Wyrok z 5 marca 2026, sygn. I ACa 937/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 marca 2026 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSA Grzegorz Krężołek

Protokolant: Julia Grabowska

po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2026r. w Krakowie

na rozprawie

sprawy z powództwa M. M.i J. M.

przeciwko (...) S.A. z siedzibą w P.

o ustalenie i zapłatę

na skutek apelacji obu stron

od wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 7 grudnia 2022r.,

sygn. akt : I C 606/20

w częściowym uwzględnieniu apelacji powodów

1. zmienia zaskarżony wyrok, nadając mu treść:

„I. ustala nieistnienie pomiędzy stronami stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu hipotecznego nr (...), zawartej w dniu
23 czerwca 2008r pomiędzy powodami i (...) S.A.
z siedzibą w P.,

II. zasądza od strony pozwanej (...) S.A. z siedzibą
w P. na rzecz powodów M. M. i J. M. łącznie kwoty: 70 970, 11zł /siedemdziesiąt tysięcy dziewięćset siedemdziesiąt złotych jedenaście groszy/ oraz 2054,32 CHF /dwa tysiące pięćdziesiąt cztery franki szwajcarskie jedenaście centymów/ z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 25 lipca 2020r do dnia zapłaty,

III. w pozostałym zakresie powództwo oddala,

IV. zasądza od strony pozwanej (...) S.A. z siedzibą
w P. na rzecz powodów M. M. i J. M. łącznie kwotę 7 917zł /siedem tysięcy dziewięćset siedemnaście złotych/ z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia , którym je zasądzono do dnia zapłaty, tytułem kosztów procesu ;

V. nakazuje ściągnąć od strony pozwanej (...) S.A.
z siedzibą w P. na rzecz Skarbu państwa – Sądu Okręgowego
w Nowym Sączu kwotę 1211,67 zł /tysiąc dwieście jedenaście złotych sześćdziesiąt siedem groszy/, tytułem wydatków związanych
z postępowaniem wyłożonych tymczasowo ze środków budżetowych”,

2. oddala apelację powodów w pozostałej części, a apelację strony pozwanej w całości,

3. zasądza od strony pozwanej (...) S.A. z siedzibą
w P. na rzecz powodów M. M. i J. M. łącznie kwotę 4050 zł /cztery tysiące pięćdziesiąt złotych/ z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty, tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt I ACa 937/23

UZASADNIENIE

Na wstępie należy wskazać , iż zgodnie z treścią art. 327 ¹ § 2 kpc w zw. z art. 391 §1kpc., pisemne motywy rozstrzygnięcia mają zachowywać zwięzłość.

Odwołując się do tej reguły, Sąd Apelacyjny, uzasadniając wydany wyrok, przedstawi tylko kluczowe elementy faktyczne oraz dotyczące oceny prawnej roszczeń ustalającego i pieniężnego powodów poddanego pod osąd Sądów obu instancji, które zdecydowały o jej treści.

Uwzględniając w części - zgłoszone jako ewentualne - przez powodów M. i J. M. - roszczenie pieniężne obejmujące zwrot kwoty złotówkowej odpowiadającej różnicy / nadpłaty / pomiędzy kwotami , które powinni zwrócić (...) S.A. z siedzibą w P. w wykonaniu umowy kredytu nr (...) , zawartej w dniu 23 czerwca 2008r z jego poprzednikiem prawnym strony pozwanej , a które rzeczywiście świadczyli , oddalając zgłoszone przez nich jako główne roszczenia ustalające oraz o zapłatę

w warunkach , gdy:

strona przeciwna domagała się oddalenia powództwa w całości , wobec braku niedozwolonego charakteru kwestionowanych przez kredytodawców postanowień umownych , przy wypełnieniu przez bank obowiązków informacyjnych w odniesieniu do ryzyka walutowego jakim będą obciążeni po zawarciu umowy , a wobec tego brakiem podstaw do zwrotu przez bank jakichkolwiek kwot pieniężnych

Sąd Okręgowy w Nowym Sączu , wyrokiem z dnia 7 grudnia 2022r:

- zasądził od strony pozwanej (...) Spółki Akcyjnej w P. na rzecz powodów J. M. i M. M. łącznie kwotę 79.244 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 22 kwietnia 2020 roku do dnia zapłaty , tytułem różnicy pomiędzy kwotami należnymi od powodów , a spłaconymi za okres od 5 lipca 2010r. do 4 lutego 2020r. [pkt I ] ;

- oddalił powództwo w pozostałym zakresie[ pkt II] ;

- zasądził od strony pozwanej (...) Spółki Akcyjnej w P. i powodów J. M. i M. M. łącznie , na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Nowym Sączu kwoty po 144 zł , tytułem zwrotu wydatków sądowych na koszt opinii [ pkt III] ;

- zasądził od strony pozwanej (...) Spółki Akcyjnej w P. na rzecz powodów J. M. i M. M. kwotę 3.700 zł , tytułem zwrotu części kosztów sądowych , w tym kwotą 2.700 zł, tytułem zwrotu części kosztów zastępstwa procesowego [pkt IV] ;

-zasądził od J. M. i M. M. łącznie na rzecz strony pozwanej (...) Spółki Akcyjnej w P. kwotę 2.700 zł., tytułem zwrotu części kosztów zastępstwa procesowego [ pkt V] oraz

-oddalił żądanie zasądzenia kosztów zastępstwa w pozostałym zakresie[ pkt VI sentencji wyroku].

Sąd I instancji ustalił następujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia :

M. i J. M. złożyli u poprzednika prawnego strony pozwanej – (...) S.A. z siedzibą w P. , w dniu 12 maja 2008 r. , wniosek o udzielenie kredytu hipotecznego w wysokości 163.200 CHF na 360 miesięcy kredytowania z oprocentowaniem zmiennym ,ratą równą , wyplata jednorazową - na zakup i remont nieruchomości w W. , wskazując złotową wartość nieruchomości na 163.200 zł .

Obydwoje mieli wykształcenie wyższe. Powódka była zatrudniona w(...) W. od 1988r. i zarabiała ok.3.503 zł miesięcznie , a powód w Urzędzie Miasta i Gminy i zarabiał ok. 2.592 zł miesięcznie .

Składając wniosek o kredyt , złożyli oświadczenia, iż :

po zapoznaniu się z przedstawionymi przez bank: warunkami udzielania kredytu mieszkaniowego zarówno w złotych jak i w walucie szwajcarskiej i symulacjami wysokości rat zarówno w złotych jak i w walucie obcej , są świadomi ryzyka kursowego związanego z zaciągnięciem kredytu w walucie obcej , mogącego mieć wpływ na wysokość raty kredytu, w okresie kredytowania i decydują się na zaciągnięcie kredytu w walucie CHF oraz

oświadczyli , że zostali poinformowani przez bank o ryzyku związanym z oprocentowaniem kredytu mieszkaniowego zmienną stopą procentową oraz są świadomi ponoszenia tego ryzyka , w przypadku zaciągnięcia kredytu oprocentowanego zmienną stopą procentową.

Powodowie razem uczestniczyli we wszystkich spotkaniach, dotyczących kredytu .

Chcieli zakupić mieszkanie, dokonać jego remontu i kupić wyposażenie. Sprawdzali możliwości gdzie można uzyskać taki kredyt , biorąc pod uwagę ich zarobki ; doradca zrobił analizę w kilku bankach . Nie mieli zdolności kredytowej , by otrzymać kredyt w złotówkach .

Doradca, z którego pomocy korzystali, wskazał im kredyt we frankach , a pracownicy kredytodawcy mówili jedynie o korzyściach z zaciągnięcia kredytu waloryzowanego walutą szwajcarską.

W banku, przed podpisaniem umowy , były dwa spotkania poświęcone temu jak wysokie będą raty i na jaki okres kredyt będzie zaciągnięty. Nie było możliwości zmiany postanowień umowy przygotowanej przez kredytodawcę.

Powodowie nie mieli możliwości zabrania projektu umowy do domu, by się z nią zapoznać.

W momencie podpisania umowy , jako kapitał, była wskazana kwota 81.000 CHF .Oni potrzebowali kwoty złotówkowej w wysokości 16.000 zł . Powodom zależało na złotówkach, kapitał miał być przelany dla sprzedawcy nieruchomości. Nie analizowali w banku szczegółowo umowy , tylko jej najważniejsze punkty.

Pracownicy banku wymagali aby wszystkie dokumenty podpisać , co było warunkiem zawarcia umowy.

Dnia 23 czerwca 2008r., powodowie podpisali umowę zawarły umowę , na mocy której poprzednik prawny strony pozwanej udzielił im kredytu hipotecznego w kwocie 81.000 CHF , wypłaconej jednorazowo w dniu 23 września 2008r. , na 336 miesięcy , z terminem spłaty do 4 lipca 2036 r , marżą 1% ,zawartą w oprocentowaniu 3,86% . Oprocentowanie kredytu było zmienne.
Do niej dołączono warunki ,także podpisane przez strony , w których wskazano definicje pojęć oraz ,że kwota kredytu będzie wypłacona kredytobiorcy jednorazowo lub w transzach zgodnie z zapisami pkt. 2 Tabel oraz harmonogramem wypłat , stanowiącym Załącznik nr(...) do umowy.

Spłata kredytu miała następować poprzez obciążania na rzecz banku rachunku bankowego kredytobiorcy, kwotą w złotych , stanowiącą równowartość bieżącej raty w walucie szwajcarskiej , zadłużenia przeterminowanego i innych należności kredytodawcy, obliczonych przy zastosowaniu kursu sprzedaży franka szwajcarskiego, opublikowanego w „Tabeli kursów dla kredytów mieszkaniowych i konsolidacyjnych obowiązującego w banku , na dwa dni robocze przed terminem każdej spłaty kredytu.

Kredytobiorcy mogli, po dokonaniu wypłaty kredytu, złożyć wniosek o dokonanie zamiany jego waluty z franka na inną wg. warunków , wskazanych w § 7 umowy .

W § 14 pkt 6 warunków , kredytobiorcy oświadczali , iż są świadomi dodatkowego ryzyka, jakie ponoszą w związku z zaciągnięciem kredytu w walucie obcej (ryzyko kursowe) oraz, iż w przypadku niekorzystnej zmiany kursu waluty, w jakiej został udzielony kredyt, zarówno kwota w złotych stanowiąca równowartość kwoty kredytu w walucie obcej, jak i kwota w złotych , stanowiąca równowartość raty w walucie, ulegną zwiększeniu.

Powodowie zlecili wypłatę kapitału w dniu 23 czerwca 2008r. na rzecz sprzedawcy nieruchomości do kwoty 105.000 zł , a reszta- 52.455,42 zł miała być przelana na konto powodów.

Strony w dniu 4 listopada 2011r. zawarły dodatkowe porozumienie dotyczące warunków spłaty kredytu [ które nie jest doniosłe dla oceny roszczeń objętych sporem – uwaga S.A. ].

Z dalszej części ustaleń wynika , iż :

M. i J. M. do marca 2020 r w wykonaniu umowy spłacili , poza kwotą złotówkową 198.772,92 zł; także 7 324,85 CHF, która została zaliczona przez bank w sposób przez siebie określony na poszczególne składowe zobowiązania kredytobiorców.

W dniu 3 kwietnia 2020 r. złożyli u strony pozwanej reklamację , domagając się zwrotu nienależnie pobranych od nich środków w związku z nieważnością umowy w świetle przepisów prawa w kwocie 198.772,92 zł; lub w sumie odpowiadającej nienależnie pobranym od nich rat kapitałowo – odsetkowych, w wyższej niż należna wysokości, w okresie od dnia 6 kwietnia 2010r do dnia 4 lutego 2020r. Tę nadpłatę określili na sumę 80.350,81 zł.

Bank zaprzeczył zasadności argumentów reklamacyjnych kredytobiorców.

Podczas postępowania rozpoznawczego ,Sąd I instancji przeprowadził dowód z opinii biegłego zakresu rachunkowości i finansów , której przedmiotem było określenie wysokości świadczeń zwrotnych powodów , które byli zobowiązani spłacić w okresie pomiędzy 5 lipca 2010r i 4 lutego 2020r.

Wynikało z jej wniosków , iż:

suma spłat dokonanych przez małżonków M. w tym okresie wyniosła łącznie 172.571,09 zł. , w tym raty spłaty kapitału kredytu 158.633,62 zł. oraz odsetek 13.937,47 zł. Różnica pomiędzy należnościami na rzecz banku, bez dokonania waloryzacji w sposób opisany w umowie i po jej dokonaniu zamyka się wielkością 79.244,07zł [i tę różnicę – bez groszy – Sąd I instancji zasądził powodom , w częściowym uwzględnieniu roszczenia pieniężnego poddanego pod osąd w sprawie .- uwaga redakcyjna S.A.]

Ocenę prawną roszczeń powodów , które jedynie we wskazanej wyżej części uznał za usprawiedliwione , Sąd I instancji oparł na stwierdzeniach i wnioskach [ formułując je , podobnie z resztą, jak przy powoływaniu elementów stanu faktycznego, w sposób niejasny, niespójny i utrudniający lekturę uzasadnienia] , które zważywszy na konieczność zachowania zwięzłości wypowiedzi motywacyjnej Sądu Odwoławczego , można podsumować w następujący sposób :

a/ sformułowane przez powodów roszczenie ustalające jest bezzasadne.

Nie została przy zawieraniu umowy z dnia 23 czerwca 2008r. naruszona zasada swobody umów, w takim zakresie aby ocenić ją jako nieważną w całości.

Powodowie mieli pewne doświadczenie , przydatne przy ocenie postanowień , a także dostęp do informacji o kursach walut.

Jak uznaje Sąd I instancji, fakty ustalone w sprawie pozwalają na wniosek zgodnie z którym , nie byli konsumentami , którzy postępowali , przed nawiązaniem relacji umownej z bankiem , dostatecznie starannie punktu widzenia zabezpieczenia swoich interesów . Tym bardziej ,że zobowiązanie kredytowe miało być zaciągnięte na wiele lat, w i w tym czasie ryzyko walutowe było nieograniczone,

b/ umowa z dnia 23 czerwca 2008r nie była sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, w tym znaczeniu, iż wykorzystanie przez bank dominującej pozycji po jego stronie miało nasilenie złej woli i naruszało prawa powodów i jako konsumentów niezgodnie z tymi zasadami .

Sąd nie podzielił stanowiska kredytobiorców zgodnie z którym , strona pozwana mogła jednostronnie wpływać na wysokość zobowiązania , gdyż wzrost kursu waluty CHF w stosunku do złotówki nie jest okolicznością zależną od banku , lecz niezależną od obu stron sporu.

Z podanych przyczyn stanął na stanowisku , iż roszczenie ustalające , jako nieuzasadnione, , podlega oddaleniu,

c/ oceniając jako usprawiedliwione w części roszczenie pieniężne , Sąd I instancji wskazał , że :

- bank jako podmiot wyspecjalizowany w usługach bankowych , ukształtował sytuację powodów w sposób niekorzystny, obciążając ich - jako konsumentów- nieograniczonym ryzykiem zmiany kursu waluty, a w konsekwencji zwiększenia przeliczenia kredytu w walucie do spłaty , bez zapewnienia możliwości ograniczenia tego ryzyka.

Jednoczenie nie poinformował kredytobiorców , iż na podstawie umowy –ponoszą nieograniczone ryzyko walutowe i nie mają możliwości przeciwdziałania takiej sytuacji.

Stąd - w tym znaczeniu - jak argumentuje Sąd ,klauzula przeliczeniowa , zawarta w umowie w par. 2; ust.2,i 4 , par. 6 ust. 1 , zd. pierwsze, i w par. 8 zdanie 1 , ma charakter abuzywny w stosunku do małżonków M. , w rozumieniu art. 385 ¹ par. 1 k c, ponieważ kształtuje ich obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami , rażąco naruszając ich interesy.

Klauzula ta nie była , wbrew twierdzeniom strony pozwanej - uzgodniona indywidualnie , gdyż w kształcie jednakowym przypisana jest do wzorca umowy ,jako postanowienie nie podlegające negocjacji , a jednocześnie powoduje niejednoznaczność świadczenia podlegającego spłacie w trakcie realizacji umowy , co wynika z faktu , iż powodowie otrzymali mniejszą kwotę , niż wynikało z dyspozycji wypłaty . Zupełnie nie wykazane w sprawie jest twierdzenie banku ,że kredytobiorcom przedstawiono zakres i poziom ryzyka walutowego lub, że mogli proponować inne rozliczenie.

Strona pozwana nie zawarła w umowie żadnego mechanizmu , który korygowałby nadmierne ryzyko konsumentów w stosunku do korzyści , jakie odnosili – jako ekwiwalent tegoż ryzyka w tym typie umowy , co jest niezgodne z dobrymi obyczajami i narusza rażąco ich interesy,

d/ postanowienia umowy- jak dalej pisze- in extenso - Sąd I instancji – „ w zakresie przeliczenia – jako wyrazu ryzyka walutowego nie wiążą powodów , jako konsumentów w rozumieniu art. 385 par. 1 kc , natomiast strony są związane umową w pozostałym zakresie , gdyż brak tego związania byłby naruszeniem zasad współżycia społecznego niejako „ w drugą stronę” , co także jest nieakceptowalne”.

Nie stanowi to, w ocenie Sądu Okręgowego , zastąpienia dotychczasowej treści umowy inną treścią , gdyż jak pisze dalej, jedynie eliminuje to postanowienie , czy raczej zestaw postanowień , wynikający z indeksacji. Taka konstrukcja nie jest wprowadzeniem kredytu złotówkowego w miejsce indeksowanego, a jedynie wykonaniem umowy, bez zakwestionowanego postanowienia.

Fakt ,że na skutek tej eliminacji wykonanie umowy stanie się niekorzystne dla strony pozwanej nie jest wynikiem przekształcenia umowy na kredyt złotówkowy z niewłaściwym oprocentowaniem , lecz eliminacji postanowień abuzywnych, czyli uchylenia obowiązku powodów , stosowania się do tych postanowień przy wykonaniu umowy.

W ocenie Sądu umowa nadal jest umową kredytu , nadal świadczenia stron są wzajemne i ekwiwalentne i mogą być wykonywane ratalnie – po rozliczeniu nadpłaty .Pozwala na osiąganie zysku stronie pozwanej , choć mniejszego , niż oczekiwany, a uchylenie tych postanowień stanowi wystarczającą sankcję za wprowadzenie niewłaściwych postanowień umownych , przy uwzględnieniu także celu umowy,

e/ dlatego też Sąd I instancji ocenił jako uzasadnione roszczenie ewentualne uznając , iż M. M. i J. M.skutecznie dochodzą w postępowaniu różnicy pomiędzy wysokością kwot zapłaconych bankowi a tymi , które rzeczywiście - bez zastosowania mechanizmu waloryzacji przewidzianego w umowie kredytowej - powinni mu zwrócić w okresie od 5 lipca 2010 r do 4 lutego 2020 r i zasądził na ich rzecz łącznie, z tego tytułu kwotę 79.244 zł .

Uznał przy tym ,iż tą sumą strona pozwana jest bezpodstawnie wzbogacana kosztem kredytobiorców, a odpowiada ona granicom ilościowym żądania ewentualnego.

Ustawowe odsetki za opóźnienie od tej kwoty zostały zasądzone od daty wskazanej w pozwie.

Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach procesu oraz niepokrytych wydatkach związanych z podstępowaniem, Sąd orzekł na podstawie art. 100 kpc.

Apelacje od tego wyroku złożyły obydwie strony.

Powodowie , obejmując jej zakresem punkt II sentencji orzeczenia Sądu I instancji , we wniosku środka odwoławczego domagali się wydania przez Sąd Odwoławczy orzeczenia reformatoryjnego , którym zostanie uwzględnione w całości zgłoszone przez nich w postępowaniu roszczenie ustalające oraz obejmujące zasądzenie kwot 70 970, 11 zł oraz 2 054, 31 CHF wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 22 kwietnia 2020r do dnia zapłaty, a strona przeciwna zostanie obciążona kosztami procesu i postępowania apelacyjnego.

Jako wniosek ewentualny sformułowali żądanie uchylenia wyroku w zaskarżonej części i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Apelacja małżonków M. została oparta na zarzutach :

- naruszenia prawa procesowego , w sposób mający dla treści wyroku istotne znaczenie , a to art. 233 §1 kpc, wobec przekroczenia granic swobodnej oceny zgromadzonych dowodów i zastąpienia jej oceną dowolną i w konsekwencji nie uwzględnienia przez Sąd , w ramach kontroli abuzywności postanowień umowy z dnia 23 czerwca 2008r., stanowiska powodów , którzy w toku sporu konsekwentnie wnosili o uznanie , iż umowa ta jest od początku nieważna, właśnie wobec niedozwolonego charakteru tych postanowień. Ten błąd Sądu , zdaniem skarżących, zdecydował o braku analizy istnienia podstaw do uznania umowy za nieważną, na podstawie art. 58 kc.,

- naruszenia prawa materialnego , jako następstwa nieprawidłowego zastosowania:

a/ art. 69 ust. 1 i 2 kc w zw. z art. 58 §1 i 2 kc i wyrażenia niepoprawnej oceny zgodnie z którą umowa kredytu zawarta przez skarżących z poprzednikiem prawnym strony pozwanej , zawiera wszystkie elementy umowy kredytu waloryzowanego walutą obcą ,

b/ art. 353 ¹ kc w zw. z art. 58 §1 i 2 kc, w następstwie wyrażenia stanowiska , iż normy te nie mają zastosowania dla oceny takich umów jak ta zawarta w dniu 23 czerwca 2008r.,

c/ art. 385 ¹ §1 i 2 kc w zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13/ EWG , jako następstwa przyjęcia , że potwierdzenie niedozwolonego charakteru części postanowień umownych, nie prowadzi do uznania umowy kredytowej zawartej pomiędzy bankiem - przedsiębiorcą a konsumentami do jej nieważności w całości od samego początku.

(...) SA wniesioną apelacją zaskarżył orzeczenie Sądu Okręgowego w zakresie punktów I, III, IV i V sentencji [ dostrzegając oczywistą niedokładność w numeracji poszczególnych jego części ] i w jej wniosku domagał się takiej zmiany tego orzeczenia w następstwie której powództwo zostanie oddalone w całości , a powodowie obciążeni nie tylko kosztami procesu i postępowania apelacyjnego ale również całością wydatków, które w czasie jego przebiegu powstały / będąc związane z przeprowadzonym dowodem z opinii biegłego z zakresu rachunkowości i finansów-[ uwaga redakcyjna S.A.]

Środek odwoławczy banku został oparty na zarzutach :

- naruszenia prawa procesowego , w sposób mający dla treści wyroku istotne znaczenie , a to :

a/ art. 235 ² §1 pkt 2,3 i 5 , kpc w zw. z art. 227 kpc i 278 §1 kpc , jako konsekwencji niezasadnego nie uwzględnienia przez Sąd I instancji wniosku strony pozwanej o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu bankowości i finansów , mimo że jej wnioski miałyby istotne znaczenie dla ostatecznego wyniku sporu,

b/ art. 236 kpc , art. 235 ² §2 i art. 224 kpc w zw. z art. 227 kpc , wobec pominięcia wniosku banku o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków F. E. i G. E. , bez podania przyczyn tego pominięcia , w sytuacji , gdy ich relacja pozwoliłaby na ustalenie faktów doniosłych dla rozstrzygnięcia, odnoszących się do warunków na jakich sporna umowa kredytu była zawierana ,

c/ art. 98 §1 i 3 kpc i art. 100 oraz 102 kpc , wobec oznaczenia wysokości kosztów związanych z postępowaniem , wliczając do nich wynagrodzenie biegłego mimo, iż prowadzenie tego dowodu było zbędne dla oceny roszczeń poddanych pod osąd w sprawie,

d / art. 233§1 kpc , poprzez zastąpienie swobodnej oceny zgromadzonych dowodów oceną dowolną i przez to poczynienie ustaleń faktycznych w sposób niezgodny z treścią zebranego materiału.

Zarzucane błędy, zdaniem strony skarżącej, dotyczyły

- ustalenia, że postanowienia umowy z dnia 23 czerwca 2008r. nie były pomiędzy stronami indywidualnie negocjowane mimo , iż to małżonkowie M. , mając wpływ na treść jej postanowień , zdecydowali o wyborze rodzaju umowy kredytowej , która została zawarta,

Zarzucany błąd miał polegać również na sformułowaniu wniosków faktycznych zgodnie z którymi :

- bank w sposób dozwolony ustał kursy walut polskiej i szwajcarskiej , chociaż w tym zakresie był związany danymi rynkowymi, wykluczającymi taką swobodę ,

- podstawą oceny niedozwolonego charakteru postanowień umownych na które powołali się powodowie , był brak skonkretyzowania zasad ustalenia przeliczeń walutowych,

- strona pozwana/ jej poprzednik prawny / ,nie zrealizowała wobec powodów, w sposób właściwy, obowiązku informacyjnego , w odniesieniu do konsekwencji ryzyka walutowego dla przyszłej wysokości zobowiązania kredytobiorców.

Co więcej, ryzyko takie powodowie zaaprobowali, a zatem uznawanie na tej podstawie , iż umowa jest nieważna było nieuzasadnione, szczególnie , że w tej sytuacji , ich interesy nie były naruszone,

- nieuzasadnionym uznaniu przez Sąd , iż umowa zawarta przez powodów z poprzednikiem prawnym skarżącego,była umową kredytu waloryzowanego walutą obcą / w złotych/, chociaż była to umowa kredytu walutowego – we frankach szwajcarskich

- naruszenia prawa materialnego w postaci nieprawidłowego zastosowania przez Sąd Okręgowy :

a/ art. 65 §1 i 2 kc oraz 56 kc , jako następstwa nieuzasadnionej interpretacji postanowień umownych , mimo ich jednoznacznej treści,

b/ art. 385 ¹ § 2 kc w zw. z art. 65 §1 i 2 kc oraz 353 ¹ kc ,poprzez niezasadne uznanie , że okoliczności ustalone w postępowaniu są dostateczną podstawą do tego aby uznać , iż doszło do przekształcenia kredytu na złotowy , przy pozostawieniu , jako nadal obowiązujących, parametrów kredytu walutowego.

c/ art. 385 ¹ §2 kc oraz 65 §1 i 2 kc wobec nie uznania , iż przy potwierdzeniu niedozwolonego charakteru części jego postanowień, umowa kredytowa powinna być nadal uznana jako obowiązująca umowa o kredyt walutowy , którego zawarcie odpowiadało woli stron,

d/ art. 405 kc w zw. z art. 410 §1 i 2 kc wobec nietrafnego uznania , że roszczenie pieniężne powodów ma swoje uzasadnienie w przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu,

e/ art. 411 pkt 2 i 4 kc , jako następstwa wyrażenia nieuzasadnionej oceny zgodnie z którą małżonkom M. należna jest od banku suma wyrażająca się wielkością „ nadpłaty „ mimo , że ich świadczenia odpowiadały zasadom współżycia społecznego oraz następowały przed terminami ich wymagalności.

Bank, powołując się na art. 380 kpc , domagał się przeprowadzenia przed Sądem II instancji dowodów z zeznań świadków F. E. i G. E..

Odpowiadając na apelacje stron przeciwnych strony sporu wzajemnie wnosiły o ich oddalenia jako pozbawionych uzasadnionych podstaw . Domagały się także obciążenia przeciwników procesowych kosztami postępowania przed Sądem II instancji.

W piśmie procesowym z dnia 17 lipca 2024r., strona pozwana poinformowała Sąd II instancji , iż w dniu 22 stycznia 2024r., powodowie złożyli oświadczenie o potrąceniu własnych wierzytelności / w tym nie objętych rozstrzyganym sporem - uwaga redakcyjna S.A. / z wierzytelnością banku z tytułu udzielonego im kapitału kredytu.

Bank równocześnie jednoznacznie wskazał , iż uznaje to potrącenie za nieskuteczne , wobec jego przedwczesności , w warunkach nie wykazania przez oponentów procesowych, , iż wierzytelności objęta ich oświadczeniem były uprzednio wymagalne.

Strona pozwana potwierdziła , iż materialne oświadczenie małżonków M. zostało jej doręczone w dniu 25 stycznia 2024r.

/ dowód : pismo banku z dnia 17 lipca 2024r wraz z załącznikiem w postaci kopii oświadczenia powodów o potrąceniu k. 363 i k. 568 akt /

Na rozprawie apelacyjnej w dniu 5 marca 2026r., strona pozwana wskazała , iż w tym postępowaniu nie podnosi procesowego zarzutu potrącenia.

Natomiast pełnomocnicy stron zgodnie wskazali , że roszczenie banku przeciwko M.i J. M. o zwrot kapitału kredytu, udzielonego na podstawie umowy z dnia 23 czerwca 2008r., jest przedmiotem postępowania przed Sądem Okręgowym w P., w sprawie o sygnaturze(...)

/ dowód zapis dźwiękowy rozprawy z dnia 5 marca 2026r minuty 19-20 , zapis skrócony k.601 v akt/

Rozpoznając apelacje stron, Sąd Apelacyjny rozważył :

Środek odwoławczy banku nie jest uzasadniony i podlegał oddaleniu.

Rozpoczynając ocenę zarzutów sformułowanych przez stronę pozwaną tych , które mają charakter procesowy,

wskazać na wstępie należy , że zarzut tego rodzaju jest uzasadniony jedynie wówczas , gdy spełnione zostaną równocześnie dwa warunki.

Strona odwołująca się do niego wykaże , że rzeczywiście sposób postępowania Sądu naruszał indywidualnie oznaczoną normę [ normy ] formalne. Jednocześnie nieprawidłowości te prowadziły do następstw , które miały istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia.

Nieco inaczej kwestię tę ujmując , zarzut procesowy jest usprawiedliwiony jedynie wówczas, jeżeli zostanie dowiedzione , że gdyby nie potwierdzone błędy proceduralne Sądu niższej instancji , orzeczenie kończące spór stron miałoby inną treść.

Zważywszy na to generialum dodać także trzeba , iż skuteczne postanowienia zarzutu przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów , wymaga od strony odwołującej się do niego, wykazania na czym , w odniesieniu do zindywidualizowanych dowodów polegała nieprawidłowość postępowania Sądu, w zakresie ich oceny i poczynionych na jej podstawie ustaleń.

W szczególności strona ma wykazać dlaczego obdarzenie jednych dowodów wiarygodnością czy uznanie, w odróżnieniu od innych, szczególnego ich znaczenia dla dokonanych ustaleń , nie da się pogodzić z regułami doświadczenia życiowego i [lub] zasadami logicznego rozumowania , czy też przewidzianymi przez procedurę regułami dowodzenia.

Nie oparcie stawianego zarzutu na tych zasadach , wyklucza uznanie go za usprawiedliwiony, pozostając dowolną , nie doniosłą z tego punktu widzenia, polemiką oceną i ustaleniami Sądu niższej instancji.

/ por. w tej materii , wyrażające podobne stanowisko , powołane tylko przykładowo, orzeczenia Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2001, sygn. IV CKN 970/00 i z 6 lipca 2005, sygn. III CK 3/05 , obydwa powołane za zbiorem Lex/

Zważywszy na sposób motywowania omawianego zarzutu bank , tych wymagań jego zarzut tych wymagań nie spełnia albowiem poprzestał w jego uzasadnieniu na własnej wersji zdarzeń i ocen , upatrując nieprawidłowości postępowania Sądu I instancji w tym , że jej nie podzielił. Wobec tego zarzut należy odeprzeć.

Trzeba dostrzec , iż formułując zarzut nieprzeprowadzenia przez Sąd I instancji opinii biegłego z zakresu bankowości i finansów o zakresie zadania eksperckiego wskazanym przez stronę pozwaną , nie domagała się ona , w odwołaniu do art. 380 kpc , przeprowadzenia tego dowodu w postępowaniu odwoławczym. Już z tej przyczyny argumentacja wspierając ten zarzut nie może zostać podzielona.

W odniesieniu do zarzutu procesowego , w ramach którego były kredytobiorca neguje nie przeprowadzenie dowodów zeznań świadków F. E. i G. E., także uznając go za chybiony, zauważyć należy , iż bank nie twierdził , że osoby te brały bezpośredni udział przy czynnościach związanych z zawieraniem przez powodów kontraktu kredytowego. Z treści dokumentu umowy wynika natomiast , iż w imieniu poprzednika prawnego skarżącego umowę podpisywały inne osoby. Kto inny niż którykolwiek ze wskazywanych świadków był wówczas także doradcą klienta / por. k. 44 i 45 akt/.

Zatem uzasadnionym jest przyjęcie , iż o ile wnioskowani świadkowie mogliby dysponować informacjami o faktach doniosłych dla rozstrzygnięcia , skoro od daty zawarcia umowy minęło 18 lat , to mogłyby one mieć jedynie ogólny charakter , nie odnoszący się do warunków, w jakich małżonkowie M. w czerwcu 2008r zawierali umowę .

Z tej przyczyny także sam zarzut apelacyjny banku został uznany za chybiony, a wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań tych osób , został przez Sąd Apelacyjny pominięty na rozprawie w dniu 5 marca 20226r / por. zapis skrócony k. 601 v akt/

Uznanie , iż żaden , z dotąd omówionych , zarzutów apelującego banku , nie jest trafny ma to następstwo , iż ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd I instancji , Sąd Odwoławczym przyjmuje za własne.

Już w tym miejscu , dla zachowanie spójności uzasadnienia, Sąd II instancji wskazuje , iż nie mają także racji powodowie , stawiając , w ramach swojego środka odwoławczego zarzut naruszenia art. 233§1 kpc.

Gdy wziąć pod uwagę w czym uparują oni naruszenia tej normy , przez Sąd niższej instancji, należy uznać go za nietrafny dlatego , że w istocie za jego pośrednictwem krytykują ocenę prawną poddanego pod osąd roszczenia ustalającego , a to przynależy ewentualnym zarzutom o charakterze materialnym, a nie procesowemu dotyczącemu oceny dowodów, ewentualnie dotyczącym dokonanym ustaleniom faktycznym.

W świetle tych ustaleń , nie można uznać za usprawiedliwiony żadnego z zarzutów materialnych sformułowanych przez (...) S.A.

Umowa zawarta przez S. S. i J. M. z jego poprzednikiem prawnym miała charakter kredytu denominowanego w walucie szwajcarskiej. Oto bowiem powodowie otrzymali od banku tylko złotówki i przez długi okres trwania umowy spłacali swoje zobowiązanie tylko w pieniądzu polskim . To bank dokonywał przeliczania tak kapitału jak i rat kapitałowo - odsetkowych na pieniądz szwajcarski , na podstawie mechanizmu przewidzianego w umowie , którego opisowi służyły postanowienia umowne , które trafnie są podważane w postepowaniu przez powodów , mających niewątpliwie status konsumentów, jako nie niedozwolone w oparciu o przesłanki z art. 385 ¹ §1 kc.

Możliwość zawierania tego rodzaju umów nie była wykluczona już w czasie, kiedy powodowie związali się z bankiem kontraktem kredytowym. Źródłem takiego uprawnienia był przepis art. 69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe, dotyczący konstrukcji umowy kredytu w ogólności, w brzmieniu ówczesnym , odczytany przez pryzmat statuowanej przez art. 353 ¹kc zasady swobody umów.

Przepisy art. 385 ¹ § 1 i następnych k.c. , dotyczące niedozwolonych postanowień umownych mają charakter szczególny , w stosunku do tych norm kodeksu cywilnego , które mają generalne zastosowanie do kształtowania przez kontrahentów treści umowy i oceny jej potencjalnej nieważności, jako sprzecznej z prawem.

Stanowią one implementację w polskim porządku prawnym , postanowień Dyrektywy nr. 93/13/ EWG, w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.

Sądy krajowe, stosując prawo wewnętrzne, zobowiązane są tak dalece, jak jest to możliwe, dokonywać jego wykładni w świetle brzmienia i celu tej Dyrektywy, tak aby osiągnąć przewidziany w niej rezultat, a zatem zastosować się do art. 288 akapit trzeci Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

/por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13 VI 2016 r., C-377/14./.

Przewidziana przez art. 385 ¹kc sankcja bezskuteczności wobec konsumenta niedozwolonego postanowienia umownego, ma dla jego interesu i pozycji wobec drugiej – silniejszej strony kontraktu - działanie ochronne i jest dla niego obiektywnie korzystniejsza, aniżeli sankcja nieważności wynikająca z norm ogólnych kodeksu cywilnego.

W ten sposób konsument jest chroniony przed upadkiem całej umowy. To on może zrezygnować z przysługującej mu ochrony prawnej przed nieuczciwymi postanowieniami czynności prawnej co spowoduje , że od jego swobodnej i uświadomionej decyzji zależy , czy uznaje , iż jego interes przemawia dostatecznie za tym , że pomimo abuzywności niektórych spośród postanowień, umowa będzie nadal obwiązywać. Zatem normę 385 ¹ k.c. należy traktować jako lex specialis względem ogólnej regulacji kodeksowej , dotyczącej podstaw normatywnych ewentualnego uznania umowy za nieważną.

Stosując ją w odniesieniu do postanowień umownych zawartych w umowach kredytu /denominowanego lub indeksowanego do waluty obcej / trzeba w szczególności pamiętać, iż :

decydująca dla oceny niedozwolonego charakteru postanowień umownych jest data podpisania umowy kredytowej oraz to, czy podmiot profesjonalny – w rozpoznawanej sprawie bank - miał chociażby potencjalną możliwość, na ich podstawie , jednostronnego kształtowania zakresu obowiązków umownych konsumenta ,w tym poprzez mechanizm waloryzacji jego zobowiązania walutą obcą / w rozpoznawanej sprawie franka szwajcarskiego/.

Wbrew argumentacji apelującego banku , Sąd Okręgowy nie popełnił zarzucanych mu błędów zastosowania art. 385 ¹ §1 i 2 kc ,w powiązaniu z innymi , powołanymi przez stronę skarżącą normami , trafnie przyjmując abuzywność postanowień umowy stron, w szczególności tych , określających sposób waloryzacji /przeliczenia / waluty szwajcarskiej na polską i odwrotnie, według Tabeli Kursów obowiązujących najpierw e (...) S.A. a następnie w (...) S.A.

/ chociaż, o czym będzie mowa bliżej przy weryfikacji apelacji powodów, nie wyciągnął z tego niedozwolonego ich charakteru , poprawnych wniosków w odniesieniu do roszczeń zgłoszonych w sprawie jako główne- uwaga uzupełniająca S.A. /.

To ten właśnie mechanizm , na zastosowanie którego kredytobiorcy ,jako klienci banku, nie mieli żadnego realnego – rzeczywistego - wpływu , decydował o wysokości ich zobowiązania / salda kredytu /.

Był on wprowadzony jednostronnie przez kredytodawcę, na podstawie wzorca umownego i ostatecznie decydował o tym ile pieniędzy zostało klientom udostępnione przez udzielający kredytu podmiot oraz w jaki sposób poszczególne raty kapitałowo – kredytowe wpływały na rzeczywiste zmniejszenie ich długu wynikającego z umowy.

Taki ich charakter prowadził do nieważności umowy jako całości albowiem nie mogła ona nadal funkcjonować, w warunkach uznania tych klauzul za nie wiążące kredytobiorców.

Dodać jeszcze należy , iż jak wynika z ustaleń poczynionych w postępowaniu, żadne postanowienie umowne spośród tych , które składały się na mechanizm służący opisanym wyżej przeliczeniom , nie zostało z nimi indywidualnie uzgodnione.

W szczególności bank nie dowiódł- mimo , że to na nim spoczywał obowiązek w tym zakresie- faktów pozwalających na wniosek przeciwny. Kredytobiorcy dokonali jedynie wyboru gotowego produktu przygotowanego przez przedsiębiorcę ,w formie wzorca.

W tym kontekście dodać jeszcze dla porządku należy , iż wbrew stanowisku strony skarżącej , powodowie nie mieli swobody w wyborze rodzaju produktu kredytowego skoro , jak wynika z ustaleń , poprzednik strony pozwanej, oferując im kredyt denominowany w CHF , wskazał jedynie na korzyści wynikające z takiego kredytu, w kontekście stabilności waluty szwajcarskiej.

O żadnych negocjacjach treści postanowień umownych nie można po stronie powodów , zasadnie mówić.

Trzeba jeszcze dodać w związku z tym , iż dla zrealizowania przesłanki rzeczywistego wpływu konsumenta na treść postanowień umownych nie wystarczy wykazanie, że dowiedział się o treści postanowień których niedozwolony charakter podnosi, w odpowiednim czasie, a strony prowadziły w tym przedmiocie negocjacje.

Konieczne jest udowodnienie przez przedsiębiorcę , szczególnie jeżeli posługuje się przygotowanym przez siebie wzorcem , wspólnego ustalenia ostatecznej ich treści , w wyniku rzetelnych negocjacji, w ramach których konsument miał realny wpływ na treść określonego postanowienia umownego, chyba że zostało ono sformułowane przez niego i włączone do umowy na jego żądanie.

/ por. w tej materii także judykat Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2019r , sygn.IV CSK 443/18 , powołany za zbiorem Legalis /.

Takich indywidualnych uzgodnień przed podpisaniem umowy z dnia 23 czerwca 2008r nie było, w tym w szczególności w odniesieniu do postanowień określających sposób, w jaki kwota kredytu i sumy rat kapitałowo- odsetkowych , będą przeliczane z waluty szwajcarskiej na polską i odwrotnie.

W ocenie Sądu II instancji , kwestionowane przez powodów postanowienia umowne dotyczyły świadczeń głównych stron.

Za utrwalone ,w konsekwentnym orzecznictwie sądów powszechnych , a w szczególności Sądu Najwyższego, należy uznać zapatrywanie zgodnie z którym tak właśnie należy kwalifikować postanowienia umowne składające się na mechanizm przeliczeniowy , w kredytach denominowanych w walucie obcej [szerzej - waloryzowanych walutą obcą ]

/ por. powołane jedynie przykładowo wyroki Sądu Najwyższego: z 4 kwietnia 2019 r., sygn. III CSK 159/17, z 9 maja 2019 r., sygn. I CSK 242/18 i z 11 grudnia 2019 r., sygn. V CSK 382/18., wskazane za zbiorem Legalis /.

Obowiązek zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu w oznaczonych terminach spłaty , stanowi główne świadczenie kredytobiorcy. Natomiast klauzula według której dochodzi do przeliczenia dokonywanych przez niego wpłat rat na walutę obcą [ w tym przypadku na franka szwajcarskiego ] , wpływa na wysokość tego świadczenia. To z zastosowania tego mechanizmu wynika , w jakiej wysokości świadczenie główne ma być spełnione, co tym bardziej upewnia poprawność takiej jej kwalifikacji.

Wobec powyższego poddanie tych postanowień umownych kontroli pod kątem abuzywności jest możliwe tylko pod warunkiem, że nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny ( art. 385 ¹ § 1 zd. drugie k.c.), a zatem jeżeli nie zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem , nie spełniając tym samym wymogu przejrzystości materialnej wynikającej z art. 4 ust. 2 oraz art. 5 Dyrektywy nr 93/13/ EWG.

Jak wyjaśnił TSUE w wyroku z dnia 20 września 2017 r. ,w sprawie o sygnaturze C - 186/16, wymóg wyrażenia warunku umownego prostym i zrozumiałym językiem oznacza, że warunek ten musi zostać zrozumiany przez konsumenta zarówno w aspekcie formalnym i gramatycznym, jak i w odniesieniu do jego konkretnego zakresu, tak aby właściwie poinformowany , a przy tym, jako osoba dostatecznie uważna i rozsądna , mógł nie tylko dowiedzieć się o możliwości wzrostu lub spadku wartości waluty obcej, ale również miał realną możliwość oszacowania konsekwencji ekonomicznych takiego potencjalnego następstwa dla swoich zobowiązań finansowych.

Zdaniem Sądu II instancji, ustalenia faktyczne poczynione w postępowaniu nie dają dostatecznych podstaw do uzasadnionego przyjęcia, iż w momencie zawierania umowy, kredytobiorcy mieli możliwość uzyskania pełnego rozeznania co do wysokości świadczenia, które będą mieli obowiązek spełnić oraz i w szczególności , co do ryzyka zmiany kursu waluty w przyszłości i wpływu tej zmiany na rzeczywiste saldo ich zobowiązania , przekładające się wprost na ich sytuację ekonomiczną , w dającym się przewidzieć realnie okresie , zważywszy , iż [ w realiach faktycznych rozstrzyganej sprawy] mieli związać się z bankiem węzłem obligacyjnym na okres dwudziestu ośmiu lat.

W szczególności brak było , w dniu zawierania umowy ,możliwości ustalenia wysokości zobowiązania ratalnego kredytobiorców wobec banku , / rat kapitałowo - odsetkowych / albowiem wysokość ta zależna była od danych zamieszczonych w nieokreślonej w umowie Tabeli Kursów, stosowanej przez bank . Przy tym sposób zamieszczania w niej tych danych także był pozostawiony wyłącznej jego decyzji. Klienci – konsumenci - nie mieli możliwości ich sprawdzenia ani, tym bardziej, jakiegokolwiek wpływu na ich rzeczywistą wysokość. Tym samym warunek jednoznaczności klauzuli denominacyjnej /przeliczeniowej i kursowej/ , nie został w umowie stron spełniony.

/ por. w tej materii także stanowisko SN zawarte w judykacie z 19 kwietnia 2021r., sygn. III CSK 159/17- powołanym za zbiorem Lex /.

Okoliczności ustalone w sprawie nie pozwalają na potwierdzenie , iż kredytobiorcy zostali, przed podpisaniem umowy, w sposób jasny , możliwie pełny i zrozumiały poinformowani o ryzyku walutowym, związanym z możliwością niekorzystnych zmian kursu franka szwajcarskiego w czasie. Przy tym nie można uznać, że obowiązek ten został spełniony przez bank, który poprzestał na ogólnym pouczeniu o możliwości wzrostu kursu w czasie trwania umowy i wynikającym stąd wpływie na wzrost zakresu obowiązku finansowego klientów – konsumentów.

Dodać do tego należy , iż dla potwierdzenia wypełnienia przez bank obowiązków informacyjnych dotyczących ryzyka kursowego , nie jest wystarczające odebranie od konsumenta , standardowego oświadczenia, iż o takim ryzyku został poinformowany, a taką formę właśnie przybrały oświadczenia podpisane przez kredytobiorców- strony umowy z 23 czerwca 2008r.

/ por. w tej materii także wyrok SN z 27 listopada 2019r., sygn. II CSK 483/18 powołany za zbiorem Lex /.

Zgodnie z aktualnie obowiązującą w judykaturze wykładnią art. 385 ¹ §1 k.c. nie budzi wątpliwości, iż postanowienia umowy, które określają zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu waloryzowanego pieniądzem obcym na złotówki przy wypłacie kredytu, a także spłacanych rat na taki pieniądz, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych.

/ por. wskazane tylko ilustracyjnie orzeczenia SN z 27 lutego 2019 r. sygn. II CSK 19/18 i z 29 października 2019 r. sygn. V CSK 382/18 , powołane za zbiorem Legalis /

Klauzule takie mają charakter abuzywny, gdyż kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy. Przy czym sprzeczność z dobrymi obyczajami i naruszenie tych interesów polega w tym wypadku na uzależnieniu wysokości świadczenia banku i konsumenta od swobodnej decyzji silniejszej strony stosunku zobowiązaniowego / przedsiębiorcy/.

/ por. tylko ilustracyjnie wyroki SN z 13 grudnia 2018 r., sygn. V CSK 559/17 i z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt V CSK 382/18 powołany za zbiorem Legalis /.

Stąd nietrafną jest argumentacja strony skarżącej podnoszona w ramach zarzutu naruszenia art. 385 ¹§1 kc , iż Sąd I instancji nie dokonał prawidłowej oceny postanowień umowy składających się na mechanizm przeliczeniowy z punktu widzenia wskazanych wyżej kryteriów , doniosłych dla pozycji zobowiązujących się kredytowo wobec banku – przedsiębiorcy , w ramach stosunku umownego.

Powodowie chcieli uzyskać pieniądze w walucie polskiej, z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zakupu lokalu , w którym nadal mieszkają.

Od banku otrzymali złotówki i w tej walucie także spłacali , przez większość okresu realizacji umowy, zobowiązanie zwrotne wobec poprzednika , a później wobec obecnego oponenta procesowego.

Rozmiar tak sumy kapitału oraz skala długu drugiej strony stosunku kredytowego , będąc kształtowanymi przez , oznaczony przez bank jednostronnie, mechanizm przeliczenia, w ramach mechanizmu denominacji , wyklucza przyjęcie argumentów strony skarżącej za uzasadnione.

Dlatego , w ocenie Sądu Apelacyjnego, postanowienia łączącej strony umowy , w zakresie ryzyka walutowego oraz określające wskazany wyżej sposób dokonywania przeliczeń walut polskiej i szwajcarskiej , w odwołaniu się do danych kursowych kształtowanych jednostronnie przez bank, przybierających postać przygotowanych przezeń i obowiązujących w nim Tabel Kursów, uznać należy, za niedozwolone.

Nie ma znaczenia dla tej oceny to, w jaki sposób umowa w rzeczywistości była wykonywana i czy oraz w jaki sposób , po jej zawarciu , zmieniała się jej treść.

/ por. także uchwalę[ 7] Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r., sygn. III CZP 29/17 powołaną za zbiorem Lex.

Przechodząc do oceny skutków niedozwolonego charakteru tych postanowień , wskazać na wstępie należy , iż zgodnie z treścią uchwały SN z dnia 7 maja 2021 sygn. III CZP 6/21 , powołanej za zbiorem Lex /, której stanowisko Sąd II instancji, w składzie rozpoznającym sprawę podziela, niedozwolone postanowienie umowne jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który ewentualnie może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie / postanowienia/ i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną.

W rozpoznawanej sprawie , stanowisko powodów było jednoznaczne co do tego, iż nie są zainteresowani , w warunkach abuzywności części postanowień, w utrzymaniu w dalszym ciągu umowy jako obowiązującej pomiędzy stronami.

Eliminacja tych postanowień z umowy powoduje brak możliwości określenia mechanizmu oznaczenia wysokości świadczenia jakie konsumenci - kredytobiorcy - mają otrzymać od drugiej strony- skoro- jak w rozstrzyganej sprawie - otrzymali świadczenie w walucie polskiej , po jego przeliczeniu według kursu / ceny / kupna waluty szwajcarskiej oraz zostali zobowiązani zwrócić na rzecz banku , w ramach umowy kredytu denominowanego w walucie szwajcarskiej , w odwołaniu się do kursu jej sprzedaży przez bank, wedle którego, [ w stanie faktycznym rozstrzyganej sprawy ] przeliczana miała być wpłata złotówkowa, mająca prowadzić do ograniczenia ich długu.

Zgodnie ze stanowiskiem TSUE wyrażonym w motywach wyroku z dnia 3 października 2019r sygn. C – 260/18 , postanowienie art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13/EWG , należy wykładać w ten sposób [a jest to wykładania, którą Sądy krajowe muszą brać pod uwagę przy rozstrzyganiu indywidualnych spraw, są bowiem nią związane ], iż stoi ono na przeszkodzie wypełnianiu luk w umowach spowodowanych eliminacją klauzul uznawanych za niedozwolone , wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, nie będących przepisami dyspozytywnymi lub takimi , które będą mieć zastosowanie dlatego , że strony umowy wyrażą na to wolną i uświadomioną zgodę.

Takiej regulacji ,[ jak dotąd] w polskim porządku prawnym brak.

Nie można też w sposób usprawiedliwiony przyjmować , że wolą stron umowy , w czerwcu 2008r było zaciągnięcie przez małżonków M. zobowiązania kredytowego waloryzowanego walutą obcą , bez mechanizmu waloryzacji wzajemnych świadczeń , na podstawie kursów waluty polskiej i szwajcarskiej, przy równoczesnym pozostawieniu wskaźnika referencyjnego LIBOR, stosowanego tylko w kredytach walutowych oraz kredytach waloryzowanych do takiego zagranicznego pieniądza.

Analiza treści pozostałych postanowień umownych w tym w szczególności tych , które określały sposób wypłaty kwoty kredytu i warunki jej spłaty, takiemu zamiarowi w sposób nie budzący wątpliwości zaprzecza , by przypomnieć tylko sposób określenia wysokości należności odsetkowej i sposobu jej wyrażenia.

Skoro tak , to uzasadnionym jest wniosek zgodnie z którym tego rodzaju zabiegi , jakie postuluje bank motywując omawiane zarzuty materialne , mające polegać na doprowadzeniu do utrzymania umowy w mocy, są - szczególnie przy stanowczym- zrelacjonowanym wyżej , stanowisku procesowym powodów, niedopuszczalne, skoro prowadziłoby to , do tak znacznego przekształcenia umowy, iż wywołałoby skutek nie dający się pogodzić z charakterem stosunku prawnego nawiązanego przez strony.

Trzeba także podkreślić , iż eliminacja postanowień niedozwolonych ,o ile nie miałoby prowadzić do nieważności umowy jako całości , a tym samym zniesienia ab initio stosunku prawnego dla którego była podstawą - [ ustalenia którego to skutku domagają się zasadnie powodowie w ramach roszczenia niepieniężnego poddanego pod osąd w sprawie ] , musi zapewniać , że prawa i obowiązki stron są nadal ściśle oznaczone i w tym zakresie nie zachodzi skutek deformacji regulacji umownej, [także z punktu widzenia celu jaki strony chciały osiągnąć, wyrażając wzajemny konsens poprzez zawarcie umowy kredytowej określonego rodzaju, na oznaczonych naówczas warunkach].

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju deformacja , przy aprobacie dla argumentacji apelacyjnej banku , zwłaszcza zaważywszy na charakterystyczne elementy kredytu waloryzowanego walutą obcą , miałaby, przy jej potencjalnym utrzymaniu , miejsce.

W sposób nieuzasadniony strona skarżąca odwołuje się do zarzutów naruszenia art. 410 § 1 i 2 kc w zw z art. 405 kc oraz 411 pkt 2 kc.

Nie dostrzega , że to, co M. i J. M. objęli żądaniem zapłaty, stanowi część świadczenia pieniężnego , które spełnili na rzecz (...) S.A. / jego poprzednika prawnego/ ,w wykonaniu umowy kredytowej .

Uwzględnione przez Sąd Apelacyjny , w następstwie uznania apelacji byłych kredytobiorców za w tej części także usprawiedliwioną [ chociaż nie w pełnym zakresie roszczenia pieniężnego w odniesieniu do należności odsetkowej , o czym będzie mowa niżej] ,

roszczenie zwrotne jest wynikiem uznania , iż podstawa świadczeń wzajemnych stron od samego początku nie istniała, wobec nieważności umowy , która była dla nich źródłem i racją prawną./ condictio sine causa /.

Stąd i świadczenia dotąd spełnione / przez obydwie strony czynności prawnej z 23 czerwca 2008r /, należy kwalifikować jako nienależne.

Odeprzeć należy zarzut naruszenia art. 411 pkt 2 kc dlatego , iż norma ta dotyczy przypadków wyłączenia obowiązku zwrotu świadczenia nienależnego , w zupełnie odmiennej, niż ustalona w rozstrzyganej sprawie sytuacji, kiedy tylko i wyłącznie wzgląd na szczególne wartości o charakterze moralnym usprawiedliwia wyłączenie takiego zwrotu po stronie podmiotu znajdującego się wyjątkowej sytuacji. Taka , po stronie (...) S.A., w sposób oczywisty nie ma miejsca.

Nie można też podzielić zrzutu naruszenia art. 411 pkt 4 kc , tym bardziej , iż bank bliżej nie wyjaśnia dlaczego, realizując świadczenia wynikające z umowy , powodowie mieliby to czynić w przeświadczeniu , że jest ona nieważna albo tym bardziej , przed terminem wymagalności poszczególnych rat, za pośrednictwem których spłacali swój dług , na warunkach wskazanych w hemogramie spłat , przygotowanym przez poprzednika prawnego strony skarżącej.

Sąd Odwoławczy nie poddawał ocenie w rozstrzyganej sprawie okoliczności faktycznych powołanych przez bank w piśmie procesowym z dnia 17 lipca 2024r.

Przede wszystkim dlatego , że zagadnienie skuteczności materialnej zarzutu potrącenia wierzytelności wzajemnych , które powodowie złożyli wobec banku w piśmie z dnia 22 stycznia 2024r. , jest już przedmiotem sporu stron w ramach odrębnego – wszczętego przez bank przed Sądem Okręgowym w P. , w sprawie o sygnaturze (...) postępowania o zwrot kapitału kredytu.

Trzeba także dodać , iż strona pozwana negowała skuteczność tego zarzutu dla wierzytelności wzajemnych stron , a jednocześnie stanowczo na rozprawie apelacyjnej oświadczyła, za pośrednictwem swojego zawodowego pełnomocnika , iż sama nie składa w tym postępowaniu procesowego zarzutu potrącenia wierzytelności wzajemnej z udostępnionego małżonkom M. kapitału.

Dlatego już tylko na marginesie i dla zapewnienia kompletności wywodu , dodać należy, iż nawet gdyby to uczyniła [ dodatkowo wykazując , co nie miało miejsca , iż pretensja finansowa banku wobec powodów jest wymagalna] , zarzut ten należałoby ocenić jako spóźniony , w rozumieniu art. 203 ¹ kpc.

Z podanych przyczyn strony pozwanej , jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 kpc / pkt 2 sentencji motywowanego wyroku /.

Przechodząc do oceny apelacji powodów, wskazać na wstępie trzeba , że część zarzutów na których została oparta konstrukcja ich środka odwoławczego , była omówiona wcześniej.

Przy obowiązku zachowania zwięzłości uzasadnienia , argumentacja na podstawie której podniesione w nim , zarzut procesowy oraz zarzuty naruszenia prawa materialnego , a to art. 58 kc oraz art. 69 ust. 1 i 2 ustawy Prawo bankowe w zw. z art. 58 §1 i 2 kc jak również nieprawidłowej wykładni art. 353 ¹ kc w zw. z art. 58 §1 i 2 kc , nie są, zdaniem Sądu Odwoławczego trafne , nie będzie , w tym miejscu, powtarzana .

Mają natomiast rację małżonkowie M. , negując ocenę Sądu I instancji co do niezasadności zgłoszonego przez nich , jako główne , roszczenia ustalającego oraz o zapłatę na ich rzecz kwot 70 970,11 zł oraz 2054, 32 CHF wraz z odsetkami , które / co nie było przez stronę przeciwna kwestionowane w sprawie / , świadczyli na rzecz kredytodawcy w wykonaniu umowy objętej sporem, kwalifikując je jako nienależne w rozumieniu art. 410 §1 i 2 kc.

M. i J. M. zasadnie poodnoszą w apelacji materialny zarzut naruszenia przez orzeczenie poddane kontroli instancyjnej art. 385 ^{( 1)} §1 i 2 kc w zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13/ EWG.

Z powodów , które także wcześniej zostały przytoczone, postanowienia umowy kredytowej zawartej przez nich- jako konsumentów – z poprzednikiem prawnym strony pozwanej w dniu 23 czerwca 2008r – umowy kredytu denominowanego w walucie szwajcarskiej , które składają się na mechanizm przeliczenia świadczeń tak banku jak i kredytobiorców z waluty szwajcarskiej na polską i odwrotnie , mają cechy postanowień abuzywnych w rozumieniu wskazanej wyżej normy kodeksowej.

Jako takie są dla nich , w relacji z druga stroną czynności prawnej i jej następcy prawnego nie wiążące / nieskuteczne /. Zatem tylko ich stanowisko zgodnie z którym w sposób uświadomiony wyraziliby zgodę na pominięcie skutku tej bezskuteczności i uznanie w ten sposób , iż umowa nadal jest wiążąca pomiędzy nimi i kredytodawcą , mogłoby doprowadzić do utrzymania nadal tej umowy jako wzajemnie obowiązującej strony sporu.

Ustalone w postępowaniu, jednoznaczne stanowisko małżonków M. było jednak odmienne. Eynikało z niego, iż wnoszą o uznanie umowy z 23 czerwca 2008r za nieważną . Konsekwencją tego stanowiska było sformułowanie żądania ustalającego w formie treściowej , wskazanej przez [ byłych ] kredytobiorców.

Jak Sąd Odwoławczy już wskazywał , abuzywność kwestionowanych przez nich postanowień prowadzi do oceny , iż umowa jest w całości , od początku nieważna.

W konsekwencji przy uznaniu ,iż omawiany zarzut materialny jest trafny , Sąd Apelacyjny ocenił ,iż żądanie ustalające jest uzasadnione.

Kwalifikacja umowy kredytowej jako ab initio nieważnej ma m. in. taki skutek ,iż jej strony obowiązane są zwrócić sobie wzajemnie wszystko , co , w jej wykonaniu , wzajemnie sobie świadczyły.

M. i J. M.w okresie wskazanym w podstawie faktycznej powództwa czyli pomiędzy 5 lipca 2010r i 4 września 2014 r wykonując umowny obowiązek zwrotu udostępnionego im kapitału kredytu, świadczyli poprzednikowi strony pozwanej, a potem (...) SA. dochodzone w pozwie kwoty 70 970, 11 zł oraz 2054, 32 CHF.

Są uprawnieni zatem do domagania się ich zwrotu przez pozwany bank albowiem należy je kwalifikować jako świadczenia nienależne.

Apelacja nie jest natomiast zasadna w takim zakresie , w którym powodowie domagając się wydania przez Sąd Odwoławczy orzeczenia reformatoryjnego , postulują aby roszczenie zgłoszone jako główne w zakresie dochodzonych świadczeń pieniężnych także odsetki ustawowe , począwszy od dnia 22 kwietnia 2020r do dnia zapłaty

Wiążąc stan opóźnienia po stronie banku , w wykonaniu obowiązku zwrotu świadczeń pieniężnych z datą doręczenia pisana reklamacyjnego z dnia 3 kwietnia 2020r. nie dostrzegają ,że jego treść nie może być traktowana jako wezwanie do ich zapłaty , skutkujące podstawą do naliczenia od nich odsetek od daty wskazanej w żądaniu pozwu.

Pismo to bowiem jest przesłane bankowi przez podmiot , który nie wykazał umocowania do działania w imieniu i ze skutkiem dla powodów / na co nota bene zwraca uwagę także bank , w odpowiedzi na nie/.

Po wtóre, kwota wskazana w tym piśmie jest różna od tej , później wskazanej w żądaniu pozwu , pozostając wyłącznie kwotą wyrażoną w pieniądzu polskim , podczas gdy roszczenie pieniężne poddane pod osąd w sprawie , obejmuje także sumę określoną we frankach/ por. k. 67-81 akt/ a powodowie nawet nie starali się w postponowaniu wykazywać jaka jest wzajemna relacja pomiędzy tymi sumami.

Zdaniem Sądu II instancji, pieniężne roszczenie zwrotne jakie klient banku- przedsiębiorcy - mający status konsumenta formułuje wobec uznania , iż zawarte we wzorcu stosowanym przez drugą stronę postanowienia mają charakter abuzywny , prowadząc do nieważności umowy, może być dochodzone wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

Stan opóźnienia w wykonaniu tego obowiązku powstaje po stronie takiego dłużnika od daty skutecznego doręczenia mu wezwania do jego realizacji.

W okolicznościach faktycznych rozstrzyganej sprawy , formą takiego wezwania skierowanego do banku było doręczenie pozwu złożonego przez powodów / obejmującego obydwie wskazane wyżej kwoty złotówkową i we frankach szwajcarskich /.

Jakkolwiek w aktach brak jest dowodu doręczenia tego odpisu ale strona pozwana datowała pismo procesowe , które stanowiło odpowiedź na pozew na dzień 24 lipca 2020r./ por. k. 90 akt/

Skoro tak , to uzasadnionym jest przyjęcie , iż co najmniej w tym dniu odpis ten został jej doręczony , a warunkach gdy wcześniej odpowiadała na reklamację powodów , wiedząc o formułowaniu przez nich roszczeń zawrotnych , w odwołaniu się do abuzywności postanowień umowy . Usprawiedliwia to wniosek zgodnie z którym od dnia następnego [ 25 lipca 2020r ] , należy uznać bank za pozostający w opóźnieniu w wykonaniu obowiązku zwrotu kwot dochodzonych przez powodów.

Dlatego też, zmianując orzeczenie Sądu I instancji - w częściowym uwzględnieniu apelacji byłych kredytobiorców, na podstawie art. 386 §1 kpc - początkową datę płatności odsetek , Sąd Odwoławczy oznaczył na 25 lipca 2020r , w pozostałej części , jako nieuzasadnione , roszczenie co do odsetek oddalając.

Dokonana zamiana obejmowała także , w konsekwencji- również rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania , którymi w całości , przy zastosowani art. 100 zd. 2 kpc, został obciążony bank skoro zakres porażki procesowej powodów okazał się bardzo nieznaczny w porównaniu z granicami żądań.

Elementem tych kosztów , zasądzonych wraz z odsetkami była także część wydatków związanych z postępowaniem w postaci zaliczki na sumę 1500 zł , którą powodowie wnieśli na potrzeby przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.

Konsekwentnie, pozostałą częścią tego wydatku , w zakresie w jakim pokrył go tymczasowo Sąd Okręgowy ze środków budżetowych , także została obciążona strona pozwana . / pkt 1 I- V motywowanego orzeczenia /

Jak już wskazano wcześniej , w pozostałym zakresie apelacja małżonków M. - jako nieuzasadniona – podlegała oddaleniu, na podstawie art. 385 kpc / punkt 2 sentencji motywowanego wyroku /

Taki wynik postepowania apelacyjnego spowodował , iż postawa orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego tak ze była norma art. 100 zd.2 kpc w zw. z art. 391 §1 kpc.

Należna powodom łącznie kwota ,odpowiada wynagrodzeniu reprezentującego ich zawodowego pełnomocnika - radcy prawnego , ustalonemu , jako pochodna wartości przedmiotów zaskarżeń podanych w środkach odwoławczych stron / por . k. 492 i 503 akt / których zsumowanie „ utrzymuje „ to wynagrodzenie w tej samej stawce minimalnej ] , na podstawie §2 pkt 6 w zw. z §10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia MS w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015[ jedn. tekst DzU z 2018 poz.265 ].

W warunkach , gdy apelacja powodów została uwzględniona jedynie w części, Sąd nie zaliczył do sumy należnych powodom kosztów tego etapu sporu , podniesionej przez nich opłaty apelacji. / pkt 3 sentencji motywowanego orzeczenia /.

Suma należna z tytułu rozliczeń kosztowych została zasądzona, po myśli art. 98 §1 ¹kpc w zw z art. 391 §1 kpc wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie , o których Sąd II instancji był obowiązany orzec z urzędu.