Uchwalenie: Ustawa z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze
Wejscie w życie: 1 stycznia 1983
Ostatnia Zmiana: 16 maja 2020
Prawo spółdzielcze
Art. 6. § 1. Osoby zamierzające założyć spółdzielnię (założyciele) uchwalają
statut spółdzielni, potwierdzając jego przyjęcie przez złożenie pod nim swoich
podpisów, oraz dokonują wyboru organów spółdzielni, których wybór należy
w myśl statutu do kompetencji walnego zgromadzenia, lub komisji organizacyjnej
w składzie co najmniej trzech osób.
§ 2. Liczba założycieli spółdzielni nie może być mniejsza od dziesięciu, jeżeli
założycielami są osoby fizyczne, i trzech, jeżeli założycielami są osoby prawne.
W spółdzielniach produkcji rolnej liczba założycieli – osób fizycznych nie może
być mniejsza od pięciu.
§ 2a. Osoby fizyczne oraz osoby prawne prowadzące gospodarstwo rolne
w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub prowadzące działalność rolniczą
w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej wyłącznie w celu organizowania
się:
1) w grupy producentów rolnych w rozumieniu ustawy z dnia 15 września
2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych
ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 1026),
2) we wstępnie uznane grupy producentów owoców i warzyw oraz uznane
organizacje producentów owoców i warzyw w rozumieniu ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu (Dz. U. z 2019 r. poz. 935)
– mogą założyć spółdzielnię, której liczba założycieli nie może być mniejsza od
pięciu.
§ 3. (uchylony)
§ 4. (uchylony)
§ 5. (uchylony)
§ 6. (uchylony)
Art. 18. § 1. Prawa i obowiązki wynikające z członkostwa w spółdzielni są
dla wszystkich członków równe.
§ 2. Członek spółdzielni ma prawo:
1) uczestniczenia w walnym zgromadzeniu lub zebraniu grupy członkowskiej;
2) wybierania i bycia wybieranym do organów spółdzielni;
3) otrzymania odpisu statutu i regulaminów, zaznajamiania się z uchwałami
organów spółdzielni, protokołami obrad organów spółdzielni, protokołami
lustracji, rocznymi sprawozdaniami finansowymi, umowami zawieranymi
przez spółdzielnię z osobami trzecimi, z zastrzeżeniem art. 8
1 ust. 1 ustawy
z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2018 r.
poz. 845 i 1230 oraz z 2019 r. poz. 1309);
4) żądania rozpatrzenia przez właściwe organy spółdzielni wniosków
dotyczących jej działalności;
5) udziału w nadwyżce bilansowej;
6) do świadczeń spółdzielni w zakresie jej statutowej działalności.
§ 3. Spółdzielnia może odmówić członkowi wglądu do umów zawieranych
z osobami trzecimi, jeżeli naruszałoby to prawa tych osób lub jeżeli istnieje
uzasadniona obawa, że członek wykorzysta pozyskane informacje w celach
sprzecznych z interesem spółdzielni i przez to wyrządzi spółdzielni znaczną
szkodę. Odmowa powinna być wyrażona na piśmie. Członek, któremu odmówiono
wglądu do umów zawieranych przez spółdzielnie z osobami trzecimi, może złożyć
wniosek do sądu rejestrowego o zobowiązanie spółdzielni do udostępnienia tych
umów. Wniosek należy złożyć w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia
członkowi pisemnej odmowy.
§ 4. Członkowi spółdzielni przysługują również inne prawa określone
w ustawie lub w statucie.
§ 5. Członek spółdzielni ma obowiązek:
1) przestrzegania przepisów prawa, postanowień statutu i opartych na nich
regulaminów;
2) dbania o dobro i rozwój spółdzielni oraz uczestniczenia w realizacji jej zadań
statutowych.
§ 6. Członek spółdzielni wykonuje również inne obowiązki określone
w ustawie lub w statucie.
§ 7. Przepisy ustawy, statut oraz umowy zawierane przez spółdzielnię z jej
członkami określają prawa i obowiązki członków wynikające ze stosunków
prawnych pochodnych od członkostwa w spółdzielni.
Art. 24. § 1. Spółdzielnia może rozwiązać stosunek członkostwa tylko przez
wykluczenie albo wykreślenie członka.
§ 2. Wykluczenie członka ze spółdzielni może nastąpić w wypadku, gdy
z jego winy umyślnej lub z powodu rażącego niedbalstwa dalsze pozostawanie w spółdzielni nie da się pogodzić z postanowieniami statutu spółdzielni lub
dobrymi obyczajami. Statut określa przyczyny wykluczenia.
§ 3. Członek niewykonujący obowiązków statutowych z przyczyn przez
niego niezawinionych może być wykreślony z rejestru członków spółdzielni. Statut
określa przyczyny wykreślenia.
§ 4. Wykluczenia albo wykreślenia może dokonać, stosownie do postanowień
statutu, rada nadzorcza albo walne zgromadzenie spółdzielni. Organ, do którego
kompetencji należy podejmowanie uchwał w sprawie wykluczenia albo wykreślenia, ma obowiązek wysłuchać wyjaśnień zainteresowanego członka spółdzielni.
§ 5. Organ, który podjął uchwałę w sprawie wykreślenia albo wykluczenia,
ma obowiązek zawiadomić członka na piśmie wraz z uzasadnieniem o wykreśleniu
albo wykluczeniu ze spółdzielni w terminie dwóch tygodni od dnia podjęcia
uchwały. Uzasadnienie powinno w szczególności przedstawiać motywy, którymi
kierował się organ spółdzielni uznając, że zachowanie członka wyczerpuje
przesłanki wykluczenia albo wykreślenia określone w statucie. Zawiadomienie
zwrócone z powodu niezgłoszenia przez członka zmiany podanego przez niego
adresu ma moc prawną doręczenia.
§ 6. Jeżeli organem właściwym w sprawie wykluczenia albo wykreślenia
członka ze spółdzielni jest, zgodnie z postanowieniami statutu, rada nadzorcza,
członek spółdzielni ma prawo:
1) odwołać się od uchwały o wykluczeniu albo wykreśleniu do walnego
zgromadzenia, w terminie określonym w statucie, albo
2) zaskarżyć uchwałę rady nadzorczej do sądu w terminie sześciu tygodni od
dnia doręczenia członkowi uchwały z uzasadnieniem; przepisy art. 42 stosuje
się odpowiednio.
§ 7. W wypadku bezskutecznego upływu terminu do rozpatrzenia odwołania
przez walne zgromadzenie, termin do zaskarżenia do sądu uchwały rady
nadzorczej, o którym mowa w § 6 pkt 2, biegnie od dnia, w którym odwołanie
powinno być najpóźniej rozpatrzone.
§ 8. W wypadku wniesienia do walnego zgromadzenia odwołania od uchwały
rady nadzorczej w sprawie wykluczenia albo wykreślenia członek spółdzielni ma
prawo być obecny przy rozpatrywaniu odwołania i popierać je. Do wniesienia odwołania i jego rozpatrzenia stosuje się postanowienia statutu o postępowaniu
wewnątrzspółdzielczym.
§ 9. Jeżeli statut nie przewiduje postępowania wewnątrzspółdzielczego,
termin do wniesienia odwołania, o którym mowa w § 6 pkt 1, wynosi miesiąc od
dnia doręczenia zawiadomienia o wykluczeniu albo wykreśleniu wraz z
uzasadnieniem. Odwołanie powinno być rozpatrzone na najbliższym walnym
zgromadzeniu, nie później jednak niż w ciągu dwunastu miesięcy od dnia
wniesienia odwołania. Odwołujący się członek spółdzielni powinien być
zawiadomiony o terminie walnego zgromadzenia co najmniej trzy tygodnie przed
tym terminem.
§ 10. Wykluczenie albo wykreślenie staje się skuteczne z chwilą:
1) bezskutecznego upływu terminu do zaskarżenia do sądu uchwały rady
nadzorczej, chyba że członek przed upływem tego terminu wniósł odwołanie
od uchwały rady do walnego zgromadzenia;
2) bezskutecznego upływu terminu do wniesienia do walnego zgromadzenia
odwołania od uchwały rady nadzorczej, jeżeli termin ten jest dłuższy od
terminu do zaskarżenia do sądu uchwały rady;
3) bezskutecznego upływu terminu do zaskarżenia do sądu uchwały walnego
zgromadzenia;
4) prawomocnego oddalenia przez sąd powództwa o uchylenie uchwały rady
nadzorczej albo walnego zgromadzenia.
Art. 35. § 1. Organami spółdzielni są:
1) walne zgromadzenie;
2) rada nadzorcza, zwana dalej „radą”;
3) zarząd;
4) w spółdzielniach, w których walne zgromadzenie jest zastąpione przez
zebranie przedstawicieli – zebrania grup członkowskich (art. 59).
§ 2. Wybory do organów spółdzielni, o których mowa w paragrafie
poprzedzającym, dokonywane są w głosowaniu tajnym spośród nieograniczonej
liczby kandydatów. Odwołanie członka organu następuje także w głosowaniu
tajnym.
§ 3. Statut może przewidywać powołanie także innych organów niż
wymienione w § 1, składających się z członków spółdzielni. W takim przypadku
statut określa zakres uprawnień tych organów oraz zasady wyboru i odwoływania
ich członków. Do zwoływania posiedzeń tych organów i warunków podejmowania
przez nie uchwał przepisy § 4144 stosuje się odpowiednio.
§ 4. Jeżeli statut nie stanowi inaczej, przy obliczaniu wymaganej większości
głosów dla podjęcia uchwały przez organ spółdzielni uwzględnia się tylko głosy
oddane za i przeciw uchwale.
§ 41. Członek rady nadzorczej lub członek zarządu mogą żądać zwołania
posiedzenia rady nadzorczej albo zarządu, podając proponowany porządek obrad,
lub podjęcia określonej uchwały na piśmie albo przy wykorzystaniu środków
bezpośredniego porozumiewania się na odległość.
§ 42. Jeżeli przewodniczący rady nadzorczej albo prezes zarządu nie zwoła
posiedzenia albo nie zarządzi głosowania na piśmie albo przy wykorzystaniu
środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość na dzień przypadający
w terminie tygodnia od dnia otrzymania żądania, wnioskodawca może
samodzielnie zwołać posiedzenie, podając jego datę i miejsce albo zarządzić
głosowanie na piśmie albo przy wykorzystaniu środków bezpośredniego
porozumiewania się na odległość.
§ 43. Uchwała organu może być podjęta, jeżeli wszyscy członkowie organu
zostali prawidłowo zawiadomieni o posiedzeniu organu albo głosowaniu na piśmie
albo przy wykorzystaniu środków bezpośredniego porozumiewania się na
odległość. Uchwała może być również wynikiem głosów częściowo oddanych na
posiedzeniu, częściowo na piśmie lub przy wykorzystaniu środków bezpośredniego
porozumiewania się na odległość.
§44. Przy obliczaniu kworum uwzględnia się członków organów
uczestniczących przez oddanie głosu na piśmie lub przy wykorzystaniu środków
bezpośredniego porozumiewania się na odległość.
§ 5. Szczegółowy tryb zwoływania posiedzeń organów, o których mowa w
§ 1 pkt 24 i § 3, oraz sposób i warunki podejmowania uchwał przez te organy
określa statut lub przewidziane w nim regulaminy tych organów.
Art. 36. § 1. Walne zgromadzenie jest najwyższym organem spółdzielni.
§ 2. Każdy członek ma jeden głos bez względu na ilość posiadanych udziałów.
Statut spółdzielni, której członkami mogą być wyłącznie osoby prawne, może
określać inną zasadę ustalania liczby głosów przysługujących członkom.
§ 3. Członek może uczestniczyć w walnym zgromadzeniu przez
pełnomocnika, jeżeli ustawa lub statut nie stanowią inaczej. Osoby prawne będące
członkami spółdzielni biorą udział w walnym zgromadzeniu przez ustanowionego
w tym celu pełnomocnika.
§ 4. Pełnomocnik nie może zastępować więcej niż jednego członka.
Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie pod rygorem nieważności
i dołączone do protokołu walnego zgromadzenia.
§ 5. Szczegółowy tryb zwoływania posiedzeń organów, o których mowa
w § 1 pkt 24 i § 3, oraz sposób i warunki podejmowania uchwał przez te organy
określa statut lub przewidziane w nim regulaminy tych organów.
§ 6. Pracownik spółdzielni może być pełnomocnikiem na walnym
zgromadzeniu, tylko jeżeli jest również członkiem spółdzielni zatrudnionym na
podstawie spółdzielczej umowy o pracę.
§ 7. Członek ma prawo korzystania na własny koszt z pomocy prawnej lub
pomocy eksperta. Osoby, z których pomocy korzysta członek, nie są uprawnione
do zabierania głosu.
§ 8. W walnym zgromadzeniu mają prawo uczestniczyć z głosem doradczym
przedstawiciele związku rewizyjnego, w którym spółdzielnia jest zrzeszona, oraz
przedstawiciele Krajowej Rady Spółdzielczej.
§ 9. Zarząd lub Rada Nadzorcza może zarządzić podjęcie określonej uchwały
przez walne zgromadzenie na piśmie albo przy wykorzystaniu środków
bezpośredniego porozumiewania się na odległość.
§ 10. Uchwała walnego zgromadzenia może być podjęta, jeżeli wszyscy
członkowie zostali zawiadomieni o głosowaniu na piśmie albo przy wykorzystaniu
środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość. Uchwała może być
również wynikiem głosów częściowo oddanych na piśmie lub przy wykorzystaniu
środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość.
§ 11. Przy obliczaniu kworum uwzględnia się członków uczestniczących
przez oddanie głosu na piśmie lub przy wykorzystaniu środków bezpośredniego
porozumiewania się na odległość.
§ 12. Głosowanie w trybie określonym w § 911 może być przeprowadzone
niezależnie od postanowień statutu spółdzielni.
§ 13. Rozwiązania, o których mowa w § 912, stosuje się w czasie
wprowadzenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, o których
mowa w ustawie z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń
i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239 i 1495 oraz z 2020 r.
poz. 284, 322, 374 i 567).
Art. 38. § 1. Do wyłącznej właściwości walnego zgromadzenia należy:
1) uchwalanie kierunków rozwoju działalności gospodarczej oraz społecznej
i kulturalnej;
2) rozpatrywanie sprawozdań rady, zatwierdzanie sprawozdań rocznych
i sprawozdań finansowych oraz podejmowanie uchwał co do wniosków
członków spółdzielni, rady lub zarządu w tych sprawach i udzielanie
absolutorium członkom zarządu;
3) rozpatrywanie wniosków wynikających z przedstawionego protokołu
polustracyjnego z działalności spółdzielni oraz podejmowanie uchwał w tym
zakresie;
4) podejmowanie uchwał w sprawie podziału nadwyżki bilansowej (dochodu
ogólnego) lub sposobu pokrycia strat;
5) podejmowanie uchwał w sprawie zbycia nieruchomości, zbycia zakładu lub
innej wyodrębnionej jednostki organizacyjnej;
6) podejmowanie uchwał w sprawie przystępowania do innych organizacji
gospodarczych oraz występowania z nich;
7) oznaczanie najwyższej sumy zobowiązań, jaką spółdzielnia może zaciągnąć;
8) podejmowanie uchwał w sprawie połączenia się spółdzielni, podziału
spółdzielni oraz likwidacji spółdzielni;
9) rozpatrywanie w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym odwołań od uchwał
rady;
10) uchwalanie zmian statutu;
11) podejmowanie uchwał w sprawie przystąpienia lub wystąpienia spółdzielni ze
związku oraz upoważnienie zarządu do podejmowania działań w tym
zakresie;
12) wybór delegatów na zjazd związku, w którym spółdzielnia jest zrzeszona.
§ 2. Statut może zastrzec do wyłącznej właściwości walnego zgromadzenia
podejmowanie uchwał również w innych sprawach.
Art. 42. § 1. Uchwały walnego zgromadzenia obowiązują wszystkich
członków spółdzielni oraz wszystkie jej organy.
§ 2. Uchwała sprzeczna z ustawą jest nieważna.
§ 3. Uchwała sprzeczna z postanowieniami statutu bądź dobrymi obyczajami
lub godząca w interesy spółdzielni albo mająca na celu pokrzywdzenie jej członka
może być zaskarżona do sądu.
§ 4. Każdy członek spółdzielni lub zarząd może wytoczyć powództwo
o uchylenie uchwały. Jednakże prawo zaskarżenia uchwały w sprawie wykluczenia
albo wykreślenia członka przysługuje wyłącznie członkowi wykluczonemu albo
wykreślonemu.
§ 5. Jeżeli zarząd wytacza powództwo, spółdzielnię reprezentuje
pełnomocnik ustanowiony przez radę nadzorczą, a spółdzielnię, w której nie
powołuje się rady nadzorczej, pełnomocnik ustanowiony przez walne
zgromadzenie. W wypadku nieustanowienia pełnomocnika sąd właściwy do
rozpoznania sprawy ustanawia kuratora dla spółdzielni.
§ 6. Powództwo o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia powinno być
wniesione w ciągu sześciu tygodni od dnia odbycia walnego zgromadzenia, jeżeli
zaś powództwo wnosi członek nieobecny na walnym zgromadzeniu na skutek jego
wadliwego zwołania – w ciągu sześciu tygodni od dnia powzięcia wiadomości
przez tego członka o uchwale, nie później jednak niż przed upływem roku od dnia
odbycia walnego zgromadzenia.
§ 7. Jeżeli ustawa lub statut wymagają zawiadomienia członka o uchwale,
termin sześciotygodniowy wskazany w § 6 biegnie od dnia tego zawiadomienia
dokonanego w sposób wskazany w statucie.
§ 8. Sąd może nie uwzględnić upływu terminu, o którym mowa w § 6, jeżeli
utrzymanie uchwały walnego zgromadzenia w mocy wywołałoby dla członka
szczególnie dotkliwe skutki, a opóźnienie w zaskarżeniu tej uchwały jest
usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami i nie jest nadmierne.
§ 9. Orzeczenie sądu ustalające nieistnienie albo nieważność uchwały
walnego zgromadzenia bądź uchylające uchwałę ma moc prawną względem
wszystkich członków spółdzielni oraz wszystkich jej organów.
Art. 46. § 1. Do zakresu działania rady należy:
1) uchwalanie planów gospodarczych i programów działalności społecznej
i kulturalnej;
2) nadzór i kontrola działalności spółdzielni poprzez:
a) badanie okresowych sprawozdań oraz sprawozdań finansowych,
b) dokonywanie okresowych ocen wykonania przez spółdzielnię jej zadań
gospodarczych, ze szczególnym uwzględnieniem przestrzegania przez
spółdzielnię praw jej członków,
c) przeprowadzanie kontroli nad sposobem załatwiania przez zarząd
wniosków organów spółdzielni i jej członków;
3) podejmowanie uchwał w sprawie nabycia i obciążenia nieruchomości oraz
nabycia zakładu lub innej jednostki organizacyjnej;
4) podejmowanie uchwał w sprawie przystępowania do organizacji społecznych
oraz występowania z nich;
5) zatwierdzanie struktury organizacyjnej spółdzielni;
6) rozpatrywanie skarg na działalność zarządu;
7) składanie walnemu zgromadzeniu sprawozdań zawierających
w szczególności wyniki kontroli i ocenę sprawozdań finansowych;
8) podejmowanie uchwał w sprawach czynności prawnych dokonywanych
między spółdzielnią a członkiem zarządu lub dokonywanych przez
spółdzielnię w interesie członka zarządu oraz reprezentowanie spółdzielni
przy tych czynnościach; do reprezentowania spółdzielni wystarczy dwóch
członków rady przez nią upoważnionych.
§ 2. Statut może zastrzec do zakresu działania rady jeszcze inne uprawnienia.
Statut może również przekazać do wyłącznej właściwości walnego zgromadzenia
podejmowanie uchwał we wszystkich lub niektórych sprawach wymienionych
w § 1 pkt 1, 3 oraz 5; w takim wypadku statut może przyjąć dla rady nazwę komisji
rewizyjnej.
§ 3. Statut może przewidywać wybór przez radę jej prezydium z zadaniem
organizowania pracy rady.
§ 4. W celu wykonania swoich zadań rada może żądać od zarządu, członków
i pracowników spółdzielni wszelkich sprawozdań i wyjaśnień, przeglądać księgi
i dokumenty oraz sprawdzać bezpośrednio stan majątku spółdzielni.

Art. 46a. W spółdzielni, o której mowa w art. 6 § 2a, oraz w spółdzielni
produkcji rolnej, w której liczba członków nie przekracza dziesięciu, nie powołuje
się rady, o ile statut nie stanowi inaczej. W tym przypadku kompetencje rady
wykonuje walne zgromadzenie członków. Art. 35 § 4144 stosuje się odpowiednio.
Przepisy art. 35 § 415 stosuje się odpowiednio.
Art. 91. § 1. Każda spółdzielnia obowiązana jest przynajmniej raz na trzy lata,
a w okresie pozostawania w stanie likwidacji corocznie, poddać się lustracyjnemu
badaniu legalności, gospodarności i rzetelności całości jej działania. Lustracja
obejmuje okres od poprzedniej lustracji.
§ 11. W spółdzielniach mieszkaniowych w okresie budowania przez nie
budynków mieszkalnych i rozliczania kosztów budowy tych budynków, a także
w spółdzielniach w stanie likwidacji, lustrację przeprowadza się corocznie.
§ 12. Jeżeli spółdzielnia mieszkaniowa nie podda się badaniu lustracyjnemu
przewidzianemu w § 1 i § 11, związek rewizyjny, w którym spółdzielnia jest
zrzeszona, lub Krajowa Rada Spółdzielcza przeprowadza z własnej inicjatywy
badanie lustracyjne działalności spółdzielni na jej koszt.
§ 2. Spółdzielnia może wystąpić w każdym czasie o przeprowadzenie
lustracji całości lub części jej działalności albo tylko określonych zagadnień.
Lustracja może być przeprowadzona na żądanie walnego zgromadzenia, rady lub
1/5 członków spółdzielni.
§ 21. Celem lustracji jest:
1) sprawdzenie przestrzegania przez spółdzielnię przepisów prawa
i postanowień statutu;
2) zbadanie przestrzegania przez spółdzielnię prowadzenia przez nią działalności
w interesie ogółu członków;
3) kontrola gospodarności, celowości i rzetelności realizacji przez spółdzielnię
jej celów ekonomicznych, socjalnych oraz kulturalnych;
4) wskazywanie członkom na nieprawidłowości w działalności organów
spółdzielni;
5) udzielanie organizacyjnej i instruktażowej pomocy w usuwaniu
stwierdzonych nieprawidłowości oraz w usprawnieniu działalności
spółdzielni.
§ 3. Lustrację przeprowadzają właściwe związki rewizyjne w spółdzielniach
w nich zrzeszonych. Spółdzielnie niezrzeszone zlecają odpłatne przeprowadzenie
lustracji wybranemu związkowi rewizyjnemu lub Krajowej Radzie Spółdzielczej.
§ 4. Lustratora wyznacza związek rewizyjny, w którym spółdzielnia jest
zrzeszona, lub Krajowa Rada Spółdzielcza. Obowiązki lustratora może pełnić
osoba, która uzyskała uprawnienia lustracyjne wydane przez Krajową Radę
Spółdzielczą. Kryteria kwalifikacyjne lustratorów oraz tryb przeprowadzania
lustracji określa Krajowa Rada Spółdzielcza.
§ 41. W przypadku badania lustracyjnego spółdzielni mieszkaniowych
lustratorem nie może być osoba będąca członkiem zarządu jakiejkolwiek
spółdzielni mieszkaniowej, prokurentem, likwidatorem, a także zatrudniony lub
świadczący usługi na rzecz jakiejkolwiek spółdzielni mieszkaniowej główny
księgowy, radca prawny lub adwokat. Zakaz ten stosuje się także do innych osób,
o ile podlegają członkowi zarządu, likwidatorowi lub głównemu księgowemu.
§ 5. Jeżeli działalność lustratora jest niezgodna z prawem, a także jeżeli
lustrator nie zachowuje w tajemnicy wiadomości o działalności spółdzielni
uzyskanych przy lustracji, Krajowa Rada Spółdzielcza z własnej inicjatywy lub na
wniosek związku rewizyjnego, w którym spółdzielnia jest zrzeszona, może go
pozbawić uprawnień lustratora. Zachowanie tajemnicy nie obowiązuje wobec
organów lustrowanej spółdzielni, związku rewizyjnego, który lustratora wyznaczył,
Krajowej Rady Spółdzielczej oraz organów wymiaru sprawiedliwości.
§ 6. Uchwała Krajowej Rady Spółdzielczej w sprawie pozbawienia
uprawnień lustratora jest ostateczną decyzją w rozumieniu przepisów Kodeksu
postępowania administracyjnego, który stosuje się odpowiednio.
Art. 93. § 1. Z czynności lustracyjnych lustrator sporządza protokół, który
składa radzie i zarządowi spółdzielni. Protokół sporządzony przez lustratora ma
moc dokumentu urzędowego.
§ 1a. Na podstawie protokołu z lustracji przeprowadzający ją związek
rewizyjny lub Krajowa Rada Spółdzielcza opracowuje wnioski polustracyjne oraz
przekazuje je zarządowi i radzie.
§ 1b. Zarząd obowiązany jest corocznie przekazywać podmiotowi
przeprowadzającemu lustrację i walnemu zgromadzeniu informację o realizacji
wniosków polustracyjnych.
§ 2. Zarząd obowiązany jest na żądanie członka spółdzielni udostępnić mu do
wglądu protokół lustracji oraz wnioski polustracyjne i informacje o ich realizacji.
§ 3. (uchylony)
§ 4. Wnioski z przeprowadzonej lustracji powinny być przedstawione przez
radę nadzorczą najbliższemu walnemu zgromadzeniu.

Art. 93a. § 1. Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania
i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa ma prawo żądania
informacji, danych i dokumentów, dotyczących organizacji i działalności
spółdzielni mieszkaniowych, niezbędnych do dokonywania oceny zgodności
z prawem i gospodarności działalności spółdzielni.
§ 2. W przypadku podejrzenia naruszenia prawa przez spółdzielnię
mieszkaniową minister właściwy do spraw budownictwa, planowania
i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa występuje do właściwego
związku rewizyjnego, w którym spółdzielnia jest zrzeszona, lub do Krajowej Rady
Spółdzielczej z wnioskiem o przeprowadzenie lustracji. Lustrację przeprowadza
się na koszt spółdzielni.
§ 3. Lustracja, o której mowa w § 2, może obejmować całość albo część
działalności spółdzielni albo tylko określone zagadnienia.
§ 4. Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania
i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa może wystąpić
z wnioskiem o lustrację danej spółdzielni nie częściej niż raz w roku.
§ 5. Lustrację, o której mowa w § 2, związek rewizyjny lub Krajowa Rada
Spółdzielcza wszczyna w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku ministra.
§ 6. Podmiot przeprowadzający lustrację obowiązany jest przesłać protokół
z czynności lustracyjnych ministrowi właściwemu do spraw budownictwa,
planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa.
§ 7. Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania
i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa może wykonywać
uprawnienia Krajowej Rady Spółdzielczej lub związku rewizyjnego wobec
spółdzielni mieszkaniowej określone w ustawie, z wyjątkiem określonych
w art. 114 i art. 115, jeżeli uprawnień tych nie wykonuje Krajowa Rada
Spółdzielcza lub związek rewizyjny.

Art. 93b. 1. W związku z przetwarzaniem przez ministra właściwego do
spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz
mieszkalnictwa danych osobowych uzyskanych w toku prowadzenia postępowań
na podstawie art. 93a prawo, o którym mowa w art. 15 ust. 1 lit. g rozporządzenia
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r.
w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych
osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia
dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz.
UE L 119 z 04.05.2016, str. 1, z późn. zm.), przysługuje w zakresie, w jakim nie
wpływa ono na ochronę praw i wolności osoby, od której dane pozyskano.
2. Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania
przestrzennego oraz mieszkalnictwa informuje o ograniczeniu, o którym mowa
w ust. 1, przy pierwszej czynności skierowanej do osoby, której dane dotyczą.
3. W przypadku gdy okres przechowywania danych osobowych, o których
mowa w ust. 1, nie wynika z przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1983 r.
o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2019 r. poz. 553, 730 i
2020), minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa przechowuje dane przez okres ustalony
zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 14 lipca
1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach.
4. Dane osobowe, o których mowa w ust. 1, podlegają zabezpieczeniom
zapobiegającym nadużyciom lub niezgodnemu z prawem dostępowi lub
przekazaniu polegającym co najmniej na:
1) dopuszczeniu do przetwarzania danych osobowych wyłącznie osób
posiadających pisemne upoważnienie wydane przez administratora danych;
2) pisemnym zobowiązaniu osób upoważnionych do przetwarzania danych
osobowych do zachowania ich w tajemnicy.

Art. 93c. Wystąpienie z żądaniem, o którym mowa w art. 18 ust. 1
rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia
27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku
z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich
danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie
danych), nie wpływa na przebieg i wynik postępowań, o których mowa w art. 93a.
Art. 108. § 1. Spółdzielnia może podzielić się na podstawie uchwały walnego
zgromadzenia podjętej zwykłą większością głosów w ten sposób, że z jej
wydzielonej części zostaje utworzona nowa spółdzielnia.
§ 2. Uchwała o podziale spółdzielni powinna zawierać:
1) oznaczenie dotychczasowej spółdzielni i powstającej w wyniku podziału;
2) listę członków lub określenie grup członków przechodzących do powstającej
spółdzielni;
3) zatwierdzenie sprawozdania finansowego spółdzielni i planu podziału
składników majątkowych oraz praw i zobowiązań;
4) datę podziału spółdzielni.

Art. 108a. § 1. Członkowie spółdzielni, których prawa i obowiązki
majątkowe są związane z wyodrębnioną organizacyjnie jednostką spółdzielni albo
z częścią majątku spółdzielni, która nadaje się do takiego wyodrębnienia, mogą na
podstawie uchwały podjętej większością głosów tych członków wystąpić do
zarządu spółdzielni z żądaniem zwołania walnego zgromadzenia w celu podjęcia
uchwały o podziale spółdzielni w ten sposób, że z tej jednostki organizacyjnej albo
części majątku zostanie utworzona nowa spółdzielnia. W zakresie reprezentacji
tych członków stosuje się odpowiednio przepisy o zakładaniu spółdzielni.
§ 2. Zarząd spółdzielni jest obowiązany niezwłocznie przygotować
dokumenty niezbędne do podjęcia przez walne zgromadzenie uchwały o podziale
oraz udostępnić je członkom żądającym podziału.
§ 3. Walne zgromadzenie może podjąć uchwałę odmawiającą podziału tylko
ze względu na ważne interesy gospodarcze dotychczasowej spółdzielni lub istotne
interesy jej członków.
§ 4. W razie podjęcia przez walne zgromadzenie uchwały odmawiającej
podziału spółdzielni albo uchwały o podziale naruszającej istotne interesy
członków występujących z żądaniem podziału, członkowie, którzy wystąpili
z takim żądaniem, mogą w terminie sześciu tygodni od dnia odbycia walnego
zgromadzenia wystąpić do sądu o wydanie orzeczenia zastępującego uchwałę
o podziale.
§ 5. Przepis § 4 stosuje się odpowiednio w razie nierozpatrzenia przez walne
zgromadzenie zgłoszonego przez członków żądania w terminie trzech miesięcy od
dnia jego doręczenia.
§ 6. W razie podjęcia przez walne zgromadzenie uchwały o podziale
niezawierającej wszystkich składników treści tej uchwały określonych
w art. 108 § 2, członkowie zgłaszający żądanie podziału mogą wystąpić do zarządu spółdzielni z żądaniem zwołania walnego zgromadzenia w celu podjęcia
uzupełniającej uchwały o podziale. Przepisy § 4 i 5 stosuje się odpowiednio.
§ 7. Przepisy § 26 stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy z żądaniem
podziału występuje organ spółdzielni powołany do reprezentowania członków,
których prawa i obowiązki majątkowe są związane z wyodrębnioną organizacyjnie
jednostką spółdzielni.
§ 8. Uchwała walnego zgromadzenia o podziale spółdzielni zawierająca
wszystkie składniki treści określone w art. 108 § 2 oraz prawomocne orzeczenie
sądu zastępujące taką uchwałę stanowią podstawę do dokonania stosownych
wpisów w rejestrze i w księdze wieczystej.

Art. 108b. § 1. Członkowie spółdzielni, których prawa i obowiązki
majątkowe są związane z wyodrębnioną organizacyjnie jednostką spółdzielni albo
z częścią majątku spółdzielni, która nadaje się do takiego wyodrębnienia, mogą
przyjąć uchwałę większością głosów tych członków, o podziale w spółdzielni w ten
sposób, że z tej jednostki organizacyjnej albo części majątku zostanie utworzona
nowa spółdzielnia. W zakresie reprezentacji tych członków stosuje się
odpowiednio przepisy o zakładaniu spółdzielni.
§ 2. Zarząd dotychczasowej spółdzielni jest obowiązany niezwłocznie, jednak
nie dłużej niż w ciągu 60 dni, przygotować dokumenty niezbędne do dokonania
podziału, o którym mowa w § 1, oraz udostępnić je członkom żądającym podziału.
§ 3. Walne zgromadzenie dotychczasowej spółdzielni nie później niż w ciągu
trzech miesięcy od dnia doręczenia zarządowi spółdzielni żądania zwołania
walnego zgromadzenia w celu podjęcia uchwały o podziale spółdzielni, o której
mowa w § 1, podejmuje uchwałę o podziale lub odmawiającą podziału. Uchwała
odmawiająca podziału spółdzielni może być podjęta tylko ze względu na ważne
interesy gospodarcze dotychczasowej spółdzielni lub istotne interesy jej członków.
§ 4. W razie niepodjęcia przez walne zgromadzenie dotychczasowej
spółdzielni, w terminie określonym w § 3, uchwały o podziale spółdzielni, lub
w razie podjęcia uchwały odmawiającej podziału, reprezentanci członków, którzy
podjęli uchwałę, o której mowa w § 1, mogą w terminie sześciu tygodni od dnia
odbycia walnego zgromadzenia, wystąpić do sądu o wydanie orzeczenia
zastępującego uchwałę walnego zgromadzenia, o której mowa w § 3.
§ 5. Uchwała walnego zgromadzenia o podziale spółdzielni spełniająca
wymagania określone w art. 108 § 2 lub prawomocne orzeczenie sądu zastępujące
taką uchwałę stanowią podstawę do dokonania wpisów do Krajowego Rejestru
Sądowego i do księgi wieczystej.
§ 6. Koszty postępowania sądowego o wydanie orzeczenia, o którym mowa
w § 4, ponoszą solidarnie członkowie wnoszący o podział spółdzielni oraz
dotychczasowa spółdzielnia.
Art. 125. § 1. Należności przypadające od spółdzielni zaspokaja się
w następującej kolejności:
1) koszty prowadzenia likwidacji;
2) należności ze stosunku pracy i należności, którym przepisy prawa przyznają
taką samą ochronę jak należnościom ze stosunku pracy, oraz odszkodowanie
z tytułu uszkodzenia ciała, wywołania rozstroju zdrowia lub pozbawienia
życia, w tym również odszkodowanie z tytułu wypadków przy pracy i chorób
zawodowych, należności Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z tytułu
finansowania z funduszu gwarancyjnego banków przymusowej
restrukturyzacji, o którym mowa w art. 272 ust. 3 i 4 ustawy z dnia
10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie
gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (Dz. U. z 2019
r. poz. 795, z późn. zm.), oraz wsparcia, o którym mowa w art. 112 ust. 1
i 3 tej ustawy;
3) podatki i inne należności, do których stosuje się przepisy o zobowiązaniach
podatkowych, oraz należności z tytułu kredytów bankowych;
4) inne należności.
§ 2. O ile należności nie są jeszcze wymagalne lub są sporne, kwoty potrzebne
na ich pokrycie powinny być złożone do depozytu sądowego.
§ 3. Z kwot pozostałych po spłaceniu wszystkich należności i po złożeniu do
depozytu sądowego sum całkowicie zabezpieczających należności sporne lub
niewymagalne dokonuje się stosunkowej wypłaty udziałów. Wypłaty tej nie można
jednak dokonać przed upływem sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia wzywającego
wierzycieli.
§ 4. Wierzyciele, którzy zgłosili wierzytelności po upływie tego terminu,
mogą ich dochodzić z nierozdzielonego jeszcze majątku spółdzielni.
§ 5. Pozostały majątek zostaje przeznaczony na cele określone w uchwale
ostatniego walnego zgromadzenia.
§ 5a. Jeżeli zgodnie z uchwałą, o której mowa w § 5, pozostały majątek ma
być w całości lub części podzielony między członków, w podziale tym uwzględnia
się byłych członków, którym do chwili przejścia albo postawienia spółdzielni
w stan likwidacji nie wypłacono wszystkich udziałów.
§ 5b. Przepisu § 5a nie stosuje się do spółdzielni mieszkaniowych.
§ 6. Jeżeli uchwała walnego zgromadzenia nie zawiera stosownego
wskazania, likwidator przekazuje pozostały majątek nieodpłatnie na cele
spółdzielcze lub społeczne.
Art. 240. § 1. Spółdzielnie mogą zakładać związki rewizyjne i przystępować
do takich związków. Liczba założycieli związku rewizyjnego nie może być
mniejsza niż dziesięć.
§ 2. Celem związku rewizyjnego jest zapewnienie zrzeszonym w nim
spółdzielniom pomocy w ich działalności statutowej.
§ 3. Do zadań związku rewizyjnego należy:
1) przeprowadzanie lustracji zrzeszonych spółdzielni;
2) prowadzenie na rzecz zrzeszonych spółdzielni działalności instruktażowej,
doradczej, kulturalno-oświatowej, szkoleniowej i wydawniczej;
3) reprezentowanie interesów zrzeszonych spółdzielni wobec organów
administracji państwowej i organów samorządu terytorialnego;
4) reprezentowanie zrzeszonych spółdzielni za granicą;
5) inicjowanie i rozwijanie współpracy między spółdzielniami oraz
współdziałanie z placówkami naukowo-badawczymi;
6) wykonywanie innych zadań przewidzianych w niniejszej ustawie oraz
statucie.
§ 4. Związek rewizyjny nabywa osobowość prawną z chwilą wpisania do
Krajowego Rejestru Sądowego i działa na podstawie niniejszej ustawy oraz statutu,
który powinien w szczególności określać:
1) nazwę i siedzibę związku;
2) cel i przedmiot działania związku;
3) zasady i tryb przyjmowania, wykreślania, wykluczania członków oraz
wypowiadania członkostwa;
4) zasady i tryb wyboru organów związku oraz ich zadania i kompetencje;
5) zasady i tryb wyznaczania lustratorów.
§ 5. Statut związku nie może zastrzegać dla organów związku uprawnień
stanowiących i nadzorczych wobec zrzeszonych spółdzielni, z wyjątkiem
określonych w niniejszej ustawie.

Art. 240a. (uchylony).
Art. 259. § 1. Naczelnym organem samorządu spółdzielczego jest Krajowa
Rada Spółdzielcza.
§ 2. Do zadań Rady należy:
1) reprezentowanie polskiego ruchu spółdzielczego w kraju i za granicą;
2) współdziałanie z naczelnymi organami państwowymi w sprawach
dotyczących ruchu spółdzielczego;
3) inicjowanie i opiniowanie aktów prawnych dotyczących spółdzielczości
i mających dla niej istotne znaczenie;
4) badanie i ocena form, warunków, kierunków oraz wyników działalności ruchu
spółdzielczego i przedstawianie informacji i wniosków naczelnym organom
państwowym;
5) organizowanie działalności naukowo-badawczej, szkoleniowej
i informacyjnej, propagowanie działalności kulturalno-oświatowej członków,
podejmowanie inicjatyw związanych z rozwojem ruchu spółdzielczego
w Rzeczypospolitej Polskiej, w tym rozwoju spółdzielczości uczniowskiej,
oraz kształtowanie sprzyjających warunków dla rozwoju ruchu
spółdzielczego;
6) inicjowanie i rozwijanie współpracy międzyspółdzielczej i szerzenie idei
spółdzielczego współdziałania;
7) organizowanie postępowania rozjemczego w sporach między organizacjami
spółdzielczymi;
8) współdziałanie ze związkami rewizyjnymi w realizacji zadań wynikających
z niniejszej ustawy;
9) wykonywanie innych zadań przewidzianych w niniejszej ustawie i innych
ustawach oraz zleconych przez Kongres.
§ 3. Krajowa Rada Spółdzielcza wykonuje przewidziane w ustawie funkcje
związku rewizyjnego w stosunku do spółdzielni niezrzeszonych w takim związku.

Art. 259a. § 1. Krajowa Rada Spółdzielcza posiada osobowość prawną.
§ 2. Krajowa Rada Spółdzielcza działa na podstawie statutu, który określa
szczegółowe zasady i tryb jej działania.
§ 3. Statut i jego zmiany stają się skuteczne po stwierdzeniu przez Sąd
Wojewódzki6) w Warszawie w postępowaniu nieprocesowym ich zgodności
z prawem. W razie stwierdzenia niezgodności Sąd wyznaczy Radzie termin do
usunięcia lub zmiany postanowień niezgodnych z prawem.
§ 4. Statut podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej
Polskiej „Monitor Polski”.
§ 5. W pracach organów Rady mogą uczestniczyć z głosem doradczym
przedstawiciele naczelnych organów administracji państwowej oraz
przedstawiciele związków rewizyjnych.