Uchwalenie: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy
Wejscie w życie: 1 lipca 2007
Ostatnia Zmiana: 22 grudnia 2018
Ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy
Art. 7. 1. Powołuje się Radę Ochrony Pracy, zwaną dalej „Radą”, jako organ
nadzoru w sprawach dotyczących przestrzegania prawa pracy, w tym bezpieczeństwa
i higieny pracy, a także legalności zatrudnienia oraz działalności Państwowej
Inspekcji Pracy.
2. W skład Rady wchodzi 30 członków, w tym przewodniczący, zastępcy
przewodniczącego, sekretarz i członkowie, których powołuje i odwołuje Marszałek
Sejmu. Kadencja Rady trwa cztery lata.
3. Członkowie Rady pełnią obowiązki do dnia powołania nowych członków.
4. Członków Rady powołuje się spośród posłów, senatorów i kandydatów
zgłoszonych przez Prezesa Rady Ministrów oraz przez organizacje związkowe i
organizacje pracodawców, reprezentatywne w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015
r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z
2018 r. poz. 2232), a także przez inne organizacje społeczne zajmujące się
problematyką ochrony pracy. Do Rady powołuje się także ekspertów i przedstawicieli nauki.
5. W skład Rady nie można powołać pracownika Państwowej Inspekcji Pracy,
chyba że korzysta on z urlopu bezpłatnego udzielonego w celu wykonywania funkcji z wyboru.
6. Zasady reprezentacji w Radzie oraz wysokość diety członków Rady za udział
w jej pracach określa Marszałek Sejmu w drodze zarządzenia.
7. Do zadań Rady należy wyrażanie stanowiska w sprawach z zakresu działania
Państwowej Inspekcji Pracy, w szczególności dotyczących:
1) programów działalności i zadań Państwowej Inspekcji Pracy;
2) okresowych ocen działalności Państwowej Inspekcji Pracy oraz wniosków
wynikających z tych ocen;
3) problemów ochrony pracy o zasięgu ogólnokrajowym.
8. Rada wyraża opinię o kandydatach na stanowiska Głównego Inspektora Pracy
i jego zastępców oraz okręgowych inspektorów pracy.
9. Rada działa na podstawie uchwalonego przez siebie regulaminu,
zatwierdzonego przez Marszałka Sejmu.
Art. 9. 1. Główny Inspektor Pracy nadaje uprawnienia rzeczoznawcy do spraw
bezpieczeństwa i higieny pracy na wniosek Komisji Kwalifikacyjnej do Oceny
Kandydatów na Rzeczoznawców, zwanej dalej „Komisją”, oraz prowadzi centralny
rejestr wydanych uprawnień.
2. Uprawnienia rzeczoznawcy do spraw bezpieczeństwa i higieny pracy,
zwanego dalej „rzeczoznawcą”, mogą być nadane osobie, która:
1) ukończyła wyższe studia techniczne;
2) legitymuje się co najmniej 5-letnią praktyką zawodową w zakresie ukończonego
kierunku studiów;
3) ukończyła kurs przygotowujący do opiniowania projektów w zakresie
bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii, przeprowadzony przez podmiot
upoważniony przez Głównego Inspektora Pracy, według programu
zatwierdzonego przez Głównego Inspektora Pracy;
4) złożyła, z wynikiem pozytywnym, egzamin przed Komisją.
3. Nadane uprawnienia upoważniają rzeczoznawcę do opiniowania projektów
nowo budowanych lub przebudowywanych obiektów budowlanych albo ich części,
w których przewiduje się pomieszczenia pracy, pod względem zgodności z przepisami
bezpieczeństwa i higieny pracy oraz wymaganiami ergonomii.
4. Główny Inspektor Pracy, z własnej inicjatywy lub na wniosek właściwego
okręgowego inspektora pracy, może cofnąć uprawnienia rzeczoznawcy w przypadku
wydania przez niego opinii naruszającej w sposób rażący przepisy bezpieczeństwa
i higieny pracy. Główny Inspektor Pracy może także cofnąć uprawnienia
rzeczoznawcy na wniosek okręgowego inspektora pracy, właściwego ze względu na
lokalizację obiektu budowlanego, w przypadku stwierdzenia podczas odbioru tego
obiektu lub jego eksploatacji, że w opinii wydanej przez rzeczoznawcę nie
uwzględniono istotnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Decyzja
o cofnięciu uprawnień rzeczoznawcy powinna być podjęta po uprzednim rozpatrzeniu
jego wyjaśnień.
5. Członków Komisji, na 4-letnią kadencję, powołuje Główny Inspektor Pracy
w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy spośród kandydatów
zgłoszonych przez:
1) Główny Urząd Nadzoru Budowlanego,
2) organizacje techniczne, stowarzyszenia zawodowe, izby samorządu
zawodowego określone w ustawie z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach
zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (Dz. U. z 2016 r.
poz. 1725, z 2018 r. poz. 1669 oraz z 2019 r. poz. 577 i 730)
oraz spośród przedstawicieli nauki i pracowników Państwowej Inspekcji Pracy.
W skład Komisji wchodzi 8 osób.
6. Główny Inspektor Pracy w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw
pracy może odwołać członka Komisji:
1) na wniosek podmiotu, który zgłosił jego kandydaturę;
2) w przypadku systematycznego nieuczestniczenia w pracach Komisji.
7. Członkowie Komisji otrzymują za udział w pracach Komisji wynagrodzenie,
a także diety i zwrot kosztów podróży na zasadach określonych w przepisach
wydanych na podstawie art. 775
§ 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy
(Dz. U. z 2019 r. poz. 1040).
8. Koszty związane z przygotowaniem kandydatów na rzeczoznawców,
podnoszeniem kwalifikacji przez rzeczoznawców oraz nadawaniem uprawnień
rzeczoznawcom, ustalone przez Głównego Inspektora Pracy, ponosi odpowiednio
kandydat na rzeczoznawcę lub rzeczoznawca.
9. Minister właściwy do spraw pracy po zasięgnięciu opinii Głównego Inspektora
Pracy określi, w drodze rozporządzenia:
1) szczegółowe warunki oraz tryb nadawania i cofania uprawnień rzeczoznawców,
a także wymagania dotyczące przygotowania kandydatów na rzeczoznawców
i podnoszenia kwalifikacji przez rzeczoznawców, biorąc pod uwagę poziom
wykształcenia, dotychczasową praktykę zawodową w zakresie opiniowania
projektów obiektów budowlanych, a także konieczność okresowego szkolenia;
2) zakres nadawanych uprawnień, o którym mowa w ust. 3, wzór uprawnień
rzeczoznawcy, wzór klauzuli i pieczęci imiennej oraz wzór rejestru
opiniowanych projektów, biorąc pod uwagę rodzaj budownictwa i podział na
grupy projektowe;
3) wymagania dotyczące opinii rzeczoznawców o projektach nowo budowanych
lub przebudowywanych obiektów budowlanych albo ich części, w których
przewiduje się wykonywanie pracy, oraz tryb postępowania odwoławczego od
tych opinii, biorąc pod uwagę specyfikę, charakter i przeznaczenie obiektu
budowlanego, a także zgodność przyjętych rozwiązań z obowiązującymi
przepisami i normami;
4) tryb powoływania i odwoływania członków Komisji, sposób działania tej
Komisji i przeprowadzania egzaminu, biorąc pod uwagę konieczność
zapewnienia sprawnego funkcjonowania Komisji;
5) wysokość wynagrodzenia członków Komisji, biorąc pod uwagę zakres
wykonywanych czynności.
Art. 10. 1. Do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy:
1) nadzór i kontrola przestrzegania przepisów prawa pracy, w szczególności
przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów dotyczących
stosunku pracy, wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń wynikających ze
stosunku pracy, czasu pracy, urlopów, uprawnień pracowników związanych
z rodzicielstwem, zatrudniania młodocianych i osób niepełnosprawnych;
2) (uchylony)
3) kontrola legalności zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, wykonywania
działalności oraz kontrola przestrzegania obowiązku:
a) (uchylona)
b) informowania powiatowych urzędów pracy przez bezrobotnych o podjęciu
zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności,
c) opłacania składek na Fundusz Pracy,
d) dokonania wpisu do rejestru agencji zatrudnienia działalności, której
prowadzenie jest uzależnione od uzyskania wpisu do tego rejestru,
e) prowadzenia agencji zatrudnienia zgodnie z warunkami określonymi
w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy,
f) prowadzenia działalności przez podmioty, o których mowa w art. 18c
ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach
rynku pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 1265, z późn. zm.), zgodnie z
warunkami określonymi w art. 19c, art. 19d, art. 19fa, art. 19ga, art. 85 ust.
2 i art. 85a tej ustawy;
4) kontrola legalności zatrudnienia, innej pracy zarobkowej oraz wykonywania
pracy przez cudzoziemców;
5) (uchylony)
5a) kontrola spełniania przez wyroby wymagań, kontrola w zakresie stwarzania
przez wyroby zagrożenia oraz kontrola w zakresie niezgodności formalnych, w
rozumieniu ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności
i nadzoru rynku (Dz. U. z 2019 r. poz. 544), w odniesieniu do wyrobów
przeznaczonych do stosowania u pracodawców, z wyłączeniem wyrobów
podlegających kontroli innych właściwych organów nadzoru rynku w
rozumieniu tej ustawy, oraz prowadzenie postępowań w tych sprawach;
6) kontrola wyrobów wprowadzonych do obrotu lub oddanych do użytku pod
względem spełniania przez nie zasadniczych lub innych wymagań dotyczących
bezpieczeństwa i higieny pracy, określonych w odrębnych przepisach;
6a) nadzór nad spełnianiem przez pracodawców obowiązków określonych w art. 35
oraz art. 37 ust. 5 i 6 rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu
Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny,
udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów
(REACH), utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniającego
dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylającego rozporządzenie Rady (EWG)
nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE (Dz. Urz. UE L 396 z 30.12.2006, str. 1, z późn. zm.), zwanego
dalej „rozporządzeniem nr 1907/2006”, zgodnie z odrębnymi przepisami
dotyczącymi ochrony pracy, w zakresie swoich kompetencji;
6b) nadzór nad przestrzeganiem warunków stosowania substancji określonych przez
Europejską Agencję Chemikaliów na podstawie art. 9 ust. 4 rozporządzenia
nr 1907/2006, w zakresie swoich kompetencji;
7) podejmowanie działań polegających na zapobieganiu i ograniczaniu zagrożeń
w środowisku pracy, a w szczególności:
a) badanie okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz kontrola
stosowania środków zapobiegających tym wypadkom,
b) analizowanie przyczyn chorób zawodowych oraz kontrola stosowania
środków zapobiegających tym chorobom,
c) inicjowanie prac badawczych w dziedzinie przestrzegania prawa pracy,
a w szczególności bezpieczeństwa i higieny pracy,
d) inicjowanie przedsięwzięć w sprawach ochrony pracy w rolnictwie
indywidualnym,
e) udzielanie porad służących ograniczaniu zagrożeń dla życia i zdrowia
pracowników, a także w zakresie przestrzegania prawa pracy,
f) podejmowanie działań prewencyjnych i promocyjnych zmierzających do
zapewnienia przestrzegania prawa pracy;
8) współdziałanie z organami ochrony środowiska w zakresie kontroli
przestrzegania przez pracodawców przepisów o przeciwdziałaniu zagrożeniom
dla środowiska;
9) kontrola:
a) przestrzegania wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy, o których mowa
w ustawie z dnia 22 czerwca 2001 r. o mikroorganizmach i organizmach
genetycznie zmodyfikowanych (Dz. U. z 2019 r. poz. 706) oraz określonych
w zezwoleniach na prowadzenie zakładów inżynierii genetycznej
i w zgodach na zamknięte użycie mikroorganizmów genetycznie
zmodyfikowanych oraz w zgodach na zamknięte użycie organizmów
genetycznie zmodyfikowanych, w tym w zakresie:
– oznakowania zakładu inżynierii genetycznej lub jego części,
– środków bezpieczeństwa związanych z daną kategorią zamkniętego
użycia,
– urządzeń używanych podczas zamkniętego użycia w odniesieniu do
danej kategorii zamkniętego użycia określonej w zezwoleniu na
prowadzenie zakładu inżynierii genetycznej oraz w zgodzie na
zamknięte użycie,
b) prowadzonej dokumentacji dotyczącej zamkniętego użycia
mikroorganizmów genetycznie zmodyfikowanych lub organizmów
genetycznie zmodyfikowanych przeprowadzanego w zakładzie inżynierii
genetycznej, jeżeli dokumentacja ta zawiera informacje mające związek
z bezpieczeństwem i higieną pracy;
9a) kontrola ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych
warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4
pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z
2018 r. poz. 1924);
10) opiniowanie projektów aktów prawnych z zakresu prawa pracy;
11) prawo wnoszenia powództw, a za zgodą osoby zainteresowanej – uczestnictwo
w postępowaniu przed sądem pracy, w sprawach o ustalenie istnienia stosunku
pracy;
12) wydawanie i cofanie zezwoleń w przypadkach, o których mowa w art. 3045
ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy;
13) (uchylony)
14) wykonywanie zadań określonych w ustawie z dnia 10 czerwca 2016 r. o
delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług (Dz. U. z 2018 r. poz. 2206);
14a) udzielanie porad w celu wspierania równego traktowania obywateli państw
członkowskich Unii Europejskiej i państw członkowskich Europejskiego
Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) – stron umowy o Europejskim
Obszarze Gospodarczym, którzy korzystają z prawa do swobodnego przepływu
pracowników, oraz członków ich rodzin w zakresie:
a) dostępu do zatrudnienia,
b) warunków zatrudnienia i pracy, w szczególności w odniesieniu do
wynagrodzenia, rozwiązania umowy, bezpieczeństwa i higieny pracy oraz,
w przypadku utraty pracy, powrotu do pracy lub ponownego zatrudnienia,
c) dostępu do przywilejów socjalnych i podatkowych,
d) zasad członkostwa w związkach zawodowych oraz korzystania z czynnego
i biernego prawa wyborczego do przedstawicielstw pracowniczych, w tym
organów związków zawodowych i rad pracowników,
e) dostępu do szkoleń,
f) dostępu do zasobów mieszkaniowych,
g) dostępu do kształcenia, nauki zawodu oraz szkolenia zawodowego dla
dzieci pracowników,
h) pomocy udzielanej przez urzędy pracy;
14b) ściganie wykroczeń, o których mowa w art. 106 i art. 107 ustawy z dnia 4
października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (Dz. U. poz. 2215),
oraz udział w postępowaniu w sprawach dotyczących tych wykroczeń
w charakterze oskarżyciela publicznego;
15) ściganie wykroczeń przeciwko prawom pracownika określonych w Kodeksie
pracy, wykroczeń, o których mowa w art. 119123 ustawy z dnia 20 kwietnia
2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a także innych
wykroczeń, gdy ustawy tak stanowią oraz udział w postępowaniu w tych
sprawach w charakterze oskarżyciela publicznego;
15a) kontrola spełniania obowiązków, o których mowa w art. 23r ust. 3 i 4 ustawy z
dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2019 r. poz. 755 i 730),
w zakresie paliw ciekłych w ramach wykonywania kontroli, o której mowa w pkt 1;
15b) kontrola wypłacania wynagrodzenia w wysokości wynikającej z wysokości
minimalnej stawki godzinowej, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 10
października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2018 r. poz. 2177);
15c) kontrola przestrzegania przepisów ustawy z dnia 10 stycznia 2018 r. o
ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (Dz. U. z 2019 r. poz. 466), w zakresie powierzania pracownikowi lub zatrudnionemu wykonywania pracy w handlu lub wykonywania czynności związanych z
handlem w placówkach handlowych;
15d) kontrola spełniania obowiązków wynikających z ustawy z dnia 4 października
2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych, w szczególności:
a) obowiązku zawierania umów o prowadzenie PPK i umów o zarządzanie
PPK,
b) dokonywania wpłat do PPK.
16) wykonywanie innych zadań określonych w ustawie i przepisach szczególnych.
1a. Państwowa Inspekcja Pracy współpracuje z ministrem właściwym do spraw
pracy oraz ministrem właściwym do spraw wewnętrznych przy określaniu – na
podstawie oceny ryzyka powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom
przebywającym bez ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej – sektorów działalności na poziomie sekcji, zgodnie
z Polską Klasyfikacją Działalności (PKD), o szczególnym natężeniu tego zjawiska.
2. Do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy ponadto nadzór i kontrola
zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy:
1) osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy
oraz osobom wykonującym na własny rachunek działalność gospodarczą
w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę lub przedsiębiorcę, niebędącego
pracodawcą, na rzecz którego taka praca jest świadczona;
2) przez podmioty organizujące pracę wykonywaną przez osoby fizyczne na innej
podstawie niż stosunek pracy, w ramach prac społecznie użytecznych;
3) osobom przebywającym w zakładach karnych i zakładach poprawczych,
wykonującym pracę, a także żołnierzom w służbie czynnej, wykonującym
powierzone im prace.
3. Państwowa Inspekcja Pracy sprawuje także nadzór i kontrolę zapewnienia
przez pracodawcę bezpiecznych i higienicznych warunków zajęć odbywanych na jego
terenie przez studentów i uczniów niebędących pracownikami.
4. Państwowa Inspekcja Pracy może podejmować działania w zakresie
prowadzenia badań i pomiarów oraz analizowania zagrożeń powodowanych przez
czynniki szkodliwe i uciążliwe w środowisku pracy.
Art. 11. W razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów
dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są
uprawnione odpowiednio do:
1) nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie
w przypadku, gdy naruszenie dotyczy przepisów i zasad bezpieczeństwa
i higieny pracy;
2) nakazania: wstrzymania prac lub działalności, gdy naruszenie powoduje
bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia pracowników lub innych osób
wykonujących te prace lub prowadzących działalność; skierowania do innych
prac pracowników lub innych osób dopuszczonych do pracy wbrew
obowiązującym przepisom przy pracach wzbronionych, szkodliwych lub
niebezpiecznych albo pracowników lub innych osób dopuszczonych do pracy
przy pracach niebezpiecznych, jeżeli pracownicy ci lub osoby nie posiadają
odpowiednich kwalifikacji; nakazy w tych sprawach podlegają
natychmiastowemu wykonaniu;
3) nakazania wstrzymania eksploatacji maszyn i urządzeń w sytuacji, gdy ich
eksploatacja powoduje bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi;
nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu;
4) zakazania wykonywania pracy lub prowadzenia działalności w miejscach,
w których stan warunków pracy stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia lub
zdrowia ludzi; nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu
wykonaniu;
5) nakazania, w przypadku stwierdzenia, że stan bezpieczeństwa i higieny pracy
zagraża życiu lub zdrowiu pracowników lub osób fizycznych wykonujących
pracę na innej podstawie niż stosunek pracy, w tym osób wykonujących na
własny rachunek działalność gospodarczą, zaprzestania prowadzenia
działalności bądź działalności określonego rodzaju;
6) nakazania ustalenia, w określonym terminie, okoliczności i przyczyn wypadku;
6a) nakazania wykonania badań i pomiarów czynników szkodliwych i uciążliwych
w środowisku pracy w przypadku naruszenia trybu, metod, rodzaju lub
częstotliwości wykonania tych badań i pomiarów lub konieczności stwierdzenia
wykonywania pracy w szczególnych warunkach;
7) nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także
innego świadczenia przysługującego pracownikowi; nakazy w tych sprawach
podlegają natychmiastowemu wykonaniu;
8) skierowania wystąpienia lub wydania polecenia, w razie stwierdzenia innych
naruszeń niż wymienione w pkt 17, w sprawie ich usunięcia, a także
wyciągnięcia konsekwencji w stosunku do osób winnych.

Art. 11a. Właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do
nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach
pomostowych, wykreślenia go z ewidencji oraz do sporządzenia korekty dokonanego
wpisu w tej ewidencji.

Art. 11b. Właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do
skierowania wystąpienia lub wydania polecenia w sprawie wypłacenia wynagrodzenia
w wysokości wynikającej z wysokości minimalnej stawki godzinowej, zgodnie z
przepisami ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę.
Art. 13. Kontroli Państwowej Inspekcji Pracy podlegają:
1) pracodawcy – a w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz kontroli
legalności zatrudnienia także niebędący pracodawcami przedsiębiorcy i inne
jednostki organizacyjne – na rzecz których jest świadczona praca przez osoby
fizyczne, w tym przez osoby wykonujące na własny rachunek działalność
gospodarczą, bez względu na podstawę świadczenia tej pracy,
2) podmioty świadczące usługi pośrednictwa pracy, doradztwa personalnego,
poradnictwa zawodowego oraz pracy tymczasowej w rozumieniu art. 18
ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach
rynku pracy – w zakresie przestrzegania obowiązków, o których mowa w art. 10
ust. 1 pkt 3 lit. d i e,
3) podmioty, o których mowa w art. 18c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o
promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy – w zakresie przestrzegania
warunków określonych w art. 19c, art. 19d, art. 19fa, art. 19ga, art. 85 ust. 2 i art.
85a tej ustawy,
3a) przedsiębiorcy, do których stosuje się przepisy ustawy z dnia 10 stycznia 2018 r.
o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni,
4) pracodawcy delegujący pracowników na terytorium RP w zakresie określonym
w ustawie z dnia 10 czerwca 2016 r. o delegowaniu pracowników w ramach
świadczenia usług,
5) przedsiębiorcy albo inne jednostki organizacyjne, na rzecz których w ramach
prowadzonej przez te podmioty działalności jest wykonywane zlecenie lub są
świadczone usługi przez przyjmującego zlecenie lub świadczącego usługi –
w zakresie wypłacania takim osobom wynagrodzenia w wysokości wynikającej
z wysokości minimalnej stawki godzinowej, zgodnie z przepisami ustawy z dnia
10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę
– zwani dalej „podmiotami kontrolowanymi”.
Art. 14. 1. Państwowa Inspekcja Pracy przy realizacji zadań współdziała ze
związkami zawodowymi, organizacjami pracodawców, organami samorządu załogi,
radami pracowników, społeczną inspekcją pracy, publicznymi służbami zatrudnienia
w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy,
Pełnomocnikiem Rządu do Spraw Równego Traktowania oraz z organami
administracji państwowej, w szczególności z organami nadzoru i kontroli nad
warunkami pracy oraz organami Krajowej Administracji Skarbowej, a także z Policją,
Strażą Graniczną, Zakładem Ubezpieczeń Społecznych i organami samorządu
terytorialnego.
2. Państwowa Inspekcja Pracy jest uprawniona do nieodpłatnego korzystania
z danych zgromadzonych:
1) w Centralnym Rejestrze Podmiotów – Krajowej Ewidencji Podatników;
1a) w rejestrze podatników VAT;
2) w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej (REGON)
prowadzonym przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego;
3) przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na koncie ubezpieczonego i koncie
płatnika składek, o których mowa odpowiednio w art. 40 i 45 ustawy z dnia
13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r.
poz. 300, 303 i 730), w zakresie podlegania ubezpieczeniom społecznym, a także
danych o wypadkach przy pracy uzyskanych na podstawie ustawy z dnia
30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy
pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1376 i 1669);
4) w Powszechnym Elektronicznym Systemie Ewidencji Ludności (RCI PESEL);
5) w rejestrze bezrobotnych;
6) w Krajowym Rejestrze Sądowym;
7) w Krajowym Rejestrze Karnym.
3. Państwowa Inspekcja Pracy może, na wniosek związków zawodowych,
prowadzić szkolenie i instruktaż oraz udzielać pomocy w szkoleniu społecznych
inspektorów pracy, a także podejmować działania na rzecz doskonalenia i zwiększenia
skuteczności działania społecznej inspekcji pracy.
4. Państwowa Inspekcja Pracy ma prawo – w uzasadnionych przypadkach –
występować do organów administracji publicznej, w tym naczelników urzędów
skarbowych i dyrektorów izb administracji skarbowej, a także Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych oraz innych właściwych podmiotów z wnioskiem o udzielenie informacji
niezbędnych do udzielenia porad, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 14a.
5. Podmioty, o których mowa w ust. 4, mają obowiązek udzielenia informacji, o
których mowa w tym przepisie, w terminie 15 dni roboczych od dnia otrzymania
wniosku Państwowej Inspekcji Pracy, chyba że udzielenie informacji przez te
podmioty wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego lub
kontroli. O przyczynach opóźnienia podmiot informuje niezwłocznie Państwową
Inspekcję Pracy.
Art. 18. 1. Do zakresu działania Głównego Inspektora Pracy należy:
1) kierowanie działalnością Głównego Inspektoratu Pracy i okręgowych
inspektorów pracy;
2) rozpatrywanie odwołań od decyzji okręgowych inspektorów pracy;
3) opracowywanie rocznych i wieloletnich programów działania Państwowej
Inspekcji Pracy;
4) sprawowanie ogólnego nadzoru nad:
a) przestrzeganiem prawa pracy oraz przedkładanie właściwym organom ocen,
opinii i wniosków w tej dziedzinie,
b) postępowaniem mandatowym w sprawach o wykroczenia, o których mowa
w art. 17 § 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania
w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2018 r. poz. 475, z późn. zm.);
5) opiniowanie projektów aktów prawnych dotyczących prawa pracy oraz
inicjowanie prac legislacyjnych w tej dziedzinie;
6) inicjowanie przedsięwzięć w zakresie wdrażania postępu technicznego
w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy;
7) przedstawianie wniosków w sprawach nauczania i szkolenia w dziedzinie
bezpieczeństwa i higieny pracy, organizowanie i prowadzenie szkolenia
inspektorów pracy oraz nadzór nad działalnością Ośrodka;
8) prowadzenie działalności wydawniczej i promocyjnej w zakresie ochrony pracy;
9) udział w pracach komisji rządowych badających wypadki przy pracy;
10) sporządzanie i przedkładanie informacji i sprawozdań, o których mowa w ust. 3;
11) nadawanie i cofanie uprawnień rzeczoznawcy do spraw bezpieczeństwa
i higieny pracy, o których mowa w art. 9.
2. Główny Inspektor Pracy udostępnia ministrowi właściwemu do spraw pracy
zbiorcze wyniki kontroli oraz oceny przestrzegania prawa pracy, w tym przepisów
dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy oraz legalności zatrudnienia.
2a. Główny Inspektor Pracy jest obowiązany do przekazywania ministrowi
właściwemu do spraw pracy oraz ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych,
nie później niż do dnia 30 kwietnia następnego roku, zbiorczych wyników kontroli,
o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 4, w zakresie dotyczącym powierzania
wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym bez ważnego dokumentu
uprawniającego do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z uwzględnieniem liczby przeprowadzonych w poprzednim roku kontroli oraz procentowego udziału podmiotów powierzających wykonywanie pracy cudzoziemcom przebywającym bez
ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej w każdym sektorze, o którym mowa w art. 10 ust. 1a.
3. Główny Inspektor Pracy przedstawia Sejmowi oraz Radzie Ministrów, nie
później niż do 30 czerwca następnego roku kalendarzowego, informacje z działalności
Państwowej Inspekcji Pracy oraz coroczne sprawozdanie z jej działalności wraz
z wynikającymi z tej działalności wnioskami dotyczącymi przestrzegania prawa pracy
oraz przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia
i instytucjach rynku pracy w zakresie określonym w art. 10 ust. 1 pkt 3 i 4, przez
podmioty kontrolowane i organy sprawujące nadzór nad przedsiębiorstwami lub
innymi jednostkami organizacyjnymi państwowymi albo samorządowymi.
4. Sprawozdanie roczne, o którym mowa w ust. 3, Główny Inspektor Pracy
przedstawia Radzie Ochrony Pracy oraz podaje do wiadomości publicznej.
5. Główny Inspektor Pracy wykonuje swoje zadania przy pomocy podległego mu
Głównego Inspektoratu Pracy.
6. Główny Inspektor Pracy dokonuje czynności w sprawach z zakresu prawa
pracy wobec pracowników Głównego Inspektoratu Pracy oraz pracowników
nadzorujących lub wykonujących czynności kontrolne.
7. Główny Inspektor Pracy może upoważnić okręgowego inspektora pracy do
dokonywania czynności w sprawach z zakresu prawa pracy wobec pracowników
okręgowego inspektoratu pracy nadzorujących lub wykonujących czynności
kontrolne.
Art. 23. 1. W toku postępowania kontrolnego inspektor pracy ma prawo:
1) swobodnego wstępu na teren oraz do obiektów i pomieszczeń podmiotu
kontrolowanego;
2) przeprowadzania oględzin obiektów, pomieszczeń, stanowisk pracy, maszyn
i urządzeń oraz przebiegu procesów technologicznych i pracy;
3) żądania od podmiotu kontrolowanego oraz od wszystkich pracowników lub osób,
które są lub były zatrudnione, albo które wykonują lub wykonywały pracę na
jego rzecz na innej podstawie niż stosunek pracy, w tym osób wykonujących na
własny rachunek działalność gospodarczą, a także osób korzystających z usług
agencji zatrudnienia, pisemnych i ustnych informacji w sprawach objętych
kontrolą oraz wzywania i przesłuchiwania tych osób w związku
z przeprowadzaną kontrolą;
4) żądania okazania dokumentów dotyczących budowy, przebudowy lub
modernizacji oraz uruchomienia zakładu pracy, planów i rysunków
technicznych, dokumentacji technicznej i technologicznej, wyników ekspertyz,
badań i pomiarów dotyczących produkcji bądź innej działalności podmiotu
kontrolowanego, jak również dostarczenia mu próbek surowców i materiałów
używanych, wytwarzanych lub powstających w toku produkcji, w ilości
niezbędnej do przeprowadzenia analiz lub badań, gdy mają one związek
z przeprowadzaną kontrolą;
5) żądania przedłożenia akt osobowych i wszelkich dokumentów związanych
z wykonywaniem pracy przez pracowników lub osoby świadczące pracę na innej
podstawie niż stosunek pracy;
5a) żądania od pracodawcy delegującego pracownika na terytorium RP lub osoby
działającej w jego imieniu informacji, dokumentów lub oświadczeń w sprawach
delegowania pracowników na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, dotyczących kontroli, o której mowa w ustawie z dnia 10 czerwca 2016 r. o delegowaniu pracowników w ramach
świadczenia usług;
6) zapoznania się z decyzjami wydanymi przez inne organy kontroli i nadzoru nad
warunkami pracy oraz ich realizacją;
7) utrwalania przebiegu i wyników oględzin, o których mowa w pkt 2, za pomocą
aparatury i środków technicznych służących do utrwalania obrazu lub dźwięku;
8) wykonywania niezbędnych dla celów kontroli odpisów lub wyciągów
z dokumentów, jak również zestawień i obliczeń sporządzanych na podstawie
dokumentów, a w razie potrzeby żądania ich od podmiotu kontrolowanego;
9) sprawdzania tożsamości osób wykonujących pracę lub przebywających na
terenie podmiotu kontrolowanego, a także osób korzystających z usług agencji
zatrudnienia, ich przesłuchiwania i żądania oświadczeń w sprawie legalności
zatrudnienia lub prowadzenia innej działalności zarobkowej;
10) korzystania z pomocy biegłych i specjalistów oraz akredytowanych laboratoriów.
2. Jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że udzielenie inspektorowi pracy
informacji w sprawach objętych kontrolą przez pracownika lub osobę, o których
mowa w ust. 1 pkt 3, mogłoby narazić tego pracownika lub osobę na jakikolwiek
uszczerbek lub zarzut z powodu udzielenia tej informacji, inspektor pracy może wydać
postanowienie o zachowaniu w tajemnicy okoliczności umożliwiających ujawnienie
tożsamości tego pracownika lub osoby, w tym danych osobowych.
3. W razie wydania postanowienia, określonego w ust. 2, okoliczności, o których
mowa w tym przepisie, pozostają wyłącznie do wiadomości inspektora pracy.
Protokół przesłuchania pracownika lub osoby wolno udostępniać pracodawcy tylko
w sposób uniemożliwiający ujawnienie danych osobowych, o których mowa w ust. 2.
4. Na postanowienie w sprawie zachowania w tajemnicy danych osobowych,
o których mowa w ust. 2, pracodawcy przysługuje zażalenie w terminie 3 dni od dnia
doręczenia postanowienia. Zażalenie na postanowienie inspektora pracy rozpoznaje
właściwy okręgowy inspektor pracy. Postępowanie dotyczące zażalenia toczy się bez
udziału pracodawcy i z wyłączeniem jawności.
5. W razie uwzględnienia zażalenia protokół przesłuchania pracownika lub
osoby podlega zniszczeniu; o zniszczeniu protokołu należy uczynić wzmiankę
w protokole pokontrolnym.
6. Główny Inspektor Pracy określi zasady postępowania z protokołami
przesłuchań i innymi dokumentami, o których mowa w ust. 25.
Art. 24. 1. Inspektorzy pracy są uprawnieni do przeprowadzania, bez
uprzedzenia i o każdej porze dnia i nocy, kontroli przestrzegania przepisów prawa
pracy, w szczególności stanu bezpieczeństwa i higieny pracy, kontroli przestrzegania
przepisów dotyczących legalności zatrudnienia w zakresie, o którym mowa w art. 10
ust. 1 pkt 3 i 4, kontroli wypłacania wynagrodzenia w wysokości wynikającej z
wysokości minimalnej stawki godzinowej, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 10
października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę oraz kontroli
przestrzegania przepisów dotyczących ograniczenia handlu w niedziele i święta oraz
w niektóre inne dni.
2. Kontrolę przeprowadza się po okazaniu legitymacji służbowej potwierdzającej
tożsamość i uprawnienia inspektora pracy lub innego upoważnionego pracownika
Państwowej Inspekcji Pracy.
3. Kontrolę przedsiębiorcy przeprowadza się po okazaniu legitymacji służbowej
i upoważnienia do jej przeprowadzenia.
4. Upoważnienie do przeprowadzania kontroli u przedsiębiorcy powinno
zawierać następujące dane:
1) wskazanie podstawy prawnej przeprowadzenia kontroli;
2) oznaczenie organu kontroli;
3) imię i nazwisko, stanowisko służbowe osoby upoważnionej do przeprowadzenia
kontroli oraz numer jej legitymacji służbowej;
4) określenie zakresu przedmiotowego kontroli;
5) oznaczenie podmiotu objętego kontrolą;
6) wskazanie daty rozpoczęcia i przewidywanego terminu zakończenia kontroli;
7) podpis osoby udzielającej upoważnienia, z podaniem zajmowanego stanowiska
lub funkcji;
8) pouczenie kontrolowanego podmiotu o jego prawach i obowiązkach;
9) datę i miejsce wystawienia upoważnienia.
5. Jeżeli okoliczności faktyczne uzasadniają niezwłoczne podjęcie kontroli u
przedsiębiorcy, może być ona podjęta po okazaniu legitymacji służbowej.
Kontrolowanemu należy niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia
podjęcia kontroli, doręczyć upoważnienie do przeprowadzenia kontroli zawierające
dane, o których mowa w ust. 4.
6. Upoważnienie do przeprowadzenia kontroli wydają Główny Inspektor Pracy
i jego zastępcy oraz okręgowi inspektorzy pracy i ich zastępcy.
7. Okręgowi inspektorzy pracy mogą upoważnić nadinspektorów pracy –
kierowników oddziałów do wydawania upoważnień, o których mowa w ust. 3 i 5.
Art. 31. 1. Ustalenia kontroli dokumentowane są, z zastrzeżeniem ust. 10,
w formie protokołu.
2. Protokół kontroli powinien zawierać:
1) nazwę podmiotu kontrolowanego w pełnym brzmieniu i jego adres oraz numer
z krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON)
oraz numer identyfikacji podatkowej (NIP);
2) imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe inspektora pracy;
3) imię i nazwisko osoby reprezentującej podmiot kontrolowany oraz nazwę organu
reprezentującego ten podmiot;
4) datę rozpoczęcia działalności przez podmiot kontrolowany oraz datę objęcia
stanowiska przez osobę lub powołania organu, o których mowa w pkt 3;
5) oznaczenie dni, w których przeprowadzano kontrolę;
6) informację o realizacji uprzednich decyzji i wystąpień organów Państwowej
Inspekcji Pracy oraz wniosków, zaleceń i decyzji innych organów kontroli
i nadzoru nad warunkami pracy;
7) opis stwierdzonych naruszeń prawa oraz inne informacje mające istotne
znaczenie dla wyników kontroli;
8) dane osoby legitymowanej oraz określenie czasu, miejsca i przyczyny
legitymowania;
9) informację o pobraniu próbek surowców i materiałów używanych,
wytwarzanych lub powstających w toku produkcji;
10) treść decyzji ustnych i poleceń oraz informację o terminach ich realizacji;
11) informację o liczbie i rodzaju udzielonych porad z zakresu prawa pracy;
12) wyszczególnienie załączników stanowiących składową część protokołu;
13) informacje o osobach, w obecności których przeprowadzano kontrolę;
14) na wniosek podmiotu kontrolowanego – wzmiankę o informacjach objętych
tajemnicą przedsiębiorstwa;
15) wzmiankę o wniesieniu lub niewniesieniu zastrzeżeń do treści protokołu oraz
ewentualnym usunięciu stwierdzonych nieprawidłowości przed zakończeniem
kontroli;
16) datę i miejsce podpisania protokołu przez osobę kontrolującą oraz przez osobę
lub organ reprezentujący podmiot kontrolowany.
3. Protokół podpisuje inspektor pracy prowadzący kontrolę oraz osoba lub organ
reprezentujący podmiot kontrolowany.
4. Podmiotowi kontrolowanemu przysługuje prawo zgłoszenia, przed
podpisaniem protokołu kontroli, umotywowanych zastrzeżeń do ustaleń zawartych
w protokole.
5. Zastrzeżenia należy zgłosić na piśmie w terminie 7 dni od dnia przedstawienia
protokołu.
6. W razie zgłoszenia zastrzeżeń, o których mowa w ust. 4, inspektor pracy
przeprowadzający kontrolę zobowiązany jest je zbadać, a w przypadku stwierdzenia
zasadności zastrzeżeń – zmienić lub uzupełnić odpowiednią część protokołu.
7. W protokole nie można dokonywać poprawek, skreśleń ani uzupełnień bez
omówienia ich na końcu protokołu, z wyjątkiem sprostowania oczywistych omyłek
pisarskich i rachunkowych, które parafuje inspektor pracy, oznaczając parafy datą ich
dokonania.
8. Odmowa podpisania protokołu przez osobę lub organ reprezentujący podmiot
kontrolowany nie stanowi przeszkody do zastosowania przez inspektora pracy
stosownych środków prawnych przewidzianych ustawą.
9. Kopię protokołu kontroli inspektor pracy pozostawia podmiotowi
kontrolowanemu.
10. W przypadku niestwierdzenia uchybień wynik kontroli może być
udokumentowany w formie notatki urzędowej, która powinna zawierać zwięzły opis
stanu faktycznego stwierdzonego w czasie kontroli.
11. Notatkę urzędową podpisuje inspektor pracy. Przepis ust. 9 stosuje się
odpowiednio.
Art. 34. 1. Decyzje, o których mowa w art. 11 pkt 17 i art. 11a, wydawane są
w formie pisemnej lub stanowiącej wpis do dziennika budowy.
1a. Decyzje, o których mowa w art. 11 pkt 14, mogą być wydawane w formie ustnej.
1b. Polecenia, o których mowa w art. 11 pkt 8 i art. 11b, wydawane są w formie ustnej.
2. Decyzja wydana w formie pisemnej lub stanowiąca wpis do dziennika budowy
powinna zawierać: oznaczenie organu Państwowej Inspekcji Pracy, datę wydania,
oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, termin
usunięcia stwierdzonych uchybień oraz pouczenie o przysługujących środkach odwoławczych.
3. W przypadku wydania decyzji w formie wpisu do dziennika budowy, kopia
lub odpis tej decyzji stanowi załącznik do protokołu kontroli.
4. Decyzje i polecenia, o których mowa w ust. 1a i 1b, wydaje się w celu
usunięcia ujawnionych w toku kontroli uchybień, jeżeli mogą być one usunięte
podczas trwania kontroli lub niezwłocznie po jej zakończeniu.
5. Od decyzji inspektora pracy wydanej w formie pisemnej lub stanowiącej wpis
do dziennika budowy, podmiotowi kontrolowanemu przysługuje odwołanie do
okręgowego inspektora pracy. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od daty
otrzymania decyzji.
6. W razie wniesienia odwołania od decyzji wydanych w przypadkach, o których
mowa w art. 11 pkt 24, okręgowy inspektor pracy może wstrzymać jej wykonanie do
czasu rozpatrzenia odwołania, jeżeli podjęte przez podmiot kontrolowany
przedsięwzięcia wyłączają bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi.
Art. 37. 1. W razie stwierdzenia w toku kontroli wykroczenia polegającego na
naruszeniu przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia
i instytucjach rynku pracy w zakresie określonym w art. 10 ust. 1 pkt 3 i 4, inspektor
pracy prowadzi postępowanie mandatowe lub występuje z wnioskiem do sądu
o ukaranie osób odpowiedzialnych za stwierdzone nieprawidłowości.
2. Inspektor pracy niezwłocznie powiadamia o naruszeniu przepisów prawa
właściwe organy, a w szczególności:
1) Zakład Ubezpieczeń Społecznych – o naruszeniu przepisów w zakresie
ubezpieczeń społecznych;
2) naczelnika urzędu celno-skarbowego – o naruszeniu przepisów prawa podatkowego;
3) Policję lub Straż Graniczną – o naruszeniu przepisów o cudzoziemcach;
4) starostę – o stwierdzonych przypadkach naruszenia przez bezrobotnego lub przez
podmiot kontrolowany przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Na wniosek starosty inspektor pracy powiadamia go o wynikach kontroli podmiotu kontrolowanego.
3. Okręgowy inspektor pracy niezwłocznie powiadamia:
1) marszałka województwa o:
a) stwierdzonych przypadkach naruszenia warunków prowadzenia agencji
zatrudnienia określonych w przepisach o promocji zatrudnienia
i instytucjach rynku pracy,
b) wynikach kontroli podmiotu kontrolowanego – na wniosek marszałka województwa;
2) wojewodę – o stwierdzonych przypadkach naruszenia przepisów o promocji
zatrudnienia i instytucjach rynku pracy związanych z zatrudnianiem
cudzoziemców lub powierzaniem im innej pracy zarobkowej.

Art. 37a. W uzasadnionych przypadkach, wobec pracodawcy rozpoczynającego
działalność, a także jeżeli nie stwierdzono:
1) bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia pracowników lub innych osób
wykonujących pracę,
2) popełnienia wykroczenia z winy umyślnej
– inspektor pracy może odstąpić od stosowania środków prawnych, o których mowa
w art. 33, poprzestając na ustnym pouczeniu o sposobach zgodnego z wymogami
prawa zorganizowania pracy i odebraniu od podmiotu kontrolowanego oświadczenia
o terminie usunięcia ujawnionych w toku kontroli uchybień.
Art. 44. 1. Pracownicy wykonujący czynności kontrolne są odpowiedzialni za
sumienne wykonywanie swoich obowiązków, w szczególności za rzetelne
i obiektywne ujmowanie i dokumentowanie wyników kontroli oraz za przestrzeganie
przepisów o ochronie informacji niejawnych.
2. Pracownicy, o których mowa w ust. 1, w zakresie swojego działania są
niezależni od jakichkolwiek wpływów postronnych i nie mogą uczestniczyć
w interesach podmiotów kontrolowanych.
3. Pracownicy, o których mowa w ust. 1, są obowiązani do nieujawniania
informacji, że kontrola przeprowadzana jest w następstwie skargi, chyba że
zgłaszający skargę wyrazi na to pisemną zgodę.

Art. 44a. 1. Pracownik nadzorujący lub wykonujący czynności kontrolne składa
pisemne oświadczenie o wykonywaniu przez osobę najbliższą:
1) działalności gospodarczej lub
2) czynności na podstawie stosunku pracy lub innej podstawie prawnej
– które mogą być przedmiotem kontroli prowadzonych przez organy Państwowej
Inspekcji Pracy.
2. Przez osobę najbliższą, o której mowa w ust. 1, rozumie się osoby wymienione
w art. 115 § 11 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2018 r.
poz. 1600 i 2077 oraz z 2019 r. poz. 730, 858 i 870).
3. Oświadczenie, o którym mowa w ust. 1, składa się w terminie 30 dni od dnia
zatrudnienia pracownika na stanowisku, o którym mowa w art. 38 ust. 2 lub 3.
4. Pracownik nadzorujący lub wykonujący czynności kontrolne dokonuje
aktualizacji oświadczenia, o którym mowa w ust. 1, w terminie 30 dni od dnia
zaistnienia przyczyny zaktualizowania oświadczenia.
5. Główny Inspektor Pracy określi, w drodze zarządzenia, wzór oświadczenia,
o którym mowa w ust. 1.
Art. 50. 1. Jeżeli wymagają tego potrzeby urzędu, pracownikowi Państwowej
Inspekcji Pracy można zlecić, na okres do trzech miesięcy w roku kalendarzowym, wykonywanie innej pracy niż określona w akcie mianowania lub w umowie o pracę, zgodnej z jego kwalifikacjami. W okresie tym przysługuje mu wynagrodzenie
stosowne do wykonywanej pracy, lecz nie niższe od dotychczasowego.
2. W razie reorganizacji jednostki organizacyjnej Państwowej Inspekcji Pracy
pracownika nadzorującego lub wykonującego czynności kontrolne można przenieść
na inne stanowisko służbowe, odpowiadające kwalifikacjom pracownika, jeżeli ze
względu na likwidację stanowiska zajmowanego przez pracownika nie jest możliwe
dalsze jego zatrudnienie na tym stanowisku. Po przeniesieniu przysługuje
wynagrodzenie stosowne do wykonywanej pracy, lecz przez okres sześciu miesięcy
nie niższe od dotychczasowego.
3. Jeżeli jest to konieczne ze względu na szczególne potrzeby Państwowej
Inspekcji Pracy, pracownika nadzorującego lub wykonującego czynności kontrolne
można przenieść na inne stanowisko, odpowiadające jego kwalifikacjom i
równorzędne pod względem wynagrodzenia.
4. Pracownika Państwowej Inspekcji Pracy można, na jego wniosek lub za jego
zgodą, przenieść do pracy w innej jednostce organizacyjnej.
5. W uzasadnionych przypadkach pracownik nadzorujący lub wykonujący
czynności kontrolne może być przeniesiony, na okres do sześciu miesięcy, do innej
jednostki organizacyjnej, do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami. W okresie
przeniesienia przysługuje mu wynagrodzenie stosowne do wykonywanej pracy, lecz
nie niższe od dotychczasowego. Przeniesienie takie dopuszczalne jest tylko raz na dwa lata.
6. Niedopuszczalne jest czasowe przeniesienie, bez zgody zainteresowanego, do
jednostki organizacyjnej mającej siedzibę w innej miejscowości kobiety w ciąży lub
pracownika sprawującego opiekę nad dzieckiem w wieku do czternastu lat, a także
w wypadkach, gdy stoją temu na przeszkodzie ważne względy osobiste lub rodzinne pracownika.
Art. 64. 1. Stosunek pracy z pracownikiem mianowanym wykonującym
czynności kontrolne ulega z mocy prawa rozwiązaniu z jego winy bez
wypowiedzenia, w razie:
1) prawomocnego orzeczenia środka karnego pozbawienia praw publicznych albo
zakazu wykonywania zawodu;
2) prawomocnego ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z pracy w Państwowej
Inspekcji Pracy;
3) zawinionej utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku.
2. Stosunek pracy z pracownikiem mianowanym wykonującym czynności
kontrolne ulega z mocy prawa rozwiązaniu bez wypowiedzenia również w razie utraty
obywatelstwa polskiego.
3. Stosunek pracy z pracownikiem mianowanym wykonującym czynności
kontrolne może zostać rozwiązany bez wypowiedzenia z jego winy w razie ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych albo prawomocnego skazania za przestępstwo umyślne.
4. Rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia z pracownikiem
mianowanym wykonującym czynności kontrolne może nastąpić także w razie jego
nieobecności w pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż rok lub odosobnienia ze
względu na chorobę zakaźną, a także w razie usprawiedliwionej nieobecności w pracy
z innych przyczyn – po upływie okresów przewidzianych w art. 53 Kodeksu pracy.
5. W razie niezdolności do pracy z powodu choroby, o której mowa w ust. 4,
pracownik nadzorujący lub wykonujący czynności kontrolne zachowuje prawo do
świadczeń pieniężnych przez okres przewidziany w przepisach o świadczeniach
pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
Art. 79. 1. Główny Inspektor Pracy poleca rzecznikowi dyscyplinarnemu
wniesienie do komisji dyscyplinarnej wniosku o ukaranie albo wydaje postanowienie
o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego; przepis art. 78 ust. 2 stosuje się
odpowiednio.
2. Rzecznik dyscyplinarny kieruje do komisji dyscyplinarnej wniosek o ukaranie
wraz z materiałami postępowania, doręcza obwinionemu odpis wniosku oraz
informuje go o prawie do ustanowienia obrońcy, chyba że obrońca został ustanowiony
wcześniej.
3. Wniosek o ukaranie powinien zawierać:
1) imię, nazwisko, adres zamieszkania, nazwę jednostki organizacyjnej
i stanowisko służbowe obwinionego;
2) dokładne określenie zarzucanego przewinienia, ze wskazaniem miejsca i czasu
jego popełnienia;
3) proponowaną karę dyscyplinarną;
4) uzasadnienie wniosku;
5) wykaz dowodów i osób wzywanych na rozprawę.
4. Po otrzymaniu odpisu wniosku o ukaranie obwiniony i jego obrońca mogą
w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania składać do komisji dyscyplinarnej wnioski
i przedstawiać dowody.
5. Jeżeli przeciwko obwinionemu wszczęto postępowanie karne o ten sam czyn,
który jest przedmiotem postępowania dyscyplinarnego, w postępowaniu
wyjaśniającym – rzecznik dyscyplinarny, a w postępowaniu przed komisjami
dyscyplinarnymi – zespół orzekający, może zawiesić postępowanie dyscyplinarne do
czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego; postanowienie rzecznika
dyscyplinarnego doręcza się obwinionemu i obrońcy, a postanowienie komisji
dyscyplinarnej także rzecznikowi dyscyplinarnemu.
Art. 82. 1. Rozprawą kieruje przewodniczący zespołu orzekającego.
2. Z przebiegu rozprawy sporządza się protokół.
3. Protokół powinien zawierać w szczególności:
1) oznaczenie czasu i miejsca przeprowadzenia rozprawy oraz osób w niej
uczestniczących;
2) treść wyjaśnień, oświadczeń i wniosków uczestników rozprawy;
3) postanowienia wydane w toku rozprawy;
4) w miarę potrzeby stwierdzenie innych okoliczności dotyczących przebiegu
rozprawy;
5) podpisy przewodniczącego zespołu orzekającego i protokolanta.
4. Rozprawa jest jawna. W uzasadnionych przypadkach zespół orzekający może
wyłączyć jawność całości lub części rozprawy.
5. Na początku rozprawy rzecznik dyscyplinarny odczytuje wniosek o ukaranie,
po czym przewodniczący zespołu orzekającego zapytuje obwinionego, czy przyznaje
się do popełnienia zarzucanego mu przewinienia oraz czy i jakie zamierza złożyć wyjaśnienia.
6. Przewodniczący zespołu orzekającego udziela obwinionemu głosu w celu
złożenia wyjaśnień, a następnie w miarę potrzeby wysłuchuje świadków, odbiera
oświadczenia oraz bada dokumenty lub przeprowadza inne dowody.
7. Na rozprawie rzecznik dyscyplinarny, obwiniony oraz jego obrońca mogą
składać oświadczenia, zgłaszać wnioski i przedstawiać dowody.
8. Odroczenie rozprawy może nastąpić jedynie z ważnych powodów;
o odroczeniu postanawia przewodniczący zespołu orzekającego.
9. Rozprawa ulega odroczeniu w razie niestawienia się strony, której wezwanie
nie zostało doręczone, lub w razie jej usprawiedliwionego niestawiennictwa.
10. Rozprawę odroczoną prowadzi się w dalszym ciągu, chyba że skład zespołu
orzekającego uległ zmianie.
11. Bezpośrednio przed zamknięciem rozprawy przewodniczący zespołu
orzekającego udziela głosu rzecznikowi dyscyplinarnemu, obrońcy i obwinionemu.
Art. 84. 1. Komisja dyscyplinarna wymierza karę biorąc pod uwagę stopień
winy, szkodliwość społeczną i skutki przewinienia, a także zachowanie się
obwinionego przed i po popełnieniu przewinienia.
2. Jeżeli obwiniony dopuścił się kilku przewinień, wymierza się jedną karę za
wszystkie przewinienia łącznie.
3. Orzeczenie o ukaraniu powinno zawierać:
1) nazwę komisji dyscyplinarnej, imiona i nazwiska członków zespołu
orzekającego, rzecznika dyscyplinarnego i protokolanta oraz datę rozpoznania
sprawy i wydania orzeczenia;
2) imię, nazwisko, adres zamieszkania, nazwę jednostki organizacyjnej
i stanowisko służbowe obwinionego;
3) dokładne określenie zarzucanego przewinienia;
4) rozstrzygnięcie co do winy;
5) określenie wymierzonej kary;
6) pouczenie o terminie i trybie wniesienia odwołania;
7) podpisy członków zespołu orzekającego.
4. Orzeczenie powinno być ogłoszone bezpośrednio po zakończeniu rozprawy
i odbyciu narady.
5. W wyjątkowych wypadkach można odroczyć wydanie orzeczenia na czas nie
dłuższy niż 3 dni. O terminie ogłoszenia orzeczenia przewodniczący zespołu
orzekającego zawiadamia strony bezpośrednio po postanowieniu o odroczeniu
wydania orzeczenia.
6. Po ogłoszeniu orzeczenia przewodniczący zespołu orzekającego podaje ustnie
zasadnicze motywy rozstrzygnięcia.
7. Orzeczenie wymaga pisemnego uzasadnienia, które powinno zawierać
ustalenia faktyczne przez wskazanie, jakie fakty komisja dyscyplinarna uznała za
udowodnione lub nieudowodnione, na jakich w tym względzie oparła się dowodach
i dlaczego nie dała wiary dowodom przeciwnym, a także przytoczenie okoliczności,
które komisja dyscyplinarna uwzględniła przy wymierzaniu kary.
8. Uzasadnienie sporządza przewodniczący zespołu orzekającego; uzasadnienie
podpisują wszyscy członkowie zespołu orzekającego.
9. Orzeczenie na piśmie wraz z uzasadnieniem doręcza się rzecznikowi
dyscyplinarnemu, obwinionemu oraz obrońcy w ciągu 14 dni od dnia jego ogłoszenia
albo wydania w trybie określonym w art. 83 ust. 3.