Uchwalenie: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Wejscie w życie: 1 maja 2004
Ostatnia Zmiana: 13 listopada 2020
Ustawa o ochronie przyrody
Art. 5. Użyte w ustawie określenia oznaczają:
1) gatunek – zarówno gatunek w znaczeniu biologicznym, jak i każdą niższą od
gatunku biologicznego jednostkę systematyczną, populację, a także mieszańce tego gatunku w pierwszym lub drugim pokoleniu, z wyjątkiem form, ras i odmian udomowionych, hodowlanych lub uprawnych;
1a) gatunek będący przedmiotem zainteresowania Wspólnoty – gatunek roślin lub
zwierząt, który na terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej jest:
a) zagrożony, z wyjątkiem gatunków, których naturalny zasięg na tym
terytorium jest zasięgiem krańcowym i które nie są zagrożone lub podatne
na zagrożenie w zachodnim regionie palearktycznym, lub
b) podatny na zagrożenie, czyli mogący w najbliższej przyszłości zostać
zakwalifikowanym do kategorii gatunków zagrożonych, jeśli czynniki
będące przyczyną zagrożenia będą na niego nadal oddziaływać, lub
c) rzadki, czyli o niewielkiej populacji, który nie jest obecnie zagrożony ani
podatny na zagrożenie, ale podlega ryzyku zagrożenia ze względu na
występowanie w obrębie ograniczonych obszarów geograficznych albo
znaczne rozproszenie na większym obszarze, lub
d) endemiczny i wymagający specjalnej uwagi ze względu na szczególny
charakter jego siedliska lub potencjalne oddziaływanie jego eksploatacji na
te siedliska lub potencjalne oddziaływanie jego eksploatacji na stan jego
ochrony;
1b) gatunek o znaczeniu priorytetowym – gatunek zagrożony, w odniesieniu do
którego Wspólnota ponosi szczególną odpowiedzialność z powodu wielkości
jego naturalnego zasięgu mieszczącego się na terytorium państw członkowskich
Unii Europejskiej;
1c) gatunek obcy – gatunek występujący poza swoim naturalnym zasięgiem
w postaci osobników lub zdolnych do przeżycia: gamet, zarodników, nasion, jaj
lub części osobników, dzięki którym mogą one rozmnażać się;
1d) integralność obszaru Natura 2000 – spójność czynników strukturalnych
i funkcjonalnych warunkujących zrównoważone trwanie populacji gatunków
i siedlisk przyrodniczych, dla ochrony których zaprojektowano lub wyznaczono
obszar Natura 2000;
2) korytarz ekologiczny – obszar umożliwiający migrację roślin, zwierząt lub grzybów;
2a) krzyżowanie zwierząt – kojarzenie osobników genetycznie odmiennych, w tym
osobników różnych gatunków;
2b) obszar Natura 2000 – obszar specjalnej ochrony ptaków, specjalny obszar
ochrony siedlisk lub obszar mający znaczenie dla Wspólnoty, utworzony w celu ochrony populacji dziko występujących ptaków lub siedlisk przyrodniczych lub gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty;
2c) obszar mający znaczenie dla Wspólnoty – projektowany specjalny obszar
ochrony siedlisk, zatwierdzony przez Komisję Europejską w drodze decyzji,
który w regionie biogeograficznym, do którego należy, w znaczący sposób
przyczynia się do zachowania lub odtworzenia stanu właściwej ochrony siedliska
przyrodniczego lub gatunku będącego przedmiotem zainteresowania Wspólnoty,
a także może znacząco przyczynić się do spójności sieci obszarów Natura 2000
i zachowania różnorodności biologicznej w obrębie danego regionu
biogeograficznego; w przypadku gatunków zwierząt występujących na dużych
obszarach obszarem mającym znaczenie dla Wspólnoty jest obszar w obrębie
naturalnego zasięgu takich gatunków, charakteryzujący się fizycznymi lub
biologicznymi czynnikami istotnymi dla ich życia lub rozmnażania;
2d) obszar morski – polski obszar morski w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca
1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej
(Dz. U. z 2019 r. poz. 2169);
2e) krajobraz – krajobraz w rozumieniu art. 2 pkt 16e ustawy z dnia 27 marca 2003
r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1945,
z późn. zm.);
2f) krajobraz kulturowy – krajobraz kulturowy w rozumieniu art. 3 pkt 14 ustawy z
dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2018
r. poz. 2067 i 2245 oraz z 2019 r. poz. 730 i 1696);
3) obszar specjalnej ochrony ptaków – obszar wyznaczony, zgodnie z przepisami
prawa Unii Europejskiej, do ochrony populacji dziko występujących ptaków
jednego lub wielu gatunków, w którego granicach ptaki mają korzystne warunki
bytowania w ciągu całego życia, w dowolnym jego okresie albo stadium rozwoju;
4) ochrona częściowa – ochronę gatunków roślin, zwierząt i grzybów
dopuszczającą możliwość redukcji liczebności populacji oraz pozyskiwania
osobników tych gatunków lub ich części;
5) ochrona czynna – stosowanie, w razie potrzeby, zabiegów ochronnych w celu
przywrócenia naturalnego stanu ekosystemów i składników przyrody lub
zachowania siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk roślin, zwierząt lub grzybów;
6) ochrona ex situ – ochronę gatunków roślin, zwierząt i grzybów poza miejscem
ich naturalnego występowania oraz ochronę skał, skamieniałości i minerałów
w miejscach ich przechowywania;
7) ochrona in situ – ochronę gatunków roślin, zwierząt i grzybów, a także
elementów przyrody nieożywionej, w miejscach ich naturalnego występowania;
8) ochrona krajobrazowa – zachowanie cech charakterystycznych danego
krajobrazu;
9) ochrona ścisła – całkowite i trwałe zaniechanie bezpośredniej ingerencji
człowieka w stan ekosystemów, tworów i składników przyrody oraz w przebieg
procesów przyrodniczych na obszarach objętych ochroną, a w przypadku
gatunków – całoroczną ochronę należących do nich osobników i stadiów ich
rozwoju;
10) ogród botaniczny – urządzony i zagospodarowany teren wraz z infrastrukturą
techniczną i budynkami funkcjonalnie z nim związanymi, będący miejscem
ochrony ex situ, uprawy roślin różnych stref klimatycznych i siedlisk, uprawy
roślin określonego gatunku oraz prowadzenia badań naukowych i edukacji;
11) ogród zoologiczny – urządzony i zagospodarowany teren wraz z infrastrukturą
techniczną i budynkami funkcjonalnie z nim związanymi, gdzie są
przetrzymywane oraz eksponowane publicznie przez co najmniej 7 dni w roku,
żywe zwierzęta gatunków dziko występujących, z wyjątkiem:
a) cyrków,
b) sklepów ze zwierzętami,
c) miejsc, w których eksponowanych jest publicznie nie więcej niż
15 gatunków tych zwierząt i łącznie nie więcej niż 50 okazów gadów,
ptaków i ssaków;
11a) okaz gatunku – roślinę, zwierzę lub grzyb z danego gatunku, żywe lub martwe,
każdą ich część, formę rozwojową, jajo lub wydmuszkę, a także produkt
pochodny również zawarty w innych towarach oraz towary, które zgodnie
z dołączonym dokumentem, opakowaniem, oznakowaniem lub etykietą, lub
jeżeli wynika to z jakichkolwiek innych okoliczności, mają zawierać lub
zawierają części lub produkty pochodne z roślin, zwierząt, lub grzybów z danego
gatunku;
12) ostoja – miejsce o warunkach sprzyjających egzystencji roślin, zwierząt lub
grzybów zagrożonych wyginięciem lub rzadkich gatunków;
13) ośrodek rehabilitacji zwierząt – miejsce, w którym jest prowadzone leczenie
i rehabilitacja zwierząt dziko występujących, wymagających okresowej opieki
człowieka w celu przywrócenia ich do środowiska przyrodniczego;
13a) oś widokowa – wyobrażalna prosta kierująca wzrok na charakterystyczne
elementy zagospodarowania terenu lub terenów;
14) otulina – strefę ochronną graniczącą z formą ochrony przyrody i wyznaczoną
indywidualnie dla formy ochrony przyrody w celu zabezpieczenia przed
zagrożeniami zewnętrznymi wynikającymi z działalności człowieka;
15) pozyskiwanie:
a) zbiór roślin lub grzybów gatunków chronionych lub ich części ze stanowisk
naturalnych do celów gospodarczych,
b) chwytanie, łowienie lub zbieranie zwierząt gatunków chronionych lub ich
części i produktów pochodnych do celów gospodarczych;
c) (uchylona)
15a) roślina, zwierzę lub grzyb dziko występujący – roślinę, zwierzę lub grzyba:
a) niepochodzące z uprawy lub hodowli,
b) wprowadzone do środowiska przyrodniczego w celu odbudowy lub
zasilenia populacji;
15b) przedpole ekspozycji – rozległe poziome płaszczyzny, w szczególności zbiorniki
wodne, zbocza lub płaskie dna dolin, umożliwiające ekspozycję panoram;
15c) punkt widokowy – miejsce lub punkt topograficznie wyniesiony w terenie, z
którego układ wizualny obszaru widzenia dla obserwatora jest szeroki i daleki;
16) różnorodność biologiczna – zróżnicowanie żywych organizmów występujących
w ekosystemach, w obrębie gatunku i między gatunkami, oraz zróżnicowanie
ekosystemów;
16a) rzeka – każdy ciek naturalny w rozumieniu art. 16 pkt 5 ustawy z dnia 20 lipca
2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 2268 oraz z 2019 r. poz. 125, 534,
1495 i 2170);
17) siedlisko przyrodnicze – obszar lądowy lub wodny, naturalny, półnaturalny lub
antropogeniczny, wyodrębniony w oparciu o cechy geograficzne, abiotyczne
i biotyczne;
17a) siedlisko przyrodnicze będące przedmiotem zainteresowania Wspólnoty –
siedlisko przyrodnicze, które na terytorium państw członkowskich Unii
Europejskiej:
a) jest zagrożone zanikiem w swoim naturalnym zasięgu lub
b) ma niewielki zasięg naturalny w wyniku regresji lub z powodu
ograniczonego obszaru występowania wynikającego z jego wewnętrznych,
przyrodniczych właściwości, lub
c) stanowi reprezentatywny przykład typowych cech regionu
biogeograficznego występującego w państwach członkowskich Unii
Europejskiej;
17b) siedlisko przyrodnicze o znaczeniu priorytetowym – siedlisko przyrodnicze
zagrożone zanikiem na terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej, za
którego ochronę Wspólnota ponosi szczególną odpowiedzialność z powodu
wielkości jego naturalnego zasięgu mieszczącego się na terytorium tych państw;
18) siedlisko roślin, siedlisko zwierząt lub siedlisko grzybów – obszar występowania
roślin, zwierząt lub grzybów w ciągu całego życia lub dowolnym stadium ich
rozwoju;
19) specjalny obszar ochrony siedlisk – obszar wyznaczony, zgodnie z przepisami
prawa Unii Europejskiej, w celu trwałej ochrony siedlisk przyrodniczych lub
populacji zagrożonych wyginięciem gatunków roślin lub zwierząt lub w celu
odtworzenia właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych lub właściwego
stanu ochrony tych gatunków;
20) środowisko przyrodnicze – krajobraz wraz z tworami przyrody nieożywionej
oraz naturalnymi i przekształconymi siedliskami przyrodniczymi
z występującymi na nich roślinami, zwierzętami i grzybami;
21) tereny zieleni – tereny urządzone wraz z infrastrukturą techniczną i budynkami
funkcjonalnie z nimi związanymi, pokryte roślinnością, pełniące funkcje
publiczne, a w szczególności parki, zieleńce, promenady, bulwary, ogrody
botaniczne, zoologiczne, jordanowskie i zabytkowe, cmentarze, zieleń
towarzysząca drogom na terenie zabudowy, placom, zabytkowym fortyfikacjom,
budynkom, składowiskom, lotniskom, dworcom kolejowym oraz obiektom
przemysłowym;
22) udostępnianie – umożliwianie korzystania z parku narodowego, rezerwatu
przyrody lub niektórych ich obszarów i obiektów w celach naukowych,
edukacyjnych, turystycznych, rekreacyjnych, sportowych, filmowania,
fotografowania, a także w celach zarobkowych;
23) walory krajobrazowe – wartości przyrodnicze, kulturowe, historyczne,
estetyczno-widokowe obszaru oraz związane z nimi rzeźbę terenu, twory i składniki przyrody oraz elementy cywilizacyjne, ukształtowane przez siły przyrody lub działalność człowieka;
23a) krajobraz priorytetowy – krajobraz priorytetowy w rozumieniu art. 2 pkt 16f
ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym;
24) właściwy stan ochrony gatunku – sumę oddziaływań na gatunek, mogącą
w dającej się przewidzieć przyszłości wpływać na rozmieszczenie i liczebność
jego populacji na terenie kraju lub państw członkowskich Unii Europejskiej lub
naturalnego zasięgu tego gatunku, przy której dane o dynamice liczebności
populacji tego gatunku wskazują, że gatunek jest trwałym składnikiem
właściwego dla niego siedliska, naturalny zasięg gatunku nie zmniejsza się ani
nie ulegnie zmniejszeniu w dającej się przewidzieć przyszłości oraz
odpowiednio duże siedlisko dla utrzymania się populacji tego gatunku istnieje
i prawdopodobnie nadal będzie istniało;
25) właściwy stan ochrony siedliska przyrodniczego – sumę oddziaływań na
siedlisko przyrodnicze i jego typowe gatunki, mogącą w dającej się przewidzieć
przyszłości wpływać na naturalne rozmieszczenie, strukturę, funkcje lub
przeżycie jego typowych gatunków na terenie kraju lub państw członkowskich
Unii Europejskiej lub naturalnego zasięgu tego siedliska, przy której naturalny
zasięg siedliska przyrodniczego i obszary zajęte przez to siedlisko w obrębie jego
zasięgu nie zmieniają się lub zwiększają się, struktura i funkcje, które są
konieczne do długotrwałego utrzymania się siedliska, istnieją i prawdopodobnie
nadal będą istniały oraz typowe dla tego siedliska gatunki znajdują się we właściwym stanie ochrony;
26) wstęp do parku narodowego albo rezerwatu przyrody – wejście lub wjazd na
obszar objęty ochroną ścisłą lub czynną w celu naukowym, edukacyjnym,
turystycznym lub rekreacyjnym;
26a) drzewo – wieloletnią roślinę o zdrewniałym jednym pędzie głównym (pniu) albo
zdrewniałych kilku pędach głównych i gałęziach tworzących koronę w
jakimkolwiek okresie podczas rozwoju rośliny;
26b) krzew – wieloletnią roślinę rozgałęziającą się na wiele równorzędnych
zdrewniałych pędów, nietworzącą pnia ani korony, niebędącą pnączem;
26c) wywrot – drzewo lub krzew wywrócone w wyniku działania czynników
naturalnych, wypadku lub katastrofy w ruchu lądowym, wodnym lub
powietrznym, lub katastrofy budowlanej;
26d) złom – drzewo, którego pień uległ złamaniu, lub krzew, którego pędy uległy
złamaniu w wyniku działania czynników naturalnych, wypadku lub katastrofy w
ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, lub katastrofy budowlanej;
26e) żywotność drzewa lub krzewu – prawidłowy przebieg ogółu procesów
życiowych drzewa lub krzewu;
27) zadrzewienie – pojedyncze drzewa, krzewy albo ich skupiska niebędące lasem
w rozumieniu ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2018 r. poz.
2129 i 2161 oraz z 2019 r. poz. 83, 125, 1815 i 2020) lub plantacją, wraz
z terenem, na którym występują, i pozostałymi składnikami szaty roślinnej tego
terenu;
27a) plantacja – uprawę drzew lub krzewów o zwartej powierzchni co najmniej 0,1
ha, założoną w celu produkcyjnym;
28) zagrożenie wewnętrzne – czynnik mogący wywołać niekorzystne zmiany cech
fizycznych, chemicznych lub biologicznych zasobów, tworów i składników
chronionej przyrody, walorów krajobrazowych oraz przebiegu procesów
przyrodniczych, wynikający z przyczyn naturalnych lub z działalności człowieka
w granicach obszarów lub obiektów podlegających ochronie prawnej;
29) zagrożenie zewnętrzne – czynnik mogący wywołać niekorzystne zmiany cech
fizycznych, chemicznych lub biologicznych zasobów, tworów i składników
chronionej przyrody, walorów krajobrazowych oraz przebiegu procesów
przyrodniczych, wynikający z przyczyn naturalnych lub z działalności
człowieka, mający swoje źródło poza granicami obszarów lub obiektów
podlegających ochronie prawnej.
Art. 8. 1. Park narodowy obejmuje obszar wyróżniający się szczególnymi
wartościami przyrodniczymi, naukowymi, społecznymi, kulturowymi
i edukacyjnymi, o powierzchni nie mniejszej niż 1000 ha, na którym ochronie podlega
cała przyroda oraz walory krajobrazowe.
2. Park narodowy tworzy się w celu zachowania różnorodności biologicznej,
zasobów, tworów i składników przyrody nieożywionej i walorów krajobrazowych,
przywrócenia właściwego stanu zasobów i składników przyrody oraz odtworzenia
zniekształconych siedlisk przyrodniczych, siedlisk roślin, siedlisk zwierząt lub
siedlisk grzybów.
3. (uchylony)
4. (uchylony)

Art. 8a. 1. Park narodowy jest państwową osobą prawną w rozumieniu art. 9
pkt 14 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r.
poz. 869, 1622, 1649 i 2020).
2. Wykaz parków narodowych stanowi załącznik do ustawy.

Art. 8b. 1. Do zadań parków narodowych należy w szczególności:
1) prowadzenie działań ochronnych w ekosystemach parku narodowego,
zmierzających do realizacji celów, o których mowa w art. 8 ust. 2;
2) udostępnianie obszaru parku narodowego na zasadach określonych w planie
ochrony, o którym mowa w art. 18, lub zadaniach ochronnych, o których mowa
w art. 22, i w zarządzeniach dyrektora parku narodowego;
3) prowadzenie działań związanych z edukacją przyrodniczą.
2. Parki narodowe mogą wykonywać działalność gospodarczą na zasadach
określonych w przepisach ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców
(Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 i 1495), z ograniczeniami wynikającymi z ustawy.

Art. 8c. 1. Organem parku narodowego jest dyrektor parku narodowego.
2. Dyrektor parku narodowego jest powoływany przez ministra właściwego do
spraw środowiska, spośród osób wyłonionych w drodze otwartego i konkurencyjnego
naboru, oraz przez niego odwoływany. W przypadku odwołania dyrektora parku
narodowego minister właściwy do spraw środowiska z dniem odwołania może
powierzyć pełnienie jego obowiązków zastępcy dyrektora parku narodowego do czasu
powołania dyrektora parku narodowego, jednak na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy.
3. Powołanie, o którym mowa w ust. 2, stanowi nawiązanie stosunku pracy na
podstawie powołania w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. –
Kodeks pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1040, 1043 i 1495).
4. Stanowisko dyrektora parku narodowego może zajmować osoba, która:
1) jest obywatelem polskim;
2) korzysta z pełni praw publicznych;
3) nie była skazana prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo lub
umyślne przestępstwo skarbowe;
4) posiada tytuł zawodowy magistra lub równorzędny;
5) posiada wykształcenie i wiedzę z zakresu spraw należących do właściwości
dyrektora parku narodowego;
6) posiada kompetencje kierownicze;
7) posiada co najmniej 6-letni staż pracy, w tym co najmniej 3-letni staż pracy na
stanowisku kierowniczym.
5. W celu przeprowadzenia naboru minister właściwy do spraw środowiska
powołuje komisję konkursową w składzie:
1) dwóch pracowników urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw
środowiska;
2) przedstawiciel Państwowej Rady Ochrony Przyrody;
3) przedstawiciel rady naukowej właściwego parku narodowego;
4) przedstawiciel marszałka województwa właściwego ze względu na siedzibę
parku narodowego.
6. Nabór ma charakter konkursu, w toku którego sprawdzeniu podlegają wiedza
i predyspozycje niezbędne do wykonywania zadań dyrektora parku narodowego oraz
kompetencje kierownicze.
7. Minister właściwy do spraw środowiska ogłasza informację o naborze na
stanowisko dyrektora parku narodowego oraz o wynikach tego naboru.
8. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia,
sposób ogłaszania, organizację i tryb przeprowadzania naboru oraz zadania
i organizację komisji konkursowej, uwzględniając potrzebę sprawnego
przeprowadzenia naboru oraz wszechstronnej oceny wiedzy, predyspozycji
i kompetencji kierowniczych kandydatów.

Art. 8d. Dyrektor parku narodowego kieruje działalnością parku narodowego
i reprezentuje park narodowy na zewnątrz.

Art. 8e. 1. Dyrektor parku narodowego realizuje ustalenia planu ochrony,
o którym mowa w art. 18, lub zadań ochronnych, o których mowa w art. 22, oraz
wydaje zarządzenia dotyczące funkcjonowania parku narodowego, w tym określające
sposoby udostępniania obszarów parku narodowego.
2. Dyrektor parku narodowego ma prawo prowadzenia postępowań w sprawach
o wykroczenia z zakresu ochrony przyrody oraz udziału w postępowaniach przed
sądami powszechnymi w charakterze oskarżyciela publicznego i wnoszenia odwołań
od postanowień i orzeczeń tych sądów w sprawach o wykroczenia z zakresu ochrony
przyrody.
3. Do wykonywania czynności, o których mowa w ust. 2, dyrektor parku
narodowego może upoważnić funkcjonariusza Straży Parku.
4. Do dyrektora parku narodowego należą odpowiednio zadania i kompetencje
określone w art. 5 ust. 24, art. 9 ust. 1 pkt 1 i 3 i ust. 2, art. 14a ust. 1 i 2, art. 26 ust. 3
i 4 oraz art. 35 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach.
5. Dyrektor parku narodowego w zakresie niezbędnym do realizacji zadań
określonych w ustawie współpracuje z Szefem Krajowego Centrum Informacji
Kryminalnej.

Art. 8f. Minister właściwy do spraw środowiska, w drodze rozporządzenia,
nadaje parkowi narodowemu statut określający organizację wewnętrzną parku
narodowego, tryb działania jego organu oraz sposób udzielania pełnomocnictw, kierując się potrzebą zapewnienia sprawnego działania parku narodowego oraz właściwej realizacji jego zadań.

Art. 8g. 1. Park narodowy prowadzi samodzielną gospodarkę finansową,
pokrywając z posiadanych środków i uzyskiwanych przychodów wydatki na
finansowanie zadań określonych w ustawie, w tym zadań Służby Parku Narodowego,
oraz kosztów działalności.
2. Podstawą gospodarki finansowej parku narodowego jest roczny plan
finansowy.
3. W rocznym planie finansowym parku narodowego wyodrębnia się:
1) przychody z prowadzonej działalności;
2) dotacje z budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego;
3) koszty, w tym:
a) wynagrodzenia i naliczane od nich składki,
b) płatności odsetkowe wynikające z zaciągniętych zobowiązań,
c) zakup towarów i usług;
4) środki na wydatki majątkowe;
5) środki przyznane innym podmiotom;
6) stan należności i zobowiązań na początek i koniec roku;
7) stan środków pieniężnych na początek i koniec roku.
4. Dyrektor parku narodowego sporządza plan finansowy w układzie
zadaniowym na rok budżetowy i 2 kolejne lata, w układzie funkcji państwa, zadań
budżetowych i podzadań.
5. W rocznym planie finansowym parku narodowego mogą być dokonywane
zmiany przychodów i kosztów po uzyskaniu zgody ministra właściwego do spraw
środowiska. O dokonanych zmianach należy niezwłocznie powiadomić ministra
właściwego do spraw finansów publicznych.
6. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy sposób
prowadzenia gospodarki finansowej parku narodowego, kierując się potrzebą
zapewnienia jednolitego sposobu przeznaczania środków publicznych na realizację
zadań parku narodowego określonych w ustawie oraz przestrzegania ładu finansów
publicznych.

Art. 8h. 1. Przychodami parku narodowego są:
1) dotacje z budżetu państwa;
2) dotacje oraz pożyczki z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej;
3) dotacje oraz pożyczki z wojewódzkich funduszy ochrony środowiska
i gospodarki wodnej;
4) wpływy z opłat, o których mowa w art. 12 ust. 3;
5) wpływy z opłat pobieranych w związku z działalnością edukacyjną parku
narodowego oraz za wstęp do obiektów związanych z tą działalnością;
6) wpływy z tytułu wynajmu pomieszczeń;
7) wpływy z tytułu dzierżawy, najmu lub użytkowania nieruchomości;
8) wpływy ze sprzedaży produktów uzyskiwane w ramach realizacji zadań
wynikających z planu ochrony, o którym mowa w art. 18, lub zadań ochronnych,
o których mowa w art. 22;
9) wpływy ze sprzedaży materiałów edukacyjnych, informacyjnych i naukowych;
10) wpływy ze sprzedaży składników rzeczowych majątku ruchomego;
11) wpływy wynikające z prowadzenia działalności rolniczej;
12) wpływy z tytułu udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie;
13) wpływy z opłat za udostępnienie informacji o zasobach przyrodniczych,
kulturowych i kartograficznych;
14) wpływy z tytułu nawiązek orzeczonych wobec sprawców skazanych za
wykroczenia przeciwko środowisku;
15) inne niewymienione przychody wynikające z działalności parku narodowego.
2. Przychodami parku narodowego mogą być:
1) dobrowolne wpłaty;
2) spadki, zapisy i darowizny;
3) świadczenia rzeczowe;
4) wpływy z przedsięwzięć organizowanych na rzecz ochrony przyrody;
5) środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej;
6) środki pochodzące ze źródeł zagranicznych, niepodlegające zwrotowi, inne niż
środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej;
7) dotacje z budżetów jednostek samorządu terytorialnego przeznaczone na
realizację zadań związanych z ochroną wartości przyrodniczych lub kulturowych
regionu;
8) środki funduszu leśnego, o których mowa w art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 28
września 1991 r. o lasach, przeznaczone na cele, o których mowa w art. 58 ust. 3
i 3a tej ustawy.
3. Park narodowy, za zgodą ministra właściwego do spraw środowiska
wydawaną w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych,
wyrażoną w drodze decyzji administracyjnej, może zaciągać kredyty i pożyczki do
wysokości 60% kwot ujętych w planie finansowym przychodów lub 60% kosztów, na
realizację zadań parku narodowego.
4. Przychody, o których mowa w ust. 1 pkt 13, 7 i 14 oraz ust. 2 pkt 7,
przeznacza się wyłącznie na realizację zadań, o których mowa w art. 8b ust. 1.
Art. 10. 1. Określenie i zmiana granic parku narodowego następuje w drodze
rozporządzenia Rady Ministrów, które określa jego obszar, przebieg granicy, otulinę
i nieruchomości Skarbu Państwa nieoddawane w użytkowanie wieczyste parkowi
narodowemu. Rada Ministrów, wydając rozporządzenie, kieruje się rzeczywistym
stanem wartości przyrodniczych obszaru.
1a. Likwidacja lub zmniejszenie obszaru parku narodowego następuje wyłącznie
w razie bezpowrotnej utraty wartości przyrodniczych i kulturowych jego obszaru.
1b. Prawo użytkowania wieczystego w stosunku do nieruchomości Skarbu
Państwa, które zostały wyłączone z granic parku narodowego w wyniku jego
likwidacji lub zmiany jego granic, wygasa z dniem wejścia w życie ustawy
o likwidacji parku narodowego albo rozporządzenia w sprawie zmiany jego granic.
Minister właściwy do spraw środowiska przekazuje protokolarnie nieruchomości do
zasobu nieruchomości Skarbu Państwa.
2. Określenie i zmiana granic parku narodowego może nastąpić po uzgodnieniu
z właściwymi miejscowo organami uchwałodawczymi jednostek samorządu
terytorialnego, na których obszarze działania planuje się powyższe zmiany, oraz po
zaopiniowaniu, w terminie 30 dni od dnia przedłożenia tych zmian, przez
zainteresowane organizacje pozarządowe. Niezłożenie opinii w przewidzianym
terminie uznaje się za brak uwag.
3. Z dniem wejścia w życie ustawy o utworzeniu parku narodowego albo
rozporządzenia w sprawie zmiany jego granic park narodowy nabywa z mocy prawa
prawo użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa położonych w jego
granicach i służących realizacji jego celów oraz własność położonych na tych
nieruchomościach budynków, innych urządzeń i lokali.
3a. Nabycie praw, o których mowa w ust. 3, nie może naruszać praw osób
trzecich.
3b. Nabycie praw, o których mowa w ust. 3, potwierdza wojewoda w drodze
decyzji administracyjnej wydanej w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie
ustawy o utworzeniu parku narodowego albo rozporządzenia w sprawie zmiany jego
granic. Odwołania od decyzji wojewody rozpatruje minister właściwy do spraw
środowiska.
3c. Decyzja, o której mowa w ust. 3b, stanowi podstawę do dokonania wpisów
w księgach wieczystych i w ewidencji gruntów i budynków.
3d. Dyrektor parku narodowego jest obowiązany do złożenia wniosków o wpis
w księgach wieczystych prawa użytkowania wieczystego na rzecz parku narodowego
w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa
w ust. 3b.
3e. Nabycie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, o których mowa
w ust. 3, jest wolne od podatków i opłat związanych z tym działaniem, a wynikające
z niego wpisy do ksiąg wieczystych i ich zakładanie są wolne od opłat.
3f. Nabycie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, o których mowa
w ust. 3, następuje bez obowiązku wniesienia pierwszej opłaty, a nabycie własności
budynków, innych urządzeń oraz lokali następuje nieodpłatnie.
4. Administrowanie obszarami morskimi położonymi w granicach parku
narodowego odbywa się na podstawie działu III ustawy z dnia 21 marca 1991 r.
o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej.
5. Parkowi narodowemu przysługuje prawo pierwokupu nieruchomości
położonej w granicach parku narodowego na rzecz Skarbu Państwa.
5a. Prawo pierwokupu może być wykonane w terminie miesiąca od dnia
otrzymania przez dyrektora parku narodowego zawiadomienia o treści umowy
sprzedaży.
5b. Notariusz sporządzający umowę sprzedaży jest obowiązany do
zawiadomienia dyrektora parku narodowego o treści tej umowy.
5c. Dyrektor parku narodowego wykonuje prawo pierwokupu przez złożenie
oświadczenia w formie aktu notarialnego u notariusza, o którym mowa w ust. 5b.
W przypadku gdyby złożenie oświadczenia u tego notariusza było niemożliwe lub
napotykało poważne trudności, może być ono złożone u innego notariusza.
5d. Oświadczenie, o którym mowa w ust. 5c, notariusz doręcza sprzedawcy.
5e. Prawo pierwokupu wykonuje się po cenie ustalonej między stronami
w umowie sprzedaży.
5f. Jeżeli cena sprzedawanej nieruchomości rażąco odbiega od jej wartości
rynkowej, dyrektor parku narodowego wykonujący prawo pierwokupu może,
w terminie 14 dni od daty złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 5c, wystąpić
do sądu o ustalenie ceny tej nieruchomości.
5g. Sąd ustala cenę nieruchomości, o której mowa w ust. 5f, przy zastosowaniu
sposobów jej ustalania określonych w przepisach o gospodarce nieruchomościami.
5h. Czynność prawna dokonana niezgodnie z przepisami ustawy lub bez
zawiadomienia uprawnionego do prawa pierwokupu jest nieważna.
5i. W przypadku gdy prawo pierwokupu nieruchomości położonej na obszarze
parku narodowego z mocy przepisów odrębnych przysługuje jednocześnie kilku
podmiotom, pierwszeństwo w realizacji prawa pierwokupu przysługuje parkowi
narodowemu.
5j. W przypadku wykonania przez dyrektora parku narodowego prawa
pierwokupu nieruchomość Skarbu Państwa oddaje się w użytkowanie wieczyste
parkowi narodowemu na wniosek dyrektora parku narodowego.
5k. Położone w granicach parku narodowego nieruchomości Skarbu Państwa
zbędne jednostce organizacyjnej sprawującej trwały zarząd, w przypadku wygaśnięcia
trwałego zarządu na rzecz jednostki organizacyjnej, na wniosek dyrektora parku
narodowego oddaje się w użytkowanie wieczyste parkowi narodowemu.
5l. Oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości, o których mowa w ust. 5j
i 5k, jest wolne od podatków i opłat związanych z tym działaniem, a wynikające
z niego wpisy do ksiąg wieczystych i ich zakładanie są wolne od opłat.
5m. Od parków narodowych nie pobiera się opłaty rocznej z tytułu użytkowania
wieczystego.
6. Projekty studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania
przestrzennego gmin, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego,
planów zagospodarowania przestrzennego województw oraz planów
zagospodarowania przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza
terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej w części dotyczącej parku
narodowego i jego otuliny wymagają uzgodnienia z dyrektorem parku narodowego
w zakresie ustaleń tych planów, mogących mieć negatywny wpływ na ochronę
przyrody parku narodowego.
7. Projekty planów urządzenia lasu, uproszczonych planów urządzenia lasu
i zadania z zakresu gospodarki leśnej, o których mowa w art. 19 ust. 3 i 4 ustawy
z dnia 28 września 1991 r. o lasach, w części dotyczącej otuliny parku narodowego
wymagają uzgodnienia z dyrektorem parku narodowego w zakresie ustaleń tych
planów lub zadań, mogących mieć negatywny wpływ na ochronę przyrody parku
narodowego.
8. Projekty uproszczonych planów urządzenia lasu lub zadania z zakresu
gospodarki leśnej, o których mowa w art. 19 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 28 września
1991 r. o lasach, w granicach parku narodowego wymagają uzgodnienia z dyrektorem
parku narodowego w zakresie ustaleń tych planów lub zadań, mogących mieć
negatywny wpływ na ochronę przyrody parku narodowego.

Art. 10a. 1. (uchylony)
2. (uchylony)
3. (uchylony)
4. (uchylony)
5. (uchylony)
6. (uchylony)
7. (uchylony)
8. Zawarcie przez park narodowy umowy dotyczącej rozporządzania
nieruchomościami następuje w drodze przetargu, z zastrzeżeniem art. 10b.

Art. 10b. Umowa dotycząca rozporządzenia nieruchomością jest zawierana
w drodze bezprzetargowej, jeżeli:
1) stroną jest państwowa jednostka budżetowa;
2) zbycie nieruchomości następuje w drodze zamiany lub darowizny;
3) przedmiotem zbycia jest udział w nieruchomości, a zbycie następuje na rzecz
innych współwłaścicieli nieruchomości;
4) zawierana jest umowa użyczenia;
5) zawierana jest umowa najmu lokalu mieszkalnego z pracownikiem parku
narodowego;
6) zawierana jest umowa służebności drogi koniecznej lub służebności przesyłu.

Art. 10c. Przetarg ogłasza, organizuje i przeprowadza dyrektor parku
narodowego.

Art. 10d. 1. Przetarg przeprowadza się w formie:
1) przetargu ustnego nieograniczonego;
2) przetargu pisemnego nieograniczonego.
2. Przetarg ustny ma na celu uzyskanie najwyższej ceny. Przetarg pisemny ma na
celu wybór najkorzystniejszej oferty.
3. O zastosowanej formie przetargu decyduje dyrektor parku narodowego.

Art. 10e. 1. Ogłoszenie o przetargu podaje się do publicznej wiadomości
niezwłocznie, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 104a ust. 1, nie
wcześniej niż po upływie terminu, o którym mowa w art. 104a ust. 12. Ogłoszenie
o przetargu wywiesza się w siedzibie parku narodowego oraz zamieszcza się na stronie
internetowej parku narodowego, a ponadto informację o ogłoszeniu przetargu podaje
się do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości.
2. W ogłoszeniu o przetargu podaje się czas, miejsce i warunki przetargu,
a w razie ogłoszenia kolejnego przetargu lub rokowań również terminy
przeprowadzenia poprzednich przetargów. Ogłoszenie o przetargu zawiera ponadto
odpowiednio:
1) oznaczenie nieruchomości według księgi wieczystej oraz ewidencji gruntów
i budynków;
2) powierzchnię nieruchomości;
3) przeznaczenie nieruchomości i sposób jej zagospodarowania;
4) termin zagospodarowania nieruchomości;
5) cenę nieruchomości w wysokości nie niższej niż wartość nieruchomości
określona przez rzeczoznawcę majątkowego;
6) wysokość opłat z tytułu użytkowania, najmu lub dzierżawy;
7) terminy wnoszenia opłat;
8) zasady aktualizacji opłat;
9) informacje o przeznaczeniu do sprzedaży, oddania w użytkowanie, najem lub
dzierżawę;
10) wysokość wadium.
3. Przed podaniem do publicznej wiadomości informacji o ogłoszeniu przetargu
rozpatruje się wnioski uprawnionych do nabycia, użytkowania, najmu lub dzierżawy
nieruchomości w drodze bezprzetargowej. W przypadku pozytywnego rozpatrzenia
wniosku informacji o nieruchomości, której ten wniosek dotyczy, nie zamieszcza się
w ogłoszeniu o przetargu.

Art. 10f. 1. Jeżeli drugi przetarg zakończył się wynikiem negatywnym, dyrektor
parku narodowego może zbyć nieruchomość albo zawrzeć umowę użytkowania,
najmu lub dzierżawy nieruchomości w drodze rokowań albo organizować kolejne
przetargi. W przypadku zbywania nieruchomości cena ogłoszona w kolejnych
przetargach albo ustalona w wyniku rokowań nie może być niższa niż 2/3 wartości
nieruchomości określonej przez rzeczoznawcę majątkowego.
2. Przetarg uważa się za zakończony wynikiem negatywnym, jeżeli nikt nie
przystąpił do przetargu ustnego lub żaden z uczestników nie zaoferował postąpienia
ponad cenę wywoławczą albo jeżeli w przetargu pisemnym nie wpłynęła ani jedna
oferta lub żaden z uczestników nie zaoferował ceny wyższej od wywoławczej, a także
jeżeli komisja przetargowa stwierdziła, że żadna oferta nie spełnia warunków
przetargu.
3. Uczestnik przetargu może w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyniku
przetargu ustnego lub doręczenia zawiadomienia o wyniku przetargu pisemnego
zaskarżyć czynności związane z przeprowadzeniem przetargu do ministra właściwego
do spraw środowiska.

Art. 10g. 1. Dyrektor parku narodowego jest obowiązany zawiadomić osobę
ustaloną jako nabywca nieruchomości o miejscu i terminie zawarcia umowy
dotyczącej rozporządzenia nieruchomością, najpóźniej w ciągu 21 dni od dnia
rozstrzygnięcia przetargu. Termin na zawiadomienie ulega zawieszeniu na czas
rozpatrywania wniosku, o którym mowa w art. 39 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 1302, 1309, 1571 i 1655). Wyznaczony termin nie może być krótszy niż 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia.
2. Jeżeli osoba ustalona jako nabywca nieruchomości nie przystąpi bez
usprawiedliwienia do zawarcia umowy w miejscu i terminie podanych
w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, dyrektor parku narodowego może
odstąpić od zawarcia umowy, a wpłacone wadium nie podlega zwrotowi.
W zawiadomieniu zamieszcza się informację o tym uprawnieniu.

Art. 10h. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze
rozporządzenia:
1) tryb postępowania przy przeprowadzaniu poszczególnych rodzajów przetargów,
2) tryb powoływania, skład i sposób działania komisji przetargowej,
3) sposób ustalania wysokości wadium oraz terminy i formy jego wnoszenia
i zwrotu,
4) sposób sporządzania protokołu z przeprowadzonego przetargu oraz zakres
informacji w nim zawartych,
5) tryb postępowania w przypadku zaskarżenia czynności związanych
z przeprowadzeniem przetargu,
6) tryb postępowania przy przeprowadzaniu rokowań
– uwzględniając konieczność zapewnienia jawności i jednolitości tych postępowań,
równego dostępu do udziału w przetargu oraz uzyskania najkorzystniejszego wyniku
przetargu.
Art. 12. 1. Obszar parku narodowego może być udostępniany w sposób, który
nie wpłynie negatywnie na przyrodę w parku narodowym.
2. W planie ochrony parku narodowego, a do czasu jego sporządzenia –
w zadaniach ochronnych ustala się miejsca, które mogą być udostępniane, oraz
maksymalną liczbę osób mogących przebywać jednocześnie w tych miejscach.
3. Za wstęp do parku narodowego lub na niektóre jego obszary oraz za
udostępnianie parku narodowego lub niektórych jego obszarów mogą być pobierane
opłaty.
4. Wysokość opłat, o których mowa w ust. 3, ustala dyrektor parku narodowego.
5. Opłata za jednorazowy wstęp do parku nie może przekraczać kwoty 6
waloryzowanej o prognozowany średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług
konsumpcyjnych ogółem, przyjęty w ustawie budżetowej.
6. Opłaty, o których mowa w ust. 3, uiszcza się w formie wykupu biletu wstępu
jednorazowego lub wstępu wielokrotnego w miejscach pobierania opłat lub wnosi się
na rachunek bankowy parku narodowego.
7. Opłat za wstęp do parku narodowego lub na niektóre jego obszary nie pobiera
się od:
1) dzieci w wieku do 7 lat;
2) osób, które posiadają zezwolenie dyrektora parku narodowego na prowadzenie
badań naukowych w zakresie ochrony przyrody;
3) uczniów szkół i studentów odbywających zajęcia dydaktyczne w parku
narodowym w zakresie uzgodnionym z dyrektorem parku narodowego;
4) mieszkańców gmin położonych w granicach parku narodowego i gmin
graniczących z parkiem narodowym;
5) osób udających się do wyznaczonych w parku narodowym plaż;
6) osób udających się do miejsc kultu religijnego;
7) członków rodziny wielodzietnej w rozumieniu ustawy z dnia 5 grudnia 2014 r.
o Karcie Dużej Rodziny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1390 i 1907) posiadających ważną
Kartę Dużej Rodziny.
8. Opłatę za wstęp do parku narodowego lub na niektóre jego obszary
w wysokości 50% stawki opłaty ustalonej przez dyrektora parku narodowego pobiera
się od:
1) uczniów szkół i studentów;
1a) dzieci i młodzieży, nie dłużej niż do ukończenia 18. roku życia, w okresie
pobierania nauki języka polskiego, historii, geografii, kultury polskiej lub innych
przedmiotów nauczanych w języku polskim w:
a) szkołach prowadzonych przez organizacje społeczne za granicą
zarejestrowanych w bazie prowadzonej przez upoważnioną jednostkę
podległą ministrowi właściwemu do spraw oświaty i wychowania,
b) szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw,
c) sekcjach polskich funkcjonujących w szkołach działających w systemach
oświaty innych państw,
d) szkołach europejskich działających na podstawie Konwencji o Statucie
Szkół Europejskich, sporządzonej w Luksemburgu dnia 21 czerwca 1994 r.
(Dz. U. z 2005 r. poz. 10);
2) emerytów i rencistów;
3) osób niepełnosprawnych;
4) żołnierzy służby czynnej.
9. (uchylony)
10. Minister właściwy do spraw środowiska, uwzględniając zróżnicowanie
walorów przyrodniczych i krajobrazowych parków narodowych, nasilenie ruchu
turystycznego i jego oddziaływanie na przyrodę parków narodowych, określi, w
drodze rozporządzenia, parki narodowe lub niektóre ich obszary, gdzie za wstęp
pobiera się opłaty.
Art. 13. 1. Rezerwat przyrody obejmuje obszary zachowane w stanie naturalnym
lub mało zmienionym, ekosystemy, ostoje i siedliska przyrodnicze, a także siedliska
roślin, siedliska zwierząt i siedliska grzybów oraz twory i składniki przyrody
nieożywionej, wyróżniające się szczególnymi wartościami przyrodniczymi,
naukowymi, kulturowymi lub walorami krajobrazowymi.
2. Na obszarach graniczących z rezerwatem przyrody może być wyznaczona otulina.
3. Uznanie za rezerwat przyrody obszarów, o których mowa w ust. 1, następuje
w drodze aktu prawa miejscowego w formie zarządzenia regionalnego dyrektora
ochrony środowiska, które określa jego nazwę, położenie lub przebieg granicy
i otulinę, jeżeli została wyznaczona, cele ochrony oraz rodzaj, typ i podtyp rezerwatu
przyrody, a także sprawującego nadzór nad rezerwatem. Regionalny dyrektor ochrony
środowiska, w drodze aktu prawa miejscowego w formie zarządzenia, po zasięgnięciu
opinii regionalnej rady ochrony przyrody, może zwiększyć obszar rezerwatu przyrody,
zmienić cele ochrony, a w razie bezpowrotnej utraty wartości przyrodniczych, dla
których rezerwat został powołany – zmniejszyć obszar rezerwatu przyrody albo
zlikwidować rezerwat przyrody.
3a. Projekty studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania
przestrzennego gmin, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego,
planów zagospodarowania przestrzennego województw oraz planów
zagospodarowania przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza
terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej, w części dotyczącej rezerwatu
przyrody i jego otuliny, wymagają uzgodnienia z regionalnym dyrektorem ochrony
środowiska w zakresie ustaleń tych planów, mogących mieć negatywny wpływ na cele
ochrony rezerwatu przyrody.
3b. Projekty planów urządzenia lasu, uproszczonych planów urządzenia lasu
i zadania z zakresu gospodarki leśnej, o których mowa w art. 19 ust. 3 i 4 ustawy
z dnia 28 września 1991 r. o lasach, w części dotyczącej otuliny rezerwatu przyrody
wymagają uzgodnienia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska w zakresie
ustaleń tych planów lub zadań, mogących mieć negatywny wpływ na ochronę
przyrody rezerwatu przyrody.
3c. Uznanie, zmiana granic, zmiana celu ochrony lub likwidacja rezerwatu
przyrody położonego na obszarze morskim wymagają uzgodnienia z dyrektorem
właściwego urzędu morskiego w zakresie, w jakim wpływają na realizację zadań
dyrektora urzędu morskiego.
3d. Uzgodnienia, o którym mowa w ust. 3c, dokonuje się w terminie 30 dni od
dnia doręczenia wystąpienia o uzgodnienie. Niezajęcie stanowiska w tym terminie
przez dyrektora właściwego urzędu morskiego jest równoznaczne z uzgodnieniem
wnioskowanych spraw.
3e. W przypadku gdy obszar, o którym mowa w ust. 1, jest położony na obszarze
morskim, właściwość miejscową regionalnego dyrektora ochrony środowiska, w części dotyczącej tego obszaru, ustala się wzdłuż wybrzeża na terenie danego województwa.
4. Regionalny dyrektor ochrony środowiska, w drodze aktu prawa miejscowego
w formie zarządzenia, może wprowadzić opłaty za wstęp na obszar rezerwatu
przyrody, kierując się potrzebą ochrony przyrody.
5. Regionalny dyrektor ochrony środowiska ustala stawki opłat, o których mowa
w ust. 4, przy czym opłata za jednorazowy wstęp do rezerwatu nie może przekraczać
kwoty 6 zł waloryzowanej o prognozowany średnioroczny wskaźnik cen towarów
i usług konsumpcyjnych ogółem, przyjęty w ustawie budżetowej.
6. Opłaty, o których mowa w ust. 4, są przeznaczane na ochronę przyrody.
Art. 15. 1. W parkach narodowych oraz w rezerwatach przyrody zabrania się:
1) budowy lub przebudowy obiektów budowlanych i urządzeń technicznych,
z wyjątkiem obiektów i urządzeń służących celom parku narodowego albo
rezerwatu przyrody;
2) (uchylony)
3) chwytania lub zabijania dziko występujących zwierząt, zbierania lub niszczenia
jaj, postaci młodocianych i form rozwojowych zwierząt, umyślnego płoszenia
zwierząt kręgowych, zbierania poroży, niszczenia nor, gniazd, legowisk i innych
schronień zwierząt oraz ich miejsc rozrodu;
4) polowania, z wyjątkiem obszarów wyznaczonych w planie ochrony lub
zadaniach ochronnych ustanowionych dla rezerwatu przyrody;
5) pozyskiwania, niszczenia lub umyślnego uszkadzania roślin oraz grzybów;
6) użytkowania, niszczenia, umyślnego uszkadzania, zanieczyszczania
i dokonywania zmian obiektów przyrodniczych, obszarów oraz zasobów,
tworów i składników przyrody;
7) zmiany stosunków wodnych, regulacji rzek i potoków, jeżeli zmiany te nie służą
ochronie przyrody;
8) pozyskiwania skał, w tym torfu, oraz skamieniałości, w tym kopalnych
szczątków roślin i zwierząt, minerałów i bursztynu;
9) niszczenia gleby lub zmiany przeznaczenia i użytkowania gruntów;
10) palenia ognisk i wyrobów tytoniowych oraz używania źródeł światła o otwartym
płomieniu, z wyjątkiem miejsc wyznaczonych przez dyrektora parku
narodowego, a w rezerwacie przyrody – przez regionalnego dyrektora ochrony
środowiska;
11) prowadzenia działalności wytwórczej, handlowej i rolniczej, z wyjątkiem miejsc
wyznaczonych w planie ochrony;
12) stosowania chemicznych i biologicznych środków ochrony roślin i nawozów;
13) zbioru dziko występujących roślin i grzybów oraz ich części, z wyjątkiem miejsc
wyznaczonych przez dyrektora parku narodowego, a w rezerwacie przyrody –
przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska;
14) połowu ryb i innych organizmów wodnych, z wyjątkiem miejsc wyznaczonych
w planie ochrony lub zadaniach ochronnych;
15) ruchu pieszego, rowerowego, narciarskiego i jazdy konnej wierzchem,
z wyjątkiem szlaków i tras narciarskich wyznaczonych przez dyrektora parku
narodowego, a w rezerwacie przyrody – przez regionalnego dyrektora ochrony
środowiska;
16) wprowadzania psów na obszary objęte ochroną ścisłą i czynną, z wyjątkiem
miejsc wyznaczonych w planie ochrony, psów pasterskich wprowadzanych na
obszary objęte ochroną czynną, na których plan ochrony albo zadania ochronne
dopuszczają wypas oraz psów asystujących w rozumieniu art. 2 pkt 11 ustawy
z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz
zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1172, 1495, 1696
i 1818);
17) wspinaczki, eksploracji jaskiń lub zbiorników wodnych, z wyjątkiem miejsc
wyznaczonych przez dyrektora parku narodowego, a w rezerwacie przyrody –
przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska;
18) ruchu pojazdów poza drogami publicznymi oraz poza drogami położonymi na
nieruchomościach stanowiących własność parków narodowych lub będących
w użytkowaniu wieczystym parków narodowych, wskazanymi przez dyrektora
parku narodowego, a w rezerwacie przyrody przez regionalnego dyrektora
ochrony środowiska;
19) umieszczania tablic, napisów, ogłoszeń reklamowych i innych znaków
niezwiązanych z ochroną przyrody, udostępnianiem parku albo rezerwatu
przyrody, edukacją ekologiczną, z wyjątkiem znaków drogowych i innych
znaków związanych z ochroną bezpieczeństwa i porządku powszechnego;
20) zakłócania ciszy;
21) używania łodzi motorowych i innego sprzętu motorowego, uprawiania sportów
wodnych i motorowych, pływania i żeglowania, z wyjątkiem akwenów lub
szlaków wyznaczonych przez dyrektora parku narodowego, a w rezerwacie
przyrody – przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska;
22) wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu;
23) biwakowania, z wyjątkiem miejsc wyznaczonych przez dyrektora parku
narodowego, a w rezerwacie przyrody – przez regionalnego dyrektora ochrony
środowiska;
24) prowadzenia badań naukowych – w parku narodowym bez zgody dyrektora
parku, a w rezerwacie przyrody – bez zgody regionalnego dyrektora ochrony
środowiska;
25) wprowadzania gatunków roślin, zwierząt lub grzybów, bez zgody ministra
właściwego do spraw środowiska;
26) wprowadzania organizmów genetycznie zmodyfikowanych;
27) organizacji imprez rekreacyjno-sportowych – w parku narodowym bez zgody
dyrektora parku narodowego, a w rezerwacie przyrody bez zgody regionalnego
dyrektora ochrony środowiska.
2. Zakazy, o których mowa w ust. 1, nie dotyczą:
1) wykonywania zadań wynikających z planu ochrony lub zadań ochronnych;
2) (uchylony)
3) prowadzenia akcji ratowniczej oraz działań związanych z bezpieczeństwem
powszechnym;
4) wykonywania zadań z zakresu obronności kraju w przypadku zagrożenia
bezpieczeństwa państwa;
5) obszarów objętych ochroną krajobrazową w trakcie ich gospodarczego
wykorzystywania przez jednostki organizacyjne, osoby prawne lub fizyczne oraz
wykonywania prawa własności, zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego.
3. Minister właściwy do spraw środowiska, po zasięgnięciu opinii dyrektora
parku narodowego, może zezwolić na obszarze parku narodowego na odstępstwa od
zakazów, o których mowa w ust. 1, jeżeli jest to uzasadnione:
1) potrzebą ochrony przyrody, wykonywaniem badań naukowych, celami
edukacyjnymi, kulturowymi, turystycznymi, rekreacyjnymi lub sportowymi lub
celami kultu religijnego i nie spowoduje to negatywnego oddziaływania na
przyrodę parku narodowego lub
2) potrzebą realizacji inwestycji liniowych celu publicznego lub potrzebą realizacji
inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej o nieliniowym
charakterze w celu związanym z zapewnieniem telekomunikacji na obszarze
parku narodowego, w przypadku braku rozwiązań alternatywnych i po
zagwarantowaniu kompensacji przyrodniczej w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy
z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska.
4. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, po zasięgnięciu opinii regionalnego
dyrektora ochrony środowiska, może zezwolić na obszarze rezerwatu przyrody na
odstępstwa od zakazów, o których mowa w ust. 1, jeżeli jest to uzasadnione potrzebą:
1) ochrony przyrody lub
2) realizacji inwestycji liniowych celu publicznego lub realizacji inwestycji celu
publicznego z zakresu łączności publicznej o nieliniowym charakterze w celu
związanym z zapewnieniem telekomunikacji na obszarze rezerwatu przyrody,
w przypadku braku rozwiązań alternatywnych i po zagwarantowaniu
kompensacji przyrodniczej w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 27 kwietnia
2001 r. – Prawo ochrony środowiska.
4a. Przy zasięganiu opinii, o których mowa w ust. 3 i 4, nie stosuje się
art. 106 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
(Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730 i 1133).
4b. Właściwe organy wydają opinię, o której mowa w ust. 3 i 4, w terminie
30 dni od dnia otrzymania wniosku o jej wydanie. Opinia jest wydawana w formie
pisemnego stanowiska organu zawierającego ocenę planowanych czynności
w odniesieniu do wpływu przedsięwzięcia na przyrodę parku narodowego.
4c. Zezwolenia, o których mowa w ust. 3 i 4, dołącza się do wniosku
o pozwolenie na budowę oraz zgłoszenia budowy lub wykonania robót
budowlanych, o których mowa w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo
budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186, z późn. zm.).
5. Regionalny dyrektor ochrony środowiska może zezwolić na obszarze
rezerwatu przyrody na odstępstwa od zakazów, o których mowa w ust. 1, jeżeli jest to uzasadnione wykonywaniem badań naukowych lub celami edukacyjnymi, kulturowymi, turystycznymi, rekreacyjnymi lub sportowymi lub celami kultu
religijnego i nie spowoduje to negatywnego oddziaływania na cele ochrony przyrody
rezerwatu przyrody.
6. Organizowanie i prowadzenie szkoleń ratowników górskich i psów
ratowniczych, w tym psów lawinowych, na obszarze parku narodowego poza terenami
udostępnionymi na podstawie art. 12 ust. 2, przez podmioty uprawnione
do wykonywania ratownictwa górskiego na danym obszarze, wymaga uzgodnienia
z dyrektorem parku narodowego.
6. Zezwolenie na odstępstwo od zakazów, o których mowa w ust. 1, wydaje się,
w drodze decyzji administracyjnej, na czas określony, nie dłuższy niż 5 lat.
7. Wniosek o wydanie zezwolenia na odstępstwo od zakazów, o których mowa
w ust. 1, zawiera w szczególności:
1) imię i nazwisko oraz adres albo nazwę i siedzibę wnioskodawcy;
2) wskazanie zakazów, od których wnioskodawca zamierza uzyskać zezwolenie na
odstępstwo;
3) cel wykonania wnioskowanych czynności wraz z uzasadnieniem;
4) opis planowanych czynności;
5) lokalizację wykonywania planowanych czynności;
6) uzasadnienie braku rozwiązań alternatywnych względem planowanego wariantu
w przypadku realizacji inwestycji liniowych celu publicznego lub w przypadku
realizacji inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej
o nieliniowym charakterze w celu związanym z zapewnieniem telekomunikacji
na obszarze parku narodowego lub rezerwatu przyrody;
7) opis przewidywanych działań mających na celu zapobieganie, ograniczanie lub
kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na przyrodę parku
narodowego.
8. W zezwoleniu na odstępstwo od zakazów, o których mowa w ust. 1,
niezależnie od wymagań wynikających z przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.
– Kodeks postępowania administracyjnego, wskazuje się warunki realizacji tego
odstępstwa wynikające z potrzeb ochrony przyrody.
9. W odniesieniu do inwestycji liniowych celu publicznego lub inwestycji celu
publicznego z zakresu łączności publicznej o nieliniowym charakterze
przewidzianych do realizacji w ramach przedsięwzięć mogących znacząco
oddziaływać na środowisko, dla których przeprowadzono ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, zezwolenie, o którym mowa w ust. 3 pkt 2 lub ust. 4 pkt 2, zastępuje się uzgodnieniem warunków realizacji przedsięwzięcia, o którym
mowa w art. 77 ust. 1 pkt 1a lub 1b ustawy z dnia 3 października 2008 r.
o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa
w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2018 r.
poz. 2081, z późn. zm.), odpowiednio z ministrem właściwym do spraw środowiska
lub Generalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska. Do uzgodnienia stosuje się
odpowiednio przepisy ust. 3 albo 4.
Art. 16. 1. Park krajobrazowy obejmuje obszar chroniony ze względu na
wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz walory krajobrazowe w celu
zachowania, popularyzacji tych wartości w warunkach zrównoważonego rozwoju.
2. Na obszarach graniczących z parkiem krajobrazowym może być wyznaczona
otulina.
3. Utworzenie parku krajobrazowego lub powiększenie jego obszaru następuje
w drodze uchwały sejmiku województwa, która określa jego nazwę, obszar, przebieg
granicy i otulinę, jeżeli została wyznaczona, szczególne cele ochrony oraz zakazy
właściwe dla danego parku krajobrazowego lub jego części, wybrane spośród
zakazów, o których mowa w art. 17 ust. 1, wynikające z potrzeb jego ochrony.
Likwidacja lub zmniejszenie obszaru parku krajobrazowego następuje w drodze
uchwały sejmiku województwa wyłącznie z powodu bezpowrotnej utraty wartości
przyrodniczych, historycznych i kulturowych oraz walorów krajobrazowych na
obszarach projektowanych do wyłączenia spod ochrony.
3a. Utworzenie parku krajobrazowego położonego na terenie więcej niż jednego
województwa następuje w drodze podjęcia jednobrzmiącej uchwały właściwych
sejmików województw.
4. Projekt uchwały sejmiku województwa w sprawie utworzenia, zmiany granic
lub likwidacji parku krajobrazowego wymaga uzgodnienia z właściwą miejscowo radą
gminy oraz właściwym regionalnym dyrektorem ochrony środowiska.
4a. Uzgodnień, o których mowa w ust. 4, dokonuje się w trybie art. 106 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, z zastrzeżeniem
że brak przedstawienia stanowiska w terminie miesiąca od dnia otrzymania projektu
uchwały, jest uważane za uzgodnienie projektu.
4b. Rada gminy może odmówić uzgodnienia projektu uchwały, o której mowa
w ust. 3, wyłącznie w przypadku, gdy przyjęcie tej uchwały prowadziłoby do
ograniczenia możliwości rozwojowych gminy wynikających z ustaleń studium
uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego lub miejscowego planu
zagospodarowania przestrzennego w stopniu nieproporcjonalnym do wartości jakie
park krajobrazowy ma chronić.
4c. Rada gminy nie może odmówić uzgodnienia projektu uchwały, o której
mowa w ust. 3, w przypadku, gdy podjęcie tej uchwały jest konsekwencją
rekomendacji dotyczącej utworzenia lub powiększenia obszaru parku krajobrazowego
zawartej w audycie krajobrazowym, o którym mowa w art. 38a ustawy z dnia 27 marca
2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
4d. Utworzenie parku krajobrazowego lub powiększenie jego obszaru może
nastąpić również na wniosek rady gminy, na obszarze której park krajobrazowy miałby
być utworzony lub powiększony.
4e. Wniosek, o którym mowa w ust. 4d, rozpatrywany jest nie później niż w
terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wniosku przez sejmik właściwego
województwa.
5. Statut parku krajobrazowego lub zespołu parków krajobrazowych określający
strukturę organizacyjną parku lub zespołu parków nadaje sejmik województwa
w drodze uchwały.
5a. Statut parku krajobrazowego położonego na terenie więcej niż jednego
województwa nadaje w drodze uchwały sejmik województwa, na którego obszarze
działania znajduje się większa część parku, w porozumieniu z pozostałymi sejmikami
województw.
6. Grunty rolne i leśne oraz inne nieruchomości znajdujące się w granicach parku
krajobrazowego pozostawia się w gospodarczym wykorzystaniu.
7. Projekty studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania
przestrzennego gmin, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego,
planów zagospodarowania przestrzennego województw oraz planów
zagospodarowania przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza
terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej w części dotyczącej parku
krajobrazowego i jego otuliny, wymagają uzgodnienia z właściwym miejscowo
regionalnym dyrektorem ochrony środowiska w zakresie ustaleń tych planów,
mogących mieć negatywny wpływ na ochronę przyrody parku krajobrazowego.
Art. 17. 1. W parku krajobrazowym mogą być wprowadzone następujące
zakazy:
1) realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko
w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu
informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie
środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko;
2) umyślnego zabijania dziko występujących zwierząt, niszczenia ich nor,
legowisk, innych schronień i miejsc rozrodu oraz tarlisk i złożonej ikry,
z wyjątkiem amatorskiego połowu ryb oraz wykonywania czynności w ramach
racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej, rybackiej i łowieckiej;
3) likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych
i nadwodnych, jeżeli nie wynikają z potrzeby ochrony przeciwpowodziowej lub
zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy,
odbudowy, utrzymania, remontów lub naprawy urządzeń wodnych;
4) pozyskiwania do celów gospodarczych skał, w tym torfu, oraz skamieniałości,
w tym kopalnych szczątków roślin i zwierząt, a także minerałów i bursztynu;
5) wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu,
z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwsztormowym,
przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub budową, odbudową,
utrzymaniem, remontem lub naprawą urządzeń wodnych;
6) dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli zmiany te nie służą ochronie
przyrody lub racjonalnej gospodarce rolnej, leśnej, wodnej lub rybackiej;
7) budowania nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od:
a) linii brzegów rzek, jezior i innych naturalnych zbiorników wodnych,
b) zasięgu lustra wody w sztucznych zbiornikach wodnych usytuowanych na
wodach płynących przy normalnym poziomie piętrzenia określonym w
pozwoleniu wodnoprawnym, o którym mowa w art. 389 pkt 1 ustawy z dnia
20 lipca 2017 r. – Prawo wodne
– z wyjątkiem obiektów służących turystyce wodnej, gospodarce wodnej lub
rybackiej;
8) lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 200 m od krawędzi
brzegów klifowych oraz w pasie technicznym brzegu morskiego;
9) likwidowania, zasypywania i przekształcania zbiorników wodnych, starorzeczy
oraz obszarów wodno-błotnych;
10) wylewania gnojowicy, z wyjątkiem nawożenia własnych gruntów rolnych;
11) prowadzenia chowu i hodowli zwierząt metodą bezściółkową;
12) utrzymywania otwartych rowów ściekowych i zbiorników ściekowych;
13) organizowania rajdów motorowych i samochodowych;
14) używania łodzi motorowych i innego sprzętu motorowego na otwartych
zbiornikach wodnych.
1a. W parku krajobrazowym, w strefach, o których mowa w art. 20 ust. 4 pkt 7,
dla terenów:
1) objętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego wprowadza się
zakazy:
a) lokalizowania nowych obiektów budowlanych,
b) zalesiania;
2) nieobjętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego wprowadza
się zakazy:
a) lokalizowania nowych obiektów budowlanych,
b) lokalizowania nowych obiektów budowlanych odbiegających od lokalnej
formy architektonicznej,
c) lokalizowania nowych obiektów budowlanych o wysokości przekraczającej
2 kondygnacje lub 7 m,
d) zalesiania.
1b. W parku krajobrazowym zakazuje się niszczenia i uszkadzania obiektów o
istotnym znaczeniu historycznym i kulturowym wskazanych w planie ochrony dla
parku krajobrazowego.
2. Zakazy, o których mowa w ust. 11b, nie dotyczą:
1) wykonywania zadań wynikających z planu ochrony, zadań ochronnych lub planu
zadań ochronnych;
2) wykonywania zadań na rzecz obronności kraju i bezpieczeństwa państwa;
3) prowadzenia akcji ratowniczej oraz działań związanych z bezpieczeństwem
powszechnym;
4) realizacji inwestycji celu publicznego w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia
27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zwanej dalej
„inwestycją celu publicznego”.
3. Zakaz, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, nie dotyczy realizacji przedsięwzięć
mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których sporządzenie raportu
o oddziaływaniu na środowisko nie jest obowiązkowe i przeprowadzona procedura oceny oddziaływania na środowisko wykazała brak niekorzystnego wpływu na przyrodę i krajobraz parku krajobrazowego.
3a. Zakaz, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, nie dotyczy usunięcia drzewa lub
krzewu w obrębie zadrzewienia, należących do gatunków obcych, określonych w
przepisach wydanych na podstawie art. 120 ust. 2f.
4. Zakaz, o którym mowa w ust. 1 pkt 14, nie dotyczy statków jednostek
ratowniczych, jednostek organizacyjnych właściciela wód lub urządzeń wodnych
zlokalizowanych na wodach, inspektorów żeglugi śródlądowej, Państwowej
i Społecznej Straży Rybackiej, promów w ciągu dróg publicznych, prowadzenia
racjonalnej gospodarki rybackiej oraz wykonywania zadań z zakresu ochrony
przyrody przez Służbę Parku Krajobrazowego.
5. Uchwała, o której mowa w art. 16 ust. 3, może określać odległości mniejsze
niż określone w ust. 1 pkt 7 i 8, w sposób prowadzący do zwiększenia swobody w
zakresie zagospodarowania i użytkowania terenu.
Art. 19. 1. Projekt planu ochrony sporządza dla:
1) parku narodowego – dyrektor parku narodowego;
2) rezerwatu przyrody – regionalny dyrektor ochrony środowiska lub po
uzgodnieniu z tym organem – zarządzający rezerwatem albo sprawujący nadzór
nad rezerwatem;
3) parku krajobrazowego – dyrektor parku krajobrazowego lub dyrektor zespołu
parków krajobrazowych.
1a. Sporządzający projekt planu ochrony, o którym mowa w ust. 1, zapewnia
możliwość udziału społeczeństwa, na zasadach i w trybie określonych w ustawie
z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego
ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach
oddziaływania na środowisko, w postępowaniu, którego przedmiotem jest
sporządzenie projektu.
2. Projekt planu ochrony, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, wymaga
zaopiniowania przez właściwe miejscowo rady gmin.
3. Przepisy ust. 1a, 2, 6b–6e stosuje się odpowiednio w przypadku dokonywania
zmiany planu ochrony.
4. (uchylony)
5. Minister właściwy do spraw środowiska ustanawia, w drodze rozporządzenia,
plan ochrony dla parku narodowego w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania
projektu planu lub odmawia jego ustanowienia, jeżeli projekt planu jest niezgodny
z celami ochrony przyrody, uwzględniając konieczność dostosowania działań
ochronnych do celów ochrony parku narodowego. Plan ochrony może być zmieniony,
jeżeli wynika to z potrzeb ochrony przyrody.
6. Regionalny dyrektor ochrony środowiska ustanawia, w drodze aktu prawa
miejscowego w formie zarządzenia, plan ochrony dla rezerwatu przyrody w terminie
6 miesięcy od dnia otrzymania projektu planu. Plan ochrony może być zmieniony,
jeżeli wynika to z potrzeb ochrony przyrody.
6a. Sejmik województwa ustanawia, w drodze uchwały, plan ochrony dla parku
krajobrazowego w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania projektu planu albo
odmawia jego ustanowienia, jeżeli projekt planu jest niezgodny z celami ochrony
przyrody. Plan ochrony może być zmieniony, jeżeli wynika to z potrzeb ochrony
przyrody.
6b. Projekt uchwały, o której mowa w ust. 6a, wymaga uzgodnienia z właściwym
regionalnym dyrektorem ochrony środowiska i zaopiniowania przez właściwego
wojewódzkiego konserwatora zabytków.
6c. Projekt uchwały, o której mowa w ust. 6a, w części dotyczącej wprowadzenia
zakazów, wymienionych w art. 17 ust. 1a, wymaga uzgodnienia z właściwą miejscowo
radą gminy.
6d. Uzgodnienia, o którym mowa w ust. 6c, dokonuje się w trybie art. 106 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, z zastrzeżeniem
że brak przedstawienia stanowiska w terminie miesiąca od dnia otrzymania projektu
uchwały, jest uważane za uzgodnienie projektu.
6e. Rada gminy może odmówić uzgodnienia projektu uchwały, o której mowa
w ust. 6a, wyłącznie w przypadku, gdy wprowadzenie zakazów, wymienionych w art.
17 ust. 1a, prowadziłoby do ograniczenia możliwości rozwojowych gminy
wynikających z ustaleń studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania
przestrzennego lub miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w stopniu
nieproporcjonalnym do wartości jakie park krajobrazowy ma chronić.
7. Plan ochrony dla rezerwatu przyrody położonego na terenie więcej niż jednego
województwa ustanawiają wspólnie, w drodze aktu prawa miejscowego w formie
zarządzenia, regionalni dyrektorzy ochrony środowiska, na których obszarze działania
znajdują się części tego rezerwatu.
8. Plan ochrony dla parku krajobrazowego położonego na terenie kilku
województw ustanawia sejmik województwa właściwy ze względu na siedzibę
dyrekcji parku, w porozumieniu z pozostałymi sejmikami województw.
Art. 20. 1. Plan ochrony dla parku narodowego, rezerwatu przyrody oraz parku
krajobrazowego sporządza się na okres 20 lat, z uwzględnieniem:
1) charakterystyki i oceny stanu przyrody;
2) identyfikacji i oceny istniejących oraz potencjalnych zagrożeń wewnętrznych
i zewnętrznych;
3) charakterystyki i oceny uwarunkowań społecznych i gospodarczych;
4) analizy skuteczności dotychczasowych sposobów ochrony;
5) charakterystyki i oceny stanu zagospodarowania przestrzennego;
6) wyników audytu krajobrazowego, o którym mowa w art. 38a ustawy z dnia 27
marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
2. Prace przy sporządzaniu planów ochrony, o których mowa w ust. 1, polegają na:
1) ocenie stanu zasobów, tworów i składników przyrody, walorów krajobrazowych,
wartości kulturowych oraz istniejących i potencjalnych zagrożeń wewnętrznych
i zewnętrznych, która może być wykonana w formie szczegółowych opisów;
2) opracowaniu koncepcji ochrony zasobów, tworów i składników przyrody oraz
wartości kulturowych, a także eliminacji lub ograniczania istniejących
i potencjalnych zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych;
3) wskazaniu zadań ochronnych, z podaniem rodzaju, zakresu i lokalizacji.
3. Plan ochrony dla parku narodowego oraz rezerwatu przyrody zawiera:
1) cele ochrony przyrody oraz wskazanie przyrodniczych i społecznych
uwarunkowań ich realizacji;
2) identyfikację oraz określenie sposobów eliminacji lub ograniczania istniejących
i potencjalnych zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych oraz ich skutków;
3) wskazanie obszarów ochrony ścisłej, czynnej i krajobrazowej;
4) określenie działań ochronnych na obszarach ochrony ścisłej, czynnej
i krajobrazowej, z podaniem rodzaju, zakresu i lokalizacji tych działań;
5) wskazanie obszarów i miejsc udostępnianych dla celów naukowych,
edukacyjnych, turystycznych, rekreacyjnych, sportowych, amatorskiego połowu
ryb i rybactwa oraz określenie sposobów ich udostępniania;
6) wskazanie miejsc, w których może być prowadzona działalność wytwórcza,
handlowa i rolnicza;
7) ustalenia do studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania
przestrzennego gmin, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego,
planów zagospodarowania przestrzennego województw oraz planów
zagospodarowania przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza
terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej dotyczące eliminacji lub
ograniczenia zagrożeń wewnętrznych lub zewnętrznych.
4. Plan ochrony dla parku krajobrazowego zawiera:
1) cele ochrony przyrody oraz przyrodnicze, społeczne i gospodarcze
uwarunkowania ich realizacji;
2) identyfikację oraz określenie sposobów eliminacji lub ograniczania istniejących
i potencjalnych zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych oraz ich skutków;
3) wskazanie obszarów realizacji działań ochronnych;
4) określenie zakresu prac związanych z ochroną przyrody i kształtowaniem
krajobrazu;
5) wskazanie obszarów udostępnianych dla celów naukowych, edukacyjnych,
turystycznych, rekreacyjnych, amatorskiego połowu ryb i dla innych form
gospodarowania oraz określenie sposobów korzystania z tych obszarów;
6) ustalenia do studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania
przestrzennego gmin, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego,
planów zagospodarowania przestrzennego województw oraz planów
zagospodarowania przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza
terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej dotyczące eliminacji lub
ograniczenia zagrożeń wewnętrznych lub zewnętrznych;
7) określenie granic stref ochrony krajobrazów stanowiących w szczególności
przedpola ekspozycji, osie widokowe, punkty widokowe oraz obszary
zabudowane wyróżniające się lokalną formą architektoniczną, wyznaczonych w
obrębie krajobrazów priorytetowych, zidentyfikowanych w ramach audytu
krajobrazowego, o którym mowa w art. 38a ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o
planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, istotnych dla zachowania walorów krajobrazowych parku krajobrazowego, wraz ze wskazaniem które z zakazów, wymienionych w art. 17 ust. 1a, obowiązują w danej strefie;
8) wykaz obiektów o istotnym znaczeniu historycznym i kulturowym.
4a. Plan ochrony dla parku krajobrazowego, w części dotyczącej:
1) określenia granic stref, o których mowa w ust. 4 pkt 7,
2) wykazu obiektów o istotnym znaczeniu historycznym i kulturowym, o których
mowa w ust. 4 pkt 8,
3) wprowadzenia zakazów, o których mowa w art. 17 ust. 1a
– jest aktem prawa miejscowego.
5. Plany ochrony dla parku narodowego, rezerwatu przyrody lub parku
krajobrazowego w części pokrywającej się z obszarem Natura 2000 powinny
uwzględniać zakres planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000, o którym mowa
w art. 28, albo zakres planu ochrony dla obszaru Natura 2000, o którym mowa
w art. 29.
6. Przepisu ust. 5 nie stosuje się względem planów ochrony dla parku
narodowego, rezerwatu przyrody lub parku krajobrazowego pokrywających się w
całości lub w części z obszarem Natura 2000, dla którego ustanowiono plan zadań
ochronnych, o którym mowa w art. 28, albo plan ochrony, o którym mowa w art. 29,
obejmujące obszar parku narodowego, rezerwatu przyrody lub parku krajobrazowego.
Art. 23. 1. Obszar chronionego krajobrazu obejmuje tereny chronione ze
względu na wyróżniający się krajobraz o zróżnicowanych ekosystemach, wartościowe
ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z turystyką
i wypoczynkiem lub pełnioną funkcją korytarzy ekologicznych.
2. Wyznaczenie obszaru chronionego krajobrazu następuje w drodze uchwały
sejmiku województwa, która określa jego nazwę, położenie, obszar, sprawującego
nadzór, ustalenia dotyczące czynnej ochrony ekosystemów oraz zakazy właściwe dla
danego obszaru chronionego krajobrazu lub jego części, wybrane spośród zakazów
wymienionych w art. 24 ust. 1, wynikające z potrzeb jego ochrony. Likwidacja lub
zmniejszenie obszaru chronionego krajobrazu następuje w drodze uchwały sejmiku
województwa, wyłącznie z powodu bezpowrotnej utraty wyróżniającego się
krajobrazu o zróżnicowanych ekosystemach i możliwości zaspokajania potrzeb
związanych z turystyką i wypoczynkiem.
3. Projekty uchwał sejmiku województwa, o których mowa w ust. 2, wymagają
uzgodnienia z właściwą miejscowo radą gminy oraz właściwym regionalnym
dyrektorem ochrony środowiska.
3a. Uzgodnień, o których mowa w ust. 3, dokonuje się w trybie art. 106 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, z zastrzeżeniem
że brak przedstawienia stanowiska w terminie miesiąca od dnia otrzymania projektu
uchwały, jest uważane za uzgodnienie projektu.
3b. Rada gminy może odmówić uzgodnienia projektu uchwały, o której mowa
w ust. 2, wyłącznie w przypadku, gdy przyjęcie tej uchwały prowadziłoby do
ograniczenia możliwości rozwojowych gminy wynikających z ustaleń studium
uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego lub miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w stopniu nieproporcjonalnym do wartości jakie obszar chronionego krajobrazu ma chronić.
3c. Rada gminy nie może odmówić uzgodnienia projektu uchwały, o której
mowa w ust. 2, w przypadku, gdy podjęcie tej uchwały jest konsekwencją
rekomendacji dotyczącej utworzenia lub powiększenia obszaru chronionego
krajobrazu zawartej w audycie krajobrazowym, o którym mowa w ustawie z dnia 27
marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
3d. Utworzenie obszaru chronionego krajobrazu lub jego powiększenie może
nastąpić również na wniosek rady gminy, na obszarze której obszar chronionego
krajobrazu miałby być utworzony lub powiększony.
3e. Wniosek, o którym mowa w ust. 3d, rozpatrywany jest nie później niż w
terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wniosku przez sejmik właściwego
województwa.
4. (uchylony)
5. Projekty studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania
przestrzennego gmin, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego,
planów zagospodarowania przestrzennego województw i planów zagospodarowania
przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy
ekonomicznej, w części dotyczącej obszaru chronionego krajobrazu, wymagają
uzgodnienia z właściwym regionalnym dyrektorem ochrony środowiska w zakresie
ustaleń tych planów, mogących mieć negatywny wpływ na ochronę przyrody obszaru
chronionego krajobrazu.

Art. 23a. 1. Na obszarze chronionego krajobrazu sejmik województwa, w drodze
uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego:
1) wyznacza, w granicach krajobrazów priorytetowych zidentyfikowanych w
ramach audytu krajobrazowego, o którym mowa w art. 38a ustawy z dnia 27
marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, strefy ochrony
krajobrazu stanowiące w szczególności przedpola ekspozycji, osie widokowe,
punkty widokowe oraz obszary zabudowane wyróżniające się lokalną formą
architektoniczną, istotne dla zachowania walorów krajobrazowych obszaru
chronionego krajobrazu, wraz ze wskazaniem które z zakazów, wymienionych w
art. 24 ust. 1a, obowiązują w danej strefie;
2) określa wykaz obiektów o istotnym znaczeniu historycznym i kulturowym.
2. Projekt uchwały, o której mowa w ust. 1, opracowuje zarząd województwa.
3. Zarząd województwa, sporządzając projekt uchwały, o której mowa w ust. 1,
zapewnia możliwość udziału społeczeństwa, na zasadach i w trybie określonych w
ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego
ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania
na środowisko, w postępowaniu, którego przedmiotem jest sporządzenie projektu.
4. Projekt uchwały, o której mowa w ust. 1, wymaga uzgodnienia z właściwym
regionalnym dyrektorem ochrony środowiska i zaopiniowania przez właściwego
wojewódzkiego konserwatora zabytków.
5. Projekt uchwały, o której mowa w ust. 1, w części dotyczącej wprowadzenia
zakazów, wymienionych w art. 24 ust. 1a, wymaga uzgodnienia z właściwą miejscowo
radą gminy.
6. Uzgodnienia, o którym mowa w ust. 5, dokonuje się w trybie art. 106 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, z zastrzeżeniem
że brak przedstawienia stanowiska w terminie miesiąca od dnia otrzymania projektu
uchwały, jest uważane za uzgodnienie projektu.
7. Rada gminy może odmówić uzgodnienia projektu uchwały, o której mowa w
ust. 1, wyłącznie w przypadku, gdy wprowadzenie zakazów, wymienionych w art. 24
ust. 1a, prowadziłoby do ograniczenia możliwości rozwojowych gminy wynikających
z ustaleń studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego lub
miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w stopniu nieproporcjonalnym
do wartości jakie obszar chronionego krajobrazu ma chronić.
8. Zmiana uchwały, o której mowa w ust. 1, następuje w takim trybie, w jakim
jest ona uchwalana.
Art. 24. 1. Na obszarze chronionego krajobrazu mogą być wprowadzone
następujące zakazy:
1) zabijania dziko występujących zwierząt, niszczenia ich nor, legowisk, innych
schronień i miejsc rozrodu oraz tarlisk, złożonej ikry, z wyjątkiem amatorskiego
połowu ryb oraz wykonywania czynności związanych z racjonalną gospodarką
rolną, leśną, rybacką i łowiecką;
2) realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko
w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu
informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie
środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko;
3) likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych
i nadwodnych, jeżeli nie wynikają one z potrzeby ochrony przeciwpowodziowej i zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy, odbudowy, utrzymania, remontów lub naprawy urządzeń wodnych;
4) wydobywania do celów gospodarczych skał, w tym torfu, oraz skamieniałości,
w tym kopalnych szczątków roślin i zwierząt, a także minerałów i bursztynu;
5) wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu,
z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwsztormowym,
przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub utrzymaniem, budową,
odbudową, naprawą lub remontem urządzeń wodnych;
6) dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli służą innym celom niż ochrona
przyrody lub zrównoważone wykorzystanie użytków rolnych i leśnych oraz
racjonalna gospodarka wodna lub rybacka;
7) likwidowania naturalnych zbiorników wodnych, starorzeczy i obszarów
wodno-błotnych;
8) budowania nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od:
a) linii brzegów rzek, jezior i innych naturalnych zbiorników wodnych,
b) zasięgu lustra wody w sztucznych zbiornikach wodnych usytuowanych na
wodach płynących przy normalnym poziomie piętrzenia określonym w
pozwoleniu wodnoprawnym, o którym mowa w art. 389 pkt 1 ustawy z dnia
20 lipca 2017 r. – Prawo wodne
– z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu
racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej;
9) lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 200 m od linii brzegów
klifowych oraz w pasie technicznym brzegu morskiego.
1a. Na obszarze chronionego krajobrazu, dla terenów:
1) objętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i położonych
w strefach, o których mowa w art. 23a ust. 1 pkt 1, wprowadza się zakazy:
a) lokalizowania nowych obiektów budowlanych,
b) zalesiania;
2) nieobjętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego położonych
w strefach, o których mowa w art. 23a ust. 1 pkt 1, wprowadza się zakazy:
a) lokalizowania nowych obiektów budowlanych,
b) lokalizowania nowych obiektów budowlanych odbiegających od lokalnej
formy architektonicznej,
c) lokalizowania nowych obiektów budowlanych o wysokości przekraczającej
2 kondygnacje lub 7 m,
d) zalesiania.
1b. Na obszarze chronionego krajobrazu zakazuje się niszczenia i uszkadzania
obiektów o istotnym znaczeniu historycznym i kulturowym wskazanych w uchwale,
o której mowa w art. 23a ust. 1.
2. Zakazy, o których mowa w ust. 11b, nie dotyczą:
1) wykonywania zadań na rzecz obronności kraju i bezpieczeństwa państwa;
2) prowadzenia akcji ratowniczej oraz działań związanych z bezpieczeństwem
powszechnym;
3) realizacji inwestycji celu publicznego;
4) wykonywania zadań wynikających z planu ochrony, zadań ochronnych lub planu
zadań ochronnych.
3. Zakaz, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, nie dotyczy realizacji przedsięwzięć
mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których przeprowadzona ocena
oddziaływania na środowisko wykazała brak negatywnego wpływu na ochronę
przyrody i ochronę krajobrazu obszaru chronionego krajobrazu.
3a. Zakaz, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, nie dotyczy usunięcia drzewa lub
krzewu w obrębie zadrzewienia, należących do gatunków obcych, określonych w
przepisach wydanych na podstawie art. 120 ust. 2f.
4. Uchwała, o której mowa w art. 23 ust. 2, może określać odległości mniejsze
niż określone w ust. 1 pkt 8 i 9, w sposób prowadzący do zwiększenia swobody w
zakresie zagospodarowania i użytkowania terenu.

Art. 24a. 1. Właściciele obiektów budowlanych wzniesionych przed dniem
wejścia w życie planu ochrony dla parku krajobrazowego oraz uchwały, o której mowa
w art. 23a ust. 1, naruszających przepisy tych aktów nie są zobowiązani do ich
dostosowania.
2. Samorząd województwa, na wniosek właściciela obiektu budowlanego,
wzniesionego przed dniem wejścia w życie aktów, o których mowa w ust. 1, rażąco
naruszającego ich przepisy, może pokryć koszty dostosowania tego obiektu
budowlanego do wymagań tych aktów.
Art. 27. 1. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska opracowuje projekt listy
obszarów Natura 2000, zgodnie z przepisami prawa Unii Europejskiej.
2. Projekt, o którym mowa w ust. 1, wymaga zasięgnięcia opinii właściwych
miejscowo rad gmin. Niezłożenie opinii w terminie 30 dni od dnia otrzymania
projektu uznaje się za brak uwag.
3. Minister właściwy do spraw środowiska, po uzyskaniu zgody Rady Ministrów,
przekazuje Komisji Europejskiej:
1) listę proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty;
2) szacunek dotyczący współfinansowania przez Wspólnotę ochrony obszarów
wyznaczonych ze względu na typy siedlisk przyrodniczych oraz gatunki roślin
i zwierząt o znaczeniu priorytetowym;
3) listę obszarów specjalnej ochrony ptaków.

Art. 27a. 1. Wyznaczenie obszaru specjalnej ochrony ptaków lub specjalnego
obszaru ochrony siedlisk, zmiana jego granic lub likwidacja następuje w porozumieniu
z ministrem właściwym do spraw rolnictwa, ministrem właściwym do spraw rozwoju
wsi, ministrem właściwym do spraw rybołówstwa i z ministrem właściwym do spraw
gospodarki wodnej, w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw
środowiska, które określa nazwę, położenie administracyjne, obszar i mapę obszaru,
cel i przedmiot ochrony. Minister właściwy do spraw środowiska, wydając
rozporządzenie, kieruje się stanem siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin
i zwierząt oraz koniecznością zachowania szczególnie cennych lub zagrożonych
składników różnorodności biologicznej.
2. Nadzór nad obszarem Natura 2000 lub proponowanym obszarem mającym
znaczenie dla Wspólnoty, znajdującym się na liście, o której mowa w art. 27 ust. 3
pkt 1, sprawuje właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska lub na obszarach
morskich – dyrektor urzędu morskiego, z zastrzeżeniem art. 32 ust. 5.
3. Zmiana granic lub likwidacja obszaru specjalnej ochrony ptaków lub
specjalnego obszaru ochrony siedlisk następuje, jeżeli jest to uzasadnione naturalnymi
zmianami stwierdzonymi w wyniku monitoringu i nadzoru, o którym mowa w art. 31,
oraz po uzyskaniu zgody Komisji Europejskiej.
4. Specjalne obszary ochrony siedlisk minister właściwy do spraw środowiska
wyznacza po uzgodnieniu z Komisją Europejską w terminie 6 lat od dnia
zatwierdzenia tego obszaru przez Komisję Europejską jako obszar mający znaczenie
dla Wspólnoty.
Art. 28. 1. Dla obszaru Natura 2000 sprawujący nadzór nad obszarem sporządza
projekt planu zadań ochronnych na okres 10 lat; pierwszy projekt sporządza się
w terminie 6 lat od dnia zatwierdzenia obszaru przez Komisję Europejską jako obszaru
mającego znaczenie dla Wspólnoty lub od dnia wyznaczenia obszaru specjalnej
ochrony ptaków.
2. Dla proponowanego obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty,
znajdującego się na liście, o której mowa w art. 27 ust. 3 pkt 1, sprawujący nadzór
może sporządzić projekt planu zadań ochronnych na okres 10 lat.
3. Sporządzający projekt planu zadań ochronnych, o którym mowa w ust. 1,
umożliwi zainteresowanym osobom i podmiotom prowadzącym działalność
w obrębie siedlisk przyrodniczych i siedlisk gatunków, dla których ochrony
wyznaczono obszar Natura 2000, udział w pracach związanych ze sporządzaniem tego
projektu.
4. Sporządzający projekt planu zadań ochronnych, o którym mowa w ust. 1,
zapewnia możliwość udziału społeczeństwa, na zasadach i w trybie określonym
w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku
i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach
oddziaływania na środowisko, w postępowaniu, którego przedmiotem jest
sporządzenie projektu.
5. Regionalny dyrektor ochrony środowiska ustanawia, w drodze aktu prawa
miejscowego w formie zarządzenia, plan zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000,
kierując się koniecznością utrzymania i przywracania do właściwego stanu ochrony
siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000. Plan zadań ochronnych może być zmieniony, jeżeli wynika to z potrzeb ochrony tych siedlisk przyrodniczych lub gatunków roślin
i zwierząt.
6. (uchylony)
7. (uchylony)
8. Plan zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 położonego na terenie więcej
niż jednego województwa ustanawiają wspólnie, w drodze aktu prawa miejscowego
w formie zarządzenia, regionalni dyrektorzy ochrony środowiska, na których obszarze
działania znajdują się części tego obszaru.
9. W przypadku dokonywania zmiany planu zadań ochronnych stosuje się
przepisy ust. 3 i 4.
10. Plan zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 zawiera:
1) opis granic obszaru i mapę obszaru Natura 2000;
2) identyfikację istniejących i potencjalnych zagrożeń dla zachowania właściwego
stanu ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt i ich
siedlisk będących przedmiotami ochrony;
3) cele działań ochronnych;
4) określenie działań ochronnych ze wskazaniem podmiotów odpowiedzialnych za
ich wykonanie i obszarów ich wdrażania, w tym w szczególności działań
dotyczących:
a) ochrony czynnej siedlisk przyrodniczych, gatunków roślin i zwierząt oraz
ich siedlisk,
b) monitoringu stanu przedmiotów ochrony oraz monitoringu realizacji celów,
o których mowa w pkt 3,
c) uzupełnienia stanu wiedzy o przedmiotach ochrony i uwarunkowaniach ich
ochrony;
5) wskazania do zmian w istniejących studiach uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planach
zagospodarowania przestrzennego, planach zagospodarowania przestrzennego
województw oraz planach zagospodarowania przestrzennego morskich wód
wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej dotyczące
eliminacji lub ograniczenia zagrożeń wewnętrznych lub zewnętrznych, jeżeli są
niezbędne dla utrzymania lub odtworzenia właściwego stanu ochrony siedlisk
przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony
wyznaczono obszar Natura 2000;
6) wskazanie terminu sporządzenia, w razie potrzeby, planu ochrony dla części lub
całości obszaru.
11. Planu zadań ochronnych nie sporządza się dla obszaru Natura 2000 lub jego
części:
1) dla którego ustanowiono plan ochrony, o którym mowa w art. 29;
2) pokrywającego się w całości lub w części z obszarem parku narodowego,
rezerwatu przyrody lub parku krajobrazowego, dla których ustanowiono plan
ochrony uwzględniający zakres, o którym mowa w ust. 10;
3) pokrywającego się w całości lub w części z obszarem parku narodowego lub
rezerwatu przyrody, dla których ustanowiono zadania ochronne uwzględniające
zakres, o którym mowa w ust. 10;
3a) pokrywającego się w całości lub w części z obszarem będącym w zarządzie
nadleśnictwa, dla którego ustanowiony plan urządzenia lasu uwzględnia zakres,
o którym mowa w ust. 10;
4) znajdującego się w obszarach morskich.
11a. Projekt planu urządzenia lasu, o którym mowa w ust. 11 pkt 3a, wymaga
uzgodnienia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska w zakresie zadań
ochronnych dla obszaru Natura 2000 lub jego części pokrywającego się w całości lub
w części z obszarem będącym w zarządzie nadleśnictwa.
11b. Uzgodnienia, o których mowa w ust. 11a, dokonuje się w drodze
postanowienia, na które przysługuje zażalenie do ministra właściwego do spraw
środowiska. W przypadku niezajęcia stanowiska przez organ uzgadniający w terminie
30 dni od dnia doręczenia wystąpienia o uzgodnienie – uzgodnienie uważa się za
dokonane.
11c. Minister właściwy do spraw środowiska rozpatrując zażalenie zasięga opinii
właściwej regionalnej rady ochrony przyrody. Zajęcie stanowiska następuje
w terminie 30 dni.
11d. W przypadku, gdy projekt planu urządzenia lasu, o którym mowa w ust. 11
pkt 3a, obejmuje obszar Natura 2000 lub jego część, położony na obszarze dwóch albo
więcej województw do uzgodnienia, o którym mowa w ust. 11a, stosuje się
odpowiednio art. 57 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu
informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie
środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
12. Akt prawa miejscowego w formie zarządzenia regionalnego dyrektora
ochrony środowiska, o którym mowa w ust. 5, traci moc w przypadku ustanowienia
planu ochrony, o którym mowa w art. 29.
13. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia,
dla obszaru Natura 2000:
1) tryb sporządzania projektu planu zadań ochronnych,
2) zakres prac koniecznych dla sporządzenia projektu planu zadań ochronnych,
3) tryb dokonywania zmian w planie zadań ochronnych
– kierując się koniecznością ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin
i zwierząt i ich siedlisk, uwzględniając ich stan oraz warunki rozwoju społecznego
i gospodarczego obszaru objętego planem zadań ochronnych.
Art. 29. 1. Projekt planu ochrony dla obszaru Natura 2000 lub jego części
sporządza sprawujący nadzór nad obszarem.
2. Projekt planu ochrony dla obszaru Natura 2000 lub jego część wymaga
zaopiniowania przez:
1) dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych, jeżeli obszar Natura
2000 obejmuje obszar zarządzany przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe;
2) dyrektora urzędu morskiego, jeżeli obszar Natura 2000 obejmuje obszar morski.
3. Minister właściwy do spraw środowiska ustanawia, w drodze rozporządzenia,
plan ochrony dla obszaru Natura 2000 lub jego części na okres 20 lat, kierując się
koniecznością utrzymania i przywracania do właściwego stanu ochrony siedlisk
przyrodniczych, oraz gatunków roślin i zwierząt, dla których wyznaczono obszar
Natura 2000.
4. Plan ochrony może być zmieniony, jeżeli wynika to z potrzeb ochrony siedlisk
przyrodniczych lub gatunków roślin i zwierząt i ich siedlisk, dla których ochrony
wyznaczono obszar Natura 2000.
5. Sporządzający projekt planu ochrony, o którym mowa w ust. 1, umożliwi
zainteresowanym osobom i podmiotom prowadzącym działalność w obrębie siedlisk
przyrodniczych i siedlisk gatunków, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura
2000, udział w pracach związanych ze sporządzaniem tego projektu.
6. Ustanowienie planu ochrony poprzedza się przeprowadzeniem postępowania
z udziałem społeczeństwa na zasadach określonych w dziale III rozdziale 3 ustawy
z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach
oddziaływania na środowisko.
7. W przypadku dokonywania zmiany planu ochrony dla obszaru Natura 2000
lub jego części stosuje się przepisy ust. 5 i 6.
8. Plan ochrony dla obszaru Natura 2000 zawiera:
1) opis granic obszaru i mapę obszaru Natura 2000;
2) identyfikację istniejących i potencjalnych zagrożeń dla zachowania właściwego
stanu ochrony siedlisk przyrodniczych, oraz gatunków roślin i zwierząt i ich
siedlisk będących przedmiotami ochrony;
3) określenie warunków utrzymania lub odtworzenia właściwego stanu ochrony
przedmiotów ochrony obszaru Natura 2000, zachowania integralności obszaru
Natura 2000 oraz spójności sieci obszarów Natura 2000, odnoszących się w
szczególności do:
a) innych form ochrony przyrody, pokrywających się z obszarem Natura 2000,
b) zagospodarowania przestrzennego, w tym w szczególności terenów
lokalizacji zabudowy możliwej bez szkody dla obszaru Natura 2000,
infrastruktury technicznej i komunikacyjnej, infrastruktury turystycznej
i edukacyjnej, a także obszarów, które powinny być zalesione oraz
obszarów wyłączonych z zalesiania,
c) zagospodarowania obszarów morskich,
d) gospodarowania wodami,
e) gospodarki rolnej, leśnej i rybackiej,
f) śródlądowych wód powierzchniowych płynących, w których powinna być
zachowana lub odtworzona możliwość wędrówki ryb i innych organizmów
wodnych;
4) wskazania do zmian w istniejących studiach uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planach
zagospodarowania przestrzennego, planach zagospodarowania przestrzennego
województw oraz planach zagospodarowania przestrzennego morskich wód
wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej dotyczące
eliminacji lub ograniczenia zagrożeń wewnętrznych lub zewnętrznych, jeżeli są
niezbędne dla utrzymania lub odtworzenia właściwego stanu ochrony siedlisk
przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, dla których wyznaczono obszar Natura 2000;
5) określenie działań ochronnych dla utrzymania lub odtworzenia właściwego stanu
ochrony przedmiotów ochrony obszaru Natura 2000, ze wskazaniem podmiotów
odpowiedzialnych za ich realizację;
6) wskaźniki właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych lub gatunków
roślin i zwierząt i ich siedlisk, będących przedmiotami ochrony;
7) określenie sposobów monitoringu realizacji zadań ochronnych oraz ich skutków;
8) określenie sposobów monitoringu stanu ochrony siedlisk przyrodniczych lub
gatunków roślin i zwierząt i ich siedlisk, będących przedmiotami ochrony.
9. Zakres działań ochronnych, o których mowa w ust. 8 pkt 5, może obejmować
w szczególności:
1) ochronę czynną lub odtwarzanie siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków
roślin i zwierząt, będących przedmiotem ochrony;
2) utrzymanie korytarzy ekologicznych łączących obszary Natura 2000;
3) rozmieszczenie obiektów i urządzeń służących celom ochrony obszaru Natura
2000;
4) stosunki wodne, w tym gospodarowanie wodami;
5) gospodarkę rolną, leśną i rybacką, w tym:
a) kierunki kształtowania przestrzeni produkcyjnej,
b) wskazanie obszarów, które powinny być zalesione, oraz obszarów
wyłączonych z zalesiania,
c) wskazanie śródlądowych wód powierzchniowych płynących, w których
powinna być zachowana lub odtworzona możliwość wędrówki ryb i innych
organizmów wodnych;
6) warunki zagospodarowania terenów oraz ich użytkowania, w tym w zależności
od potrzeb wskazanie:
a) terenów przeznaczonych pod zabudowę,
b) lokalizacji infrastruktury technicznej i komunikacyjnej,
c) lokalizacji infrastruktury turystycznej i edukacyjnej.
10. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia,
dla obszaru Natura 2000:
1) tryb sporządzania projektu planu ochrony,
2) zakres prac koniecznych dla sporządzenia projektu planu ochrony,
3) tryb dokonywania zmian w planie ochrony
– kierując się potrzebą ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin
i zwierząt i ich siedlisk, uwzględniając ich stan oraz warunki rozwoju społecznego
i gospodarczego obszaru objętego planem ochrony.
Art. 33. 1. Zabrania się, z zastrzeżeniem art. 34, podejmowania działań
mogących, osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie
oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym w szczególności:
1) pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt,
dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000 lub
2) wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar
Natura 2000, lub
3) pogorszyć integralność obszaru Natura 2000 lub jego powiązania z innymi
obszarami.
2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do proponowanych obszarów mających
znaczenie dla Wspólnoty, znajdujących się na liście, o której mowa w art. 27 ust. 3
pkt 1, do czasu zatwierdzenia przez Komisję Europejską jako obszary mające
znaczenie dla Wspólnoty i wyznaczenia ich jako specjalne obszary ochrony siedlisk.
3. Projekty polityk, strategii, planów i programów oraz zmian do takich
dokumentów a także planowane przedsięwzięcia, które mogą znacząco oddziaływać
na obszar Natura 2000, a które nie są bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura
2000 lub obszarów, o których mowa w ust. 2, lub nie wynikają z tej ochrony,
wymagają przeprowadzenia odpowiedniej oceny oddziaływania na zasadach
określonych w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji
o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz
o ocenach oddziaływania na środowisko.
Art. 35. 1. Wydając zezwolenie, o którym mowa w art. 34 ust. 1, właściwy
miejscowo regionalny dyrektor ochrony środowiska, a na obszarach morskich –
dyrektor właściwego urzędu morskiego, w porozumieniu z zarządcą terenu, stosownie
do skali i rodzaju negatywnego oddziaływania na cele ochrony obszaru Natura 2000,
ustala zakres, miejsce, termin i sposób wykonania kompensacji przyrodniczej,
zobowiązując do jej wykonania nie później niż w terminie rozpoczęcia działań
powodujących negatywne oddziaływanie.
2. Koszty kompensacji przyrodniczej ponosi podmiot realizujący plan lub
przedsięwzięcie.
2a. Za utrzymanie siedlisk przyrodniczych, siedlisk roślin i zwierząt,
utworzonych w ramach kompensacji przyrodniczej, jak również za monitorowanie ich
stanu odpowiada:
1) sprawujący nadzór nad obszarem Natura 2000, na terenie którego została
wykonana kompensacja;
2) regionalny dyrektor ochrony środowiska na terenie znajdującym się poza
obszarem Natura 2000.
3. Regionalny dyrektor ochrony środowiska lub dyrektor urzędu morskiego
nadzoruje wykonanie kompensacji przyrodniczej.
4. Regionalny dyrektor ochrony środowiska lub dyrektor urzędu morskiego
składa informacje Generalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska o:
1) ustalonym zakresie kompensacji przyrodniczej, o której mowa w ust. 1,
w terminie 30 dni od dnia wydania zezwolenia, o którym mowa w art. 34 ust. 1,
na realizację działań mogących znacząco negatywnie oddziaływać na obszar
Natura 2000;
2) wykonanej kompensacji przyrodniczej w terminie 30 dni od dnia zakończenia
realizacji działań kompensacyjnych.
5. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska składa informacje, o których mowa
w ust. 4, ministrowi właściwemu do spraw środowiska.
6. Minister właściwy do spraw środowiska informuje Komisję Europejską
o ustalonym zakresie kompensacji przyrodniczej przed jej wdrożeniem oraz przed
realizacją planu lub działania.
7. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia,
szczegółowe sposoby i formy składania informacji, o których mowa w ust. 4, kierując
się koniecznością ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt
i ich siedlisk.

Art. 35a. W przypadku działań przewidzianych do realizacji w ramach
planowanych przedsięwzięć zezwolenie, o którym mowa w art. 34 ust. 1, zastępuje się
decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach lub uzgodnieniem z regionalnym
dyrektorem ochrony środowiska, w rozumieniu ustawy z dnia 3 października 2008 r.
o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa
w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Do decyzji
stosuje się odpowiednio przepisy art. 34 i 35.
Art. 37. 1. Jeżeli działania mogące znacząco negatywnie oddziaływać na cele
ochrony obszaru Natura 2000 lub obszaru znajdującego się na liście, o której mowa
w art. 27 ust. 3 pkt 1, zostały podjęte bez uzyskania zezwolenia, o którym mowa
w art. 34, lub uzgodnienia lub decyzji, o których mowa w art. 35a, regionalny dyrektor
ochrony środowiska, a na obszarach morskich – dyrektor właściwego urzędu
morskiego, wydaje decyzję, w której nakazuje, w zależności od potrzeb, ich
natychmiastowe wstrzymanie lub podjęcie niezbędnych działań zapobiegawczych lub
działań naprawczych.
2. Jeżeli działania na obszarze Natura 2000 zostały podjęte sprzecznie
z ustaleniami planu zadań ochronnych lub planu ochrony, regionalny dyrektor ochrony
środowiska, a na obszarach morskich – dyrektor właściwego urzędu morskiego,
wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1, chyba że przeprowadzona ocena
oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko lub ocena oddziaływania
przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 wykazała brak znaczącego negatywnego
oddziaływania na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym na cele działań
ochronnych określone w planie zadań ochronnych lub planie ochrony, albo mimo
znaczącego negatywnego oddziaływania spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 34.
3. Jeżeli w stosunku do działań, o których mowa w ust. 1 i 2, jest
prowadzone postępowanie, o którym mowa w art. 48, art. 49f albo art. 50 ustawy
z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, regionalny dyrektor ochrony
środowiska, a na obszarach morskich – dyrektor właściwego urzędu morskiego,
zawiesza postępowanie w sprawie wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, do
czasu zakończenia przez właściwy organ postępowania prowadzonego na
podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane.
4. W przypadku działań, o których mowa w ust. 1 i 2, do których mają
jednocześnie zastosowanie przepisy ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu
szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1862), nie prowadzi się
postępowania w sprawie wydania decyzji, o której mowa w ust. 1.

Art. 37a. 1. Jeżeli w decyzji, o której mowa w art. 37 ust. 1, nakazuje się
podjęcie niezbędnych działań zapobiegawczych lub działań naprawczych, w decyzji
tej określa się:
1) stan, do jakiego ma zostać przywrócone środowisko;
2) zakres i sposób przeprowadzenia działań zapobiegawczych lub działań
naprawczych, w tym czynności zmierzających do ograniczenia oddziaływania na
obszar Natura 2000 lub obszar znajdujący się na liście, o której mowa w art. 27
ust. 3 pkt 1;
3) termin rozpoczęcia i zakończenia działań zapobiegawczych lub działań
naprawczych.
2. Przez działania zapobiegawcze i działania naprawcze rozumie się
odpowiednio działania zapobiegawcze i działania naprawcze, o których mowa
w ustawie z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich
naprawie.
3. Ustalając kolejność, zakres i sposób podejmowania działań naprawczych,
regionalny dyrektor ochrony środowiska, a na obszarach morskich – dyrektor
właściwego urzędu morskiego, kieruje się charakterem, zasięgiem i rozmiarem
negatywnego oddziaływania, a także możliwością naturalnej naprawy elementów
przyrodniczych na obszarze, na którym negatywne oddziaływanie wystąpiło.
4. Regionalny dyrektor ochrony środowiska, a na obszarach morskich – dyrektor
właściwego urzędu morskiego, wydaje decyzję, o której mowa w art. 37 ust. 1, po
zasięgnięciu opinii dyrektora parku narodowego – w odniesieniu do negatywnego
oddziaływania na obszarze parku narodowego.

Art. 37b. W decyzji, o której mowa w art. 37 ust. 1, regionalny dyrektor ochrony
środowiska, a na obszarach morskich – dyrektor właściwego urzędu morskiego, może
nałożyć obowiązek prowadzenia badań zanieczyszczenia gleby i ziemi lub pomiarów
zawartości substancji w wodzie, w tym pobierania próbek, lub monitoringu
przyrodniczego różnorodności biologicznej i krajobrazowej, określając:
1) zakres badań, pomiarów lub monitoringu;
2) metodykę prowadzenia badań, pomiarów lub monitoringu;
3) termin i formę przedkładania wyników badań, pomiarów lub monitoringu
regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska, a na obszarach morskich –
dyrektorowi właściwego urzędu morskiego.

Art. 37c. 1. Jeżeli działania mogące znacząco negatywnie oddziaływać na cele
ochrony obszaru Natura 2000 lub obszaru znajdującego się na liście, o której mowa
w art. 27 ust. 3 pkt 1, zostały podjęte przez więcej niż jeden podmiot,
odpowiedzialność tych podmiotów jest solidarna.
2. Jeżeli działania, o których mowa w ust. 1, zostały podjęte za zgodą lub wiedzą
władającego powierzchnią ziemi, jest on obowiązany do prowadzenia działań
zapobiegawczych lub działań naprawczych, a także do prowadzenia monitoringu
solidarnie z podmiotem, który je podjął. Przez władającego powierzchnią ziemi
rozumie się podmiot, o którym mowa w art. 3 pkt 44 ustawy z dnia 27 kwietnia
2001 r. – Prawo ochrony środowiska.
3. W przypadku, o którym mowa w ust. 2, decyzję, o której mowa w art. 37
ust. 1, kieruje się także do władającego powierzchnią ziemi.

Art. 37d. Podmiot obowiązany do przeprowadzenia działań zapobiegawczych
lub działań naprawczych informuje regionalnego dyrektora ochrony środowiska, a na
obszarach morskich – dyrektora właściwego urzędu morskiego, o ich zakończeniu.
Art. 44. 1. Ustanowienie pomnika przyrody, stanowiska dokumentacyjnego,
użytku ekologicznego lub zespołu przyrodniczo-krajobrazowego następuje w drodze
uchwały rady gminy.
2. Uchwała rady gminy, o której mowa w ust. 1, określa nazwę danego obiektu
lub obszaru, jego położenie, sprawującego nadzór, szczególne cele ochrony, w razie
potrzeby ustalenia dotyczące jego czynnej ochrony oraz zakazy właściwe dla tego
obiektu, obszaru lub jego części, wybrane spośród zakazów wymienionych w art. 45
ust. 1.
2a. Podejmując uchwałę w sprawie ustanowienia zespołu
przyrodniczo-krajobrazowego rada gminy uwzględnia istniejące na tym terenie
obszary parków kulturowych.
3. Zniesienia formy ochrony przyrody, o której mowa w ust. 1, dokonuje rada
gminy w drodze uchwały.
3a. Projekty uchwał, o których mowa w ust. 1 i 3, wymagają uzgodnienia
z właściwym regionalnym dyrektorem ochrony środowiska.
3b. Uzgodnienia, o którym mowa w ust. 3a, dokonuje się w trybie art. 106 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, z zastrzeżeniem
że brak przedstawienia stanowiska w terminie miesiąca od dnia otrzymania projektu
uchwały, jest uważane za uzgodnienie projektu.
4. Zniesienie formy ochrony przyrody, o której mowa w ust. 1, następuje w razie
utraty wartości przyrodniczych i krajobrazowych, ze względu na które ustanowiono
formę ochrony przyrody, lub w razie konieczności realizacji inwestycji celu
publicznego w przypadku braku rozwiązań alternatywnych lub zapewnienie
bezpieczeństwa powszechnego.
5. Zniesienie zespołu przyrodniczo-krajobrazowego następuje również w
przypadku ustanowienia parku kulturowego.
Art. 45. 1. W stosunku do pomnika przyrody, stanowiska dokumentacyjnego,
użytku ekologicznego lub zespołu przyrodniczo-krajobrazowego mogą być
wprowadzone następujące zakazy:
1) niszczenia, uszkadzania lub przekształcania obiektu lub obszaru;
2) wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu,
z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwsztormowym lub
przeciwpowodziowym albo budową, odbudową, utrzymywaniem, remontem lub
naprawą urządzeń wodnych;
3) uszkadzania i zanieczyszczania gleby;
4) dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli zmiany te nie służą ochronie
przyrody albo racjonalnej gospodarce rolnej, leśnej, wodnej lub rybackiej;
5) likwidowania, zasypywania i przekształcania naturalnych zbiorników wodnych,
starorzeczy oraz obszarów wodno-błotnych;
6) wylewania gnojowicy, z wyjątkiem nawożenia użytkowanych gruntów rolnych;
7) zmiany sposobu użytkowania ziemi;
8) wydobywania do celów gospodarczych skał, w tym torfu, oraz skamieniałości,
w tym kopalnych szczątków roślin i zwierząt, a także minerałów i bursztynu;
9) umyślnego zabijania dziko występujących zwierząt, niszczenia nor, legowisk
zwierzęcych oraz tarlisk i złożonej ikry, z wyjątkiem amatorskiego połowu ryb
oraz wykonywania czynności związanych z racjonalną gospodarką rolną, leśną,
rybacką i łowiecką;
10) zbioru, niszczenia, uszkadzania roślin i grzybów na obszarach użytków
ekologicznych, utworzonych w celu ochrony stanowisk, siedlisk lub ostoi roślin
i grzybów chronionych;
11) umieszczania tablic reklamowych.
2. Zakazy, o których mowa w ust. 1, nie dotyczą:
1) prac wykonywanych na potrzeby ochrony przyrody po uzgodnieniu z organem
ustanawiającym daną formę ochrony przyrody;
2) realizacji inwestycji celu publicznego w przypadku braku rozwiązań
alternatywnych, po uzgodnieniu z organem ustanawiającym daną formę ochrony
przyrody;
3) zadań z zakresu obronności kraju w przypadku zagrożenia bezpieczeństwa
państwa;
4) likwidowania nagłych zagrożeń bezpieczeństwa powszechnego i prowadzenia
akcji ratowniczych.

Art. 45a. 1. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska koordynuje
funkcjonowanie form ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 24 i 69.
2. Koordynacja, o której mowa w ust. 1, polega w szczególności na prawie
żądania informacji dotyczących funkcjonowania form ochrony przyrody wskazanych
w ust. 1 i publikowaniu rekomendacji w tym zakresie.
Art. 51. 1. W stosunku do dziko występujących roślin lub grzybów gatunków
objętych ochroną gatunkową mogą być wprowadzone następujące zakazy:
1) umyślnego niszczenia;
2) umyślnego zrywania lub uszkadzania;
3) niszczenia ich siedlisk lub ostoi;
4) dokonywania zmian stosunków wodnych, stosowania środków chemicznych,
niszczenia ściółki leśnej lub niszczenia gleby w ostojach;
5) hodowli;
6) pozyskiwania lub zbioru;
7) przetrzymywania lub posiadania okazów gatunków;
8) zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny lub transportu okazów
gatunków;
9) wwożenia z zagranicy lub wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków;
10) umyślnego przemieszczania w środowisku przyrodniczym;
11) umyślnego wprowadzania do środowiska przyrodniczego.
1a. W stosunku do innych niż dziko występujących roślin lub grzybów gatunków
objętych ochroną gatunkową mogą być wprowadzone następujące zakazy:
1) hodowli;
2) przetrzymywania lub posiadania okazów gatunków;
3) zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny lub transportu okazów
gatunków;
4) wwożenia z zagranicy lub wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków;
5) umyślnego wprowadzania do środowiska przyrodniczego.
2. W stosunku do gatunków roślin lub grzybów objętych ochroną gatunkową
mogą być wprowadzone, w przypadku braku rozwiązań alternatywnych i jeżeli nie są
szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących
populacji chronionych gatunków roślin lub grzybów, odstępstwa od zakazów,
o których mowa w ust. 1 i 1a, dotyczące:
1) wykonywania czynności związanych z prowadzeniem racjonalnej gospodarki
rolnej, leśnej lub rybackiej, jeżeli technologia prac uniemożliwia przestrzeganie zakazów;
2) usuwania roślin oraz grzybów niszczących materiały lub obiekty budowlane;
3) pozyskiwania gatunków, o których mowa w art. 48 pkt 1 lit. c oraz art. 50 pkt 1
lit. c, przez podmioty, które uzyskały zezwolenie regionalnego dyrektora
ochrony środowiska lub Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na ich pozyskiwanie;
4) przetrzymywania, posiadania, zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany,
darowizny, a także wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków, o których mowa w art. 48 pkt 1 lit. c oraz art. 50 pkt 1 lit. c, pozyskanych na podstawie zezwolenia, o którym mowa w pkt 3;
5) przetrzymywania, posiadania, zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany,
darowizny, a także wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków
pozyskanych poza granicą państwa i wwiezionych z zagranicy na podstawie
zezwolenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub Generalnego
Dyrektora Ochrony Środowiska.
3. Odstępstwo od zakazu, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, nie dotyczy gatunków
wymienionych w załączniku IV dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r.
w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz. Urz. WE L
206 z 22.07.1992, str. 7, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz.
15, t. 2, str. 102).
Art. 52. 1. W stosunku do dziko występujących zwierząt gatunków objętych
ochroną gatunkową mogą być wprowadzone następujące zakazy:
1) umyślnego zabijania;
2) umyślnego okaleczania lub chwytania;
3) umyślnego niszczenia ich jaj, postaci młodocianych lub form rozwojowych;
4) transportu;
5) chowu lub hodowli;
6) zbierania, pozyskiwania, przetrzymywania, posiadania lub preparowania okazów
gatunków;
7) niszczenia siedlisk lub ostoi, będących ich obszarem rozrodu, wychowu
młodych, odpoczynku, migracji lub żerowania;
8) niszczenia, usuwania lub uszkadzania gniazd, mrowisk, nor, legowisk, żeremi,
tam, tarlisk, zimowisk lub innych schronień;
9) umyślnego uniemożliwiania dostępu do schronień;
10) zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny lub transportu w celu
sprzedaży okazów gatunków;
11) wwożenia z zagranicy lub wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków;
12) umyślnego płoszenia lub niepokojenia;
13) umyślnego płoszenia lub niepokojenia w miejscach noclegu, w okresie lęgowym
w miejscach rozrodu lub wychowu młodych lub w miejscach żerowania
zgrupowań ptaków migrujących lub zimujących;
14) fotografowania, filmowania lub obserwacji, mogących powodować ich płoszenie
lub niepokojenie;
15) umyślnego przemieszczania z miejsc regularnego przebywania na inne miejsca;
16) umyślnego wprowadzania do środowiska przyrodniczego.
1a. W stosunku do innych niż dziko występujących zwierząt gatunków objętych
ochroną gatunkową mogą być wprowadzone następujące zakazy:
1) umyślnego zabijania;
2) umyślnego niszczenia ich jaj, postaci młodocianych lub form rozwojowych;
3) transportu;
4) chowu lub hodowli;
5) przetrzymywania, posiadania lub preparowania okazów gatunków;
6) zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny lub transportu w celu
sprzedaży okazów gatunków;
7) wwożenia z zagranicy lub wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków;
8) umyślnego wprowadzania do środowiska przyrodniczego.
2. W stosunku do gatunków zwierząt objętych ochroną gatunkową mogą być
wprowadzone, w przypadku braku rozwiązań alternatywnych i jeżeli nie są szkodliwe
dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji
chronionych gatunków zwierząt, odstępstwa od zakazów, o których mowa w ust. 1
i 1a, dotyczące:
1) usuwania od dnia 16 października do końca lutego gniazd z budek dla ptaków
i ssaków;
2) usuwania od dnia 16 października do końca lutego gniazd ptasich z obiektów
budowlanych lub terenów zieleni, jeżeli wymagają tego względy bezpieczeństwa
lub sanitarne;
3) chwytania na terenach zabudowanych przez podmioty upoważnione przez
regionalnego dyrektora ochrony środowiska zabłąkanych zwierząt
i przemieszczania ich do miejsc regularnego przebywania;
4) chwytania zwierząt rannych lub osłabionych w celu udzielenia im pomocy
weterynaryjnej i przemieszczania ich do ośrodków rehabilitacji zwierząt;
5) zapobiegania poważnym szkodom w odniesieniu do upraw rolnych, inwentarza
żywego, lasów, rybostanu, wody lub innych rodzajów mienia;
6) pozyskiwania okazów gatunków, o których mowa w art. 49 pkt 1 lit. c, przez
podmioty, które uzyskały zezwolenie regionalnego dyrektora ochrony
środowiska lub Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na ich pozyskiwanie;
7) przetrzymywania, posiadania, zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany,
darowizny, a także wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków,
o których mowa w art. 49 pkt 1 lit. c, pozyskanych na podstawie zezwolenia,
o którym mowa w pkt 6;
8) przetrzymywania, posiadania, zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany,
darowizny, a także wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków
pozyskanych poza granicą państwa i wwiezionych z zagranicy na podstawie
zezwolenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub Generalnego
Dyrektora Ochrony Środowiska;
9) zbierania i przechowywania piór ptaków;
10) wykonywania czynności związanych z prowadzeniem racjonalnej gospodarki
leśnej lub rolnej, jeżeli technologia prac uniemożliwia przestrzeganie zakazów.
3. (uchylony)
4. W przypadku gatunków ptaków zapobieganie poważnym szkodom, o którym
mowa w ust. 2 pkt 5, odnosi się do zbóż, inwentarza żywego, lasów, rybostanu lub
wody.
5. Odstępstwo od zakazu, o którym mowa w ust. 2 pkt 10, nie dotyczy gatunków
wymienionych w załączniku II i IV dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992
r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory i chronionych
gatunków ptaków.
6. Wprowadzenie odstępstwa, o którym mowa w ust. 2 pkt 10, jest możliwe
w sytuacji braku znacząco negatywnego wpływu gospodarki leśnej lub rolnej na stan
zachowania gatunku.

Art. 52a. 1. (uchylony)
2. Gospodarka rybacka nie narusza zakazów, o których mowa w art. 52 ust. 1
pkt 14, 7, 8, 12, 13 i 15, jeżeli jest prowadzona na podstawie wymagań dobrej
praktyki w zakresie gospodarki rybackiej, których ustalenia zapewniają, że czynności
wykonywane zgodnie z nimi nie są szkodliwe dla zachowania gatunku we właściwym
stanie ochrony.
3. (uchylony)
4. Minister właściwy do spraw rybołówstwa w porozumieniu z ministrem
właściwym do spraw środowiska może określić, w drodze rozporządzenia, wymagania
dobrej praktyki w zakresie gospodarki rybackiej, o których mowa w ust. 2, kierując
się potrzebą zachowania gatunków chronionych we właściwym stanie ochrony,
w szczególności gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty i chronionych gatunków ptaków, uwzględniając wymogi gospodarcze, społeczne i kulturowe oraz cechy regionalne i lokalne.
Art. 56. 1. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska może zezwolić w stosunku
do gatunków:
1) objętych ochroną ścisłą – na czynności podlegające zakazom określonym
w art. 51 ust. 1 pkt 9 i ust. 1a pkt 4 oraz art. 52 ust. 1 pkt 1, 3, 11 i 16 i ust. 1a
pkt 1, 7 i 8;
2) objętych ochroną ścisłą i częściową – na czynności podlegające zakazom
określonym w art. 51 ust. 1 i 1a oraz art. 52 ust. 1 i 1a, jeżeli zezwolenie dotyczy
obszaru wykraczającego poza granice dwóch województw lub jeżeli ma to
związek z działaniami podejmowanymi przez ministra właściwego do spraw
środowiska, w tym dotyczącymi realizacji programu ochrony i zrównoważonego
użytkowania różnorodności biologicznej, programów ochrony gatunków
zagrożonych wyginięciem lub umów międzynarodowych.
2. Regionalny dyrektor ochrony środowiska na obszarze swojego działania i na
obszarach morskich może zezwolić w stosunku do gatunków:
1) objętych ochroną częściową – na czynności podlegające zakazom określonym
w art. 51 ust. 1 i 1a oraz art. 52 ust. 1 i 1a;
2) objętych ochroną ścisłą – na czynności podlegające zakazom określonym
w art. 51 ust. 1 pkt 18, 10 i 11 i ust. 1a pkt 13 i 5 oraz art. 52 ust. 1 pkt 2, 410
i 1215 i ust. 1a pkt 26.
2a. W przypadku, o którym mowa w ust. 2, w odniesieniu do obszarów
morskich, właściwość miejscową regionalnego dyrektora ochrony środowiska ustala
się wzdłuż wybrzeża na terenie danego województwa.
2b. Minister właściwy do spraw środowiska na obszarze parku narodowego
może, po zasięgnięciu opinii dyrektora parku narodowego, zezwolić w stosunku do
gatunków objętych ochroną na czynności podlegające zakazom określonym w art. 51
ust. 1 i 1a oraz art. 52 ust. 1 i 1a.
2c. Zezwolenia, w stosunku do dziko występujących zwierząt gatunków objętych
ochroną ścisłą, na czynności podlegające zakazom, o których mowa w art. 52 ust. 1
pkt 1 i 3, wydaje na obszarze swojego działania regionalny dyrektor ochrony
środowiska, jeżeli wynikają one z prowadzenia zabiegów gospodarczych w leśnictwie.
3. (uchylony)
4. Zezwolenia, o których mowa w ust. 1, 2, 2b i 2c, z zastrzeżeniem ust. 4c, 4d i
5, mogą być wydane w przypadku braku rozwiązań alternatywnych, jeżeli nie są
szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących
populacji chronionych gatunków roślin, zwierząt lub grzybów oraz:
1) leżą w interesie ochrony dziko występujących gatunków roślin, zwierząt,
grzybów lub ochrony siedlisk przyrodniczych lub
2) wynikają z konieczności ograniczenia poważnych szkód w odniesieniu do upraw
rolnych, inwentarza żywego, lasów, rybostanu, wody lub innych rodzajów
mienia, lub
3) leżą w interesie zdrowia lub bezpieczeństwa powszechnego, lub
4) są niezbędne w realizacji badań naukowych, działań edukacyjnych lub celów
związanych z odbudową populacji, reintrodukcją gatunków roślin, zwierząt lub
grzybów, albo do celów działań reprodukcyjnych, w tym do sztucznego
rozmnażania roślin, lub
5) umożliwiają, w ściśle kontrolowanych warunkach, selektywnie
i w ograniczonym stopniu, zbiór, pozyskiwanie lub przetrzymywanie okazów
roślin lub grzybów oraz chwytanie, pozyskiwanie lub przetrzymywanie okazów
zwierząt gatunków objętych ochroną w liczbie określonej przez wydającego
zezwolenie, lub
6) w przypadku gatunków objętych ochroną ścisłą, gatunków ptaków oraz
gatunków wymienionych w załączniku IV dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia
21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny
i flory – wynikają z koniecznych wymogów nadrzędnego interesu publicznego,
w tym wymogów o charakterze społecznym lub gospodarczym lub wymogów
związanych z korzystnymi skutkami o podstawowym znaczeniu dla środowiska, lub
7) w przypadku gatunków innych niż wymienione w pkt 6 – wynikają ze słusznego
interesu strony lub koniecznych wymogów nadrzędnego interesu publicznego,
w tym wymogów o charakterze społecznym lub gospodarczym lub wymogów
związanych z korzystnymi skutkami o podstawowym znaczeniu dla środowiska.
4a. Warunek wydania zezwolenia, o którym mowa w ust. 4 pkt 6, w przypadku
gatunków ptaków dotyczy jedynie wydania zezwolenia na niszczenie siedlisk lub
ostoi, będących ich obszarem rozrodu, wychowu młodych, odpoczynku, migracji lub
żerowania.
4b. Warunek wydania zezwolenia, o którym mowa w ust. 4 pkt 2, w przypadku
gatunków ptaków dotyczy szkód w odniesieniu do zbóż, inwentarza żywego, lasów,
rybostanu lub wody.
4c. Zezwolenia na czynności podlegające zakazom w stosunku do gatunków
ptaków, określonym w art. 52 ust. 1 pkt 13, mogą być wydane w przypadku braku
rozwiązań alternatywnych, jeżeli czynności te nie są szkodliwe dla zachowania we
właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji chronionych gatunków
zwierząt.
4d. Zezwolenia na czynności podlegające zakazom określonym w art. 51 ust. 1
pkt 9 i ust. 1a pkt 4 oraz art. 52 ust. 1 pkt 11 i ust. 1a pkt 7, mogą być wydane, jeżeli
czynności te nie są szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko
występujących populacji chronionych gatunków roślin, zwierząt lub grzybów.
5. Zezwolenia na pozyskiwanie roślin, zwierząt lub grzybów gatunków,
o których mowa w art. 48 pkt 1 lit. c, art. 49 pkt 1 lit. c oraz art. 50 pkt 1 lit. c, mogą
być wydane, jeżeli nie są szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony
dziko występujących populacji chronionych gatunków roślin, zwierząt lub grzybów.
6. Zezwolenia, o których mowa w ust. 1, 2, 2b i 2c, mogą być wydane na wniosek
zawierający odpowiednio:
1) imię, nazwisko i adres albo nazwę i siedzibę wnioskodawcy;
2) cel wykonania wnioskowanych czynności;
3) opis czynności, na którą może być wydane zezwolenie;
4) nazwę gatunku lub gatunków, których będą dotyczyć działania, w języku
łacińskim i polskim, jeżeli polska nazwa istnieje;
5) liczbę lub ilość osobników, których dotyczy wniosek, o ile jest to możliwe do
ustalenia;
6) wskazanie sposobu, metody i stosowanych urządzeń do chwytania, odławiania
lub zabijania zwierząt albo sposobu zbioru roślin i grzybów lub sposobu
wykonania innych czynności, na które może być wydane zezwolenie, a także
miejsca i czasu wykonania czynności oraz wynikających z tego zagrożeń;
7) wskazanie podmiotu, który będzie chwytał lub zabijał zwierzęta.
7. Zezwolenia, o których mowa w ust. 1, 2, 2b i 2c, zawierają odpowiednio:
1) imię, nazwisko i adres albo nazwę i siedzibę wnioskodawcy;
2) nazwę gatunku lub gatunków, których będą dotyczyć działania, w języku
łacińskim i polskim, jeżeli polska nazwa istnieje;
3) liczbę lub ilość osobników, których dotyczy zezwolenie, o ile jest to możliwe do
ustalenia;
4) opis czynności, na które wydaje się zezwolenie;
5) wskazanie dozwolonych metod i sposobów chwytania, odławiania lub zabijania
zwierząt albo sposobów zbioru roślin i grzybów lub sposobów wykonania innych
czynności, na które wydaje się zezwolenie;
6) określenie czasu i miejsca wykonania czynności, których dotyczy zezwolenie;
7) wskazanie podmiotu, który będzie chwytał lub zabijał zwierzęta;
8) określenie terminu złożenia informacji o wykorzystaniu zezwolenia;
9) warunki realizacji wynikające z potrzeb ochrony populacji chronionych
gatunków roślin, zwierząt lub grzybów i ich siedlisk.
7a. Organy właściwe do wydania zezwoleń, o których mowa w ust. 1, 2, 2b i 2c,
dokonują kontroli spełniania warunków określonych w wydanych przez siebie
zezwoleniach.
7b. Czynności kontrolne są wykonywane przez osoby posiadające imienne
upoważnienie wydane przez organy właściwe do wydania zezwoleń, o których mowa
w ust. 1, 2, 2b i 2c.
7c. Upoważnienie, o którym mowa w ust. 7b, zawiera wskazanie osoby
upoważnionej do wykonywania czynności kontrolnych, miejsca i zakresu kontroli
oraz podstawy prawnej do jej wykonywania.
7d. Przed przystąpieniem do czynności kontrolnych osoba upoważniona do ich
wykonywania jest obowiązana okazać upoważnienie, o którym mowa w ust. 7b.
7e. Osoby upoważnione do wykonywania czynności kontrolnych mają prawo do:
1) wstępu na teren należący do podmiotu kontrolowanego;
2) żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z przedmiotem kontroli;
3) wglądu do dokumentów związanych z przedmiotem kontroli, sporządzania
z nich odpisów, wyciągów lub kopii oraz zabezpieczania tych dokumentów.
7f. Wstęp na teren należący do podmiotu kontrolowanego oraz wykonywanie
czynności kontrolnych następują w obecności właściciela lub posiadacza
nieruchomości.
7g. Osoba wykonująca czynności kontrolne sporządza z tych czynności protokół.
7h. Protokół podpisuje osoba wykonująca czynności kontrolne oraz podmiot
kontrolowany.
7i. W przypadku odmowy podpisania protokołu przez podmiot kontrolowany
protokół podpisuje tylko osoba wykonująca czynności kontrolne, dokonując
w protokole adnotacji o odmowie podpisania protokołu przez podmiot kontrolowany.
7j. Zezwolenia, o których mowa w ust. 1, 2, 2b i 2c, cofa się, jeżeli podmiot,
który uzyskał zezwolenie, nie spełnia zawartych w nim warunków.
7k. Potwierdzone odpowiednim świadectwem lub zezwoleniem zwolnienie
z zakazów wydane na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97 z dnia
9 grudnia 1996 r. w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodze
regulacji handlu nimi (Dz. Urz. WE L 61 z 03.03.1997, str. 1, z późn. zm.) traktuje się
w odniesieniu do okazów gatunków, dla których je wydano, jako zwolnienie
równoważne wydanemu na podstawie ust. 1, 2 i 2b, jeżeli dotyczy zakazu:
1) przetrzymywania martwych okazów gatunków;
2) posiadania, darowizny, transportu, wwożenia lub wywożenia przez
wewnątrzwspólnotową granicę państwa oraz czynności, które zostały w tym
zwolnieniu dopuszczone w stosunku do okazów gatunków.
8. Regionalny dyrektor ochrony środowiska do dnia 31 stycznia każdego roku
składa Generalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska raport o wydanych w roku
poprzednim zezwoleniach, o których mowa w ust. 2, zawierający informacje,
o których mowa w ust. 7 pkt 27, a także informację o wykorzystaniu zezwoleń oraz
wynikach kontroli spełniania warunków określonych w tych zezwoleniach. Raport
zawiera również informację o wydanych upoważnieniach, o których mowa w art. 52
ust. 2 pkt 3.
8a. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska do dnia 30 czerwca każdego roku
składa informacje, o których mowa w ust. 8, ministrowi właściwemu do spraw
środowiska.
8b. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska do dnia 30 czerwca każdego roku
składa ministrowi właściwemu do spraw środowiska raport o wydanych w roku
poprzednim zezwoleniach, o których mowa w ust. 1, zawierający informacje,
o których mowa w ust. 7 pkt 27, a także informację o wykorzystaniu zezwoleń oraz
wynikach kontroli spełniania warunków określonych w tych zezwoleniach. Raport
zawiera również informację o pomocy udzielonej zwierzętom na podstawie art. 52
ust. 2 pkt 4.
9. Minister właściwy do spraw środowiska przygotowuje i przedstawia Komisji
Europejskiej raporty dotyczące ochrony gatunkowej, których obowiązek sporządzania
wynika z przepisów prawa Unii Europejskiej.
10. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, 2, 2b i 2c, zastępuje się decyzją
o warunkach prowadzenia działań, o której mowa w art. 118 ust. 8, jeżeli nałożono
obowiązek uzyskania takiej decyzji. Do decyzji stosuje się odpowiednio przepisy
ust. 45 oraz 78.

Art. 56a. 1. Regionalny dyrektor ochrony środowiska może zezwolić na
obszarze swojego działania, na czas określony, nie dłuższy niż 5 lat, w drodze aktu
prawa miejscowego w formie zarządzenia, w stosunku do bobra europejskiego,
kormorana czarnego oraz czapli siwej, na czynności podlegające zakazom określonym
w art. 52 ust. 1.
2. Zarządzenie, o którym mowa w ust. 1, może być wydane w przypadku braku
rozwiązań alternatywnych, jeżeli czynności, których dotyczy zarządzenie, nie są
szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących
populacji gatunków objętych zarządzeniem oraz leży to w interesie zdrowia lub
bezpieczeństwa powszechnego lub:
1) w przypadku kormorana czarnego oraz czapli siwej – wynika to z konieczności
ograniczenia poważnych szkód w odniesieniu do lasów, rybostanu lub wody;
2) w przypadku bobra europejskiego – wynika to z konieczności ograniczenia
poważnych szkód w odniesieniu do upraw rolnych, inwentarza żywego, lasów,
rybostanu, wody lub innych rodzajów mienia.
3. Zarządzenie, o którym mowa w ust. 1, w przypadku kormorana czarnego oraz
czapli siwej dotyczy wyłącznie terenu stawów rybnych uznanych za obręby
hodowlane na podstawie decyzji marszałka województwa, o której mowa w art. 15
ust. 2b ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym (Dz. U. z 2019 r.
poz. 2168).
4. Zarządzenie, o którym mowa w ust. 1, określa:
1) podmioty, które będą wykonywały czynności, których dotyczy zarządzenie, oraz
warunki, które podmioty te muszą spełniać;
2) nazwę gatunku lub gatunków, których dotyczy zarządzenie, w języku łacińskim
i polskim;
3) opis czynności, których dotyczy zarządzenie;
4) wskazanie dozwolonych metod lub sposobów wykonania czynności, których
dotyczy zarządzenie;
5) termin i porę doby wykonania czynności, których dotyczy zarządzenie;
6) obszar wykonania czynności, których dotyczy zarządzenie;
7) termin złożenia i zakres informacji o czynnościach wykonanych na podstawie
zarządzenia;
8) warunki realizacji wynikające z potrzeb ochrony populacji chronionych
gatunków zwierząt i ich siedlisk.
5. Regionalny dyrektor ochrony środowiska dokonuje kontroli spełniania
warunków określonych w wydanych przez siebie zarządzeniach, o których mowa
w ust. 1. Do przeprowadzenia kontroli przepisy art. 56 ust. 7b–7i stosuje się
odpowiednio.
6. W przypadku zmiany przesłanek, o których mowa w ust. 2, regionalny
dyrektor ochrony środowiska zmienia lub uchyla zarządzenie, o którym mowa
w ust. 1.
7. Podmioty, które wykonały czynności na podstawie zarządzenia, o którym
mowa w ust. 1, składają regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska informację
o wykonanych czynnościach, w zakresie i terminie określonych w tym zarządzeniu.
8. Regionalny dyrektor ochrony środowiska do dnia 31 stycznia każdego roku
składa Generalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska raport o wydanych w roku
poprzednim zarządzeniach, o których mowa w ust. 1, zawierający informacje,
o których mowa w ust. 4, a także informację o czynnościach wykonanych na
podstawie zarządzeń oraz wynikach kontroli spełniania warunków określonych w tych
zarządzeniach.
Art. 60. 1. Organy ochrony przyrody podejmują działania w celu ratowania
zagrożonych wyginięciem gatunków roślin, zwierząt i grzybów objętych ochroną
gatunkową, polegające na przenoszeniu tych gatunków do innych miejsc,
eliminowaniu przyczyn ich zagrożenia, podejmowaniu ochrony ex situ oraz tworzeniu
warunków do ich rozmnażania.
2. Jeżeli stwierdzone lub przewidywane zmiany w środowisku zagrażają lub
mogą zagrażać roślinom, zwierzętom lub grzybom objętym ochroną gatunkową,
regionalny dyrektor ochrony środowiska, a na obszarach morskich Generalny
Dyrektor Ochrony Środowiska, jest obowiązany, po zasięgnięciu opinii właściwej
regionalnej rady ochrony przyrody oraz zarządcy lub właściciela terenu, podjąć
działania w celu zapewnienia trwałego zachowania gatunku, jego siedliska lub ostoi,
eliminowania przyczyn powstawania zagrożeń oraz poprawy stanu ochrony jego
siedliska lub ostoi.
3. Regionalny dyrektor ochrony środowiska może ustalać i likwidować,
w drodze decyzji administracyjnej:
1) strefy ochrony ostoi oraz stanowisk roślin objętych ochroną gatunkową,
o których mowa w art. 48 pkt 1 lit. d;
2) strefy ochrony ostoi, miejsc rozrodu i regularnego przebywania zwierząt
objętych ochroną gatunkową, o których mowa w art. 49 pkt 1 lit. e;
3) strefy ochrony ostoi oraz stanowisk grzybów objętych ochroną gatunkową,
o których mowa w art. 50 pkt 1 lit. d.
4. Granice stref ochrony, o których mowa w ust. 3, oznacza się tablicami
z napisem, odpowiednio: „ostoja roślin”, „ostoja zwierząt” albo „ostoja grzybów”
i informacją: „osobom nieupoważnionym wstęp wzbroniony”.
5. Regionalny dyrektor ochrony środowiska prowadzi rejestr stref ochrony,
o których mowa w ust. 3.
6. W strefach ochrony, o których mowa w ust. 3, bez zezwolenia regionalnego
dyrektora ochrony środowiska zabrania się:
1) przebywania osób, z wyjątkiem właściciela nieruchomości objętej strefą ochrony
oraz osób sprawujących zarząd i nadzór nad obszarami objętymi strefą ochrony,
oraz osób wykonujących prace na podstawie umowy zawartej z właścicielem lub
zarządcą;
2) wycinania drzew lub krzewów;
3) dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli nie jest to związane z potrzebą
ochrony poszczególnych gatunków;
4) wznoszenia obiektów, urządzeń i instalacji.
7. Wydając zezwolenie na odstąpienie od zakazów, o których mowa w ust. 6,
regionalny dyrektor ochrony środowiska kieruje się wymogami ochrony ostoi oraz
stanowisk roślin, zwierząt lub grzybów objętych ochroną gatunkową.

Art. 60a. Jeżeli stwierdzone lub przewidywane zmiany w środowisku zagrażają
lub mogą zagrażać siedliskom przyrodniczym będącym przedmiotem zainteresowania
Wspólnoty, regionalny dyrektor ochrony środowiska, a na obszarach morskich
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, jest obowiązany, po zasięgnięciu opinii
właściwej regionalnej rady ochrony przyrody oraz zarządcy lub właściciela terenu,
podjąć działania w celu zapewnienia trwałego zachowania tych siedlisk, eliminowania
przyczyn powstawania zagrożeń oraz poprawy ich stanu ochrony.
Art. 61. 1. Organem zarządzającym w rozumieniu rozporządzenia Rady (WE)
nr 338/97 z dnia 9 grudnia 1996 r. w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory
w drodze regulacji handlu nimi jest minister właściwy do spraw środowiska,
a organem naukowym w rozumieniu tych przepisów jest Państwowa Rada Ochrony
Przyrody.
2. Wywóz żywych roślin należących do gatunków objętych ochroną na
podstawie przepisów, o których mowa w ust. 1, pochodzących z uprawy jest
dozwolony na podstawie świadectw fitosanitarnych, na warunkach określonych
w tych przepisach.
3. Do wniosku o wydanie zezwolenia na import żywych zwierząt lub jaj
gatunków objętych ochroną na podstawie przepisów, o których mowa w ust. 1,
dołącza się opinię lub orzeczenie lekarsko-weterynaryjne powiatowego lekarza
weterynarii stwierdzające spełnienie przez importera warunków przetrzymywania
tych gatunków, odpowiadających ich potrzebom biologicznym.
4. Do wniosku o wydanie zezwolenia lub świadectwa uprawniającego do
eksportu okazów gatunków objętych ochroną na podstawie przepisów, o których
mowa w ust. 1, dołącza się:
1) zezwolenie na pozyskiwanie ze środowiska okazów gatunków wymienionych we
wniosku albo
2) wypis z dokumentacji hodowlanej lub orzeczenie lekarsko-weterynaryjne
powiatowego lekarza weterynarii potwierdzające urodzenie w hodowli okazów
i ich przodków – w przypadku zwierząt, albo
3) oświadczenie wnioskodawcy o pochodzeniu okazów roślin z uprawy.
5. Zezwolenie lub świadectwo wymagane na podstawie przepisów, o których
mowa w ust. 1, jest wydawane na wniosek, po zasięgnięciu opinii Państwowej Rady
Ochrony Przyrody w przypadkach określonych przepisami prawa Unii Europejskiej.
6. Opinię, o której mowa w ust. 5, Państwowa Rada Ochrony Przyrody wyraża
w ciągu 14 dni od dnia wystąpienia o opinię.
7. Minister właściwy do spraw środowiska może odmówić wydania zezwolenia
lub świadectwa, jeżeli importer, eksporter lub reeksporter, podany we wniosku
o wydanie zezwolenia lub świadectwa, był skazany prawomocnym wyrokiem sądu za
przestępstwo związane z naruszeniem przepisów, o których mowa w ust. 1, w okresie
3 lat od dnia uprawomocnienia się wyroku.
8. Minister właściwy do spraw środowiska cofa zezwolenie lub świadectwo jeżeli:
1) po jego wydaniu zostaną ujawnione okoliczności, o których mowa w ust. 7,
uzasadniające odmowę wydania lub
2) zezwolenie lub świadectwo zostało użyte niezgodnie z warunkami w nim zawartymi.
Art. 63. 1. Minister właściwy do spraw środowiska prowadzi rejestr instytucji
naukowych uprawnionych do przewożenia w celach naukowych przez granicę Unii
Europejskiej bez zezwolenia wydawanego na podstawie przepisów, o których mowa
w art. 61 ust. 1, okazów zielnikowych lub okazów muzealnych zakonserwowanych,
zasuszonych albo w inny sposób utrwalonych lub żywego materiału roślinnego,
w celu nieodpłatnej wymiany, użyczenia lub darowizny.
2. Instytucja naukowa ubiegająca się o wpis do rejestru powinna spełniać
następujące warunki:
1) okazy, o których mowa w ust. 1, są gromadzone w kolekcje;
2) kolekcja jest wykorzystywana jedynie w celach naukowych i dydaktycznych;
3) kolekcję stanowią jedynie okazy, których pozyskiwanie nastąpiło zgodnie
z przepisami ustawy;
4) kolekcja jest przechowywana pod opieką osoby wyznaczonej przez kierownika
instytucji naukowej w warunkach uniemożliwiających jej zniszczenie;
5) okazy w kolekcji są oznakowane w sposób umożliwiający ich identyfikację;
6) posiadają katalog przetrzymywanych w kolekcji okazów, z wyszczególnieniem
okazów, które mogą być udostępniane w drodze nieodpłatnej wymiany,
użyczenia lub darowizny;
7) katalog, o którym mowa w pkt 6, jest udostępniany zainteresowanym
instytucjom naukowym.
3. Wpisanie do rejestru, o którym mowa w ust. 1, następuje na wniosek
zainteresowanej instytucji naukowej. Do wniosku dołącza się kopię katalogu okazów, o którym mowa w ust. 2 pkt 6, oraz oświadczenia: o zgodności kopii katalogu okazów z oryginałem oraz o spełnieniu warunków, o których mowa w ust. 2.
4. Minister właściwy do spraw środowiska, po wpisaniu instytucji naukowej do
rejestru, o którym mowa w ust. 1, wydaje zaświadczenie.
5. Instytucja naukowa wpisana do rejestru, o którym mowa w ust. 1, jest
obowiązana do:
1) aktualizacji katalogu okazów, o których mowa w ust. 1:
a) stanowiących kolekcję,
b) przekazanych innym, uprawnionym na podstawie umów
międzynarodowych, instytucjom naukowym;
2) składania ministrowi właściwemu do spraw środowiska, do dnia 31 stycznia
każdego roku, raportu za rok ubiegły z działalności w zakresie nieodpłatnej
wymiany, użyczenia lub darowizny okazów, o których mowa w ust. 1, oraz
informacji o celu wykorzystania otrzymanych okazów.
6. Wykreślenie instytucji naukowej z rejestru może nastąpić, jeżeli instytucja
naukowa przestała spełniać warunki, o których mowa w ust. 2, lub nie aktualizuje
katalogu.
7. Przewożenie przez granicę Unii Europejskiej okazów, o których mowa
w ust. 1, wymaga oznakowania etykietą opakowania, w którym okazy są przewożone,
zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 61 ust. 1.
8. Regionalny dyrektor ochrony środowiska właściwy ze względu na miejsce
siedziby instytucji naukowej dokonuje kontroli aktualizacji katalogu oraz spełnienia
warunków, o których mowa w ust. 2.
9. O wynikach kontroli regionalny dyrektor ochrony środowiska powiadamia
ministra właściwego do spraw środowiska w terminie 30 dni od dnia zakończenia
kontroli.
Art. 64. 1. Posiadacz żywych zwierząt gatunków wymienionych w załącznikach
A i B rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97 z dnia 9 grudnia 1996 r. w sprawie
ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodze regulacji handlu nimi, zaliczonych
do płazów, gadów, ptaków lub ssaków, a także prowadzący ich hodowlę, jest
obowiązany do pisemnego zgłoszenia ich do rejestru.
2. Obowiązek zgłoszenia do rejestru, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy:
1) ogrodów zoologicznych;
2) podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w zakresie handlu żywymi
zwierzętami gatunków chronionych na podstawie przepisów, o których mowa
w art. 61 ust. 1;
3) czasowego przetrzymywania zwierząt w celu leczenia i rehabilitacji.
3. Rejestr, o którym mowa w ust. 1, prowadzi starosta właściwy ze względu na
miejsce przetrzymywania zwierząt lub prowadzenia ich hodowli.
4. Rejestr, o którym mowa w ust. 1, powinien zawierać następujące dane:
1) datę:
a) dokonania wpisu,
b) dokonania zmiany danych wpisanych do rejestru,
c) wykreślenia z rejestru;
2) imię, nazwisko i adres albo nazwę i siedzibę posiadacza lub prowadzącego
hodowlę;
3) adres miejsca przetrzymywania zwierząt lub prowadzenia hodowli;
4) liczbę zwierząt posiadanych lub hodowanych;
5) nazwę gatunku w języku łacińskim i polskim, jeżeli polska nazwa istnieje;
6) datę, miejsce urodzenia lub wyklucia zwierzęcia;
7) datę wejścia w posiadanie zwierzęcia oraz źródło jego pochodzenia;
8) płeć zwierzęcia, jeżeli jest możliwa do ustalenia;
9) opis trwałego oznakowania zwierzęcia, jeżeli jest oznakowane;
10) cel przetrzymywania lub prowadzenia hodowli zwierzęcia;
11) numer i datę wydania:
a) zezwolenia na import zwierzęcia do kraju albo
b) zezwolenia na schwytanie zwierzęcia w środowisku, albo
c) dokumentu wydanego przez powiatowego lekarza weterynarii,
potwierdzającego urodzenie zwierzęcia w hodowli, albo
d) innego dokumentu stwierdzającego legalność pochodzenia zwierzęcia.
5. Obowiązek zgłoszenia do rejestru lub wykreślenia z rejestru powstaje z dniem
nabycia lub zbycia, wwozu do kraju lub wywozu za granicę państwa, wejścia
w posiadanie zwierzęcia, jego utraty lub śmierci. Wniosek o dokonanie wpisu lub
wykreślenia z rejestru powinien być złożony właściwemu staroście w terminie 14 dni
od dnia powstania tego obowiązku.
6. Do wniosku o dokonanie wpisu do rejestru załącza się kopię dokumentu,
o którym mowa w ust. 4 pkt 11.
7. W razie zmiany danych, o których mowa w ust. 4 pkt 211, przepis
ust. 5 stosuje się odpowiednio.
8. Wpisanie do rejestru starosta potwierdza wydaniem zaświadczenia.
9. Podmioty, o których mowa w ust. 2 pkt 2, są obowiązane do posiadania
i przekazania wraz ze sprzedawanym zwierzęciem oryginału lub kopii dokumentu,
o którym mowa w ust. 4 pkt 11. Kopia ta powinna być, przez podmiot sprzedający
zwierzę, zaopatrzona w numer nadawany według numeracji ciągłej, datę wystawienia,
oznaczenie oraz podpis osoby sprzedającej, informację o liczbie zwierząt, dla których
została wystawiona, a jeżeli kopiowany dokument dotyczy więcej niż jednego
gatunku, także o ich przynależności gatunkowej.
10. Koszty związane ze znakowaniem, zgodnym z przepisami, o których mowa
w art. 61 ust. 1, zwierząt, o których mowa w ust. 1, pokrywa posiadacz zwierzęcia lub
prowadzący hodowlę.
Art. 67. 1. Utworzenie i prowadzenie ogrodu botanicznego lub zoologicznego
wymaga uzyskania zezwolenia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.
2. Zezwolenie wydaje się na wniosek, o którym mowa w ust. 3, po zasięgnięciu
opinii regionalnego dyrektora ochrony środowiska właściwego ze względu na miejsce
położenia ogrodu botanicznego lub zoologicznego oraz opinii organizacji zrzeszającej
przedstawicieli ogrodów botanicznych lub zoologicznych, wyrażonych w terminie
30 dni od dnia otrzymania wniosku; niewyrażenie opinii w tym terminie uznaje się za
opinię pozytywną.
3. Wniosek o wydanie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinien zawierać:
1) imię, nazwisko i adres albo nazwę i siedzibę wnioskodawcy;
2) wskazanie podmiotu zarządzającego ogrodem botanicznym lub zoologicznym,
odpowiedzialnego za jego funkcjonowanie;
3) projekt zagospodarowania terenu ogrodu botanicznego lub zoologicznego;
4) wskazanie położenia i obszaru ogrodu botanicznego lub zoologicznego;
5) opis zakresu działalności ogrodu botanicznego lub zoologicznego.
4. Do wniosku, o którym mowa w ust. 3, należy dołączyć:
1) kopię części mapy ewidencji gruntów i budynków obejmującą działki
ewidencyjne, na których jest projektowana lokalizacja ogrodu botanicznego lub
zoologicznego;
2) wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
dotyczący działek ewidencyjnych, na których jest projektowana lokalizacja
ogrodu botanicznego lub zoologicznego, albo zaświadczenie potwierdzające, że przeznaczenie działek, na których jest projektowana lokalizacja ogrodu botanicznego lub zoologicznego, nie jest sprzeczne z ustaleniami studium
uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy;
3) wypis z ewidencji gruntów i budynków dotyczący działek ewidencyjnych, na
których jest projektowana lokalizacja ogrodu botanicznego lub zoologicznego.
5. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, zawiera:
1) imię, nazwisko i adres albo nazwę i siedzibę wnioskodawcy;
2) wskazanie położenia i obszaru ogrodu botanicznego lub zoologicznego;
3) opis zakresu działalności ogrodu botanicznego lub zoologicznego;
4) warunki prowadzenia działalności ogrodu botanicznego lub zoologicznego oraz
termin, w którym mają one być spełnione.
6. Zezwolenie wydaje się na czas nieokreślony. Sprawdzenie warunków,
o których mowa w ust. 5 pkt 4, następuje po upływie wyznaczonego terminu.
Art. 73. 1. Zabrania się:
1) posiadania i przetrzymywania,
2) sprowadzania z zagranicy,
3) sprzedaży, wymiany, wynajmu, darowizny i użyczania podmiotom
nieuprawnionym do ich posiadania
– żywych zwierząt gatunków niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi.
2. Zakazy, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, nie dotyczą ogrodów
zoologicznych, cyrków i placówek naukowych prowadzących badania nad
zwierzętami, a zakazy, o których mowa w ust. 1 pkt 1 nie dotyczą ośrodków
rehabilitacji zwierząt.
3. Gatunki zwierząt niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi zalicza się do:
1) kategorii I – obejmującej najbardziej niebezpieczne gatunki lub grupy gatunków
zwierząt, które z przyczyn naturalnej agresywności lub właściwości
biologicznych mogą stanowić poważne zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi;
2) kategorii II – obejmującej pozostałe gatunki lub grupy gatunków zwierząt
niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi.
4. W stosunku do zwierząt gatunków zaliczonych do kategorii II regionalny
dyrektor ochrony środowiska właściwy ze względu na wskazane we wniosku,
o którym mowa w ust. 5, miejsce ich przetrzymywania może zezwolić na odstępstwa
od zakazów, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2.
5. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 4, może być wydane na wniosek, który
zawiera:
1) imię, nazwisko i adres albo nazwę i siedzibę wnioskodawcy;
2) nazwę gatunku w języku łacińskim i polskim, jeżeli polska nazwa istnieje;
3) liczbę osobników poszczególnych gatunków, których dotyczy wniosek;
4) wskazanie miejsca przetrzymywania zwierząt, których dotyczy wniosek;
5) zaświadczenie powiatowego lekarza weterynarii stwierdzające spełnianie przez
wnioskodawcę warunków przetrzymywania zwierząt gatunków niebezpiecznych
dla życia i zdrowia ludzi odpowiednich do liczby zwierząt, których dotyczy
wniosek, oraz uniemożliwiających ich ucieczkę lub przypadkowy kontakt
z osobami postronnymi, a także spełnienie warunków, o których mowa
w przepisach wydanych na podstawie ust. 11 pkt 2.
6. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 4, zawiera:
1) imię, nazwisko i adres albo nazwę i siedzibę wnioskodawcy;
2) nazwę gatunku w języku łacińskim i polskim, jeżeli polska nazwa istnieje;
3) liczbę osobników poszczególnych gatunków, których dotyczy zezwolenie;
4) wskazanie miejsca przetrzymywania zwierząt, których dotyczy zezwolenie.
7. Regionalny dyrektor ochrony środowiska właściwy ze względu na miejsce
przetrzymywania zwierząt może przeprowadzić kontrolę warunków, o których mowa
w przepisach wydanych na podstawie ust. 11 pkt 2; przepisy art. 77 ust. 313 stosuje
się odpowiednio.
8. Jeżeli kontrola, o której mowa w ust. 7, wykaże, że posiadacz zwierzęcia nie
spełnia warunków, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie ust. 11
pkt 2, regionalny dyrektor ochrony środowiska wzywa do usunięcia nieprawidłowości
w terminie 14 dni.
9. W przypadku nieusunięcia nieprawidłowości, o których mowa w ust. 8,
właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska wydaje decyzję o cofnięciu
zezwolenia, o którym mowa w ust. 4.
10. Do zwierząt posiadanych na podstawie zezwolenia, o którym mowa w ust. 4,
stosuje się odpowiednio przepisy art. 64 ust. 1 i 38, przy czym do wniosku o wpis do
rejestru załącza się kopię zezwolenia, o którym mowa w ust. 4.
11. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia:
1) gatunki lub grupy gatunków zwierząt zaliczane do kategorii, o których mowa
w ust. 3,
2) warunki przetrzymywania poszczególnych gatunków lub grup gatunków
zwierząt gatunków niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi,
3) sposoby znakowania zwierząt gatunków niebezpiecznych dla życia i zdrowia
ludzi
– kierując się potrzebą ochrony ludzi przed zagrożeniami powodowanymi przez
zwierzęta gatunków niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi.
Art. 75. 1. Utworzenie i prowadzenie ośrodka rehabilitacji zwierząt, zwanego
dalej „ośrodkiem”, wymaga uzyskania zezwolenia Generalnego Dyrektora Ochrony
Środowiska.
2. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, wydaje się na wniosek, który zawiera:
1) imię, nazwisko i adres albo nazwę i siedzibę wnioskodawcy;
2) wskazanie położenia ośrodka;
3) opis pomieszczeń do leczenia i rehabilitacji zwierząt;
4) wykaz gatunków lub grup gatunków zwierząt, które mogą być leczone
i rehabilitowane w ośrodku, zawierający nazwę gatunków lub wyższych jednostek systematycznych grup gatunków w języku łacińskim i polskim, jeżeli polska nazwa istnieje;
5) wskazanie osoby odpowiedzialnej za prowadzenie ośrodka;
6) informację o możliwości zapewnienia opieki lekarsko-weterynaryjnej;
7) opinię właściwej miejscowo rady gminy.
3. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, zawiera:
1) imię, nazwisko i adres albo nazwę i siedzibę wnioskodawcy;
2) wskazanie położenia ośrodka;
3) wykaz gatunków lub grup gatunków zwierząt, które mogą być leczone
i rehabilitowane w ośrodku, zawierający nazwę gatunków lub wyższych
jednostek systematycznych grup gatunków w języku łacińskim i polskim, jeżeli
polska nazwa istnieje;
4) określenie zakresu i terminu złożenia informacji o wykorzystaniu zezwolenia.
4. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska odmawia wydania zezwolenia,
jeżeli wnioskodawca nie spełnia warunków leczenia i rehabilitacji zwierząt
odpowiadających potrzebom biologicznym danego gatunku.
5. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, może być cofnięte przez Generalnego
Dyrektora Ochrony Środowiska w przypadku niespełnienia warunków leczenia
i rehabilitacji zwierząt odpowiadających potrzebom biologicznym danego gatunku
albo nieusunięcia, w wyznaczonym przez Generalnego Dyrektora Ochrony
Środowiska terminie, nieprawidłowości stwierdzonych w wyniku kontroli
przeprowadzonej przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska.
6. Jeżeli zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, zostanie cofnięte, ośrodek podlega likwidacji.
7. W razie likwidacji ośrodka osoba odpowiedzialna za prowadzenie ośrodka jest
obowiązana zapewnić leczonym i rehabilitowanym tam zwierzętom warunki
odpowiadające ich potrzebom biologicznym.
Art. 77. 1. Regionalny dyrektor ochrony środowiska właściwy ze względu na
miejsce położenia ogrodu botanicznego, ogrodu zoologicznego lub ośrodka
przeprowadza kontrole ogrodów botanicznych, ogrodów zoologicznych i ośrodków
w zakresie ich działalności.
2. Kontroli, o której mowa w ust. 1, nie rzadziej niż raz na 3 lata, dokonuje
regionalny dyrektor ochrony środowiska z własnej inicjatywy lub na wniosek
Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.
3. Czynności kontrolne są wykonywane przez osoby posiadające imienne
upoważnienie wydane przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska.
4. Upoważnienie, o którym mowa w ust. 3, zawiera wskazanie osoby
upoważnionej do wykonywania czynności, wskazanie ogrodu botanicznego, ogrodu
zoologicznego lub ośrodka, który ma być kontrolowany, zakresu kontroli oraz
podstawy prawnej do jej wykonywania.
5. Przed przystąpieniem do czynności kontrolnych osoba upoważniona do ich
wykonywania jest obowiązana okazać upoważnienie, o którym mowa w ust. 3.
6. Osoby upoważnione do wykonywania czynności kontrolnych mają prawo do:
1) wstępu na teren ogrodu botanicznego, ogrodu zoologicznego lub ośrodka;
2) żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z przedmiotem kontroli;
3) wglądu do dokumentów związanych z przedmiotem kontroli, sporządzania
z nich odpisów, wyciągów lub kopii oraz zabezpieczania tych dokumentów.
7. Osoba wykonująca czynności kontrolne sporządza z tych czynności protokół.
8. Protokół podpisuje osoba wykonująca czynności kontrolne oraz podmiot
kontrolowany.
9. W przypadku odmowy podpisania protokołu przez podmiot kontrolowany,
protokół podpisuje tylko osoba wykonująca czynności kontrolne, dokonując
w protokole stosownej adnotacji o odmowie podpisania protokołu przez podmiot
kontrolowany.
10. Protokół, o którym mowa w ust. 7, wraz z zaleceniami pokontrolnymi,
regionalny dyrektor ochrony środowiska przekazuje podmiotowi kontrolowanemu
oraz Generalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w terminie 14 dni od dnia
zakończenia kontroli.
11. Podmiotowi kontrolowanemu przysługuje prawo do wniesienia
umotywowanych zastrzeżeń co do ustaleń zawartych w wynikach kontroli oraz
zaleceniach pokontrolnych do Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.
12. Umotywowane zastrzeżenia należy zgłosić na piśmie w terminie 14 dni od
dnia otrzymania wyników kontroli i zaleceń pokontrolnych.
13. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, w terminie 14 dni od dnia
otrzymania umotywowanych zastrzeżeń, uwzględnia je albo odmawia ich
uwzględnienia.
Art. 83. 1. Usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części
może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek:
1) posiadacza nieruchomości – za zgodą właściciela tej nieruchomości;
2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia
1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 i 1495), zwanej dalej
„Kodeksem cywilnym” – jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu
tych urządzeń.
1a. (uchylony)
2. Zgoda właściciela nieruchomości, o której mowa w ust. 1 pkt 1, nie jest
wymagana w przypadku wniosku złożonego przez:
1) spółdzielnię mieszkaniową;
2) wspólnotę mieszkaniową, w której właściciele lokali powierzyli zarząd
nieruchomością wspólną zarządowi, zgodnie z ustawą z dnia 24 czerwca 1994 r.
o własności lokali (Dz. U. z 2019 r. poz. 737, 1309 i 1469);
3) zarządcę nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa.
3. Zgoda właściciela nieruchomości, o której mowa w ust. 1 pkt 1, nie jest
wymagana także w przypadku wniosku złożonego przez użytkownika wieczystego lub
posiadacza nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, niebędących
podmiotem, o którym mowa w ust. 2.
4. Spółdzielnia mieszkaniowa informuje, w sposób zwyczajowo przyjęty,
członków spółdzielni, właścicieli budynków lub lokali niebędących członkami
spółdzielni oraz osoby niebędące członkami spółdzielni, którym przysługują
spółdzielcze własnościowe prawa do lokali, a zarząd wspólnoty mieszkaniowej –
członków wspólnoty, o zamiarze złożenia wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie
drzewa lub krzewu, wyznaczając co najmniej 30-dniowy termin na zgłaszanie uwag.
Wniosek może być złożony nie później niż w terminie 12 miesięcy od upływu terminu
na zgłaszanie uwag.

Art. 83a. 1. Zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości
wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy
usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru
zabytków – wojewódzki konserwator zabytków.
2. (uchylony)
2a. Zezwolenie na usunięcie drzewa w pasie drogowym drogi publicznej, z
wyłączeniem obcych gatunków topoli, wydaje się po uzgodnieniu z regionalnym
dyrektorem ochrony środowiska.
3. Zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu na obszarach objętych ochroną
krajobrazową w granicach parku narodowego albo rezerwatu przyrody wydaje się po
uzgodnieniu odpowiednio z dyrektorem parku narodowego albo regionalnym
dyrektorem ochrony środowiska.
4. Organ właściwy do wydania zezwolenia, o którym mowa w ust. 2a i 3,
niezwłocznie przekazuje do uzgodnienia projekt zezwolenia wraz z aktami sprawy, w
tym dokumentację fotograficzną drzewa lub krzewu.
5. W razie potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego regionalny
dyrektor ochrony środowiska albo dyrektor parku narodowego zawiadamia o jego
wszczęciu.
6. Niewyrażenie stanowiska w terminie 30 dni, a w przypadku przeprowadzenia
postępowania wyjaśniającego – 60 dni, od dnia otrzymania projektu zezwolenia, o
którym mowa w ust. 2a i 3, przez organ, do którego zwrócono się o zajęcie stanowiska,
uznaje się za uzgodnienie zezwolenia.
7. Jeżeli liczba stron postępowania o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa
lub krzewu przekracza 20, stosuje się przepis art. 49 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.
– Kodeks postępowania administracyjnego.

Art. 83b. 1. Wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu
zawiera:
1) imię, nazwisko i adres albo nazwę i siedzibę posiadacza i właściciela
nieruchomości albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu
cywilnego;
2) oświadczenie o posiadanym tytule prawnym władania nieruchomością albo
oświadczenie o posiadanym prawie własności urządzeń, o których mowa w art.
49 § 1 Kodeksu cywilnego;
3) zgodę właściciela nieruchomości, jeżeli jest wymagana, lub oświadczenie
o udostępnieniu informacji, o której mowa w art. 83 ust. 4;
4) nazwę gatunku drzewa lub krzewu;
5) obwód pnia drzewa mierzony na wysokości 130 cm, a w przypadku gdy na tej
wysokości drzewo:
a) posiada kilka pni – obwód każdego z tych pni,
b) nie posiada pnia – obwód pnia bezpośrednio poniżej korony drzewa;
6) wielkość powierzchni, z której zostanie usunięty krzew;
7) miejsce, przyczynę, termin zamierzonego usunięcia drzewa lub krzewu, oraz
wskazanie czy usunięcie wynika z celu związanego z prowadzeniem działalności
gospodarczej;
8) rysunek, mapę albo wykonany przez projektanta posiadającego odpowiednie
uprawnienia budowlane projekt zagospodarowania działki lub terenu w
przypadku realizacji inwestycji, dla której jest on wymagany zgodnie z ustawą
z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane – określające usytuowanie drzewa lub
krzewu w odniesieniu do granic nieruchomości i obiektów budowlanych
istniejących lub projektowanych na tej nieruchomości;
9) projekt planu:
a) nasadzeń zastępczych, rozumianych jako posadzenie drzew lub krzewów,
w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub o powierzchni nie
mniejszej niż powierzchnia usuwanych krzewów, stanowiących
kompensację przyrodniczą za usuwane drzewa i krzewy w rozumieniu art.
3 pkt 8 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska lub
b) przesadzenia drzewa lub krzewu
– jeżeli są planowane, wykonany w formie rysunku, mapy lub projektu
zagospodarowania działki lub terenu, oraz informację o liczbie, gatunku lub
odmianie drzew lub krzewów oraz miejscu i planowanym terminie ich
wykonania;
10) decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach albo postanowienie w sprawie
uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia w zakresie oddziaływania na
obszar Natura 2000, w przypadku realizacji przedsięwzięcia, dla którego
wymagane jest ich uzyskanie zgodnie z ustawą z dnia 3 października 2008 r. o
udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w
ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, oraz
postanowienie uzgadniające wydawane przez właściwego regionalnego
dyrektora ochrony środowiska w ramach ponownej oceny oddziaływania na
środowisko, jeżeli jest wymagana lub została przeprowadzona na wniosek
realizującego przedsięwzięcie;
11) zezwolenie w stosunku do gatunków chronionych na czynności podlegające
zakazom określonym w art. 51 ust. 1 pkt 14 i 10 oraz w art. 52 ust. 1 pkt 1, 3, 7,
8, 12, 13 i 15, jeżeli zostało wydane.
2. Oświadczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, składa się pod rygorem
odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Art. 83c. 1. Organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub
krzewu przed jego wydaniem dokonuje oględzin w zakresie występowania w ich
obrębie gatunków chronionych.
2. W przypadku stwierdzenia, że usunięcie drzewa lub krzewu spowoduje
naruszenie zakazów w stosunku do gatunków chronionych, postępowanie zawiesza się
do czasu przedłożenia zezwolenia na czynności podlegające zakazom w stosunku do tych gatunków.
3. Wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może być uzależnione
od określonych przez organ nasadzeń zastępczych lub przesadzenia tego drzewa lub krzewu.
4. Organ, wydając zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu uzależnione od
wykonania nasadzeń zastępczych, bierze pod uwagę w szczególności dostępność
miejsc do nasadzeń zastępczych oraz następujące cechy usuwanego drzewa lub krzewu:
1) wartość przyrodniczą, w tym rozmiar drzewa lub powierzchnię krzewów oraz
funkcje, jakie pełnią w ekosystemie;
2) wartość kulturową;
3) walory krajobrazowe;
4) lokalizację.
5. Organ, wydając zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu uzależnione od
przesadzenia tego drzewa lub krzewu, bierze pod uwagę w szczególności dostępność
miejsc do przesadzenia oraz następujące cechy przesadzanego drzewa lub krzewu:
1) rozmiar, w tym objętość bryły korzeniowej i wysokość;
2) kształt systemu korzeniowego;
3) kondycję;
4) długość okresu przygotowania go do przesadzenia.

Art. 83d. 1. Zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu określa:
1) imię, nazwisko i adres albo nazwę i siedzibę wnioskodawcy;
2) miejsce usunięcia drzewa lub krzewu;
3) nazwę gatunku drzewa lub krzewu;
4) obwód pnia drzewa mierzony na wysokości 130 cm, a w przypadku gdy na tej
wysokości drzewo:
a) posiada kilka pni – obwód każdego z tych pni,
b) nie posiada pnia – obwód pnia bezpośrednio poniżej korony drzewa;
5) wielkość powierzchni, z której zostanie usunięty krzew;
6) wysokość opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu;
7) termin usunięcia drzewa lub krzewu.
2. W przypadku uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub
krzewu od wykonania nasadzeń zastępczych, zezwolenie to określa dodatkowo:
1) miejsce nasadzeń;
2) liczbę drzew lub wielkość powierzchni krzewów;
3) minimalny obwód pni drzew na wysokości 100 cm lub minimalny wiek
krzewów;
4) gatunek lub odmianę drzew lub krzewów;
5) termin wykonania nasadzeń;
6) termin złożenia informacji o wykonaniu nasadzeń.
3. W przypadku uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub
krzewu od przesadzenia tego drzewa lub krzewu, zezwolenie to określa dodatkowo:
1) miejsce, na które zostanie przesadzone drzewo lub krzew;
2) termin przesadzenia drzewa lub krzewu;
3) termin złożenia informacji o przesadzeniu drzewa lub krzewu.
4. W przypadku uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub
krzewu od wykonania nasadzeń zastępczych bądź od przesadzenia tego drzewa lub
krzewu, zezwolenie to może określać dodatkowo warunki techniczne sadzenia lub
przesadzenia drzewa lub krzewu.
5. Jeżeli przyczyną usunięcia drzewa lub krzewu jest realizacja inwestycji
wymagającej uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub pozwolenia na budowę,
zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu może zostać wykonane pod warunkiem
uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub pozwolenia na budowę, które kolidują z
drzewami lub krzewami, będącymi przedmiotem zezwolenia. Przepisu nie stosuje się
do inwestycji liniowych celu publicznego.
6. W zezwoleniu na usunięcie drzewa lub krzewu organ uwzględnia warunki
określone w decyzji, postanowieniu oraz zezwoleniu, o których mowa odpowiednio w
art. 83b ust. 1 pkt 10 i 11.

Art. 83e. 1. Usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, na wniosek
właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, następuje za
odszkodowaniem na rzecz właściciela nieruchomości, a w przypadku gdy na
nieruchomości jest ustanowione prawo użytkowania wieczystego – na rzecz
użytkownika wieczystego nieruchomości. Odszkodowanie przysługuje od właściciela urządzeń.
2. Ustalenie wysokości odszkodowania za drzewo lub krzew oraz za ich
usunięcie następuje w drodze umowy stron.
3. W przypadku gdy strony nie zawrą umowy w terminie 30 dni od dnia usunięcia
drzewa lub krzewu, odszkodowanie ustala organ, który wydał zezwolenie na ich
usunięcie, stosując odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.
o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości.

Art. 83f. 1. Przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do:
1) krzewu albo krzewów rosnących w skupisku, o powierzchni do 25 m2;
2) krzewów na terenach pokrytych roślinnością pełniącą funkcje ozdobne,
urządzoną pod względem rozmieszczenia i doboru gatunków posadzonych
roślin, z wyłączeniem krzewów w pasie drogowym drogi publicznej, na terenie
nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków oraz na terenach zieleni;
3) drzew, których obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza:
a) 80 cm – w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu
srebrzystego,
b) 65 cm – w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz
platanu klonolistnego,
c) 50 cm – w przypadku pozostałych gatunków drzew;
3a) drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność
osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności
gospodarczej;
3b) drzew lub krzewów usuwanych w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych
do użytkowania rolniczego;
4) drzew lub krzewów na plantacjach lub w lasach w rozumieniu ustawy z dnia 28
września 1991 r. o lasach;
5) drzew lub krzewów owocowych, z wyłączeniem rosnących na terenie
nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków lub na terenach
zieleni;
6) drzew lub krzewów usuwanych w związku z funkcjonowaniem ogrodów
botanicznych lub zoologicznych;
7) drzew lub krzewów usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu z
obszarów położonych między linią brzegu a wałem przeciwpowodziowym lub
naturalnym wysokim brzegiem, w który wbudowano trasę wału
przeciwpowodziowego, z wału przeciwpowodziowego i terenu w odległości
mniejszej niż 3 m od stopy wału;
8) drzew lub krzewów, które utrudniają widoczność sygnalizatorów i pociągów, a
także utrudniają eksploatację urządzeń kolejowych albo powodują tworzenie na
torowiskach zasp śnieżnych, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu;
9) drzew lub krzewów stanowiących przeszkody lotnicze, usuwanych na podstawie
decyzji właściwego organu;
10) drzew lub krzewów usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu ze
względu na potrzeby związane z utrzymaniem urządzeń melioracji wodnych
szczegółowych;
11) drzew lub krzewów usuwanych z obszaru parku narodowego lub rezerwatu
przyrody nieobjętego ochroną krajobrazową;
12) drzew lub krzewów usuwanych w ramach zadań wynikających z planu ochrony
lub zadań ochronnych parku narodowego lub rezerwatu przyrody, planu ochrony parku krajobrazowego, albo planu zadań ochronnych lub planu ochrony dla obszaru Natura 2000;
13) prowadzenia akcji ratowniczej przez jednostki ochrony przeciwpożarowej lub
inne właściwe służby ustawowo powołane do niesienia pomocy osobom w stanie
nagłego zagrożenia życia lub zdrowia;
14) drzew lub krzewów stanowiących złomy lub wywroty usuwanych przez:
a) jednostki ochrony przeciwpożarowej, jednostki Sił Zbrojnych
Rzeczypospolitej Polskiej, właścicieli urządzeń, o których mowa w art. 49
§ 1 Kodeksu cywilnego, zarządców dróg, zarządców infrastruktury
kolejowej, gminne lub powiatowe jednostki oczyszczania lub inne podmioty
działające w tym zakresie na zlecenie gminy lub powiatu,
b) inne podmioty lub osoby, po przeprowadzeniu oględzin przez organ
właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu,
potwierdzających, że drzewa lub krzewy stanowią złom lub wywrot;
15) drzew lub krzewów należących do gatunków obcych, określonych w przepisach
wydanych na podstawie art. 120 ust. 2f.
1a. (uchylony)
1b. (uchylony)
2. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 13 i pkt 14 lit. a, podmioty
określone w tych przepisach, w terminie 30 dni od dnia usunięcia drzewa lub krzewu,
przekazują do organu właściwego do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub
krzewu, informację o terminie, miejscu i przyczynie ich usunięcia oraz liczbie drzew
lub powierzchni usuniętych krzewów, a także dokumentację fotograficzną
przedstawiającą usunięte drzewo lub krzew.
3. Z oględzin, o których mowa w ust. 1 pkt 14 lit. b, sporządza się protokół.
W protokole podaje się w szczególności informację o terminie, miejscu i przyczynie
usunięcia drzewa lub krzewu oraz liczbie drzew lub powierzchni usuniętych krzewów
oraz dołącza się dokumentację fotograficzną przedstawiającą usunięte drzewo lub krzew.
4. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3a, właściciel nieruchomości jest
obowiązany dokonać zgłoszenia do organu, o którym mowa w art. 83a ust. 1, zamiaru
usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekracza:
1) 80 cm – w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego;
2) 65 cm – w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu
klonolistnego;
3) 50 cm – w przypadku pozostałych gatunków drzew.
5. Zgłoszenie, o którym mowa w ust. 4, zawiera imię i nazwisko wnioskodawcy,
oznaczenie nieruchomości, z której drzewo ma być usunięte, oraz rysunek albo mapkę
określającą usytuowanie drzewa na nieruchomości.
6. Organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, w terminie 21 dni od dnia doręczenia
zgłoszenia dokonuje oględzin w celu ustalenia, odpowiednio:
1) nazwy gatunku drzewa;
2) obwodu pnia ustalonego na wysokości 5 cm, a w przypadku gdy na tej wysokości drzewo:
a) posiada kilka pni – obwodu każdego z tych pni,
b) nie posiada pnia – obwodu pnia poniżej korony drzewa.
7. Z oględzin sporządza się protokół.
8. Po dokonaniu oględzin organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, w terminie 14
dni od dnia oględzin może, w drodze decyzji administracyjnej, wnieść sprzeciw.
Usunięcie drzewa może nastąpić, jeżeli organ nie wniósł sprzeciwu w tym terminie.
9. W przypadku gdy zgłoszenie nie zawiera wszystkich elementów wskazanych
w ust. 5, właściwy organ, w drodze postanowienia, nakłada obowiązek uzupełnienia
zgłoszenia w terminie 7 dni.
10. Nałożenie obowiązku, o którym mowa w ust. 9, przerywa bieg terminu, o
którym mowa w ust. 6.
11. Za dzień wniesienia sprzeciwu uznaje się dzień nadania decyzji
administracyjnej w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu art. 3
pkt 13 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 2188
oraz z 2019 r. poz. 1051, 1495 i 2005) albo w przypadku, o którym mowa w art. 391
ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, dzień
wprowadzenia do systemu teleinformatycznego.
12. Organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, może przed upływem terminu, o
którym mowa w ust. 8, wydać zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia
sprzeciwu. Wydanie zaświadczenia wyłącza możliwość wniesienia sprzeciwu,
o którym mowa w ust. 8, oraz uprawnia do usunięcia drzewa.
13. W przypadku nieusunięcia drzewa przed upływem 6 miesięcy od
przeprowadzonych oględzin usunięcie drzewa może nastąpić po dokonaniu
ponownego zgłoszenia, o którym mowa w ust. 4.
14. Organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, może wnieść sprzeciw w przypadku:
1) lokalizacji drzewa:
a) na nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków,
b) na terenie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania
przestrzennego na zieleń lub chronionym innymi zapisami miejscowego
planu zagospodarowania przestrzennego,
c) na terenach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6
ust. 1 pkt 15;
2) spełnienia przez drzewo kryteriów, o których mowa w przepisach wydanych na
podstawie art. 40 ust. 3.
15. Organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, wnosi sprzeciw:
1) jeżeli zgłoszenie dotyczy usunięcia drzewa objętego obowiązkiem uzyskania
zezwolenia na usunięcie;
2) w przypadku nieuzupełnienia zgłoszenia w trybie określonym w ust. 9.
16. Wydanie ostatecznej decyzji administracyjnej, o której mowa w ust. 8,
stanowi podstawę wystąpienia z wnioskiem o wydanie zezwolenia, o którym mowa w
art. 83 ust. 1; do zezwolenia nie stosuje się art. 84 ust. 1.
17. Jeżeli w terminie 5 lat od dokonania oględzin wystąpiono o wydanie decyzji
o pozwolenie na budowę na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo
budowlane, a budowa ta ma związek z prowadzeniem działalności gospodarczej
i będzie realizowana na części nieruchomości, na której rosło usunięte drzewo, organ,
o którym mowa w art. 83a ust. 1, uwzględniając dane ustalone na podstawie oględzin,
nakłada na właściciela nieruchomości, w drodze decyzji administracyjnej, obowiązek
uiszczenia opłaty za usunięcie drzewa.
18. Opłata, o której mowa w ust. 17, jest pobierana przez organ, o którym mowa
w art. 83a ust. 1. Przepisy art. 85 i art. 87 stosuje się odpowiednio.
19. Organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, udostępnia protokół oględzin, o
którym mowa w ust. 7.
20. Organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, sprawuje kontrolę przestrzegania i
stosowania przepisów rozdziału 4. Do kontroli stosuje się odpowiednio art. 379 i art.
380 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska.
Art. 84. 1. Posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu.
2. Opłaty naliczane są w zezwoleniu na usunięcie drzewa lub krzewu i pobierane
przez organ właściwy do wydania tego zezwolenia.
3. W przypadku naliczenia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu oraz
uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od przesadzenia
tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, organ właściwy do
wydania zezwolenia odracza termin uiszczenia opłaty za jego usunięcie na okres 3 lat
od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na jego przesadzenie lub
wykonanie nasadzeń zastępczych.
4. Jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy zachowały żywotność
po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, lub nie zachowały żywotności z przyczyn
niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za
usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu.
5. Jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy, albo część z nich, nie
zachowały żywotności po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, z przyczyn
zależnych od posiadacza nieruchomości, naliczona opłata jest przeliczana w sposób
proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zachowały
żywotności.
6. Decyzje w sprawach, o których mowa w ust. 4 i 5, mogą być wydane przed
upływem okresu, o którym mowa w ust. 3, jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa
lub krzewy nie zachowały żywotności przed upływem tego okresu.
7. W przypadku niewykonania nasadzeń zastępczych, o których mowa w ust. 3,
lub części z nich, zgodnie z zezwoleniem na usunięcie drzewa lub krzewu, naliczona
opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni
krzewów, które nie zostały wykonane zgodnie z zezwoleniem.
8. Decyzje w sprawach, o których mowa w ust. 4, 5 i 7 wydaje organ właściwy
do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu.
Art. 86. 1. Nie nalicza się opłat za usunięcie:
1) drzew lub krzewów, na których usunięcie nie jest wymagane zezwolenie;
1a) drzew lub krzewów, jeżeli usunięcie jest związane z odnową i pielęgnacją drzew
rosnących na terenie nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków;
2) (uchylony)
3) (uchylony)
4) drzew lub krzewów, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w
istniejących obiektach budowlanych lub funkcjonowaniu urządzeń, o których
mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego;
5) drzew lub krzewów, które zagrażają bezpieczeństwu ruchu drogowego lub
kolejowego albo bezpieczeństwu żeglugi;
6) drzew lub krzewów w związku z przebudową dróg publicznych lub linii
kolejowych;
7) drzew, których obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm nie przekracza:
a) 120 cm – w przypadku topoli, wierzb, kasztanowca zwyczajnego, klonu
jesionolistnego, klonu srebrzystego, robinii akacjowej oraz platanu
klonolistnego,
b) 80 cm – w przypadku pozostałych gatunków drzew
– w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania innego niż
rolnicze, zgodnego z przeznaczeniem terenu, określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu;
8) krzewu lub krzewów rosnących w skupiskach, pokrywających grunt o
powierzchni do 50 m2
, w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do
użytkowania innego niż rolnicze, zgodnego z przeznaczeniem terenu,
określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub decyzji
o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu;
9) drzew lub krzewów w związku z zabiegami pielęgnacyjnymi drzew lub krzewów
na terenach zieleni;
10) drzew lub krzewów, które obumarły lub nie rokują szansy na przeżycie, z
przyczyn niezależnych od posiadacza nie-ruchomości;
11) topoli o obwodzie pnia mierzonym na wysokości 130 cm wynoszącym powyżej
100 cm, nienależących do gatunków rodzimych, jeżeli zostaną zastąpione w
najbliższym sezonie wegetacyjnym drzewami innych gatunków;
12) drzew lub krzewów, jeżeli usunięcie wynika z potrzeb ochrony roślin, zwierząt
i grzybów objętych ochroną gatunkową lub ochrony siedlisk przyrodniczych;
13) drzew lub krzewów z grobli stawów rybnych;
14) drzew lub krzewów, jeżeli usunięcie jest związane z regulacją i utrzymaniem
koryt cieków naturalnych, wykonywaniem i utrzymaniem urządzeń wodnych
służących kształtowaniu zasobów wodnych oraz ochronie przeciwpowodziowej
w zakresie niezbędnym do wykonania i utrzymania tych urządzeń;
15) drzew lub krzewów usuwanych z terenu poligonów lub placów ćwiczeń,
służących obronności państwa.
1a. (uchylony)
2. W przypadkach, o których mowa w ust. 1, jeżeli wydanie zezwolenia na
usunięcie drzewa lub krzewu zostało uzależnione od przesadzenia tego drzewa lub
krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, a przesadzone albo posadzone drzewo
lub krzew nie zachowały żywotności po 3 latach od dnia upływu terminu wskazanego
w tym zezwoleniu na ich przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych, lub przed
upływem tego okresu, z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, organ
właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu nakłada ponownie
w drodze decyzji obowiązek wykonania nasadzeń zastępczych. Przepisy art. 83c ust.
4 oraz art. 83d ust. 2 i 4 stosuje się odpowiednio.
3. W przypadku niewykonania nasadzeń zastępczych, o których mowa w ust. 2,
zgodnie z zezwoleniem na usunięcie drzewa lub krzewu, stosuje się przepisy o
postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Art. 87. 1. Obowiązek uiszczenia opłat, o których mowa w art. 84 ust. 1,
przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin
uiszczenia opłaty.
2. (uchylony)
3. Uiszczenie opłaty następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym zezwolenie
na usunięcie drzewa lub krzewu albo decyzje, o których mowa w art. 84 ust. 5 i 7, stały
się ostateczne. Jeżeli w zezwoleniu na usunięcie drzewa lub krzewu został wskazany
początek biegu terminu usunięcia drzewa lub krzewu, uiszczenie opłaty następuje w
terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia biegu tego terminu.
4. W razie nieterminowego uiszczenia opłaty pobiera się odsetki za zwłokę
w wysokości odsetek pobieranych za nieterminowe regulowanie zobowiązań
podatkowych.
5. Opłaty nieuiszczone w terminie, o którym mowa w ust. 3, podlegają wraz
z odsetkami za zwłokę przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
6. Na wniosek, złożony w terminie 14 dni od dnia, w którym zezwolenie na
usunięcie drzewa lub krzewu albo decyzja, o której mowa w art. 84 ust. 5 i 7, stały się
ostateczne, opłatę można rozłożyć na raty lub przesunąć termin jej płatności, na okres
nie dłuższy niż 3 lata, jeżeli przemawia za tym sytuacja materialna wnioskodawcy.
7. Decyzję w sprawach rozłożenia opłaty na raty lub przesunięcia terminu jej
płatności wydaje organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu.
8. Jeżeli zaległości płatności rat wyniosą równowartość trzech kolejnych rat,
uiszczenie opłaty staje się wymagane w całości.

Art. 87a. 1. Prace ziemne oraz inne prace wykonywane ręcznie, z
wykorzystaniem sprzętu mechanicznego lub urządzeń technicznych, wykonywane w
obrębie korzeni, pnia lub korony drzewa lub w obrębie korzeni lub pędów krzewu,
przeprowadza się w sposób najmniej szkodzący drzewom lub krzewom.
2. Prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w
wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju
drzewa, chyba że mają na celu:
1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych;
2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa;
3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa.
3. Zabieg, o którym mowa w ust. 2 pkt 3, wykonuje się na podstawie
dokumentacji, w tym dokumentacji fotograficznej, wskazującej na konieczność
przeprowadzenia takiego zabiegu. Dokumentację przechowuje się przez okres 5 lat od
końca roku, w którym wykonano zabieg.
4. Usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła
się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi
uszkodzenie drzewa.
5. Usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła
się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi
zniszczenie drzewa.
6. Przepisu ust. 2 nie stosuje się do drzew, o których mowa w art. 83f ust. 1.
7. Minister właściwy do spraw środowiska może określić, w drodze
rozporządzenia, metody wykonywania prac, o których mowa w ust. 1, kierując się
potrzebą zapewnienia wykonywania prac w sposób najmniej szkodzący drzewom lub krzewom.

Art. 87b. 1. Na drogach publicznych oraz ulicach i placach środki chemiczne
powinny być stosowane w sposób najmniej szkodzący terenom zieleni oraz
zadrzewieniom.
2. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia,
rodzaje środków, jakie mogą być używane w miejscach, o których mowa w ust. 1, oraz
warunki ich stosowania, kierując się potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa ruchu
drogowego, ochrony krajobrazu i różnorodności biologicznej oraz odpowiednich
warunków utrzymania dróg i bezpieczeństwa korzystania z dróg.
Art. 88. 1. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną
karę pieniężną za:
1) usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia;
2) usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości;
3) zniszczenie drzewa lub krzewu;
4) uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa;
5) usunięcie drzewa pomimo sprzeciwu organu, o którym mowa w art. 83f ust. 8, i
bez zezwolenia, o którym mowa w art. 83f ust. 16;
6) usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4, lub
przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8.
2. Kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości,
albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na
inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości.
3. Uiszczenie kary następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja w
sprawie wymierzenia kary stała się ostateczna.
4. Termin płatności kar wymierzonych na podstawie ust. 1 pkt 3 odracza się na
okres 5 lat, jeżeli stopień zniszczenia drzewa lub krzewu nie wyklucza zachowania
jego żywotności.
5. W przypadku, o którym mowa w ust. 4, odroczenie terminu płatności kar
wymierzonych za zniszczenie korony drzewa dotyczy 70% wysokości kary.
6. Kara jest umarzana po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o odroczeniu
terminu płatności kary stała się ostateczna, i po stwierdzeniu zachowania żywotności
drzewa lub krzewu, lub braku żywotności drzewa lub krzewu z przyczyn niezależnych
od podmiotu ukaranego.
7. W przypadku stwierdzenia, że drzewo lub krzew obumarły przed upływem 5
lat od dnia, w którym decyzja o odroczeniu terminu płatności kary stała się ostateczna,
karę uiszcza się niezwłocznie, chyba że drzewo lub krzew nie zachowały żywotności
z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego.
8. Na wniosek, złożony w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o
wymierzeniu kary, o której mowa w ust. 1, stała się ostateczna, lub od dnia, w którym
upłynął termin, na który odroczono uiszczenie kary, można rozłożyć karę na raty na
okres nie dłuższy niż 5 lat.
9. Decyzje w sprawach, o których mowa w ust. 68, wydaje wójt, burmistrz albo
prezydent miasta.
10. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do drzew i krzewów, o których mowa w art.
83f ust. 1 pkt 13 i 3b–15.
Art. 89. 1. Administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1
3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o
której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu
jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było.
2. Administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 4, ustala
się w wysokości opłaty za usunięcie drzewa, o której mowa w art. 84 ust. 1,
pomnożonej przez 0,6.
3. Jeżeli ustalenie obwodu lub gatunku usuniętego lub zniszczonego drzewa jest
niemożliwe z powodu wykarczowania pnia i braku kłody, dane do wyliczenia
administracyjnej kary pieniężnej ustala się na podstawie informacji zebranych w toku
postępowania administracyjnego, powiększając ją o 50%.
4. Jeżeli ustalenie obwodu usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe
z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala
się, przyjmując najmniejszą średnicę pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10%.
5. Jeżeli ustalenie wielkości powierzchni usuniętych lub zniszczonych krzewów
jest niemożliwe, z powodu usunięcia pędów i korzeni, wielkość tę przyjmuje się na
podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnego.
6. W przypadku usunięcia drzewa lub krzewu obumarłego albo nierokującego
szansy na przeżycie, złomu lub wywrotu, wysokość administracyjnej kary pieniężnej
obniża się o 50%.
7. W przypadku usunięcia albo zniszczenia drzewa lub krzewu, albo uszkodzenia
drzewa w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności, nie wymierza
się administracyjnej kary pieniężnej.
8. Administracyjne kary pieniężne nieuiszczone w wyznaczonym terminie,
podlegają wraz z odsetkami za zwłokę przymusowemu ściągnięciu w trybie
określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
9. Należność z tytułu administracyjnej kary pieniężnej przedawnia się po upływie
5 lat od końca roku, w którym upłynął termin płatności.
10. Nie wszczyna się postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej
kary pieniężnej, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli od końca
roku, w którym usunięto lub zniszczono drzewo lub krzew albo uszkodzono drzewo,
upłynęło 5 lat.
11. Organ może umorzyć 50% wymierzonej kary, o której mowa w ust. 1 lub 2,
osobom fizycznym, które na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności
gospodarczej usunęły lub zniszczyły drzewo lub krzew albo uszkodziły drzewo,
w przypadku gdy osoby te nie są w stanie uiścić kary w pełnej wysokości bez
znacznego uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, jeżeli dochód miesięczny na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku.
Art. 99. 1. Członków rady parku krajobrazowego lub rady zespołu parków
krajobrazowych w liczbie od 10 do 20 na kadencję trwającą 5 lat powołuje zarząd województwa spośród działających na rzecz ochrony przyrody przedstawicieli nauki, praktyki i organizacji ekologicznych oraz przedstawicieli właściwych miejscowo jednostek samorządu województwa, samorządu gminnego i organizacji gospodarczych.
2. Członków rady parku krajobrazowego lub rady zespołu parków
krajobrazowych położonych na terenie kilku województw powołuje zarząd
województwa, na którego obszarze znajduje się największa część parku lub zespołu
parków, w porozumieniu z pozostałymi zarządami województw.
3. Rada parku krajobrazowego lub rada zespołu parków krajobrazowych wybiera
ze swojego grona przewodniczącego i zastępców oraz uchwala regulamin działania.
4. Do zadań rady parku krajobrazowego lub rady zespołu parków
krajobrazowych należy w szczególności:
1) ocena stanu zasobów, tworów i składników przyrody, wartości kulturowych oraz
ustaleń programów ochrony przyrody;
2) opiniowanie projektu planu ochrony;
3) ocena realizacji ustaleń planu ochrony i innych zadań z zakresu ochrony przyrody;
4) opiniowanie i ocena realizacji projektów i programów działalności parku
krajobrazowego lub zespołu parków krajobrazowych w zakresie ochrony
przyrody, edukacji, turystyki i rekreacji.
5. Wydatki związane z działalnością rady parku krajobrazowego lub rady
zespołu parków krajobrazowych są pokrywane z budżetu właściwego województwa.
Art. 103. 1. Zadania związane z ochroną przyrody, badaniami naukowymi
i działalnością edukacyjną, a także ochroną mienia parku narodowego oraz
zwalczaniem przestępstw i wykroczeń w zakresie ochrony przyrody na terenie parku
narodowego wykonuje Służba Parku Narodowego.
2. Do zadań Służby Parku Narodowego należy:
1) realizacja ustaleń planów ochrony i zadań ochronnych;
2) informowanie i promocja w zakresie ochrony przyrody, w tym prowadzenie
muzeum przyrodniczego, ośrodków informacji i edukacji oraz publikowanie
materiałów informacyjnych i promocyjnych;
3) prowadzenie badań naukowych w celu określenia metod i sposobów ochrony
przyrody, skuteczności działań ochronnych oraz rozpoznawania różnorodności
biologicznej;
4) utrzymywanie w należytym stanie infrastruktury technicznej zarządzanej przez
park narodowy;
5) udostępnianie parku narodowego do celów naukowych, edukacyjnych,
rekreacyjnych, turystycznych i sportowych.
3. (uchylony)
4. Minister właściwy do spraw środowiska, kierując się potrzebą doboru
w Służbach Parków Narodowych osób o odpowiednich kwalifikacjach zawodowych,
określi, w drodze rozporządzenia, stanowiska oraz wymagania kwalifikacyjne, jakie
powinni spełniać pracownicy zatrudnieni na poszczególnych stanowiskach
w Służbach Parków Narodowych, z uwzględnieniem wykształcenia i stażu pracy.
5. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia,
warunki wynagradzania za pracę pracowników parków narodowych i przyznawania
im innych świadczeń związanych z pracą, w tym:
1) kwoty wynagrodzenia zasadniczego pracowników parków narodowych,
2) inne, poza wynagrodzeniem zasadniczym, składniki wynagrodzenia i ich kwoty,
uzasadnione zwłaszcza pełnieniem określonej funkcji lub zajmowaniem
określonego stanowiska, szczególnymi właściwościami pracy, warunkami
wykonywanej pracy oraz kwalifikacjami zawodowymi pracowników
– uwzględniając specyfikę i charakter pracy pracowników parków narodowych.
Art. 104. 1. Pracownikom Służby Parku Narodowego przysługuje:
1) bezpłatne umundurowanie, które noszą przy wykonywaniu czynności
służbowych;
2) bezpłatne mieszkanie, jeżeli stanowisko oraz charakter pracy są związane
z koniecznością zamieszkania w miejscu jej wykonywania.
2. Pracownicy Służby Parku Narodowego przy wykonywaniu czynności
służbowych korzystają z ochrony prawnej przewidzianej w przepisach prawa karnego
dla funkcjonariuszy publicznych.
3. Bezpłatne mieszkanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, przysługuje
pracownikom zatrudnionym na stanowiskach:
1) dyrektora parku;
2) zastępcy dyrektora parku;
3) głównego księgowego;
4) głównego specjalisty do spraw ochrony przyrody;
5) kierownika pracowni naukowo-edukacyjnej;
6) głównego specjalisty do spraw udostępniania parku;
7) nadleśniczego;
8) konserwatora obrębu ochronnego;
9) leśniczego;
10) konserwatora obwodu ochronnego;
11) podleśniczego;
12) starszego strażnika;
13) strażnika;
14) kierownika ośrodka hodowli zwierząt;
15) kierownika szkółki leśnej;
16) komendanta Straży Parku;
17) zastępcy komendanta Straży Parku;
18) dowódcy grupy terenowej Straży Parku;
19) starszego strażnika Straży Parku;
20) strażnika Straży Parku.
4. Przez bezpłatne mieszkanie należy rozumieć przydzielony pracownikowi
lokal mieszkalny w budynku wielorodzinnym lub jednorodzinnym, za którego
używanie pracownik nie wnosi opłat.
5. Członkami rodziny pracownika, których uwzględnia się przy przydziale lokalu
mieszkalnego, są pozostający z pracownikiem we wspólnym gospodarstwie
domowym:
1) małżonek;
2) dzieci (własne lub małżonka, przysposobione lub przyjęte na wychowanie
w ramach rodziny zastępczej) pozostające na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak
niż do ukończenia przez nie 25 lat;
3) rodzice pracownika i jego małżonka będący na jego wyłącznym utrzymaniu lub
jeżeli ze względu na wiek albo inwalidztwo, albo inne okoliczności są niezdolni
do wykonywania zatrudnienia; za rodziców uważa się również ojczyma
i macochę oraz osoby przysposabiające.
6. Bezpłatne mieszkanie przydziela się pracownikowi Służby Parku Narodowego
na jego wniosek, który zawiera:
1) imię, nazwisko i adres wnioskodawcy;
2) datę i miejsce zatrudnienia;
3) liczbę i stopień pokrewieństwa osób, o których mowa w ust. 5.
7. Bezpłatne mieszkanie przydziela się z zasobów mieszkaniowych parku
narodowego.
8. Bezpłatne mieszkanie przydziela się na czas zatrudnienia na stanowisku,
o którym mowa w ust. 3.
9. Bezpłatne mieszkanie przydziela się na podstawie umowy zawieranej:
1) z dyrektorem parku narodowego – przez ministra właściwego do spraw środowiska;
2) z pracownikiem Służby Parku Narodowego – przez dyrektora parku narodowego.
10. W umowie, o której mowa w ust. 9, ustala się:
1) szczegółowe warunki korzystania z bezpłatnego mieszkania;
2) termin zwolnienia bezpłatnego mieszkania, nie dłuższy niż 6 miesięcy od dnia
ustania zatrudnienia na stanowisku uprawniającym do bezpłatnego mieszkania;
3) sposób zwalniania bezpłatnego mieszkania przez pracownika Służby Parku
Narodowego przechodzącego na emeryturę lub rentę oraz możliwość
przydzielenia lokalu zamiennego.
11. Pracownik Służby Parku Narodowego zwalnia bezpłatne mieszkanie wraz ze
wszystkimi osobami pozostającymi z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.
12. W razie braku możliwości przydziału bezpłatnego mieszkania lub
zamieszkiwania, za zgodą dyrektora parku narodowego albo ministra właściwego do
spraw środowiska, przez pracownika Służby Parku Narodowego w mieszkaniu
stanowiącym własność tego pracownika, przysługuje pracownikowi ekwiwalent za
niewykorzystywanie bezpłatnego mieszkania.
13. Ekwiwalent, o którym mowa w ust. 12, przyznaje się uprawnionemu
pracownikowi Służby Parku Narodowego na jego wniosek, do którego załącza
oświadczenie o liczbie i stopniu pokrewieństwa osób pozostających we wspólnym
gospodarstwie domowym.
14. Ekwiwalent, o którym mowa w ust. 12, pracownikowi Służby Parku
Narodowego oblicza dyrektor parku narodowego, a dyrektorowi parku narodowego –
minister właściwy do spraw środowiska, przyjmując iloczyn średniej stawki czynszu
w stosunkach najmu w danej miejscowości i wielkości normatywnej powierzchni
użytkowej przysługującej pracownikowi.
15. Ekwiwalent, o którym mowa w ust. 12, jest wypłacany każdego miesiąca
łącznie z wynagrodzeniem.
16. Na potrzeby obliczenia i wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystywanie
bezpłatnego mieszkania ustala się następujące wielkości normatywnej powierzchni
użytkowej w przeliczeniu na liczbę osób pozostających z pracownikiem Służby Parku
Narodowego we wspólnym gospodarstwie domowym:
1) 35 m2 – dla 1 osoby;
2) 40 m2 – dla 2 osób;
3) 45 m2 – dla 3 osób;
4) 55 m2 – dla 4 osób;
5) 65 m2 – dla 5 osób;
6) 70 m2 – dla 6 lub więcej osób.
17. Wielkość normatywnej powierzchni użytkowej podwyższa się o 10 m2, jeżeli
w lokalu mieszka osoba niepełnosprawna, wymagająca do poruszania się wózka inwalidzkiego.
18. W przypadku gdy uprawnienia do bezpłatnego mieszkania przysługują dwu
lub więcej osobom pozostającym we wspólnym gospodarstwie domowym, przydziela
się jedno bezpłatne mieszkanie, o którym mowa w ust. 3, albo przyznaje się jeden
ekwiwalent, o którym mowa w ust. 12.
19. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia,
dla pracowników Służb Parków Narodowych wzór legitymacji służbowej, wzory
umundurowania oraz oznak służbowych dla poszczególnych stanowisk, w tym
odpowiedni wzór umundurowania wyjściowego i polowego na pory roku, kolor i wzór
przedmiotów uzupełniających mundury oraz wzór orła umieszczanego na czapkach,
kierując się potrzebą zapewnienia pracownikom Służb Parków Narodowych
odpowiednich warunków do wykonywania zadań wymagających przebywania w terenie w różnych porach roku oraz potrzebą rozróżnienia cech umundurowania pracowników zatrudnionych na poszczególnych stanowiskach.

Art. 104a. 1. Park narodowy może sprzedawać nieprzydatne parkowi
narodowemu nieruchomości zabudowane budynkami mieszkalnymi i samodzielne
lokale mieszkalne, zwane dalej „lokalami”. Lokal sprzedaje się wraz z
pomieszczeniami przynależnymi oraz prawem związanym z prawem własności lokalu.
2. Nie podlegają sprzedaży lokale:
1) niezbędne dla zapewnienia bezpłatnych mieszkań dla pracowników
zatrudnionych na stanowiskach, o których mowa w art. 104 ust. 3;
2) związane z zarządzaniem parkiem narodowym.
3. Pracownikom i byłym pracownikom parku narodowego mającym co najmniej
3-letni okres zatrudnienia w parkach narodowych, z wyłączeniem osób, z którymi
stosunek pracy został rozwiązany bez wypowiedzenia z winy pracownika, przysługuje
pierwszeństwo w nabyciu lokali, których są najemcami i w których mieszkają.
4. Ustalenie ceny lokalu przy sprzedaży, o której mowa w ust. 1, następuje na
zasadach określonych w przepisach o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem
ust. 5.
5. Cena sprzedaży lokalu podlega łącznemu obniżeniu o 6% za każdy rok
zatrudnienia w parkach narodowych i o 3% za każdy rok najmu tego lokalu, jednak
nie więcej niż o 95%. Jeżeli osobą uprawnioną jest emeryt lub rencista, cena sprzedaży
lokalu wynosi 5% jego wartości. W razie zbiegu uprawnień do obniżenia ceny
sprzedaży lokalu przysługujących osobom prowadzącym wspólne gospodarstwo
domowe okresy zatrudnienia tych osób sumuje się, przy czym bonifikata nie może
przekraczać 95% ceny sprzedaży lokalu. Uprawnienie to przysługuje tylko przy
nabyciu jednego lokalu.
6. Przepisy ust. 35 stosuje się również do osób bliskich, które w dniu śmierci
pracownika parku narodowego zamieszkiwały razem z nim. Przez osoby bliskie
rozumie się małżonków oraz wstępnych i zstępnych, a także osoby przysposabiające
i przysposobione.
7. Uprawnienie, o którym mowa w ust. 5, przysługuje osobom bliskim również
w stosunku do lokalu, którego prawo najmu osoby te uzyskały w zamian za lokal
zajmowany w dniu śmierci pracownika lub byłego pracownika parku narodowego.
Uprawnienie to przysługuje tylko jednej osobie bliskiej i tylko przy nabyciu jednego
lokalu.
8. Dyrektor parku narodowego żąda zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie
po jej waloryzacji, jeżeli nabywca lokalu, o którym mowa w ust. 3, 6 i 7, przed
upływem 5 lat od dnia jego nabycia zbył ten lokal lub wykorzystał na inne cele niż
mieszkaniowe. Waloryzacji dokonuje się według zasad określonych w przepisach
o gospodarce nieruchomościami.
9. Przepisów ust. 8 nie stosuje się w przypadku zbycia na rzecz osoby bliskiej,
z zastrzeżeniem ust. 10.
10. Przepisy ust. 8 stosuje się odpowiednio do osoby bliskiej, która zbyła lub
wykorzystała nieruchomość na inne cele niż cele uzasadniające udzielenie bonifikaty,
przed upływem 5 lat, licząc od dnia pierwotnego nabycia.
11. Najemcom nieposiadającym uprawnień, o których mowa w ust. 3, 6 i 7,
przysługuje pierwszeństwo w nabyciu przeznaczonego do sprzedaży lokalu, który
zajmują co najmniej od 3 lat, na podstawie umowy najmu zawartej na czas
nieoznaczony. Przepisu ust. 5 nie stosuje się.
12. O przeznaczeniu lokali do zbycia dyrektor parku narodowego zawiadamia na
piśmie osoby, o których mowa w ust. 3, 6, 7 i 11, wyznaczając co najmniej miesięczny
termin na złożenie pisemnego oświadczenia o zamiarze nabycia lokalu, liczony od
dnia doręczenia zawiadomienia osobie zainteresowanej. Niezłożenie oświadczenia
w wyznaczonym terminie oznacza rezygnację z nabycia lokalu.
13. Zawiadomienie, o którym mowa w ust. 12, powinno zawierać:
1) cenę lokalu;
2) przewidywany termin zawarcia umowy sprzedaży lokalu;
3) informację o skutku niezłożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 12.
14. Pracownikom i byłym pracownikom parku narodowego niebędącym
najemcami lokali przeznaczonych do sprzedaży przysługuje pierwszeństwo w nabyciu
lokali wolnych (pustostanów), na warunkach określonych w ust. 5.
15. Lokale mogą być zbywane, pod rygorem nieważności, wyłącznie na zasadach
określonych w ust. 114.
16. W sprawach, o których mowa w ust. 114, nie stosuje się ustawy z dnia
15 grudnia 2000 r. o zasadach zbywania mieszkań będących własnością
przedsiębiorstw państwowych, niektórych spółek handlowych z udziałem Skarbu
Państwa, państwowych osób prawnych oraz niektórych mieszkań będących
własnością Skarbu Państwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 52).

Art. 104b. Pracownik, który nabył lokal wykorzystywany lub przeznaczony na
cele mieszkaniowe na zasadach określonych w art. 104a ust. 114 albo skorzystał z uprawnień określonych w ustawie z dnia 15 grudnia 2000 r. o zasadach zbywania mieszkań będących własnością przedsiębiorstw państwowych, niektórych spółek
handlowych z udziałem Skarbu Państwa, państwowych osób prawnych oraz
niektórych mieszkań będących własnością Skarbu Państwa, nie może ubiegać się
o wypłacanie ekwiwalentu za niewykorzystywanie bezpłatnego mieszkania lub
przydzielenie bezpłatnego mieszkania.
Art. 107. 1. Zadania z zakresu ochrony przyrody, walorów krajobrazowych,
wartości historycznych i kulturowych oraz działalności edukacyjnej na terenie parku
krajobrazowego wykonuje Służba Parku Krajobrazowego.
2. Do zadań Służby Parku Krajobrazowego należy:
1) inwentaryzacja siedlisk przyrodniczych, stanowisk roślin, zwierząt i grzybów
objętych ochroną gatunkową oraz ich siedlisk, a także zasługujących na ochronę
tworów i składników przyrody nieożywionej;
2) identyfikacja i ocena istniejących i potencjalnych zagrożeń wewnętrznych
i zewnętrznych parku krajobrazowego oraz wnioskowanie o podejmowanie
działań mających na celu eliminowanie lub ograniczanie tych zagrożeń i ich
skutków, a także innych działań w celu poprawy funkcjonowania i ochrony
parku krajobrazowego;
3) gromadzenie dokumentacji dotyczącej przyrody oraz wartości historycznych,
kulturowych i etnograficznych;
4) realizacja zadań związanych z ochroną innych form ochrony przyrody
w granicach parku krajobrazowego;
5) informowanie o przepisach o ochronie przyrody osób przebywających na
obszarach podlegających ochronie oraz w miejscach, w których znajdują się
twory i składniki przyrody objęte formami ochrony przyrody;
6) prowadzenie edukacji przyrodniczej w szkołach i wśród miejscowego
społeczeństwa, a także promowanie wartości przyrodniczych, historycznych,
kulturowych i turystycznych parku krajobrazowego;
7) współpraca z samorządami, zarządcami obszarów parku krajobrazowego,
organizacjami ekologicznymi i z innymi podmiotami, mającymi związek
z ochroną parku krajobrazowego.
3. (uchylony)
4. Pracownik Służby Parku Krajobrazowego ma prawo do legitymowania osób
naruszających przepisy o ochronie przyrody, a w razie odmowy okazania dokumentu
pozwalającego na ustalenie tożsamości – zwracania się do Policji lub innych
właściwych organów o ustalenie tożsamości.
5. Pracownik Służby Parku Krajobrazowego otrzymuje bezpłatne
umundurowanie, które obowiązkowo nosi przy wykonywaniu czynności służbowych.
6. Minister właściwy do spraw środowiska, kierując się potrzebą doboru
w Służbach Parków Krajobrazowych pracowników o odpowiednich kwalifikacjach
zawodowych, określi, w drodze rozporządzenia, stanowiska oraz wymagania kwalifikacyjne, jakie powinni spełniać pracownicy zatrudnieni na poszczególnych stanowiskach w Służbach Parków Krajobrazowych, z uwzględnieniem wykształcenia
i stażu pracy.
7. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia, dla
pracowników Służb Parków Krajobrazowych wzór legitymacji służbowej, wzory
umundurowania oraz oznak służbowych dla poszczególnych stanowisk, w tym
odpowiedni wzór umundurowania wyjściowego i polowego na pory roku, kolor i wzór
przedmiotów uzupełniających mundury, wzór orła umieszczanego na czapce, a także
okresy użytkowania części umundurowania, kierując się potrzebą zapewnienia
pracownikom Służb Parków Krajobrazowych odpowiednich warunków do
wykonywania zadań, wymagających przebywania w terenie w różnych porach roku,
oraz potrzebą rozróżnienia cech umundurowania pracowników zatrudnionych na
poszczególnych stanowiskach.
Art. 108. 1. W parkach narodowych zadania związane z ochroną mienia oraz
zwalczaniem przestępstw i wykroczeń w zakresie ochrony przyrody wykonują
funkcjonariusze Straży Parku zaliczani do Służby Parku Narodowego.
2. Funkcjonariuszem Straży Parku może być osoba, która:
1) posiada obywatelstwo polskie;
2) ukończyła 21 lat;
3) ma pełną zdolność do czynności prawnych;
4) nie została pozbawiona praw publicznych;
5) posiada co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe;
6) posiada nienaganną opinię właściwego miejscowo komendanta Policji;
7) posiada odpowiedni stan zdrowia potwierdzony orzeczeniem lekarskim
i orzeczeniem psychologicznym;
8) nie była karana za przestępstwa.
3. Koszty orzeczenia, o którym mowa w ust. 2 pkt 7, ponosi osoba kandydująca
na funkcjonariusza Straży Parku.
4. Funkcjonariusz Straży Parku podlega co 5 lat okresowym badaniom lekarskim
i psychologicznym, potwierdzonym orzeczeniem.
5. Funkcjonariusz Straży Parku przy wykonywaniu zadań, o których mowa
w ust. 1, ma prawo do:
1) legitymowania osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa lub wykroczenia
oraz świadków przestępstwa lub wykroczenia, w celu ustalenia ich tożsamości;
2) kontroli dowodów wniesienia opłat, o których mowa w art. 12 ust. 3;
3) zatrzymywania i przekazywania Policji lub innym właściwym organom osób
w przypadku uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa lub
wykroczenia;
4) zatrzymywania i dokonywania kontroli środków transportu w celu sprawdzenia
ich ładunku oraz przeglądania zawartości bagaży w razie zaistnienia
uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa lub wykroczenia;
5) przeszukiwania pomieszczeń i innych miejsc w przypadkach uzasadnionego
podejrzenia popełnienia przestępstwa lub wykroczenia;
6) zabezpieczenia jako dowodów rzeczowych, za pokwitowaniem, przedmiotów
pochodzących z przestępstwa lub wykroczenia, a także narzędzi i środków
służących do ich popełnienia;
7) kontroli i zatrzymania, za pokwitowaniem, dokumentów w zakresie legalności
posiadania tworów lub składników przyrody i obrotu nimi, pochodzących
z obszaru parku narodowego;
8) kontroli podmiotów prowadzących działalność gospodarczą na obszarze parku
narodowego w zakresie przestrzegania przepisów ustawy.
6. Uprawnienia, o których mowa w ust. 5, przysługują dyrektorowi parku
narodowego, jego zastępcy, nadleśniczemu, konserwatorowi obrębu ochronnego,
leśniczemu, konserwatorowi obwodu ochronnego, podleśniczemu, starszemu
strażnikowi i strażnikowi.
7. Czynności, o których mowa w ust. 5 pkt 1 i 38, funkcjonariusz Straży Parku
ma prawo wykonywać w granicach parku lub poza jego granicami w razie
uzasadnionego podejrzenia, że przestępstwo lub wykroczenie zostało popełnione na
szkodę parku narodowego.
8. Przy wykonywaniu czynności, o których mowa w ust. 5 pkt 36, stosuje się
odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego lub przepisy Kodeksu
postępowania w sprawach o wykroczenia.
9. Rada Ministrów, kierując się potrzebą ustalenia jednolitych sposobów
legitymowania i kontroli osób popełniających wykroczenia i przestępstwa przeciwko
ochronie przyrody, określi, w drodze rozporządzenia, sposób i tryb wykonywania
następujących czynności:
1) dla Straży Parku:
a) legitymowania osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa lub
wykroczenia oraz świadków przestępstwa lub wykroczenia w celu ustalenia
ich tożsamości,
b) zatrzymywania osób w przypadku uzasadnionego podejrzenia popełnienia
przestępstwa lub wykroczenia,
c) kontroli i zatrzymania, za pokwitowaniem, dokumentów dotyczących
legalności posiadania tworów lub składników przyrody pochodzących
z obszaru parku narodowego i obrotu nimi,
d) kontroli podmiotów prowadzących działalność gospodarczą na obszarze
parku narodowego w zakresie przestrzegania przepisów ustawy;
2) dla Służby Parku Krajobrazowego – legitymowania osób naruszających przepisy
o ochronie przyrody, a w razie odmowy okazania dokumentu pozwalającego na
ustalenie tożsamości – zwracania się do Policji lub innych właściwych organów
o ustalenie ich tożsamości.
10. Minister właściwy do spraw środowiska w porozumieniu z ministrem
właściwym do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, zakres i tryb
współpracy Straży Parku z Policją oraz zakres działań Straży Parku podlegających
kontroli Policji i sposób sprawowania tej kontroli, kierując się potrzebą podejmowania
wspólnych działań Straży Parku z Policją na obszarze parku narodowego w zakresie
zwalczania przestępstw i wykroczeń.

Art. 108a. Do kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy stosuje się
przepisy rozdziału 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców.
Art. 110. 1. Funkcjonariusz Straży Parku może być wyposażony w broń bojową
oraz broń myśliwską, a pracownik Służby Parku w broń myśliwską.
2. Funkcjonariusz Straży Parku może być dopuszczony do pracy z bronią, jeżeli:
1) odbył szkolenie podstawowe dla funkcjonariuszy Straży Parku i zdał egzamin
przed komisją egzaminacyjną;
2) zdał egzamin ze znajomości przepisów dotyczących posiadania, używania
i umiejętności posługiwania się bronią przed komisją, o której mowa w art. 16 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2019 r. poz. 284 i 1214);
3) posiada orzeczenie lekarskie i psychologiczne stwierdzające brak
przeciwwskazań do pracy z bronią.
3. Broń bojową i broń myśliwską dyrektor parku narodowego nabywa na
podstawie decyzji administracyjnej wydanej przez właściwego miejscowo
komendanta wojewódzkiego Policji, na wniosek dyrektora parku narodowego,
zgodnie z ustawą z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji.
4. Dyrektor parku narodowego może przydzielić broń bojową lub broń
myśliwską wraz z amunicją funkcjonariuszowi Straży Parku.
5. Decyzję o wyposażeniu funkcjonariusza Straży Parku w broń bojową lub broń
myśliwską na czas pełnienia służby podejmuje każdorazowo Komendant Straży Parku.
6. Broń, o której mowa w ust. 4, przydziela się wraz ze świadectwem broni.
7. W przypadkach, o których mowa w art. 45 pkt 1 lit. a i pkt 2 oraz w art. 47
pkt 1, 3, 5 i 6 ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego
i broni palnej, funkcjonariusz Straży Parku może użyć broni palnej lub ją wykorzystać.
8. Broń myśliwską, o której mowa w ust. 4, funkcjonariusz Straży Parku ma
prawo użyć w następujących przypadkach:
1) w celu eliminacji lub odstraszania w granicach parku narodowego zwierząt
stwarzających rzeczywiste i bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi;
2) w razie konieczności odstrzału, za zgodą dyrektora parku narodowego,
zwierzęcia, które nie ma szans na przeżycie.
9. (uchylony)
10. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia,
zakres szkolenia podstawowego oraz tryb powoływania komisji egzaminacyjnej,
o których mowa w ust. 2 pkt 1, kierując się potrzebą posiadania przez funkcjonariuszy
Straży Parku wiedzy niezbędnej do wykonywania zadań.
11. (uchylony)
12. Minister właściwy do spraw środowiska w porozumieniu z ministrem
właściwym do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, sposób
ewidencjonowania i przechowywania broni bojowej oraz broni myśliwskiej wraz
z amunicją, kierując się potrzebą zabezpieczenia broni bojowej oraz broni myśliwskiej
wraz z amunicją, będącej w dyspozycji Straży Parku.
13. Przepisy dotyczące dopuszczania, przydzielania i wyposażania w broń
myśliwską stosuje się odpowiednio do pracowników Służby Parku, o których mowa
w ust. 1.

Art. 110a. Użycie i wykorzystanie środków przymusu bezpośredniego i broni
palnej oraz dokumentowanie tego użycia i wykorzystania odbywa się na zasadach
określonych w ustawie z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego
i broni palnej.
Art. 118. 1. Zgłoszenia regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska wymaga
prowadzenie, na obszarach form ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1
pkt 15 i 79, w obrębach ochronnych wyznaczonych na podstawie ustawy z dnia
18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym, a także w obrębie cieków naturalnych,
następujących działań:
1) wymienionych w art. 227 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne;
2) melioracji wodnych;
3) wydobywania z wód kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów, w ramach
szczególnego korzystania z wód;
4) innych niż wymienione w pkt 13 działań obejmujących roboty ziemne mogące
zmienić warunki wodne lub wodno-glebowe.
2. W zgłoszeniu określa się:
1) lokalizację, rodzaj, zakres, sposób i termin prowadzenia działań, o których mowa w ust. 1;
2) w przypadku działań, o których mowa w art. 227 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca
2017 r. – Prawo wodne, jeżeli jest to możliwe – także termin i zakres działań
objętych zgłoszeniem, prowadzonych w przeszłości na obszarze, którego
dotyczy zgłoszenie.
3. W przypadku przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na
środowisko, w stosunku do których nie przeprowadzono oceny oddziaływania na
środowisko, do zgłoszenia należy dołączyć decyzję o środowiskowych
uwarunkowaniach.
4. W przypadku gdy działania, o których mowa w ust. 1, wykraczają poza obszar
jednego województwa, zgłoszenia dokonuje się regionalnemu dyrektorowi ochrony
środowiska, na którego obszarze właściwości znajduje się największa część terenu, na
którym mają być prowadzone te działania.
5. Zgłoszenia należy dokonać przed uzyskaniem pozwolenia na budowę,
pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia na realizację inwestycji w zakresie
budowli przeciwpowodziowych, a jeżeli te pozwolenia nie są wymagane – przed
rozpoczęciem działań, o których mowa w ust. 1.
6. Do prowadzenia działań, o których mowa w ust. 1, można przystąpić:
1) jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia regionalny dyrektor
ochrony środowiska nie wniesie, w drodze decyzji, sprzeciwu;
2) nie później niż po upływie 2 lat od określonego w zgłoszeniu terminu ich rozpoczęcia.
7. Regionalny dyrektor ochrony środowiska wnosi sprzeciw, jeżeli:
1) zgłoszenie dotyczy działań objętych obowiązkiem uzyskania decyzji
o środowiskowych uwarunkowaniach, a ta decyzja nie została wydana;
2) prowadzenie działań objętych zgłoszeniem narusza przepisy dotyczące form
ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 15 i 79, lub obrębów
ochronnych wyznaczonych na podstawie ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r.
o rybactwie śródlądowym.
8. W decyzji, o której mowa w ust. 6 pkt 1, regionalny dyrektor ochrony
środowiska może nałożyć obowiązek uzyskania decyzji o warunkach prowadzenia
działań, jeżeli prowadzenie działań, o których mowa w ust. 1, może:
1) naruszać przepisy dotyczące form ochrony przyrody, o których mowa w art. 6
ust. 1 pkt 15 i 79, lub obrębów ochronnych wyznaczonych na podstawie
ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym;
2) spowodować pogorszenie stanu środowiska, a w szczególności może znacząco
negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszarów chronionych, naruszać
zakazy w nich obowiązujące, lub znacząco negatywnie oddziaływać na sied-liska
przyrodnicze, chronione gatunki roślin, zwierząt lub grzybów, lub ich siedliska.
9. Jeżeli prowadzenie działań, o których mowa w ust. 1, może znacząco
oddziaływać na obszar Natura 2000, regionalny dyrektor ochrony środowiska,
wydając decyzję, o której mowa w ust. 6 pkt 1, w której nałożył obowiązek uzyskania
decyzji o warunkach prowadzenia działań, stwierdza obowiązek przeprowadzenia
oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 oraz nakłada obowiązek
przedłożenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000.
Przepisy art. 97 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu
informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie
środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko stosuje się odpowiednio.

Art. 118a. 1. Wydanie decyzji o warunkach prowadzenia działań, jeżeli
obowiązek uzyskania tej decyzji nałożono na podstawie art. 118 ust. 8, następuje przed
uzyskaniem pozwolenia na budowę, pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia na
realizację inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych, a jeżeli pozwolenia
te nie są wymagane – przed rozpoczęciem prowadzenia działań, o których mowa
w art. 118 ust. 1.
2. Wniosek o wydanie decyzji o warunkach prowadzenia działań zawiera
w szczególności:
1) miejsce prowadzenia działań;
2) rodzaj, zakres oraz sposób prowadzenia działań;
3) termin prowadzenia działań;
4) propozycję warunków prowadzenia działań;
5) uzasadnienie prowadzenia działań;
6) w przypadku prowadzenia działań w obwodzie rybackim – wskazanie
użytkownika tego obwodu.
3. Jeżeli zakres działań, o których mowa w art. 118 ust. 1, obejmuje czynności
podlegające zakazom określonym w art. 51 ust. 1 lub art. 52 ust. 1, wniosek zawiera
także informacje określone w art. 56 ust. 6.
4. Do wniosku dołącza się:
1) poświadczoną przez właściwy organ kopię mapy ewidencyjnej oraz wypis
z rejestru gruntów obejmujące przewidywany teren, na którym prowadzone będą
działania, o których mowa w art. 118 ust. 1;
2) w przypadku działań, o których mowa w art. 118 ust. 1 pkt 2 – mapę zawierającą
informacje z ewidencji melioracji wodnych, o której mowa w art. 196 ust. 1
ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne;
3) w przypadku, o którym mowa w art. 118 ust. 9 – raport o oddziaływaniu
przedsięwzięcia na obszar Natura 2000.
5. W decyzji o warunkach prowadzenia działań określa się:
1) miejsce prowadzenia działań;
2) rodzaj, zakres oraz sposób prowadzenia działań;
3) warunki prowadzenia działań, wynikające z konieczności ochrony cennych
wartości przyrodniczych, a także zapobiegania lub ograniczania oddziaływania
planowanych działań na środowisko przyrodnicze;
4) termin prowadzenia działań.
6. Jeżeli wnioskowany zakres lub sposób prowadzenia działań, o których mowa
w art. 118 ust. 1, powodowałby znaczące negatywne oddziaływanie na cele ochrony
obszarów chronionych, siedliska przyrodnicze, chronione gatunki roślin, zwierząt lub
grzybów, lub ich siedliska, którego nie można wyeliminować lub istotnie ograniczyć
przez określenie warunków ich prowadzenia, regionalny dyrektor ochrony środowiska
może, za zgodą wnioskodawcy, określić inny od wnioskowanego zakres lub sposób
prowadzenia tych działań. W przypadku braku zgody wnioskodawcy regionalny
dyrektor ochrony środowiska odmawia wydania decyzji o warunkach prowadzenia
działań.
7. Jeżeli stwierdzono obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania
przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, regionalny dyrektor ochrony środowiska
przeprowadza taką ocenę przed wydaniem decyzji o warunkach prowadzenia działań.
Przepisy działu V rozdziału 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu
informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie
środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko stosuje się odpowiednio.
8. Decyzja o warunkach prowadzenia działań zastępująca zezwolenie, o którym
mowa w art. 56 ust. 1, wymaga uzgodnienia z Generalnym Dyrektorem Ochrony
Środowiska. Do uzgodnienia nie stosuje się przepisów art. 106 § 3, 5 i 6 ustawy z dnia
14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.
9. Decyzja o warunkach prowadzenia działań zastępująca zezwolenie, o którym
mowa w art. 56 ust. 2b, wymaga uzgodnienia z ministrem właściwym do spraw
środowiska. Do uzgodnienia nie stosuje się przepisów art. 106 § 3, 5 i 6 ustawy z dnia
14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.
10. Stroną postępowania w sprawie o wydanie decyzji o warunkach prowadzenia
działań jest wnioskodawca, właściciel wody, użytkownik obwodu rybackiego
i właściciele nieruchomości objętych działaniami, o których mowa w art. 118 ust. 1.
11. Jeżeli liczba stron postępowania o wydanie decyzji o warunkach
prowadzenia działań przekracza 20, stosuje się przepis art. 49 ustawy z dnia
14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.
12. Decyzję o warunkach prowadzenia działań wydaje regionalny dyrektor
ochrony środowiska.
13. W przypadku działań, o których mowa w art. 118 ust. 1, wykraczających
poza obszar jednego województwa decyzję o warunkach prowadzenia działań wydaje
regionalny dyrektor ochrony środowiska, na którego obszarze właściwości znajduje
się największa część terenu, na którym mają być prowadzone te działania,
w porozumieniu z właściwymi regionalnymi dyrektorami ochrony środowiska.

Art. 118b. Przepisów art. 118 i art. 118a nie stosuje się do:
1) działań przewidzianych do realizacji w ramach przedsięwzięć mogących
znacząco oddziaływać na środowisko, dla których przeprowadzono ocenę
oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w trakcie której uzgodniono
realizację przedsięwzięcia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska;
2) rozbiórki i modyfikacji tam bobrowych oraz zasypywania nor bobrów,
prowadzonych zgodnie z zezwoleniem, wydanym na podstawie art. 56 ust. 1, 2
lub 2b, lub zarządzeniem, wydanym na podstawie art. 56a;
3) (uchylony)
4) działań, o których mowa w art. 227 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo
wodne, obejmujących:
a) wykaszanie roślin z dna oraz brzegów śródlądowych wód
powierzchniowych w terminie od dnia 15 sierpnia do końca lutego,
b) usuwanie roślin pływających i korzeniących się w dnie śródlądowych wód
powierzchniowych w terminie od dnia 15 sierpnia do końca lutego, poza
obszarami Natura 2000, w których przedmiotem ochrony jest siedlisko
przyrodnicze nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników
(Ranunculion fluitantis), o którym mowa w przepisach wydanych na
podstawie art. 26,
c) usuwanie drzew, których obwód pnia nie przekracza wielkości, o której
mowa w art. 83f ust. 1 pkt 3, i krzewów, których wiek nie przekracza 10 lat,
porastających dno oraz brzegi śródlądowych wód powierzchniowych,
d) zasypywanie wyrw w brzegach i dnie śródlądowych wód
powierzchniowych oraz ich zabudowę biologiczną, realizowane w terminie
do 2 lat od momentu ich powstania,
e) udrażnianie śródlądowych wód powierzchniowych przez usuwanie zatorów
utrudniających swobodny przepływ wód,
f) remont lub konserwację stanowiących własność właściciela wody budowli
regulacyjnych oraz ubezpieczeń w obrębie tych budowli lub urządzeń
wodnych.
Art. 119. Zabrania się wznoszenia w pobliżu morza, jezior i innych zbiorników
wodnych, rzek i kanałów obiektów budowlanych uniemożliwiających lub
utrudniających ludziom i dziko występującym zwierzętom dostęp do wody, z
wyjątkiem obiektów służących turystyce wodnej, gospodarce wodnej lub rybackiej
oraz związanych z bezpieczeństwem powszechnym i obronnością kraju.

Art. 119a. 1. Zabrania się rozmnażania zwierząt uzyskanych w wyniku
krzyżowania i krzyżowania zwierząt, o których mowa w art. 49 pkt 1 lit. a i b
i w art. 120 ust. 1, oraz zwierząt łownych, ze zwierzętami z innych gatunków, a także
ze zwierzętami z form i odmian hodowlanych, bez zezwolenia Generalnego Dyrektora
Ochrony Środowiska.
2. Wniosek o wydanie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinien zawierać
odpowiednio:
1) imię, nazwisko i adres albo nazwę i siedzibę wnioskodawcy;
2) cel wykonania wnioskowanych działań;
3) nazwę gatunku lub gatunków, w języku łacińskim i polskim, jeżeli polska nazwa
istnieje, których będą dotyczyć działania;
4) liczbę osobników, których dotyczy wniosek;
5) określenie miejsca i czasu wykonania działań;
6) świadectwo pochodzenia;
7) opinię lub orzeczenie lekarsko-weterynaryjne powiatowego lekarza weterynarii
stwierdzające spełnienie przez wnioskodawcę warunków przetrzymywania
gatunków, odpowiadających ich potrzebom biologicznym.
3. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, zawiera:
1) imię, nazwisko i adres albo nazwę i siedzibę wnioskodawcy;
2) nazwę gatunku lub gatunków, w języku łacińskim i polskim, jeżeli polska nazwa
istnieje, których będą dotyczyć działania;
3) liczbę osobników, których dotyczy zezwolenie;
4) określenie miejsca i czasu oraz warunków wykonania działań, których dotyczy
zezwolenie;
5) określenie terminu złożenia informacji o wykorzystaniu zezwolenia.
4. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska:
1) odmawia wydania zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, jeżeli wnioskodawca
był skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo mające związek
z przewożeniem przez granicę państwa, przetrzymywaniem, prowadzeniem
hodowli, rozmnażaniem i sprzedażą na terenie kraju gatunków, o których mowa
w art. 49 pkt 1 lit. a i b i w art. 120 ust. 1, oraz zwierząt łownych, w okresie 3 lat
od dnia uprawomocnienia się wyroku;
2) może odmówić wydania zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, jeżeli
wnioskowana czynność stwarza zagrożenie dla rodzimych gatunków lub siedlisk
przyrodniczych.
5. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska cofa zezwolenie, o którym mowa
w ust. 1, jeżeli:
1) po wydaniu zezwolenia zostaną ujawnione okoliczności, o których mowa
w ust. 4, uzasadniające odmowę wydania zezwolenia;
2) zezwolenie zostało użyte niezgodnie z warunkami w nim zawartymi.
Art. 120. 1. Zabrania się wprowadzania do środowiska przyrodniczego oraz
przemieszczania w tym środowisku roślin, zwierząt lub grzybów gatunków obcych.
2. Zezwolenie na:
1) wwożenie z zagranicy gatunków obcych, które w przypadku uwolnienia do
środowiska przyrodniczego mogą zagrozić rodzimym gatunkom lub siedliskom
przyrodniczym, oraz jednocześnie na czynności, o których mowa w pkt 2,
w stosunku do tych okazów – wydaje Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska;
2) przetrzymywanie, hodowlę, rozmnażanie, oferowanie do sprzedaży i zbywanie
gatunków, o których mowa w pkt 1 – wydaje właściwy regionalny dyrektor
ochrony środowiska.
2a. (uchylony)
2b. Wniosek o wydanie zezwolenia, o którym mowa w ust. 2, powinien zawierać
odpowiednio:
1) imię, nazwisko i adres albo nazwę, siedzibę i adres wnioskodawcy;
2) cel wykonania wnioskowanych czynności;
3) opis czynności, której dotyczy wniosek;
4) nazwę gatunku lub gatunków, w języku łacińskim i polskim, jeżeli polska nazwa
istnieje, których będą dotyczyć czynności;
5) liczbę lub ilość osobników, których dotyczy wniosek, o ile jest to możliwe do
ustalenia;
6) określenie warunków, miejsca i czasu wykonania czynności;
7) świadectwo pochodzenia.
8) (uchylony)
2c. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 2, zawiera:
1) imię, nazwisko i adres albo nazwę i siedzibę wnioskodawcy;
2) nazwę gatunku lub gatunków, których będą dotyczyć czynności, w języku
łacińskim i polskim, jeżeli polska nazwa istnieje;
3) liczbę lub ilość osobników, których dotyczy zezwolenie, o ile jest to możliwe do
ustalenia;
4) opis czynności, na które wydaje się zezwolenie;
5) określenie warunków, miejsca i czasu wykonania czynności, których dotyczy
zezwolenie;
6) określenie terminu złożenia informacji o wykorzystaniu zezwolenia.
2d. Organ, o którym mowa w ust. 2:
1) odmawia wydania zezwolenia, o którym mowa w ust. 2, jeżeli wnioskodawca
był skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo mające związek
z przewożeniem przez granicę państwa, przetrzymywaniem, prowadzeniem
hodowli, rozmnażaniem i sprzedażą na terenie kraju roślin, zwierząt lub grzybów
gatunków obcych, w okresie 3 lat od dnia uprawomocnienia się wyroku;
2) może odmówić wydania zezwolenia, o którym mowa w ust. 2, jeżeli
wnioskowana czynność stwarza zagrożenie dla rodzimych gatunków lub siedlisk przyrodniczych.
2e. Organ, o którym mowa w ust. 2, cofa zezwolenie, o którym mowa w tym
przepisie, jeżeli:
1) po wydaniu zezwolenia zostaną ujawnione okoliczności, o których mowa
w ust. 2d, uzasadniające odmowę wydania zezwolenia;
2) zezwolenie zostało użyte niezgodnie z warunkami w nim zawartymi.
2f. Minister właściwy do spraw środowiska w porozumieniu z ministrem
właściwym do spraw rolnictwa określi, w drodze rozporządzenia, listę roślin, zwierząt
i grzybów gatunków obcych, które w przypadku uwolnienia do środowiska
przyrodniczego mogą zagrozić gatunkom rodzimym lub siedliskom przyrodniczym,
kierując się potrzebą zapewnienia ciągłości istnienia i ochrony różnorodności
rodzimych gatunków roślin, zwierząt lub grzybów.
2g. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska i regionalny dyrektor ochrony
środowiska dokonują kontroli spełniania warunków określonych w wydanych przez
siebie zezwoleniach. Do przeprowadzenia kontroli przepisy art. 56 ust. 7b–7i stosuje
się odpowiednio.
2h. Regionalny dyrektor ochrony środowiska do dnia 31 stycznia każdego roku
składa Generalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska raport o wydanych w roku
poprzednim zezwoleniach, o których mowa w ust. 2 pkt 2, zawierający informacje,
o których mowa w ust. 2c pkt 25, a także informację o wykorzystaniu zezwoleń oraz
wynikach kontroli spełniania warunków określonych w tych zezwoleniach.
3. Przepisów ust. 12h nie stosuje się w odniesieniu do:
1) organizmów morskich, na których prowadzenie chowu, hodowli, zarybiania,
wprowadzania lub przenoszenia, jest wymagane zezwolenie ministra właściwego
do spraw rybołówstwa, wydawane na podstawie art. 97 albo art. 99 ustawy z dnia
19 grudnia 2014 r. o rybołówstwie morskim (Dz. U. z 2019 r. poz. 586, 642 i
730);
2) gatunków obcych, na których wprowadzanie jest wymagane zezwolenie ministra
właściwego do spraw rybołówstwa, wydawane na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy
z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym.
4. Zakazu, o którym mowa w ust. 1, z wyjątkiem gatunków, które w przypadku
uwolnienia do środowiska przyrodniczego mogą zagrozić gatunkom rodzimym lub
siedliskom przyrodniczym, nie stosuje się do wprowadzania do środowiska
przyrodniczego i przemieszczania w tym środowisku roślin:
1) przy zakładaniu i utrzymywaniu terenów zieleni oraz zakładaniu i utrzymywaniu
zadrzewień poza lasami i obszarami objętymi formami ochrony przyrody;
2) wykorzystywanych w ramach racjonalnej gospodarki leśnej i rolnej.
Art. 123. 1. Regionalny dyrektor ochrony środowiska dokonuje kontroli
przestrzegania przepisów o ochronie przyrody w trakcie gospodarczego
wykorzystania zasobów i składników przyrody przez jednostki organizacyjne oraz
osoby prawne i fizyczne.
2. Czynności kontrolne są wykonywane przez osoby posiadające imienne
upoważnienie wydane przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska.
3. Upoważnienie, o którym mowa w ust. 2, zawiera wskazanie osoby
upoważnionej do wykonywania czynności, miejsca i zakresu kontroli oraz podstawy
prawnej do jej wykonywania.
4. Przed przystąpieniem do czynności kontrolnych osoba upoważniona do ich
wykonywania jest obowiązana okazać upoważnienie, o którym mowa w ust. 2.
5. Osoby upoważnione do wykonywania czynności kontrolnych mają prawo do:
1) wstępu na teren należący do podmiotu kontrolowanego;
2) żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z przedmiotem kontroli;
3) wglądu do dokumentów związanych z przedmiotem kontroli, sporządzania
z nich odpisów, wyciągów lub kopii oraz zabezpieczania tych dokumentów.
6. Osoba wykonująca czynności kontrolne sporządza z tych czynności protokół.
7. Protokół podpisuje osoba wykonująca czynności kontrolne oraz podmiot
kontrolowany.
8. W przypadku odmowy podpisania protokołu przez podmiot kontrolowany,
protokół podpisuje tylko osoba wykonująca czynności kontrolne, dokonując
w protokole stosownej adnotacji o odmowie podpisania protokołu przez podmiot
kontrolowany.
9. Wstęp oraz wykonywanie czynności kontrolnych następują w obecności
właściciela lub posiadacza nieruchomości.
Art. 126. 1. Skarb Państwa odpowiada za szkody wyrządzone przez:
1) żubry – w uprawach, płodach rolnych lub w gospodarstwie leśnym;
2) wilki – w pogłowiu zwierząt gospodarskich;
3) rysie – w pogłowiu zwierząt gospodarskich;
4) niedźwiedzie – w pasiekach, w pogłowiu zwierząt gospodarskich oraz
w uprawach rolnych;
5) bobry – w gospodarstwie rolnym, leśnym lub rybackim.
2. Odpowiedzialność, o której mowa w ust. 1, nie obejmuje utraconych korzyści.
3. Oględzin i szacowania szkód, o których mowa w ust. 1, a także ustalania
wysokości odszkodowania i jego wypłaty, dokonuje regionalny dyrektor ochrony
środowiska, a na obszarze parku narodowego dyrektor tego parku.
4. Właściciele lub użytkownicy gospodarstw rolnych i leśnych mogą
współdziałać z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska, a na obszarze parku
narodowego – z dyrektorem tego parku, w zakresie sposobów zabezpieczania upraw
i płodów rolnych, lasów oraz zwierząt gospodarskich przed szkodami powodowanymi
przez zwierzęta, o których mowa w ust. 1.
5. Współdziałanie, o którym mowa w ust. 4, może obejmować budowę urządzeń
lub wykonanie zabiegów zapobiegających szkodom, finansowane z budżetu
właściwego miejscowo dyrektora parku narodowego lub regionalnego dyrektora
ochrony środowiska, w ramach zawartych umów cywilnoprawnych.
6. Odszkodowanie nie przysługuje:
1) osobom, którym przydzielono grunty stanowiące własność Skarbu Państwa;
2) jeżeli poszkodowany:
a) nie dokonał sprzętu upraw lub płodów rolnych w ciągu 14 dni od
zakończenia zbiorów tego gatunku roślin w danym regionie,
b) nie wyraził zgody na budowę przez regionalnego dyrektora ochrony
środowiska lub dyrektora parku narodowego urządzeń lub wykonanie
zabiegów zapobiegających szkodom;
3) za szkody:
a) powstałe w mieniu Skarbu Państwa, z wyłączeniem mienia oddanego do
gospodarczego korzystania na podstawie Kodeksu cywilnego,
b) nieprzekraczające w ciągu roku wartości 100 kg żyta w przeliczeniu na
jeden hektar uprawy,
c) w uprawach rolnych założonych z naruszeniem powszechnie stosowanych
wymogów agrotechnicznych,
d) wyrządzone przez wilki, niedźwiedzie lub rysie w pogłowiu zwierząt
gospodarskich pozostawionych, w okresie od zachodu do wschodu słońca,
bez bezpośredniej opieki.
7. Szkody wyrządzone przez zwierzęta łowne, występujące w parkach
narodowych, strefach ochronnych zwierząt łownych oraz w rezerwatach przyrody
szacuje się oraz dokonuje wypłaty odszkodowań według zasad określonych
w rozdziale 9 ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie (Dz. U. z 2018
r. poz. 2033 oraz z 2019 r. poz. 125, 730 i 897).
8. Szacowanie szkód wyrządzonych przez zwierzęta łowne w strefie ochronnej
zwierząt łownych należy do zadań Służby Parku Narodowego, a w rezerwatach
przyrody – do sprawującego nadzór nad rezerwatem.
9. Odszkodowania za szkody spowodowane przez zwierzęta łowne w parku
narodowym oraz strefie ochronnej zwierząt łownych są pokrywane ze środków parku
narodowego, a za szkody spowodowane w rezerwatach przyrody – ze środków
regionalnej dyrekcji ochrony środowiska.
10. W sprawach spornych dotyczących wysokości odszkodowań za szkody
wyrządzone przez zwierzęta, o których mowa w ust. 1, orzekają sądy powszechne.
11. Minister właściwy do spraw środowiska w porozumieniu z ministrem
właściwym do spraw rolnictwa i ministrem właściwym do spraw rybołówstwa określi,
w drodze rozporządzenia, tryb postępowania przy szacowaniu szkód oraz sposób
wypłaty odszkodowań za szkody, o których mowa w ust. 1, a także wzory
dokumentów dotyczących szacowania szkód i wyliczania odszkodowań oraz terminy
zgłoszenia i szacowania szkody, kierując się potrzebą dokonywania oceny
rzeczywistej szkody oraz przyjęcia wysokości wyceny szkody według cen rynkowych.
12. Rada Ministrów może określić, w drodze rozporządzenia, inne niż
wymienione w ust. 1 gatunki zwierząt chronionych wyrządzających szkody, za które
odpowiada Skarb Państwa, kierując się potrzebą utrzymania ochrony gatunkowej
zwierząt zagrożonych wyginięciem i wyrządzających szkody w gospodarce
człowieka.
Art. 128. Kto:
1) bez dokumentu wymaganego na podstawie przepisów, o których mowa w art. 61
ust. 1, lub wbrew jego warunkom przewozi przez granicę Unii Europejskiej okaz
gatunku podlegającego ochronie na podstawie przepisów, o których mowa
w art. 61 ust. 1,
2) narusza przepisy prawa Unii Europejskiej dotyczące ochrony gatunków dziko
żyjących zwierząt i roślin w zakresie regulacji obrotu nimi poprzez:
a) nieprzedkładanie zgłoszenia importowego,
b) używanie okazów określonych gatunków w innym celu niż wskazany
w zezwoleniu importowym,
c) korzystanie w sposób nieuprawniony ze zwolnień od nakazów przy
dokonywaniu obrotu sztucznie rozmnożonymi roślinami,
d) oferowanie zbycia lub nabycia, nabywanie lub pozyskiwanie, używanie lub
wystawianie publicznie w celach zarobkowych, zbywanie,
przetrzymywanie lub przewożenie w celu zbycia okazów określonych
gatunków roślin lub zwierząt,
e) używanie zezwolenia albo świadectwa dla okazu innego niż ten, dla którego
było ono wydane,
f) składanie wniosku o wydanie zezwolenia importowego, eksportowego,
reeksportowego, lub świadectwa bez poinformowania o wcześniejszym
odrzuceniu wniosku
– podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Art. 128a. 1. Kto handluje okazami gatunku podlegającego ochronie na
podstawie przepisów, o których mowa w art. 61 ust. 1, w liczbie większej niż
nieznaczna, w takich warunkach lub w taki sposób, że ma to wpływ na zachowanie
właściwego stanu ochrony gatunku,
podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
2. Jeżeli sprawca czynu określonego w ust. 1 działa nieumyślnie,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
Art. 131. Kto:
1) prowadząc działalność gospodarczą w zakresie handlu zwierzętami gatunków
podlegających ochronie na podstawie przepisów, o których mowa w art. 61
ust. 1, nie posiada lub nie przekazuje odpowiedniej dokumentacji stwierdzającej
legalność pochodzenia zwierzęcia,
1a) chwyta lub zabija dziko występujące zwierzęta, o których mowa w art. 49 pkt 1
lit. a i b przy użyciu urządzeń, sposobów lub metod, o których mowa w art. 54,
2) bez zezwolenia lub wbrew jego warunkom utworzy lub prowadzi ogród
botaniczny, ogród zoologiczny lub ośrodek,
3) przeprowadzając likwidację ogrodu zoologicznego lub ośrodka nie zapewni
przebywającym tam zwierzętom warunków odpowiadających ich potrzebom
biologicznym,
4) narusza zakazy dotyczące zwierząt niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi,
o których mowa w art. 73 ust. 1,
4a) nie zachowując należytej ostrożności dopuszcza do ucieczki zwierzęcia
z gatunku, o którym mowa w art. 73 ust. 1 lub art. 120 ust. 2,
5) bez zezwolenia lub wbrew jego warunkom przenosi z ogrodu botanicznego lub
ogrodu zoologicznego do środowiska przyrodniczego rośliny lub zwierzęta
gatunków zagrożonych wyginięciem,
6) (uchylony)
7) stosuje środki chemiczne na drogach publicznych oraz ulicach i placach
w sposób znacząco szkodzący terenom zieleni lub zadrzewieniom,
8) prowadzi działania wymagające zgłoszenia, o którym mowa w art. 118 ust. 1,
bez dokonania tego zgłoszenia albo niezgodnie z decyzją o wyrażeniu sprzeciwu,
o której mowa w art. 118 ust. 6 pkt 1, albo bez uzyskania lub wbrew warunkom
decyzji o warunkach prowadzenia działań, o której mowa w art. 118 ust. 8,
w przypadku nałożenia obowiązku jej uzyskania,
9) wprowadza do środowiska przyrodniczego lub przemieszcza w tym środowisku
rośliny, zwierzęta lub grzyby gatunków obcych,
10) bez zezwolenia lub wbrew jego warunkom sprowadza do kraju, przetrzymuje,
prowadzi hodowlę, rozmnaża lub sprzedaje na terenie kraju rośliny, zwierzęta
lub grzyby gatunków obcych, które w przypadku uwolnienia do środowiska
przyrodniczego mogą zagrozić rodzimym gatunkom lub siedliskom
przyrodniczym,
11) nie powiadamia regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub wójta,
burmistrza albo prezydenta miasta o odkryciu kopalnych szczątków roślin lub
zwierząt,
12) wypala łąki, pastwiska, nieużytki, rowy, pasy przydrożne, szlaki kolejowe,
trzcinowiska lub szuwary,
13) wbrew przepisom art. 125 zabija zwierzęta, niszczy rośliny lub grzyby lub
niszczy siedliska roślin, zwierząt lub grzybów,
14) bez zezwolenia lub wbrew jego warunkom narusza zakazy w stosunku do roślin,
zwierząt lub grzybów objętych ochroną gatunkową
– podlega karze aresztu albo grzywny.

Art. 131a. 1. W razie ukarania za wykroczenie określone w art. 131 pkt 4 sąd
może orzec przepadek zwierząt niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi.
2. Zwierzęta, o których mowa w ust. 1, podlegają przekazaniu podmiotom
uprawnionym do ich utrzymywania, wyznaczonym przez regionalnego dyrektora
ochrony środowiska.
Art. 160. 1. Stosunki pracy z pracownikami, o których mowa w art. 159 ust. 3,
wygasają po upływie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy:
1) jeżeli przed upływem 2 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy nie zostaną im
zaproponowane nowe warunki pracy i płacy na dalszy okres zatrudnienia albo
2) w razie odmowy przyjęcia nowych warunków pracy i płacy, o których mowa
w pkt 1, w terminie nie późniejszym niż 2 tygodnie przed upływem 3 miesięcy
od dnia wejścia w życie ustawy.
2. Pracodawca jest obowiązany powiadomić, w formie pisemnej, pracownika
o terminie wygaśnięcia stosunku pracy i o skutkach nieprzyjęcia nowych warunków
pracy i płacy.
3. Wcześniejsze rozwiązanie stosunku pracy przez pracodawcę może nastąpić za
wypowiedzeniem.
4. Pracownicy, o których mowa w art. 159 ust. 3, zachowują uprawnienia
pracownicze wynikające z aktów, na podstawie których powstał ich stosunek pracy
przed dniem wejścia w życie ustawy, do dnia:
1) wymienionego w ust. 1 pkt 2 – jeżeli przyjęli proponowane warunki pracy
i płacy na dalszy okres zatrudnienia, albo
2) wygaśnięcia stosunku pracy, o którym mowa w ust. 1, albo
3) wypowiedzenia, o którym mowa w ust. 3.
5. W przypadku wygaśnięcia stosunku pracy, o którym mowa w ust. 1, lub
wypowiedzenia, o którym mowa w ust. 3, pracownikom przysługuje odprawa, o której
mowa w art. 8 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach
rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących
pracowników (Dz. U. z 2018 r. poz. 1969).