sygn. I ACa 1990/23 18 grudnia 2025 Sąd Apelacyjny w Lublinie

Wyrok z 18 grudnia 2025, sygn. I ACa 1990/23

Teza

utrzymanie teorii dwóch kondykcji w rozliczeniach stron umowy kredytowej w świetle wyroku TSUE

Data orzeczenia 18 grudnia 2025

Sąd Sąd Apelacyjny w Lublinie

Wydział I Wydział Cywilny

Przewodniczący Sędzia Adam Czerwiński

Tagi

#Sąd Apelacyjny w Lublinie #I Wydział Cywilny #wyrok

Podstawa prawna

art. 3 kc art. 5 kc art. 6 kpc art. 56 kc art. 58 kc art. 65 kc art. 98 kpc art. 189 kpc

Pokaż pozostałe podstawy prawne (23)

art. 203 kpc art. 227 kpc art. 233 kpc art. 235 kpc art. 278 kpc art. 299 kpc art. 316 kpc art. 353 kc art. 358 kc art. 380 kpc art. 384 kc art. 385 kc art. 385 kpc art. 391 kpc art. 405 kc art. 410 kc art. 455 kc art. 481 kc art. 496 kc art. 497 kc art. 498 kc art. 499 kc art. 840 kpc

Sygn. akt I ACa 1990/23
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
Dnia 18 grudnia 2025 r.
Sąd Apelacyjny w Lublinie I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący Sędzia SA Adam Czerwiński
Protokolant p.o. protokolanta sądowego Dorota Jędrak
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2025 r. w L.

sprawy z powództwa M. Z. i A. Z.

przeciwko Bankowi (...) Spółce Akcyjnej w G.

o ustalenie i zapłatę
na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w R. z dnia 2 października 2023 r. sygn. akt (...)


I.
oddala apelację;

II.
zasądza od pozwanego Banku (...) Spółki Akcyjnej w G. na rzecz powodów M. Z. i A. Z. łącznie kwotę 8.100 (osiem tysięcy sto) złotych z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia, do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt I ACa 1990/23
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
Wyrokiem z dnia 2 października 2023 roku Sąd Okręgowy w R. orzekł, co następuje:

I.
ustalił, nieistnienie stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu z dnia 2 lipca 2007 roku nr (...);

II.
zasądził od Banku (...) S.A z siedzibą w G. na rzecz M. Z. i A. Z. łącznie kwotę 214.902,79 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 24 sierpnia 2022 roku do dnia zapłaty ;

III.
oddalił powództwo w pozostałym zakresie;

IV.
zasądził od Banku (...) S.A z siedzibą w G. na rzecz M. Z. i A. Z. łącznie kwotę 11.817 złotych tytułem kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Uzasadnienie tego wyroku znajduje się na k. 271 – 286v akt.
Apelację od tego wyroku wniósł pozwany Bank (...) Spółka Akcyjna w G., który zaskarżył wyrok w części uwzględniającej powództwo tj. w zakresie pkt I, II, IV.
Zaskarżonemu wyrokowi pozwany zarzucił:
1. Naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść zapadłe orzeczenia tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227;art. 227 § 1)">art. 227 § 1 k.p.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 299)">art. 299 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a>

2. Naruszenie następujących przepisów prawa materialnego:

a)
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 1;art. 69 ust. 2)">art. 69 ust. 1 i 2 Prawa Bankowego</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353
1 k.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 1;art. 65 § 2)">art. 65 § 1 i 2 k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1;art. 58 § 2)">art. 58 § 1 i 2 k.c.</a>;

b)
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 2)">art. 385
1 § 1 i § 2 k.c.</a> w zw. z art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady (...) z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich;

c)
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58)">art. 58 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353
1 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
1 § 1 k.c.</a>;

d)
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353
1 § k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58)">art. 58 k.c.</a> ;

e)
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 2)">art. 385
1 § 1 i § 2 k.c.</a> w zw. z art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady (...) z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich;

f)
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65)">art. 65 k.c.</a> w zw. z art. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art 385
1 § 1 k.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 56)">56 k.c.</a> 60 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> w zw. z art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady (...) z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich;

g)
art. 4 w zw. z art. 1 ust. 1 lit a) i b) ustawy z 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Pr. bankowe (Dz. U. nr. 165, poz. 984, dalej ustawa antyspreadowa) w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 316;art. 316 § 1)">art. 316 § 1 k.p.c.</a>;

h)
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a>


i)
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 1)">art. 410 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a>;

j)
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1)">art. 481 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 k.c.</a>;

k)
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 496)">art. 496 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 497)">art. 497 k.c.</a>


Mając na uwadze powyższe naruszenia pozwany wniósł o:
1. zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie w całości powództwa wniesionego przez powodów oraz zasądzenie solidarnie od powodów na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, liczonymi od dnia, uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;
2. zasądzenie solidarnie od powodów na rzecz pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.
Szczegółowe uzasadnienie zarzutów apelacji znajduje się na kartach 290 – 317 akt.
Powodowie w odpowiedzi na apelację wnieśli o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego.


Sąd Apelacyjny stwierdził, co następuje:

apelacja jako bezzasadna podlega oddaleniu.
Zarzuty naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> nie zasługiwały na uwzględnienie, w szczególności w zakresie niedostatecznego wywiązania ze spoczywającego na pozwanym obowiązku informacyjnego wobec kredytobiorców oraz nieuzgodnienia indywidualnego z powodami głównych postanowień umownych.
Brak było też podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 299)">art. 299 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> i podważenia zeznań powodów w zakresie indywidulanego uzgodnienia z nimi postanowień umowy. Słusznie Sąd I instancji uznał je za wiarygodne w sytuacji, gdy jako strona umowy kredytu zawartej z pozwanym, której dotyczy spór w sprawie niniejszej, miała najszerszą wiedzę w zakresie okoliczności towarzyszących jej zawarciu, a zwłaszcza w zakresie informacji przekazywanych jej przez pracowników Banku. Brak jest podstaw, aby z góry zakładać, że złożone przez powodów zeznania są niewiarygodne w tym zakresie.
Także zeznania świadków nie wniosły do sprawy nowych istotnych okoliczności. Najistotniejsze kwestie były wykazane dowodowymi z dokumentów w postaci umowy i załączników do niej. Powyższe dowody pozwalały jednoznacznie na ustalenie woli stron uwidocznionej w zapisach umowy, jak i tego co strony miały na myśli składając takie, a nie inne oświadczenia woli. Wymaga podkreślenia, że ogólne twierdzenia świadka T. o tym jaką miał praktykę swojej pracy, nie przekładają się na pewność, iż takich konkretnych informacji udzielił także powodom. Świadek składał swoje zeznania 16 lat po zawarciu spornej umowy, a w związku z wykonywanym zajęciem tego rodzaju umów było tak wiele, iż teza o zapamiętaniu konkretnych klientów jest jedynie domniemaniem, a nie pewną okolicznością. Świadek wprost zeznał: „nie pamiętam spotkania z klientami, że względu na odległy okres czasu od tego zdarzenia” – k. 248v.
Chybiony jest zarzut naruszenia art. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 2;art. 235(2) § 2 pkt. 2;art. 235(2) § 2 pkt. 3;art. 235(2) § 2 pkt. 5)">art. 235
2 § 2 pkt 2, 3 i 5 k.p.c.</a> w zw. z 227 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278;art. 278 § 1)">art. 278 § 1 k.p.c.</a>, którego skarżący upatruje w odmowie Sądu I instancji przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego sądowego (o niewskazanej specjalności). W świetle przedmiotu postępowania zakreślonego żądaniem pozwu, przeprowadzenie takiego dowodu było zbędne. Strona powodowa zgłosiła powództwo o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego, kwestionując ważność umowy kredytowej. Dla oceny prawnej twierdzeń stron irrelewantną pozostaje kwestia sposobu, za pomocą którego pozwany Bank wyznaczał kurs waluty obcej na potrzeby wypłaty kredytu i spłat jego poszczególnych rat lub jego rynkowości. Obowiązkiem banku było przedstawienie konsumentowi klarownego mechanizmu walutowego zastosowanego w długotrwale wykonywanej umowie, którego metodologią kredytobiorca nie mógł być zaskakiwany, ani pozostawać w prawnej niepewności. Skoro takiego mechanizmu nie zastosowano w umowie, ani nie zaprezentowano kontrahentom, prawnie niedopuszczalne w rozumieniu przepisów o niedozwolonych klauzulach umownych, jest następcze wykazywanie, że nie takie niejasne dla konsumenta postanowienie umowne, które nie określało precyzyjnie jego zobowiązania, nie narusza jego praw. Umowa nie przewidywała żadnych ograniczeń w określaniu przez Bank kursów w tabelach kursów obowiązujących w Banku. Wbrew sugestiom pozwanego z umowy nie wynikało, że kurs z tabel Banku ma być rynkowy, sprawiedliwy czy rozsądny, a nadto nie nakładały na pozwanego jakichkolwiek ograniczeń w tym zakresie mierze. Z umowy nie wynikało również, aby kurs waluty wpisywany do tabeli kursów obowiązującej w pozwanym Banku w dniu przeliczania całej kwoty kredytu z CHF, a następnie w dniu spłaty każdej kolejnej raty, musiał przybrać wartość rynkową albo jakąkolwiek wartość możliwą do ustalenia i przewidzenia przez drugą stronę umowy. Umowa nie przewidywała żadnych kryteriów, wedle których miałby być ustalony kurs w tabeli.
Pominięcie dowodu z opinii biegłego należało zatem uznać za usprawiedliwione i brak było podstaw do podjęcia działań naprawczych w tym zakresie na etapie postępowania apelacyjnego w oparciu o przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 380)">art. 380 k.p.c.</a>

Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd art. 233 § 1 wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej, niż przyjął sąd, wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu (tak Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 14.10.1998 r., II CKN 4/98, LEX nr 322031). Por. również wyrok SN z 10.04.2000 r., V CKN 17/00, OSNC 2000/10, poz. 189; wyrok SN z 5.08.1999 r., II UKN 76/99, OSNAPiUS 2000/19, poz. 732.
Nieuwzględnienie zarzutów apelacji dotyczących naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> prowadzi do wniosku, że ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji są prawidłowe i znajdują oparcie w zebranym materiale dowodowym, ocenionym przez ten Sąd w granicach określonych w wyżej wskazanym przepisem. Sąd Apelacyjny podziela te ustalenia bez potrzeby ponownego przytaczania. Powyższemu nie sprzeciwia się podnoszona przez skarżącego okoliczność, że z treści wniosku kredytowego i samej umowy wynika, że postanowienia umowy były z powodami negocjowane oraz, że zostali oni poinformowani o ryzyku kursowym. Zawarcie w umowie informacji o negocjowaniu jej postanowień nie oznacza, że negocjacje dotyczyły klauzul indeksacyjnych. Tym bardziej, że z urzędu Sądowi jest wiadome, że umowy kredytu indeksowane do kursu franka szwajcarskiego zawarte przez (...) Bank Spółkę Akcyjną w G. z konsumentami zawierają w swej treści § 17 o tożsamym brzmieniu, co w umowie, której dotyczy sprawa niniejsza. Powyższe przekonuje, że postanowienie to nie było przedmiotem indywidualnego uzgodnienia z powodami. Podkreślić należy, że indywidualnie uzgodnione będą zatem tylko takie postanowienia, na których treść konsument miał wpływ tj. mógł je negocjować lub zostały do umowy włączone wskutek jego propozycji. Przedmiotem badania powinny być zatem okoliczności zawarcia umowy – czy konsument miał realny wpływ na jej treść, ewentualną zmianę klauzul, które zaproponował przedsiębiorca, a także czy był świadom, że taka możliwość powinna zostać mu zapewniona. Powodowie zeznali jedynie, że mieli możliwość przeczytania umowy i jej podpisania. W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 4)">art. 385 
1 § 4 k.c.</a> ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje. Pozwany natomiast nie przedstawił żadnego dowodu, aby postanowienia umowy w zakresie dotyczącym sposobu ustalania kursu franka szwajcarskiego były przedmiotem indywidualnego uzgadniania z powodami, a to właśnie to postanowienie stanowi klauzulę abuzywną (§ 17 umowy). Natomiast ocena, czy pozwany w sposób należyty wykonał obowiązek informacyjny w zakresie ryzyka walutowego należy do oceny Sądu, ale pozwany winien wykazać jakie konkretnie informacje zostały powodom przekazane. Istotna jest nie tyle kwestia informowania o ryzyku zmiany kursu (bo ogólną tego świadomość przeciętny konsument posiada i posiadała ją powódka), co kwestia poinformowania o skali tego ryzyka, tak aby umożliwić konsumentowi ocenę skutków i zagrożeń wynikających z tego rodzaju umowy i podjęcie świadomej decyzji. Należało przedstawić kredytobiorcom informacje o możliwości zmiany kursu w długim przedziale czasowym i uprzedzić ich, że zmiany te mogą mieć charakter drastyczny (nawet ponad 100 %). Natomiast takie informacje nie były udzielane. W aktach bowiem brak jest dowodów, żeby powodom przy zawarciu umowy przedstawiono jakiekolwiek scenariusze obrazujący wzrost w przyszłości (a tym bardziej znaczny) kursu CHF i jego wpływ na wysokość raty i zadłużenia. Powodowie natomiast zeznawali, że nie pracownicy poprzednika prawnego pozwanego nie wyjaśnili im znaczenia tzw. umownych klauzul indeksacyjnych. Powyższe prowadzi do wniosku, że brak podstaw do przyjęcia, że powodowie otrzymali należytą informację o konsekwencjach przyjęcia na siebie ryzyka kursowego (w istocie nieograniczonego) i żeby mieli pełną i odpowiednią wiedzę w kwestii ryzyka walutowego. Jak wskazano wyżej brak podstaw do przyjęcia, że mieli możliwość negocjowania warunków umowy, w sytuacji, gdy został im przedstawiony do podpisania gotowy wzorzec umowy.
Jak trafnie ustalił Sąd Okręgowy łącząca strony umowa, zawierała w swojej treści klauzule obejmujące mechanizm indeksacyjny (§ 1 ust. 1, § 7 ust. 2, § 10, § 17) – kredyt był udzielany w złotych i spłacany w tej walucie. Natomiast kwota wypłacanego kredytu, jak i kwota rat były przeliczane najpierw na CHF (kredyt) a następnie z CHF na złote (raty), jednocześnie analiza treści umowy prowadzi do wniosku, że Bank miał jednostronną możliwość kształtowania obowiązku drugiej strony.
Wprawdzie w § 17 umowy pojawia się wskaźnik - kurs średni NBP, ale obok niego jest także marża ustalana przez Bank, co do której to „marży kupna” i „marży sprzedaży” (stosowanej dla potrzeb waloryzacji świadczeń stron) w ogóle nie zostały sprecyzowane w umowie zasady ich ustalania i umowa nie zawierała jakichkolwiek kryteriów określania tych marż przez jedną ze stron kontraktu, pozostawiając pełną swobodę bankowi w tym przedmiocie. Powoływana przez pozwanego Uchwała Zarządu Banku nr(...) z 26 marca 2003 roku, która miała wskazywać zasady określania marży Banku nie była elementem umowy – nie była do niej wprowadzona, nie została doręczona powodom (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 384;art. 384 § 1)">art. 384 §1 k.c.</a>) i nie wiązała stron. Dlatego też pomijając czy w 2006 roku w ogóle obowiązywała (jako, że była to uchwała (...)
 Banku (...) jeszcze sprzed przekształceń) i pomijając czy kursy ustalane dowolnie przez inne Banki można uznać za obiektywne i sprawdzalne kryterium, uchwała ta nie może podlegać analizie jako wiążąca strony.
Natomiast jeżeli określony parametr jest sumą dwóch elementów jednego „neutralnego” i drugiego całkowicie zależnego od niekontrolowalnej decyzji określonego podmiotu, to suma (wynik dodawania) tych czynników jest również całkowicie zależna od decyzji podmiotu określającego samodzielnie wybraną składową. Tym samym także z tych postanowień umownych wprost wynika, że o tym ile ma płacić kredytobiorca decydował wyłącznie Bank. Efektem takich postanowień umowy była trwała niemożność ustalenia ostatecznego kosztu „kredytu” i łącznych konsekwencji finansowych dla powodów.
Stąd to Bank ustalał ostateczny kurs CHF według sobie tylko znanych zasad, a tym samym ustalanie wielkości świadczeń powodów było przekazane do wyłącznych uprawnień kredytodawcy i w konsekwencji wbrew zarzutowi apelacji, trafnie wskazał Sąd Okręgowy, że kredytodawca mógł jednostronnie i arbitralnie ustalać kursy kupna i sprzedaży CHF, skoro powodowie nie mieli na to wpływu.
Przyjęcia, że Bank mógł arbitralnie decydować o wysokości kursu, a tym samym wysokości świadczenia powodów nie zmienia to, że Bank ustalał czy starał się ustalać kurs w oparciu o uwarunkowania rynkowe, skoro czynił to według tylko sobie znanych zasad i bez zasygnalizowania w umowie jakichkolwiek ograniczeń; w dalszym ciągu świadczy to o swobodzie Banku w tej kwestii.
Natomiast tego rodzaju postanowienia są sprzeczne z naturą stosunku zobowiązaniowego, jak też z zasadami współżycia społecznego, niemniej jednak aktualnie dominuje w orzecznictwie pogląd, iż wadliwości umów dotyczących tzw. kredytów frankowych winny być ocenianie, z uwagi na zapewnienie konsumentowi jak najszerszej ochrony (w tym uwzględnienie jego woli), w pierwszej kolejności z punktu widzenia klauzul abuzywnych, czyli w kontekście <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385
1 k.c.</a>, nie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353
1 k.c.</a> czy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 2)">art. 58 § 2 k.c.</a>

Natomiast zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385 
1 § 1 k.c.</a> jest nieuzasadniony, gdyż zostały spełnione wszystkie przesłanki z tego unormowania uzasadniające przyjęcie niedozwoloności (abuzywności) spornych klauzul przeliczeniowych.
Sąd Okręgowy trafnie uznał, że powodowie zawarli umowę jako konsumenci. Prawidłowe było także stanowisko, że zakwestionowane przez powodów postanowienia nie były indywidualnie uzgodnione Dla spełnienia wymogu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 4)">art. 385 
1 § 4 k.c.</a> nie jest wystarczające zawarcie w postanowieniach umowy zapisu, że jej postanowienia były przedmiotem indywidualnego uzgodnienia, a okoliczność tę należało udowodnić, czego pozwany nie uczynił. Prawidłowo także Sąd I instancji uznał, że klauzule indeksacyjne określały główny przedmiot umowy, ale nie były transparentne i jednoznaczne. Trafnie także ocenił, że postanowienia te były sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały interes konsumenta, a tym samym stanowiły one niedozwolone postanowienia umowne. Pozwany bank nie wywiązał się z obowiązku informacyjnego w zakresie ryzyka kursowego, skoro nie uprzedził powodów o możliwości drastycznego wzrostu kursu franka szwajcarskiego. Powodowie zaprzeczyli, aby pozwany przedstawił im symulację wzrostu ich zobowiązania w przypadku wzrostu kursu franka szwajcarskiego na przestrzeni dłuższego okresu czasu. Nie można w tej sytuacji uznać, aby wypełnił swój obowiązek informacyjny.
Kwestia abuzywności klauzul indeksacyjnych w przypadku kredytów indeksowanych kursem CHF jest przesądzona w orzecznictwie (por. np. wyroki Sądu Najwyższego w sprawach I CSK 1049/14, IV CSK 285/16, I CNP 39/17, II CSK 632/17, V CSK 559/17, I CSK 556/18, IV CSK 309/18, II CSK 19/18, III CSK 159/17, OSP 2019, I CSK 242/18, V CSK 382/18).
Z tych względów Sąd Okręgowy trafnie uznał że spełnione zostały wszystkie przesłanki z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
1 § 1 k.c.</a> i zarzuty apelacji w tej mierze są bezzasadne.
Pozwany wskazywał, powołując się na wyroki TSUE, że w realiach sprawy możliwym było stwierdzenie niedozwolonego charakteru wyłącznie postanowień odnoszących się do samych marż, z pozostawieniem w mocy wiążącej strony postanowień waloryzacyjnych w pozostałym zakresie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 2)">art. 385
1 § 2 k.c.</a>), co skutkowałoby zmianą umowy w ten sposób, że klauzule waloryzacyjne świadczeń odwoływałyby się wyłącznie do kursu średniego PLN/CHF ogłaszanego w tabelach NBP, natomiast wykluczone jest ustalanie ich nieważności w całości, a w konsekwencji – nieważności całej umowy.
Nie ulega wątpliwości, że punktem wyjścia dla dokonania prawidłowej oceny analizowanych postanowień umowy w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 2)">art. 385
(

1) § 2 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6</a> Dyrektywy jest wykładnia przepisów dokonana przez TSUE, który kilkukrotnie odniósł się w ostatnim okresie do możliwości wyeliminowania części postanowień określających waloryzację świadczeń stron w tzw. umowach frankowych, w szczególności odniesienie się do tej kwestii wymagało uwzględnienia stanowiska z wyroku TSUE C 19/20, który w tezie 2 stwierdził, że: wykładni <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 7;art. 7 ust. 1)">art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1</a> dyrektywy 93/13 należy dokonywać w ten sposób, że z jednej strony nie stoją one na przeszkodzie temu, by sąd krajowy usunął jedynie nieuczciwy element warunku umowy zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem, w wypadku gdy zniechęcający cel tej dyrektywy jest realizowany przez krajowe przepisy ustawowe regulujące korzystanie z niego, o ile element ten stanowi odrębne zobowiązanie umowne, które może być przedmiotem indywidualnej kontroli pod kątem nieuczciwego charakteru. Z drugiej strony, przepisy te stoją na przeszkodzie temu, by sąd odsyłający usunął jedynie nieuczciwy element warunku umowy zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem, jeżeli takie usunięcie sprowadzałoby się do zmiany treści tego warunku poprzez zmianę jego istoty, czego zbadanie należy do tego sądu.
W ocenie Sądu Apelacyjnego § 17 umowy stron nie spełnia tych warunków - po pierwsze tylko element klauzuli indeksacyjnej dotyczący marży nie stanowi zobowiązania umownego na tyle odrębnego od innych postanowień umownych, które mogłoby być przedmiotem zindywidualizowanego badania jego nieuczciwego charakteru; po drugie usunięcie jedynie tego elementu zmieniałoby istotę tego warunku (przy czym nie chodzi o tu przekształcenie charakteru całej umowy, a tego konkretnego warunku). W tym względzie Sąd Apelacyjny nie podziela stanowiska z wyroków II CSKP 364/22 i II CSKP 1476/22. Poza tym przy przyjęciu stanowiska pozwanego nie zachowany byłby odstraszający skutek Dyrektywy.
Jak już zaznaczono tylko element klauzuli indeksacyjnej dotyczący marży nie stanowi zobowiązania umownego na tyle odrębnego od innych postanowień umownych, które mogłoby być przedmiotem zindywidualizowanego badania jego nieuczciwego charakteru.
Należy wskazać, że istnieje pogląd co do podziału klauzuli indeksacyjnej na klauzulę ryzyka kursowego (przeliczeniową) - wprowadzającą indeksację oraz część kursową (spreadową) -określającą w jaki sposób będzie ustalany kurs waluty, ale jednocześnie przyjmuje się, że nie jest możliwa ocena pod kątem abuzywności jedynie części klauzuli waloryzacyjnej przy jej podzieleniu na część przeliczeniową część kursową. Klauzule te składają się na całościowy mechanizm indeksacyjny (w orzecznictwie nazywany także jako „klauzula indeksacyjna” czy „klauzula waloryzacyjna” i nie mogą funkcjonować w oderwaniu od siebie, a jedynie łącznie i tak muszą być oceniane.
W rezultacie bez znaczenia pozostaje fakt, czy za niedozwoloną uznana zostanie część przeliczeniowa czy spreadowa klauzuli indeksacyjnej, czy też obie, a ze względu na ich ścisłe powiązanie uznanie jednej części za abuzywną i tak powodowałoby, że w ten sam sposób – jako nieskuteczną należałoby ocenić całą klauzulę waloryzacyjną. (por. postanowienia SN z: 23 sierpnia 2022 roku I CSK 1669/22; 22 grudnia 2022 roku I CSK 3625/22). Potrzeba kompleksowej oceny mechanizmu indeksacji wyrażona została też w wyroku Sądu Najwyższego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 roku, V CSK 382/18, LEX nr 2771344), w którym odrzucono odróżnienie części kursowej i części przeliczeniowej klauzuli indeksacyjnej i podkreślono, że bez unormowania kursu miarodajnego dla poszczególnych przeliczeń, przeliczenia te nie mogą być dokonane, a postanowienia przeliczeniowe nie mogą wywrzeć skutku. Podobnie w wyroku Sądu Najwyższego z 4 kwietnia 2019 roku (III CSK 159/17, OSP 2019, z. 12, poz. 115) wyjaśniono, że eliminacja klauzuli waloryzacyjnej obejmuje wszystkie postanowienia umowy, które się na nią składają, albowiem mogą one funkcjonować tylko łącznie (Łukasz Węgrzynowski Niektóre aspekty wadliwości umowy kredytu frankowego w ocenie Trybunału Sprawiedliwości UE. Glosa do wyroku TS z dnia 29 kwietnia 2021 roku, C-19/20, LEX 2021, analogicznie wyrok SA w Gdańsku z 4 lutego 2022 roku, V ACa 340/21).
Skoro uznaje się, że nawet powstałe w wyniku powyższego podziału takie części klauzuli indeksacyjnej nie mogą funkcjonować jako samodzielne normy umowne, to tym bardziej nie ma możliwości uznać za samodzielne postanowienie (zobowiązanie) jedynie elementu jednej z nich - klauzuli kursowej w postaci „+/- marża” i już w przypadku uznania tylko jednej z nich za abuzywną jako niedozwoloną, a więc bezskuteczną, ocenić należy całą klauzulę indeksacyjną.
W świetle przedstawionej argumentacji zarzuty apelacji oparte na błędnym założeniu, że należy oceniać tylko abuzywność jednego z elementów klauzuli kursowej (marży) są chybione.
Ponadto sformułowania dotyczącego marży kupna/sprzedaży (§17 umowy) nie można zakwalifikować, jako odrębnego zobowiązania umownego podlegającego odrębnej - indywidualnej kontroli z uwagi na rozumienie „postanowienia”, które może podlegać uznaniu za niedozwolone i tym samym podlegać usunięciu. W powszechnym ujęciu „postanowienie” - w kontekście analizowanego zagadnienia - nie oznacza jednostki redakcyjnej umowy. „Postanowieniem” są, bowiem reguły (zasady, prawidła) postępowania, takie jak prawo czy obowiązek, wynikające z odpowiednio interpretowanych zapisów w znaczeniu technicznym, pomieszczonych po wielu jednostkach redakcyjnych umowy, a nierzadko w odrębnych dokumentach (regulaminie, tabelach, harmonogramach itp.). W uchwale [7] SN z 20 listopada 2015 roku (III CZP 17/15) wskazano, że przedmiotem uznania za niedozwolone są postanowienia w ujęciu materialnym, a nie formalnym. Nie chodzi o postanowienia o określonym brzmieniu, łącznie z językowym kontekstem wzorca, ale o wysłowioną w nim, skonkretyzowaną treść normatywną, czyli normę lub jej element, określające prawa lub obowiązki stron umowy. Niewątpliwie wskazane w §17 +/- marża nie stanowi takiego postanowienia. A co najwyżej jeden z wielu jego składników.
Należy zauważyć, że już klauzula kursowa z §17 (określająca jak będzie ustalany kurs) nie tyle kreowała odrębne zobowiązanie, ile stanowiła element precyzujący zobowiązanie w zakresie określenia wysokości świadczenia głównego stron – wysokości wypłaconego kredytu oraz wysokości spłacanych rat. W § 1 ust. 1, § 7 ust. 2 i § 10 przewidziano bowiem jedne świadczenia (wypłacany kredyt oraz raty kredytu) w wysokości wynikającej z tabeli kursowej banku, bez wyodrębnienia świadczenia spełnianego według średniego kursu NBP i świadczenia stanowiącego marżę banku. A analizowane „marże” z § 17 umowy stanowiły wyłącznie element konstrukcyjny kursu stosowanego dla potrzeb przeliczenia kredytu przy wypłacie i spłacie, na żadnym etapie wykonywania umowy nie były samoistnie pobierane od powodów.
Konkludując powyższe, w ocenie Sądu Apelacyjnego, elementu klauzuli indeksacyjnej dotyczącego marży kupna/sprzedaży nie można traktować jako zobowiązania umownego odrębnego od innych postanowień umownych składających się na klauzulę indeksacyjną („postanowienie” w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385
1 k.c.</a>), co w świetle wyroku TSUE omówionego powyżej uniemożliwia usunięcie jedynie tego elementu, a nakazuje wyeliminować z umowy całe postanowienia odnoszące się do waloryzacji świadczeń stron do waluty CHF i co przesądza o abuzywności całego postanowienia z § 17 umowy. Należy podkreślić, że powyższa linia orzecznicza została podtrzymana przez TSUE w postanowieniu z dnia 10 listopada 2025 w sprawie C 160/25. Trybunał stanowczo i jednoznacznie podkreślił, że „zgodnie z orzecznictwem przypomnianym w pkt 28 niniejszego postanowienia element ten może zostać usunięty jedynie pod warunkiem, że stanowi on odrębne zobowiązanie umowne, które może być przedmiotem zindywidualizowanego badania pod kątem jego nieuczciwego charakteru, w związku z czym usunięcie to nie skutkuje naruszeniem samej istoty warunku, który go zawiera.” Trybunał wskazał, że w sprawach kredytów zwartych przez G. M. Bank należy ocenić, czy zobowiązanie umowne uznane za nieuczciwe jest odrębne od innych zobowiązań wynikających z umowy. Element nieuczciwy umowy może zostać usunięty jedynie pod warunkiem, że stanowi on odrębne zobowiązanie umowne, które może być przedmiotem zindywidualizowanego badania pod kątem jego nieuczciwego charakteru, w związku z czym usunięcie to nie skutkuje naruszeniem samej istoty warunku, który go zawiera.
Ponadto usunięcie jedynie tego elementu dotyczącego marży zmieniałoby istotę tego warunku – nie zmieniałoby diametralnie charakteru umowy, ale zmieniałoby w pewnym zakresie charakter tego postanowienia. Jak wynika ze stanowiska Rzeczypospolitej Polskiej wyrażonego w odpowiedzi na pytania prejudycjalne inicjujące postępowanie C- 19/20: brak jest materialnej różnicy pomiędzy sytuacją, w której sąd zmienia treść umowy uzupełniając ją o nowe postanowienia w miejsce niedozwolonych, a sytuacją, w której sąd kreuje postanowienie o zupełnie nowej treści, poprzez eliminację wybranych fragmentów postanowienia niedozwolonego, a in casu taka ingerencja w treść § 17 zmieniałaby istotnie sens pierwotnego postanowienia poprzez pozbawienie jednej strony umowy (banku) zysku wynikającego ze spreadu. W konsekwencji Rzeczypospolita Polska, jako strona postępowania przed TSUE zdecydowanie uznała, że w myśl orzecznictwa TSUE „przepisy dyrektywy (...) należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one stwierdzeniu nieuczciwości jedynie niektórych elementów niedozwolonego postanowienia umownego” i analogiczne stanowisko zajął Rzecznik Praw Obywatelskich, który zgłosił również swój udział w postępowaniu (pismo z 8 czerwca 2020 roku, nr (...)). Ponadto Sąd Apelacyjny podziela w tym miejscu zapatrywania Rzecznika Praw Obywatelskich zawarte w zgłoszeniu do sprawy C-19/20 toczącej się przed TSUE, że wyeliminowanie wyłącznie postanowień dotyczących marży zrównywałoby kursy kupna i sprzedaży, czyniąc zbędnym ich rozróżnianie w umowie, która stałaby się nielogiczna, ale co istotne – taki zabieg chroniłby wyłącznie interes naruszającego prawo przedsiębiorcy (chroniłby go przed upadkiem całej umowy lub przed wyeliminowaniem z umowy całego elementu kursowego), a nie interes konsumenta, sprzecznie z celem Dyrektywy. Sąd Apelacyjny zważył bowiem, że w świetle pierwotnego postanowienia z § 17 umowy odwołanie do średniego kursu NBP było wyłącznie zabiegiem marketingowym i nie miało istotnego znaczenia przy ustalaniu kursów kupna i sprzedaży, gdyż niezależnie od kursów średnich NBP bank miał możliwość arbitralnego ustalania marż z § 17 ust. 2 i 3 w takich wysokościach, jakie uznawał za odpowiednie dla zabezpieczenia swoich interesów, przerzucając zawsze i bez wyjątku całość ryzyka kursowego na kredytobiorcę. Usunięcie z postanowień wyłącznie marż spowodowałoby stosowanie kursów średnich NBP bez żadnych modyfikacji, czyli doszłoby do wykreowania zupełnie nowej sytuacji faktycznej i normatywnej, niezakładanej przez strony w momencie zawierania umowy, ale obecnie niewątpliwie atrakcyjniejszej dla przedsiębiorcy, niż upadek umowy, a to niweczyłoby odstraszający skutek dyrektywy, przy bezspornym naruszeniu przez bank zasad transparentności (przy zawieraniu umowy z powodami) związanym z błędną informacją, zakładającą stabilność waluty CHF, do której kredyt jest indeksowany (tak też (...) w cytowanym wystąpieniu; por. wyrok TSUE z 10 czerwca 2021 roku . C-776/19, VB i in. przeciwko (...) SA).
Powyższe oznacza także brak spełnienia ostatniego z warunków – realizacji zniechęcającego celu Dyrektywy.
Gdyby możliwe było utrzymanie klauzuli waloryzacyjnej po usunięciu z niej mechanizmu przeliczeniowego wg Tabeli kursów banku (czy samej marży), to ten – mimo zawarcia w pierwotnej umowie z konsumentem klauzuli o nieuczciwym charakterze – zachowałby prawo do pobierania korzyści finansowych z umowy pierwotnie obarczonej wadą, co jednocześnie usunęłoby skutek odstraszający dyrektywy. Gdyby dopuszczalna była „redukcja utrzymująca skuteczność” w tzw. sprawach frankowych, takie działanie mogłoby zagrażać realizacji długoterminowego celu dyrektywy, jakim jest zniechęcanie przedsiębiorców do włączania do umów nieuczciwych warunków, co wielokrotnie podkreślone zostało w wyrokach TSUE (m.in. w wyroku w wyroku z dniu 21 grudnia 2016 roku w połączonych sprawach C-154/15, C-307/15, C-308/15 i C-618/10) (tzw. skutek odstraszający).
W konsekwencji w świetle wyroków TSUE omówionych powyżej nie możliwe jest usunięcie jedynie tego elementu, a za abuzywne należy uznać całe postanowienie z § 17 umowy, co ostatecznie nakazuje wyeliminować z umowy całe postanowienia odnoszące się do waloryzacji (indeksacji) i świadczeń stron walutą CHF.
Natomiast uznanie za bezskuteczne klauzul waloryzujących świadczenia obu stron skutkuje stwierdzeniem, że po ich wyeliminowaniu umowa z 2006 r. nie może być dalej wykonywana, niemożliwe jest w ogóle określenie świadczeń należnych kontrahentom (wysokości rat) co prowadzi do stwierdzenia nieważności całej umowy, a w konsekwencji ustalenia, że nie istnieje stosunek prawny mający z niej wynikać.
Można dodać, że rzeczywiście zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385(1);art. 385(1) § 2)">art. 385
1 § 2 k.p.c.</a> zasadą jest, że skutkiem abuzywności klauzul umownych jest brak związania konsumenta tymi postanowieniami. Niemniej jednak eliminacja klauzuli umownej uznanej za bezskuteczną nie może prowadzić do zmiany charakteru stosunku prawnego łączącego strony, wobec czego występują sytuacje, gdy (jak w niniejszym przypadku) wyeliminowanie przedmiotowych klauzul skutkuje tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy uznać ją za umowę o tak odmiennej istocie i charakterze, iż jej utrzymanie nie jest możliwe, co przemawia za jej nieważnością. Tym bardziej, że jak zaznaczono, usunięcie klauzul przeliczeniowych w niniejszym przypadku spowodowałoby, że brak byłoby określenia w umowie jej elementów przedmiotowo istotnych - nie można by obliczyć wysokości świadczeń powodów. Dlatego usunięcie tych klauzul skutkuje upadkiem całego stosunku zobowiązaniowego, a nie tylko niektórych elementów, jakie się na niego składają.
Na dopuszczalność uznania przedmiotowej umowy za nieważną wskazuje również prawo europejskie - Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazuje w tym kontekście, że art. 6 ust. 1 Dyrektywy nie sprzeciwia się możliwości uznania „za nieważną całej umowy zawartej pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem zawierającej jeden lub więcej nieuczciwych warunków, jeśli takie rozwiązanie zapewnia lepszą ochronę konsumenta" (por. pkt 47 uzasadnienia do wyroku ETS z dnia 30 maja 2013 r. w sprawie C-397/11), czy, że: Artykuł 6 ust. 1 dyrektywy Rady (...) z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.Urz.UE.L z 1993 r., Nr 95, s. 29) należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie temu, aby sąd krajowy, po stwierdzeniu nieuczciwego charakteru niektórych warunków umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i oprocentowanego według stopy procentowej bezpośrednio powiązanej ze stopą międzybankową danej waluty, przyjął, zgodnie z prawem krajowym, że ta umowa nie może nadal obowiązywać bez takich warunków z tego powodu, że ich usunięcie spowodowałoby zmianę charakteru głównego przedmiotu umowy (wyrok C- 260/18). Natomiast konsument może nadać skuteczność tej umowie wskazując, że jednak chce żeby umowa była kontynuowana. Jeżeli jednak odmówi jej potwierdzenia dochodzi do trwałej bezskuteczności - nieważności umowy (por. uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 roku III CZP 6/21). W niniejszym przypadku powodowie nie udzielili zgody na przywrócenie skuteczności temu postanowieniu.
Sąd Apelacyjny nie podziela odosobnionego poglądu wyrażonego w uchwale SN sygn. II CSKP 1939/22. Wyrok ten odbiega od wyżej przytoczonej utrwalonej linii orzeczniczej i należy go oceniać w kategoriach trudno zrozumiałych, odosobnionych konceptów składu orzekającego. Nota bene treść rozstrzygnięcia jest sprzeczna z uchwałą całej izby SN z kwietnia 2024.
Z tych względów także zarzuty apelacji w tym przedmiocie są chybione.
Jeżeli chodzi o zarzut dotyczący zaniechania zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2)">art. 358 § 2 k.c.</a> to nie jest to unormowanie, które dotyczy zastępowania automatycznie abuzywnej klauzuli kursowej. Po pierwsze ma on zastosowanie gdy czynność prawna nie zastrzega inaczej, a poza tym w przypadkach, o jakich mowa w § 1 tego unormowania, tzn. jeżeli przedmiotem zobowiązania podlegającego wykonaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest suma pieniężna wyrażona w walucie obcej (dłużnik może spełnić świadczenie w walucie polskiej, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe będące źródłem zobowiązania lub czynność prawna zastrzega spełnienie świadczenia wyłącznie w walucie obcej). Natomiast w niniejszym przypadku w świetle umowy przedmiotem zobowiązania obu stron była suma wyrażona w walucie polskiej. Tym samym przepis ten nie miał zastosowania wprost. Ponadto należy przypomnieć, że nieważność umowy występuje z chwilą jej zawarcia z mocy prawa, wobec czego kwestia późniejszego sposobu wykonywania umowy, czy jej późniejsze zmiany nie mają znaczenia w tym względzie. Natomiast regulacja <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358)">art. 358 k.c.</a> dotycząca wykonywania zobowiązania wyrażonego w walucie obcej poprzez spełnienie świadczenia w walucie polskiej weszła w życie w dniu 24 stycznia 2009 r. (art. 1 ustawy z dnia 23 października 2008 r. – o zmianie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">ustawy – Kodeks cywilny</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021411178" title="Ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. - Prawo dewizowe - Dz. U. z 2002 r. Nr 141, poz. 1178 ()">ustawy – Prawo dewizowe</a>, Dz. U. z 2008 r., Nr 228, poz. 1506), a więc po zawarciu umowy kredytowej, a ustawa zmieniająca <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> nie przewiduje jego mocy wstecznej (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 3)">art. 3 k.c.</a>) i z tej przyczyny unormowanie to nie może znaleźć zastosowania w kontekście ważności umowy, której ocena jest dokonywana na dzień jej zawarcia.
Chybiony jest także zarzut skarżącego naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20111650984" title="Ustawa z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2011 r. Nr 165, poz. 984 (art. 1;art. 1 pkt. 1;art. 1 pkt. 1 lit. a;art. 4)">art. 1 pkt 1 lit a) oraz art. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw</a>. Wejście w życie powołanej wyżej ustawy nie może prowadzić wbrew skarżącemu do twierdzenia, że nastąpiło zniwelowanie skutków abuzywności postanowień umowy dotyczących określenia zasad ustalania kursu wymiany na potrzeby wykonania umowy kredytu, skoro taki skutek nie wynika z treści powyższej ustawy.
Nie zasługują na uwzględnienie także zarzuty dotyczące naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 1;art. 410 § 2)">art. 410 § 1 i 2 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a>

Aktualnie od dłuższego czasu w judykaturze (za doktryną) przeważa teoria dwóch kondykcji, w której roszczenia każdej ze stron nieważnej umowy wzajemnej traktuje się jako niezależne roszczenia o zwrot świadczeń nienależnych. Zasada ta ma zastosowanie także na tle nieważności umowy kredytowej – Sąd Najwyższy w ostatnich latach się na ten temat kilkukrotnie wypowiadał, tj., np. że: stronie, która w wykonaniu umowy kredytu dotkniętej nieważnością spłacała kredyt przysługuje roszczenie o zwrot spłaconych środków pieniężnych jako świadczenia nienależnego niezależnie od tego czy i w jakim zakresie jest dłużnikiem banku z tytułu zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty kredytu (uchwała w sprawie III CZP 11/20), a nawet nadał moc zasady prawnej uchwale Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego w sprawie III CZP 6/21, że: „jeżeli bez skutecznego postanowienia umowa kredytu nie może wiązać, konsumentowi i kredytodawcy przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 1)">art. 410 § 1</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> W uchwałach tych przytoczył szeroko argumentację i orzecznictwo i nie ma potrzeby ich przywoływać.
Należy w tym miejscu zaznaczyć, iż Sądowi Apelacyjnemu znany jest wyrok TSUE z dnia 19 czerwca 2025 roku, sygn. akt C-396/24. Nie znajduje on jednak zastosowania w niniejszej sprawie. Istotą wyroku C-396/24 jest bowiem kategoryczne rozstrzygnięcie jedynie o zakresie dopuszczalnych procesowo roszczeń przedsiębiorcy wobec konsumenta z tytułu nieważności umowy (wywołanej jej nieuczciwymi warunkami wprowadzonymi ze wzorca przedsiębiorcy). Całkowicie poza rozważaniami TSUE w w/w orzeczeniu była kwestia roszczeń konsumenta wobec przedsiębiorcy, w szczególności TSUE w żaden sposób ich nie ograniczył. Zważyć należy, iż Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2024 roku. skierował pytania prejudycjalne stanowiące przedmiot wyroku TSUE w sprawie C-396/24. Jak wynika z uzasadnienia przedstawionego przez Sąd Okręgowy w K. w pierwszym procesie bank wytoczył konsumentom powództwo o zwrot całości nominalnej kwoty wypłaconej jako kapitał w wykonaniu nieważnej umowy pożyczki (493.770,02 zł). Przy czym we wcześniejszym pozwie konsumentów przeciwko bankowi z 2020 roku. ograniczyli oni swoje żądanie o właśnie tą kwotę 493.770,02 zł. Pożyczka została przez nich przedterminowo całkowicie spłacona w 2016 roku a suma ich świadczeń z tytułu umowy pożyczki wyniosła 1.065.510,40 zł. Kredytobiorcy swój pozew sformułowali jednak na kwotę 571.740,41 zł — w oparciu o tzw. „teorię salda" (jeszcze przed uchwałami Sądu Najwyższego z 2021 r. w sprawach III CZP 11/20 i III CZP 6/21). Taką też kwotę Sąd Okręgowy wK. zasądził w 2022 roku. Mimo to w 2023 roku bank wytoczył konsumentom własny pozew o pełną nominalną kwotę wypłaconą jako kapitał pożyczki. TSUE ocenił w tych okolicznościach dopuszczalność powództw banku przeciwko konsumentom o zwrot całości kapitału kredytu, wytoczonych w sytuacji braku zwrotu przez bank tym konsumentom całości ich świadczeń nienależnych.
Reasumując uznać należy, że w/w orzeczenie TSUE z dnia 19 czerwca 2025 roku wprowadza nowy standard ochrony procesowej konsumenta, polegający na stwierdzeniu. Że bankowe roszczenia procesowe przeciwko konsumentom nie są zasadne i powinny ulec oddaleniu, jeśli wysokość roszczeń konsumenta względem banku przekracza bądź jest równa wysokości kapitału kredytu. Konsumenci w dalszym ciągu mogą natomiast formułować wobec banku roszczenie procesowe o zwrot swojej pełnej kondykcji, bez względu na to jaka przysługuje bankowi wierzytelność wzajemna.
Prawidłowe było również rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w zakresie zasądzonych na rzecz powodów odsetek. Podstawę ich uwzględnienia stanowi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1)">art. 481 § 1 k.c.</a> Stosownie do treści powołanego przepisu, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 kwietnia 2004 roku, sygn. akt V CK 461/03, wyraził stanowisko, które Sąd Apelacyjny podziela, że zobowiązanie do zwrotu nienależnego świadczenia ma charakter bezterminowy. Oznacza to, że termin spełnienia takiego świadczenia musi być wyznaczony zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 k.c.</a>, a więc niezwłocznie po wezwaniu skierowanym przez zubożonego. W uchwale z dnia 7 maja 2021 roku, w sprawie III CZP 6/21 Sąd Najwyższy zajął stanowisko, że jeżeli bez bezskutecznego postanowienia umowa kredytu nie może wiązać, konsumentowi i kredytodawcy przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 1)">art. 410 § 1</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a>). Kredytodawca może żądać zwrotu świadczenia od chwili, w której umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna.
Zgodnie z treścią cytowanej uchwały oświadczenie konsumenta-kredytobiorcy zmierzające do upadku umowy powinno nastąpić ze świadomością skutków skorzystania z ochrony konsumenckiej oraz nieważności umowy. W realiach sprawy niniejszej pozwany dopiero po otrzymaniu odpisu pozwu powodów mógł merytorycznie odnieść się do stanowiska powodów w zakresie żądania ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu. Zasądzenie odsetek od tej daty jest całkowicie prawidłowe, skoro wcześniejsze wezwanie do zapłaty zawarte w reklamacji Sąd ocenił jako dokonane bez należytego umocowania.
Pismem z dnia 5 sierpnia 2025 r. pozwany wniósł o uwzględnienie nowej okoliczności zaistniałej po dacie wyrokowania przez Sąd Okręgowy – faktu złożenia pozwanemu przez kredytobiorców oświadczenia o potrąceniu ich wierzytelności, w tym dochodzonych w niniejszej sprawie, z wierzytelnością banku z tytułu kapitału kredytu udostępnionego w wyniku realizacji postanowień umowy wskazanej w podstawie faktycznej powództwa, a co w ocenie pozwanego doprowadziło do umorzenia wierzytelności dochodzonej w sprawie. W przedmiotowym piśmie pozwany wniósł wyłącznie o dopuszczenie dowodu z dokumentu – kopii pisma powodów, nie zgłosił formalnie zarzutu normowanego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 203(1))">art. 203
1 k.p.c.</a>

Wskazać należy, że okoliczność ujawniona w sprawie, powiązana z kwestią ewentualnego, skutecznego złożenia przez powodów oświadczenia o potrąceniu wierzytelności jest irrelewantna dla wyrokowania o żądaniu zapłaty i nie mogła doprowadzić in casu do zmiany zaskarżonego wyroku i oddalenia powództwa o zapłatę.
W aktualnym stanie prawnym, obowiązującym od 7 listopada 2019 r. z woli ustawodawcy istotnie zmieniona została kwestia uwzględniania przez Sąd kwestii potrącenia wierzytelności stron, wpływającej na materialnoprawną podstawę dochodzenia jednej z nich w danym procesie. O ile w odniesieniu do innych kwestii materialnoprawnych i ustaleń faktycznych rzutujących na istnienie lub wysokość wierzytelności strony powodowej Sądy merytoryczne muszą je badać i uwzględniać z urzędu (co do zasady), o tyle w przypadku instytucji potrącenia aktualnie jest to możliwe wyłącznie w przypadku skutecznego podniesienia zarzutu procesowego sensu stricte opartego na normie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 203(1))">art. 203
1 k.p.c.</a> (por. [red.] T. Wiśniewski „Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I”, 2021 r.). Istotne jest przy tym to, że przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 203(1))">art. 203
1 k.p.c.</a> nie różnicuje sytuacji podmiotu podnoszącego stosowny zarzut procesowy (może być to zarówno pozwany, jak też powód, interwenient uboczny), ani nie wprowadza odrębnych przesłanek o charakterze podmiotowym (czyli nie różnicuje sytuacji stron procesu w sytuacji, gdy oświadczenie o potrąceniu składa sam broniący się pozwany, atakujący w procesie powód, czy też osoba trzecia (por. [red.] P. Rylski „Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I”, 2023 r., t. 51). A contrario, brak podniesienia takiego zarzutu, lub uczynienie tego nieskutecznie wskutek uchybienia omawianego przepisu skutkuje tym, że Sąd rozpoznający w sprawie roszczenie o zapłatę w ogóle nie uwzględnia kwestii ewentualnego, wzajemnego umorzenia wierzytelności stron wskutek potrącenia z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 498;art. 498 § 1)">art. 498 § 1 k.c.</a>, ani nie bada skuteczności i zakresu tego umorzenia w kontekście <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 499)">art. 499 i nast. k.c.</a> (czyli skutków materialnoprawnych czynności jednej ze stron). Ustawodawca odesłał w tym zakresie strony od 2019 r. do pozasądowego zarachowania swoich roszczeń, a w przypadku sporu i obiektywnej niemożności podniesienia zarzutu przez pozwanego – do odrębnego postępowania opartego na nowej przesłance z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 840;art. 840 § 1)">art. 840 § 1 k.p.c.</a>, celem jak najpełniejszej realizacji nakazu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 6;art. 6 § 1)">art. 6 § 1 k.p.c.</a> w sprawie „o zapłatę” (por. O Piaskowska „ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">Kodeks postępowania cywilnego</a>. Postępowanie procesowe. Komentarz aktualizowany”, 2023 r. Lex/el, t. 15; post. SN z 23.10.2024 r. I CSK 2285/23; por. także post. SN z 28.11.2024 r. I CSK 4026/23).
Wierzytelność z innego stosunku prawnego może być przedmiotem zarzutu potrącenia pod dwoma warunkami: jest niesporna, stwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu, orzeczeniem sądu polubownego, ugodą zawartą przed sądem albo sądem polubownym, zatwierdzoną przez sąd ugodą zawartą przed mediatorem lub uprawdopodobniona dokumentem potwierdzającym jej uznanie przez powoda (por. post. SN z 26.06.2025 r. I CSK 4025/24).
Żadna z tych okoliczności nie zachodzi w sprawie niniejszej. Pozwany bank podnosząc powyższą okoliczności zdaje się tracić z pola widzenia, że pozaprocesowe oświadczenie powodów dotyczy własnej wierzytelności pozwanego – nie będącej przedmiotem procedowania w niniejszej sprawie. Zarzut banku nie spełnia również pozostałych warunków z powołanego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 203(1))">art. 203 
1 k.p.c.</a> Tym samym nie mógł być uwzględniony w orzeczeniu Sądu Apelacyjnego.
W ocenie Sądu Apelacyjnego w sprawie niniejszej nie można zastosować prawa zatrzymania uregulowanego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 496)">art. 496</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 497)">art. 497 k.c.</a>, gdyż zastosowanie tej instytucji prawnej w sprawach wszczynanych przez konsumentów kwestionujących ważność umów zawieranych z przedsiębiorcami wskutek zawarcia w ich treści postanowień niedozwolonych wprost wykluczają przepisy dyrektywy 93/13 (wyrok TSUE z dnia 8 maja 2024 r. w sprawie C 28/22, teza 87).
Należy zauważyć, że obecnie w orzecznictwie prezentowane są odmienne zasadnicze stanowiska odnośnie rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutu prawa zatrzymania, zgłoszonego w sprawie umowy o kredyt frankowy. Według pierwszego z nich <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 496)">art. 496 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 497)">art. 497 k.c.</a> znajduje odpowiednio zastosowanie w sprawie frankowej, w sytuacji stwierdzenia jej nieważności. Stanowisko takie wyprowadzane jest z założenia, że umowa o kredyt frankowy jest umową wzajemną, a w związku ze stwierdzeniem, iż umowa o kredyt jest nieważna, pozwany bank powinien zwrócić powódce – kredytobiorcy świadczenie pieniężne spełnione w okresie objętym pozwem, pozwanemu przysługuje prawo podniesienia zatrzymania świadczenia wzajemnego przysługującego bankowi przekazanej kredytobiorcy tytułem kredytu (wyrok Sądu Apelacyjnego Warszawie z dnia 15.12.2021 roku, sygn. akt I ACa 448/18, Lex nr 304528, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10.12.2021 roku, sygn. akt XXV C 298/20, Lex nr 3302626). Według drugiego ze stanowisk prawo zatrzymania przysługuje nawet jeżeli żądanie zwrotu wpłaconego kapitału nie jest świadczeniem wzajemnym. Sądy, w tym Sąd Najwyższy, wskazują, iż stosując prawo zatrzymania kredytodawca chroni swoje roszczenie o zwrot wykorzystanego kapitału (bez odsetek), gdyż obowiązek jego zwrotu w relacji do obowiązku oddania środków pieniężnych do dyspozycji kredytobiorcy jest czymś więcej niż zobowiązaniem do świadczenia wzajemnego – ma charakter bardziej podstawowy niż obowiązek zapłaty oprocentowania lub wynagrodzenia, a nie czymś mniej (tak m.in. Są Najwyższy w uchwale z dnia 7 maja 2021 roku, sygn. akt III CZP 6/21, OSNC 2021/9/56, Lex nr 3170921, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2021 roku sygn. akt III CZP 11/20, OSNC 2021/6/40, Lex nr 3120579). Prawo kredytodawcy wywodzone jest z zagrożenia związanego z niewypłacalnością kredytobiorcy.
Uwzględniając dotychczasowe zgodne stanowisko doktryny i judykatury, że ekwiwalentność świadczeń charakterystyczna dla umów wzajemnych oznacza, że strony spełniają różne świadczenia, ale o ekwiwalentnej wartości należy stwierdzić, że brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że umowa stron była umową wzajemną. Czynności wzajemnej towarzyszy, bowiem zamiar wymiany różnych dóbr, co a contrario oznacza, że przedmiotem wzajemnych świadczeń umowy wzajemnej nie są nigdy świadczenia identyczne, a różnorodność obu świadczeń jest istotą takiej umowy. Gdyby ustawodawca dopuszczał jednorodzajowość świadczeń kontrahentów, to traciłoby sens użycie przez niego w treści przepisu terminu "ekwiwalentność świadczeń", skoro nie byłyby one ekwiwalentne, ale wprost identyczne.
W tej sytuacji, gdy umowa kredytu nie jest umową wzajemną stosowanie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 496)">art. 496 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 497)">art. 497 k.c.</a> jest wykluczone, w tym również poprzez ich stosowanie w drodze analogii. Podkreśla się przy tym, że w umowach wzajemnych może znaleźć zastosowanie potrącenie (tak m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2021 roku, sygn. akt I ACa 183/20, Lex nr 3290152). Stwierdzenie nieważności umowy kredytu skutkuje zwrotem świadczeń obu stron umowy polegającym na świadczeniu pieniędzy, zatem jeżeli każdej ze stron przysługuje wierzytelność pieniężna to interes kredytobiorcy i kredytodawcy jest wystarczająco zabezpieczony potrąceniem. Brak jest tu bowiem zamiaru wymiany różnych dóbr, a więc różnorodności obydwu świadczeń, świadczenia w umowie kredytu są identyczne.
W umowie wzajemnej wymiana dóbr zakłada różnorodzajowość przedmiotów świadczeń obu stron. Umowę wzajemną charakteryzuje zamiar wymiany różnych dóbr (rzecz za rzecz, pieniądze za rzecz, pieniądze za usługi), co doprowadza do wysnucia wniosku, iż przedmiotem wzajemnych świadczeń w umowie wzajemnej nie mogą być świadczenia identyczne. Innymi słowy - różnorodność obu świadczeń jest esencją, istotą umowy wzajemnej - co wyklucza potrącenie.
Brak możliwości potrącania świadczeń wydaje się być istotną przyczyną ustanowienia prawa zatrzymania w określonych ustawą przypadkach, gdy ustawodawca uznał konieczność zapewnienia dodatkowej ochrony dłużnikowi, który pozostaje jednocześnie wierzycielem swojego wierzyciela, zaś przedmiot obu wierzytelności wyklucza potrącenie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 461;art. 496;art. 497)">art. 461 i art. 496-497 k.c.</a>). Jak trafnie podkreśla się w doktrynie, strony stosunku zobowiązaniowego uwikłane w prawo zatrzymania nie powinny zasadniczo znaleźć się ani w korzystniejszym, ani w gorszym położeniu w porównaniu z sytuacją, gdy do wykonania zobowiązań dochodzi według ogólnych reguł.
Ponadto trzeba zauważyć, że celem instytucji zatrzymania z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 496)">art. 496 k.c.</a> jest zabezpieczenie zwrotu spełnionego świadczenia, a nie samo spełnienie świadczenia na rzecz zgłaszającego stosowny zarzut (jak przy zarzucie potrącenia), prawo zatrzymania pełni wyłącznie funkcję zabezpieczającą. W konsekwencji, nie przysługuje prawo zatrzymania (wygasa, lub nigdy nie powstaje), gdy świadczenie strony składającej oświadczenie jest chronione w inny sposób. W sprawie niniejszej umowa kredytu została wykonana przez powodów, kredyt został całkowicie spłacony, co ostatecznie przesądza o tym, że zarzut zatrzymania jest bezzasadny.
Końcowo wskazać też należy, że nie można odmówić żądaniu powodów ochrony prawnej z uwagi na ich rzekomą sprzeczność z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> Fakt, iż przez wiele lat umowa obowiązywała i była realizowana także przez powodów nie oznacza, że w ten sposób doszło do konwalidacji jej pierwotnej już, szeroko powyżej opisanej wadliwości. Przeciwnie, wraz z upływem czasu powodowie byli tym bardziej pokrzywdzeni jej realizowaniem. Sąd Apelacyjny podziela tu ugruntowane stanowisko orzecznictwa, że nie może skutecznie powoływać się na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> ten, kto sam narusza zasady współżycia społecznego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2000 r., sygn. akt V CKN 448/00). Zakaz nadużycia prawa powinien bowiem być stosowany przy uwzględnieniu roli prewencyjno-wychowawczej <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a>, która może być zapewniona tylko wówczas, gdy bierze się pod uwagę nastawienie podmiotów danego stosunku cywilnoprawnego względem powinności przestrzegania zasad współżycia społecznego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 1972 r., sygn. akt III CRN 566/71).
Bank nie ma również żadnego skutecznego roszczenia o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału. Stanowisko judykatury jest w tej materii jednoznaczne. Wystarczy odwołać się do Postanowienia TSUE z dnia 11 grudnia 2023 r. w sprawie C-756/22 stanowiącego niejako dopełnienie wyroku wcześniejszego wyroku TSUE z dnia 15 czerwca 2023 r. przeciwko Bank (...). SA, sygn. C-520/21.
Powołanym postanowieniem z dnia 11 grudnia 2023 r. TSUE przesądził, iż w kontekście uznania umowy kredytu hipotecznego zawartej z konsumentem przez bank za nieważną w całości ze względu na to, że umowa ta zawiera nieuczciwe warunki, bez których nie może ona dalej obowiązywać, stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa państwa członkowskiego, zgodnie z którą instytucja ta ma prawo żądać od tego konsumenta zwrotu kwot innych niż kapitał wpłacony na poczet wykonania tej umowy oraz ustawowe odsetki za opóźnienie od chwili wezwania do zapłaty. Gdyby zatem dopuszczono do sytuacji, w której bankom owa waloryzacja by się należała, to w efekcie nastąpiłoby wyeliminowanie odstraszającego skutku wywieranego na przedsiębiorców poprzez uznanie tej samej umowy za nieważną – co mija się z założeniami Dyrektywy 93/13. Sąd Apelacyjny podziela ten pogląd i ocenia, że Sąd I instancji również prawidłowo uwzględnił powołaną linię orzeczniczą.
Z uwagi na powyższe apelacja pozwanego podlegała oddaleniu w całości na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a>

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 1(1);art. 98 § 3)">art. 98 § 1, 1
1 i 3 k.p.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 § 1 k.p.c.</a> Sąd Apelacyjny zasądził od pozwanego (jako strony przegrywającej) na rzecz powodów kwotę 8100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego, które stanowią wynagrodzenie jej pełnomocnika ustalone zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391 § 2;art. 391 § 2 pkt. 7)">§ 2 pkt 7</a> w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
</div>