nie podlega karze sprawca przestępstwa określonego w § 2 albo w § 3
w związku z § 2, jeżeli korzyść majątkowa lub osobista albo ich obietnica zostały
przyjęte, a sprawca zawiadomił o tym fakcie organ powołany do ścigania przestępstw
i ujawnił wszystkie istotne okoliczności przestępstwa, zanim organ ten o nim się
dowiedział.
Art. 296b. (uchylony)
Art. 299. § 1. Kto środki płatnicze, instrumenty finansowe, papiery wartościowe,
wartości dewizowe, prawa majątkowe lub inne mienie ruchome lub nieruchomości,
pochodzące z korzyści związanych z popełnieniem czynu zabronionego, przyjmuje,
posiada, używa, przekazuje lub wywozi za granicę, ukrywa, dokonuje ich transferu
lub konwersji, pomaga do przenoszenia ich własności lub posiadania albo podejmuje
inne czynności, które mogą udaremnić lub znacznie utrudnić stwierdzenie ich
przestępnego pochodzenia lub miejsca umieszczenia, ich wykrycie, zajęcie albo
orzeczenie przepadku,
podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 2. Karze określonej w § 1 podlega, kto będąc pracownikiem lub działając
w imieniu lub na rzecz banku, instytucji finansowej lub kredytowej lub innego
podmiotu, na którym na podstawie przepisów prawa ciąży obowiązek rejestracji
transakcji i osób dokonujących transakcji, przyjmuje, wbrew przepisom, środki
płatnicze, instrumenty finansowe, papiery wartościowe, wartości dewizowe, dokonuje
ich transferu lub konwersji, lub przyjmuje je w innych okolicznościach
wzbudzających uzasadnione podejrzenie, że stanowią one przedmiot czynu
określonego w § 1, lub świadczy inne usługi mające ukryć ich przestępne pochodzenie
lub usługi w zabezpieczeniu przed zajęciem.
§ 3. (uchylony)
§ 4. (uchylony)
§ 5. Jeżeli sprawca dopuszcza się czynu określonego w § 1 lub 2, działając
w porozumieniu z innymi osobami,
podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
§ 6. Karze określonej w § 5 podlega sprawca, jeżeli dopuszczając się czynu
określonego w § 1 lub 2, osiąga znaczną korzyść majątkową.
§ 6a. Kto czyni przygotowania do przestępstwa określonego w § 1 lub 2,
podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 7. W razie skazania za przestępstwo określone w § 1 lub 2, sąd orzeka
przepadek przedmiotów pochodzących bezpośrednio albo pośrednio z przestępstwa,
a także korzyści z tego przestępstwa lub ich równowartość, chociażby nie stanowiły
one własności sprawcy. Przepadku nie orzeka się w całości lub w części, jeżeli
przedmiot, korzyść lub jej równowartość podlega zwrotowi pokrzywdzonemu lub
innemu podmiotowi.
§ 8. Nie podlega karze za przestępstwo określone w § 1 lub 2, kto dobrowolnie
ujawnił wobec organu powołanego do ścigania przestępstw informacje dotyczące osób
uczestniczących w popełnieniu przestępstwa oraz okoliczności jego popełnienia, jeżeli
zapobiegło to popełnieniu innego przestępstwa; jeżeli sprawca czynił starania
zmierzające do ujawnienia tych informacji i okoliczności, sąd stosuje nadzwyczajne
złagodzenie kary.