Uchwalenie: Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych
Wejscie w życie: 1 października 2010
Ostatnia Zmiana: 29 luty 2020
Ustawa o instytutach badawczych
Art. 2. 1. Do podstawowej działalności instytutu należy:
1) prowadzenie badań naukowych i prac rozwojowych;
2) przystosowywanie wyników badań naukowych i prac rozwojowych do
potrzeb praktyki;
3) wdrażanie wyników badań naukowych i prac rozwojowych.
2. W związku z prowadzoną działalnością podstawową instytut może:
1) upowszechniać wyniki badań naukowych i prac rozwojowych;
2) wykonywać badania i analizy oraz opracowywać opinie i ekspertyzy w zakresie
prowadzonych badań naukowych i prac rozwojowych;
3) opracowywać oceny dotyczące stanu i rozwoju poszczególnych dziedzin nauki
i techniki oraz sektorów gospodarki, które wykorzystują wyniki badań naukowych i prac rozwojowych oraz w zakresie wykorzystywania w kraju osiągnięć światowej nauki i techniki;
4) prowadzić działalność normalizacyjną, certyfikacyjną i aprobacyjną;
5) prowadzić i rozwijać bazy danych związane z przedmiotem działania instytutu;
6) prowadzić działalność w zakresie informacji naukowej, technicznej
i ekonomicznej, wynalazczości oraz ochrony własności przemysłowej
i intelektualnej, a także wspierającej innowacyjność przedsiębiorstw;
7) wytwarzać w związku z prowadzonymi badaniami naukowymi i pracami
rozwojowymi aparaturę, urządzenia, materiały i inne wyroby oraz prowadzić
walidację metod badawczych, pomiarowych oraz kalibrację aparatury;
8) prowadzić działalność wydawniczą związaną z prowadzonymi badaniami
naukowymi i pracami rozwojowymi.
3. Instytut, poza zadaniami, o których mowa w ust. 1 i 2, może prowadzić:
1) kształcenie w szkole doktorskiej i na studiach podyplomowych, związane
z prowadzonymi przez instytut badaniami naukowymi i pracami rozwojowymi,
2) inne formy kształcenia
– na zasadach określonych w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie
wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r. poz. 85, 374, 695, 875 i 1086).
4. Instytut może prowadzić działalność inną niż wymieniona w ust. 13.
Działalność ta jest wyodrębniona pod względem finansowym i rachunkowym
z działalności, o której mowa w ust. 13.
Art. 7. 1. Instytut może zostać połączony z innym instytutem, podzielony,
zreorganizowany, przekształcony w instytucję gospodarki budżetowej działającą na
podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r.
poz. 869, z późn. zm.) lub zlikwidowany, jeżeli minister nadzorujący uzna, że
łączenie, podział, reorganizacja, przekształcenie lub likwidacja instytutu są
uzasadnione merytorycznie, organizacyjnie i finansowo, z zastrzeżeniem ust. 4 i 5.
2. Łączenie, podział, reorganizacja lub likwidacja instytutu może nastąpić
również na wspólny wniosek rady naukowej i dyrektora instytutu po zasięgnięciu
opinii zakładowych organizacji związkowych złożony ministrowi nadzorującemu.
3. Rada Ministrów na wniosek ministra nadzorującego, złożony po zasięgnięciu
opinii ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, w drodze
rozporządzenia, dokonuje połączenia, podziału, reorganizacji, przekształcenia lub
likwidacji instytutu.
3a. W przypadku reorganizacji instytutu polegającej na zmianie przedmiotu lub
zakresu jego działania minister nadzorujący może odwołać dotychczasowego
dyrektora. Przepis art. 6 ust. 5 stosuje się odpowiednio.
4. Przekształcenie, o którym mowa w ust. 1, dokonuje się na podstawie niniejszej
ustawy.
5. Do utworzenia instytucji gospodarki budżetowej, poprzez przekształcenie,
o którym mowa w ust. 1, stosuje się przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.
o finansach publicznych.
6. W rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 3, Rada Ministrów może wskazać
nie więcej niż dwóch ministrów nadzorujących, określając zakres przedmiotowy
nadzoru sprawowanego przez tych ministrów oraz wskazując kompetencje tych
ministrów z zakresu nadzoru nad instytutem.
Art. 8. 1. Utworzenie instytutu jest poprzedzone postępowaniem
przygotowawczym mającym na celu ocenę potrzeby oraz warunków jego utworzenia.
2. Minister właściwy ze względu na planowaną działalność instytutu powołuje
zespół roboczy do przeprowadzenia postępowania przygotowawczego. Zespół
roboczy przedstawia ministrowi opinię w terminie 2 miesięcy od dnia powołania.
3. Połączenie, podział, reorganizację, przekształcenie lub likwidację instytutu
poprzedza postępowanie przygotowawcze mające na celu ocenę potrzeby oraz
warunków jego połączenia, podziału, reorganizacji, przekształcenia lub likwidacji.
4. Minister nadzorujący powołuje zespół roboczy do przeprowadzenia
postępowania przygotowawczego. Zespół roboczy przedstawia ministrowi opinię w
terminie 2 miesięcy od dnia powołania.
5. Opinie w sprawie połączenia, podziału, reorganizacji, przekształcenia lub
likwidacji instytutu przedstawiają ministrowi nadzorującemu również rada naukowa
oraz dyrektor instytutu.
6. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i tryb
tworzenia, łączenia, podziału, reorganizacji, przekształcenia lub likwidacji instytutów,
w tym:
1) komisyjny tryb ustalenia stanu majątkowego i organizacyjno-prawnego
instytutu,
2) uregulowanie zobowiązań,
3) zabezpieczenie roszczeń pracowniczych,
4) zagospodarowanie mienia
– mając na celu poprawę jakości prowadzonych badań naukowych i wdrożeń oraz
potencjału naukowego instytutu, a także racjonalne gospodarowanie środkami
finansowymi oraz majątkiem instytutu.
Art. 9. 1. Instytut, w drodze rozporządzenia Rady Ministrów, może być:
1) przekształcony w instytut naukowy Polskiej Akademii Nauk – po podjęciu
uchwały w tej sprawie przez Prezydium Polskiej Akademii Nauk, w trybie
określonym w art. 44 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Polskiej Akademii
Nauk (Dz. U. z 2019 r. poz. 1183, 1655 i 2227 oraz z 2020 r. poz. 695 i 1086);
2) (uchylony)
3) włączony do instytutu naukowego Polskiej Akademii Nauk – po uzgodnieniu
z dyrektorem tego instytutu naukowego oraz z Prezesem Polskiej Akademii
Nauk;
4) przekształcony w instytut działający w ramach Sieci Badawczej Łukasiewicz,
zwany dalej „instytutem Sieci Łukasiewicz”.
1a. Instytut badawczy może być włączony do uczelni publicznej na zasadach
określonych w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym
i nauce.
2. Przekształcenia instytutu w instytut naukowy Polskiej Akademii Nauk albo
instytut Sieci Łukasiewicz, albo jego włączenia do instytutu naukowego Polskiej
Akademii Nauk dokonuje Rada Ministrów z własnej inicjatywy albo na wniosek
ministra nadzorującego, po zasięgnięciu opinii dyrektora i rady naukowej instytutu,
który ma zostać przekształcony albo włączony.
3. Wykreślenie z Krajowego Rejestru Sądowego instytutu:
1) przekształconego w instytut naukowy Polskiej Akademii Nauk lub włączonego
do takiego instytutu – następuje na wniosek dyrektora instytutu naukowego
Polskiej Akademii Nauk;
2) (uchylony)
3) przekształconego w instytut Sieci Łukasiewicz – przez sąd rejestrowy następuje
z urzędu, niezwłocznie po dokonaniu wpisu instytutu Sieci Łukasiewicz do
Krajowego Rejestru Sądowego.
4. Do instytutu:
1) przekształconego w:
a) instytut naukowy Polskiej Akademii Nauk,
b) instytut Sieci Łukasiewicz,
2) włączonego do instytutu naukowego Polskiej Akademii Nauk
– stosuje się odpowiednio przepisy o łączeniu instytutów.
5. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, kryteria i szczegółowe
warunki oraz tryb przekształcania i włączania instytutów, w tym:
1) komisyjny tryb ustalenia stanu majątkowego i organizacyjno-prawnego
instytutu,
2) uregulowanie zobowiązań,
3) zabezpieczenie roszczeń pracowniczych,
4) zagospodarowanie mienia
– mając na celu zwiększanie potencjału badawczego oraz poprawę jakości
prowadzonych badań naukowych i prac rozwojowych, a także racjonalne
gospodarowanie środkami finansowymi oraz majątkiem instytutu.
Art. 17. 1. Do czynności prawnych dotyczących składników aktywów trwałych,
w zakresie komercjalizacji wyników badań naukowych, prac rozwojowych oraz
know-how związanego z tymi wynikami, nie stosuje się przepisów art. 3841 ustawy
z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym (Dz. U.
z 2020 r. poz. 735).
2. Instytut sprzedaje innym podmiotom, na podstawie umów prawa cywilnego,
składniki aktywów trwałych w drodze publicznego przetargu na zasadach określonych
w przepisach wydanych na podstawie art. 46 ust. 4 ustawy z dnia 25 września 1981 r.
o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2152 oraz z 2020 r. poz. 284).
3. (uchylony)
4. (uchylony)
5. Instytut może w celu komercjalizacji wyników badań naukowych, prac
rozwojowych oraz know-how związanego z tymi wynikami, a także w celu
prowadzenia działań z zakresu transferu technologii i upowszechniania nauki oraz
pozyskiwania środków finansowych na działalność statutową, za zgodą ministra
nadzorującego, tworzyć spółki kapitałowe i obejmować lub nabywać akcje i udziały
w takich spółkach oraz osiągać przychody z tego tytułu.
5a. W przypadku utworzenia przez instytut spółki kapitałowej, o której mowa w
ust. 5, w celu realizacji przedsięwzięć z zakresu infrastruktury badawczej lub
zarządzania nią, a także obejmowania lub nabywania akcji i udziałów w takich
spółkach, minister nadzorujący przed wydaniem zgody, o której mowa w ust. 5,
zasięga opinii ministra właściwego do spraw nauki.
6. Przedmiot działalności spółki, o której mowa w ust. 5, musi być związany
z prowadzonymi przez instytut badaniami naukowymi i pracami rozwojowymi,
o których mowa w art. 2 ust. 13.
7. Instytut jest obowiązany uzyskać zgodę ministra nadzorującego na
wykonywanie praw z tytułu posiadanych akcji i udziałów w spółkach, o których
mowa w ust. 5.
8. Czynności prawne dokonane z naruszeniem przepisów określonych w ust. 17 są nieważne.
Art. 18. 1. Instytut występuje w obrocie we własnym imieniu i na własny
rachunek.
2. Instytut pokrywa koszty bieżącej działalności z uzyskiwanych przychodów.
3. Instytut odpowiada za swoje zobowiązania.
4. Instytut nie odpowiada za zobowiązania Skarbu Państwa ani innych osób
prawnych. Skarb Państwa nie odpowiada za zobowiązania instytutu, z zastrzeżeniem
ust. 5.
5. Niewykonane zobowiązania likwidowanego instytutu uczestniczącego
w systemie ochrony zdrowia lub instytutu, który w okresie 10 lat przed likwidacją nie
prowadził działalności gospodarczej, obciążają Skarb Państwa.
6. Dyrektor w ramach możliwości finansowych ustala wielkość środków na
wynagrodzenia.
7. Instytut osiąga przychody w związku z prowadzoną działalnością określoną
w art. 2, w tym ze sprzedaży:
1) wyników badań naukowych, prac rozwojowych oraz know-how związanego
z tymi wynikami;
2) patentów, praw ochronnych oraz licencji na stosowanie wynalazków, wzorów
użytkowych, topografii układów scalonych oraz wyhodowanej albo odkrytej
i wyprowadzonej odmiany rośliny;
3) prac wdrożeniowych, w tym nadzoru autorskiego;
4) produkcji urządzeń i aparatury oraz innej produkcji lub usług.
8. Instytut osiąga przychody z subwencji i dotacji na podstawie przepisów
ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce i ustawy
z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, z zastrzeżeniem ust. 9 i art. 21
ust. 6, oraz z innych źródeł.
9. Łączna kwota dotacji przyznanych w kolejnych latach na dofinansowanie
inwestycji realizowanej przez instytut może wynosić do 100% planowanej wartości
kosztorysowej inwestycji.
10. Podstawą gospodarowania środkami, o których mowa w ust. 7 i 8, jest
roczny plan finansowy.
11. Roczny plan finansowy obejmuje:
1) przychody własne;
2) dotacje z budżetu państwa;
3) koszty, w tym:
a) wynagrodzenia i naliczane od nich składki,
b) płatności odsetkowe wynikające z zaciągniętych zobowiązań,
c) koszty majątkowe.
12. Roczny plan finansowy ustala dyrektor instytutu po zasięgnięciu opinii rady
naukowej.
13. Sprawozdanie finansowe instytutu zatwierdza minister nadzorujący instytut.
Art. 19. 1. Instytut tworzy fundusze:
1) statutowy, który stanowi równowartość majątku według stanu na dzień
rozpoczęcia działalności;
2) rezerwowy, który tworzy się z nie mniej niż 8% zysku netto za poprzedni rok
obrotowy;
3) zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, który tworzy się na zasadach
określonych w ustawie z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu
świadczeń socjalnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1070).
2. Instytut może tworzyć fundusze:
1) badań własnych, który tworzy się z zysku netto za poprzedni rok obrotowy;
2) stypendialny, który tworzy się z zysku netto za poprzedni rok obrotowy;
3) wdrożeń, który tworzy się ze środków przekazanych instytutowi na podstawie
umów przez przedsiębiorców wdrażających wyniki badań naukowych lub prac
rozwojowych tego instytutu, z tytułu osiągnięcia wymiernych efektów
ekonomicznych wdrożenia;
4) nagród, który tworzy się z zysku netto za poprzedni rok obrotowy.
3. Fundusze, o których mowa w ust. 1 i 2, zmniejsza się lub zwiększa na
następujących zasadach:
1) fundusz rezerwowy służy na pokrycie strat instytutu; w przypadku gdy strata
netto będzie wyższa niż fundusz rezerwowy, pozostała część straty zostanie
pokryta z funduszu statutowego;
2) w przypadku gdy fundusz rezerwowy osiągnie wartość 1/5 funduszu
statutowego, instytut może nie dokonywać odpisu z zysku;
3) wypłata z funduszu nagród następuje w następnym roku, po zatwierdzeniu
sprawozdania finansowego instytutu; warunki wypłat ze środków funduszu
określa zakładowy układ zbiorowy pracy lub regulamin wynagradzania;
4) środki funduszu wdrożeniowego przeznacza się na wypłatę nagród za osiągnięcie
efektów wdrożenia; warunki wypłat ze środków funduszu określa zakładowy
układ zbiorowy pracy lub regulamin ustalony przez instytut.
4. Zysk brutto instytutu z działalności określonej w art. 2 ust. 13 oraz zysk netto
z działalności określonej w art. 2 ust. 4 przeznacza się na działalność podstawową
instytutu określoną w art. 2 ust. 1 poprzez zwiększenie:
1) funduszu rezerwowego;
2) funduszu badań własnych;
3) funduszu nagród;
4) zakładowego funduszu świadczeń socjalnych.
5. Dyrektor instytutu przedstawia do zatwierdzenia ministrowi nadzorującemu
wniosek dotyczący podziału zysku, po zaopiniowaniu przez radę naukową. Minister
nadzorujący, mając na względzie dbałość o prawidłowe funkcjonowanie instytutu,
może dokonać innego niż wnioskowany podziału zysku.
6. Niewykorzystane w danym roku kalendarzowym środki funduszów instytutu
przechodzą na rok następny.
Art. 21. 1. Instytut może otrzymać status państwowego instytutu badawczego,
jeżeli zaistnieje potrzeba zlecenia mu zadań, o których mowa w art. 22 pkt 2, do
wykonywania w sposób ciągły.
2. Status państwowego instytutu badawczego może być nadany instytutowi na
wniosek ministra nadzorującego, po uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw
szkolnictwa wyższego i nauki oraz ministrem właściwym do spraw finansów
publicznych.
3. Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, dołącza się ocenę dotychczasowej
działalności instytutu dokonaną przez Komisję Ewaluacji Nauki działającą na podstawie przepisów o szkolnictwie wyższym i nauce, zwaną dalej „Komisją”,
ze szczególnym uwzględnieniem informacji o prowadzonych badaniach naukowych
i pracach rozwojowych oraz o ich wynikach, liczbie zatrudnionych pracowników i ich
kwalifikacjach oraz o stanie majątkowym tego instytutu umożliwiającym właściwą
realizację zadań.
4. Państwowy instytut badawczy, na zasadzie wyłączności, używa w nazwie
określenia „Państwowy Instytut Badawczy”.
5. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, nadaje instytutowi status
państwowego instytutu badawczego, uwzględniając w szczególności wymagania,
o których mowa w art. 4, oraz określając zakres zadań tego instytutu, źródła finansowania i wskazując dysponentów środków budżetowych przeznaczonych na realizację tych zadań.
5a. W rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 5, Rada Ministrów może wskazać
nie więcej niż dwóch ministrów nadzorujących, określając zakres przedmiotowy
nadzoru sprawowanego przez tych ministrów oraz wskazując kompetencje tych
ministrów z zakresu nadzoru nad instytutem.
6. Państwowy instytut badawczy otrzymuje dotację celową na finansowanie
realizacji zleconych zadań. Wysokość dotacji jest określana w ustawie budżetowej, na
wniosek właściwych dysponentów części budżetowych.
7. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, może pozbawić instytut statusu
państwowego instytutu badawczego, jeżeli ustały przyczyny uzasadniające nadanie
tego statusu albo gdy instytut nie wykonuje zleconych mu zadań, mając na uwadze
zapewnienie ciągłości działania instytutu i jego prawidłowej gospodarki.
Art. 24. 1. Dyrektor:
1) ustala plany działalności instytutu;
2) realizuje politykę kadrową;
3) zarządza mieniem i odpowiada za wykorzystanie mienia instytutu na realizację
jego zadań statutowych, zgodnie z zasadami określonymi w art. 16 ust. 4;
4) odpowiada za wyniki działalności naukowej i badawczo-rozwojowej instytutu;
5) reprezentuje instytut;
5a) tworzy szkoły doktorskie;
6) podejmuje decyzje we wszystkich sprawach dotyczących instytutu, z wyjątkiem
spraw należących do zakresu działania rady naukowej.
1a. Dyrektor, po zaopiniowaniu przez radę naukową, ustala regulamin
zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi oraz prawami własności
przemysłowej oraz zasad komercjalizacji wyników badań naukowych i prac
rozwojowych, który określa w szczególności:
1) prawa i obowiązki instytutu, pracowników oraz doktorantów w zakresie ochrony
i korzystania z praw autorskich i praw pokrewnych oraz praw własności
przemysłowej;
2) zasady wynagradzania twórców;
3) zasady podziału środków uzyskanych z komercjalizacji między twórcą będącym
pracownikiem instytutu a tym instytutem;
4) zasady i procedury komercjalizacji wyników badań naukowych i prac
rozwojowych oraz know-how związanego z tymi wynikami;
5) zasady korzystania z majątku instytutu wykorzystywanego do komercjalizacji
wyników badań naukowych i prac rozwojowych oraz świadczenia usług
naukowo-badawczych.
2. Minister nadzorujący powołuje i odwołuje dyrektora.
2a. (uchylony)
3. Minister nadzorujący w akcie o powołaniu dyrektora określa także wysokość
jego wynagrodzenia.
4. (uchylony)
4a. (uchylony)
5. (uchylony)
5a. (uchylony)
6. Dyrektorem może być osoba, która:
1) posiada co najmniej stopień naukowy doktora;
2) korzysta z pełni praw publicznych;
3) posiada co najmniej 3-letnie doświadczenie w zarządzaniu zespołami
pracowniczymi;
4) (uchylony)
5) nie była skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub
przestępstwo skarbowe.
7. (uchylony)
8. (uchylony)
Art. 29. 1. Rada naukowa jest organem stanowiącym, inicjującym,
opiniodawczym i doradczym instytutu w zakresie jego działalności statutowej oraz
w sprawach rozwoju kadry naukowej i badawczo-technicznej.
2. Do zadań rady naukowej należy:
1) uchwalanie statutu;
2) (uchylony)
3) (uchylony)
4) opiniowanie kandydatów na stanowiska: zastępcy dyrektora do spraw
naukowych, sekretarza naukowego oraz kierowników komórek organizacyjnych
wskazanych w regulaminie organizacyjnym, odpowiedzialnych za prowadzenie
badań naukowych;
4a) (uchylony)
5) opiniowanie kierunkowych planów tematycznych badań naukowych i prac
rozwojowych oraz finansowych instytutu, a także rocznych sprawozdań
dyrektora z wykonania zadań;
6) zatwierdzanie perspektywicznych kierunków działalności naukowej, rozwojowej
i wdrożeniowej;
7) opiniowanie wniosków w sprawie połączenia, podziału, przekształcenia lub
reorganizacji instytutu oraz stałej współpracy instytutu z innymi osobami
prawnymi;
8) opiniowanie regulaminu organizacyjnego;
9) opiniowanie rocznego planu finansowego;
10) opiniowanie rocznych sprawozdań finansowych;
11) opiniowanie podziału zysku instytutu;
12) opiniowanie kwalifikacji osób na stanowiska pracowników naukowych
i badawczo-technicznych oraz dokonywanie okresowej oceny dorobku
naukowego i technicznego tych pracowników;
13) opiniowanie wniosków o przyznawanie stypendiów naukowych;
14) przeprowadzanie postępowań w sprawie nadania stopnia doktora i stopnia
doktora habilitowanego w zakresie posiadanych uprawnień;
15) wnioskowanie do dyrektora o mianowanie na stanowisko profesora lub profesora
instytutu;
16) ustalanie programów studiów podyplomowych i programów kształcenia
w szkołach doktorskich, prowadzonych przez instytut;
17) opiniowanie regulaminu zarządzania prawami autorskimi i prawami
pokrewnymi oraz prawami własności przemysłowej oraz zasad komercjalizacji
wyników badań naukowych i prac rozwojowych;
18) przypisywanie poziomów Polskiej Ramy Kwalifikacji do kwalifikacji
nadawanych po ukończeniu studiów podyplomowych, o których mowa w art. 2
ust. 3 pkt 1, z uwzględnieniem art. 21 ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o
Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji (Dz. U. z 2020 r. poz. 226);
19) podejmowanie decyzji o włączeniu do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji
kwalifikacji nadawanych po ukończeniu studiów podyplomowych i innych form
kształcenia, z uwzględnieniem informacji, o których mowa w art. 25 ust. 2
ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji;
20) występowanie do ministra właściwego, o którym mowa w art. 2 pkt 14 ustawy
z dnia 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji, z wnioskiem
o włączenie do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji kwalifikacji nadawanych
po ukończeniu innych form kształcenia, w tym szkoleń i kursów
dokształcających, o których mowa w art. 2 ust. 3 pkt 2.
3. Prawo głosu w sprawach, o których mowa w ust. 2 pkt 12 i 13, mają
członkowie rady naukowej posiadający stopień naukowy lub tytuł naukowy.
4. Prawo głosu w sprawach, o których mowa w ust. 2 pkt 14, mają członkowie
rady naukowej posiadający stopień naukowy doktora habilitowanego lub tytuł
naukowy.
5. Rada naukowa jest uprawniona do zajmowania stanowiska we wszystkich
sprawach dotyczących działalności instytutu.
6. Rada naukowa sporządza opinie, o których mowa w ust. 2 pkt 4, 5, 7, 913, w
terminie nie dłuższym niż 30 dni.
Art. 30. 1. W skład rady naukowej instytutu wchodzi nie mniej niż dwanaście
i nie więcej niż czterdzieści osób. Statut instytutu określa liczbę tych osób oraz
proporcje udziału osób posiadających stopień naukowy doktora oraz stopień naukowy
doktora habilitowanego lub tytuł naukowy, wchodzących w skład rady naukowej
i będących pracownikami instytutu.
2. W skład rady naukowej, w liczbie określonej w statucie instytutu, wchodzą:
1) pracownicy naukowi i badawczo-techniczni instytutu, którzy stanowią co
najmniej 40% składu rady;
2) osoby niebędące pracownikami instytutu, które stanowią co najmniej 50% składu
rady.
2a. (uchylony)
3. Osoby posiadające stopień naukowy doktora habilitowanego lub tytuł
naukowy, zatrudnione w pełnym wymiarze czasu pracy w instytucie nie krócej niż rok
od dnia rozpoczęcia procedury powołania rady naukowej, wchodzą w skład rady
w liczbie określonej w statucie instytutu.
4. Do rady naukowej wchodzą osoby spoza instytutu posiadające co najmniej
stopień naukowy doktora oraz osoby wyróżniające się wiedzą i praktycznym
dorobkiem w sferze gospodarczej objętej działalnością instytutu, które powołuje
minister nadzorujący, w tym spośród kandydatów przedstawionych przez dyrektora.
5. W skład rady naukowej wchodzą:
1) dyrektor, jego zastępcy oraz główny księgowy, jeżeli spełniają wymagania
określone w ust. 3, z prawem głosu w sprawach, o których mowa
w art. 29 ust. 2 pkt 1214,
2) przedstawiciel ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki
z prawem głosu w sprawach, o których mowa w art. 29 ust. 2 pkt 1, 4, 511 i 17
20
– którzy nie są zaliczani do osób, których liczba została określona w ust. 1.
5a. Przepisu ust. 5 pkt 2 nie stosuje się do rady naukowej instytutu
nadzorowanego przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki.
6. Członków rady naukowej nieposiadających stopnia doktora habilitowanego
lub tytułu naukowego oraz przedstawicieli pracowników badawczo-technicznych
wybierają w głosowaniu tajnym pracownicy instytutu na okres 4 lat.
7. Jeżeli liczba pracowników spełniających wymagania określone
w ust. 3 przekracza liczbę należnych im miejsc w radzie, przeprowadza się wybory,
o których mowa w ust. 6.
8. Tryb wyborów reguluje regulamin wyborów ustanowiony przez dyrektora
instytutu po zasięgnięciu opinii rady naukowej.
9. Rada naukowa działa na podstawie uchwalonego przez siebie regulaminu.
10. Członkowie rady naukowej zatrudnieni poza instytutem są obowiązani do
nieujawniania uzyskanych informacji, stanowiących tajemnicę instytutu w rozumieniu
przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.
11. Statut instytutu może przewidywać możliwość udziału w posiedzeniach rady
naukowej za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, oraz możliwość głosowania za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, jeżeli system ten zapewnia zachowanie tajności głosowania.
Art. 38. 1. Instytuty mogą współpracować w ramach centrów naukowo-
-przemysłowych, zwanych dalej „centrami”. Warunkiem utworzenia centrum jest
nawiązanie współpracy naukowo-gospodarczej w celu realizacji zadań, o których
mowa w ust. 5, przez co najmniej jeden instytut badawczy oraz co najmniej jedną
jednostkę sektora gospodarczego.
2. W skład centrów mogą wchodzić również uczelnie i instytuty naukowe
Polskiej Akademii Nauk oraz zagraniczne instytucje naukowe.
3. Centra działają na podstawie umów zawartych między podmiotami
wchodzącymi w skład centrów.
4. Umowa o utworzeniu centrum zawiera postanowienia dotyczące
w szczególności:
1) szczegółowych zadań centrum;
2) struktury organizacyjnej centrum;
3) sposobu reprezentacji centrum;
4) sposobu finansowania zadań centrum;
5) sposobu podejmowania decyzji przez organy centrum;
6) odpowiedzialności podmiotów wchodzących w skład centrum za zobowiązania
majątkowe centrum.
5. Do zadań centrów należy:
1) wspieranie i koordynowanie działalności podmiotów wchodzących w skład
centrum;
2) współdziałanie w realizacji wdrożeń wyników prac naukowo-technicznych
centrum;
3) inicjowanie tworzenia i korzystania z dużej infrastruktury badawczej;
4) organizowanie okresowej wymiany pracowników i studentów pomiędzy
instytutami i uczelniami a przedsiębiorcami;
5) realizacja programów staży pracowników naukowych, posiadających stopień
naukowy doktora, w jednostkach centrów, ze szczególnym uwzględnieniem
przedsiębiorców;
6) inicjowanie i koordynowanie udziału instytutów, przedsiębiorców i uczelni
w międzynarodowych programach badawczych;
7) pozyskiwanie i obsługa projektów badawczych międzynarodowych, wspólnych
projektów badawczych krajowych i finansowanych z funduszy europejskich.
6. Centrum działa na zasadach zapewniających reprezentację podmiotów
wchodzących w skład centrum oraz przez swoje organy powołane na podstawie
umowy.
7. Podmioty wchodzące w skład centrum mogą współpracować w formie
klastrów, parków technologicznych, platform technologicznych i w innych formach
organizowania się, odpowiadających celom i przedmiotowi ich działalności.
Art. 43. 1. Pracownikiem naukowym może być osoba zatrudniona na
stanowisku:
1) profesora;
2) profesora instytutu;
3) adiunkta;
4) asystenta.
2. Na stanowisku profesora może być zatrudniona osoba posiadająca tytuł
profesora.
3. Na stanowisku profesora instytutu może być zatrudniona osoba posiadająca
tytuł profesora, stopień doktora habilitowanego lub stopień doktora, a w przypadku
osoby na stałe zamieszkującej za granicą – co najmniej stopień doktora.
4. Na stanowisku adiunkta może być zatrudniona osoba posiadająca stopień
doktora.
5. Na stanowisku asystenta może być zatrudniona osoba posiadająca tytuł
zawodowy magistra lub równorzędny.
6. Zatrudnienie pracownika naukowego jest poprzedzone konkursem. Kryteria
i tryb przeprowadzania i ogłaszania konkursu określa statut instytutu. Ogłoszenie
o konkursie zamieszcza się także na stronie podmiotowej ministra właściwego do
spraw szkolnictwa wyższego i nauki w Biuletynie Informacji Publicznej oraz na
stronie internetowej Komisji Europejskiej w europejskim portalu dla mobilnych
naukowców przeznaczonym do publikacji ofert pracy naukowców.
7. Przepisu ust. 6 nie stosuje się:
1) do żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy służb podległych ministrowi
właściwemu do spraw wewnętrznych;
2) w przypadku zatrudnienia na czas określony pracownika naukowego:
a) skierowanego do pracy na podstawie umowy zawartej z zagraniczną
instytucją naukową,
b) na okres realizacji projektu obejmującego badania naukowe lub prace
rozwojowe, finansowanego w trybie konkursowym ze środków
finansowych na szkolnictwo wyższe i naukę lub środków finansowych
pochodzących z budżetu Unii Europejskiej, z niepodlegających zwrotowi
środków z pomocy udzielonej przez państwa członkowskie Europejskiego
Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) lub z innych środków
pochodzących ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi,
c) na tym samym stanowisku, jeżeli poprzednia umowa o pracę była zawarta
na czas nie krótszy niż trzy lata.
Art. 44. 1. Stosunek pracy z pracownikami naukowymi nawiązuje się na
podstawie umowy o pracę, z zastrzeżeniem ust. 2.
2. Nawiązanie stosunku pracy na czas nieokreślony na stanowisku profesora lub
profesora instytutu z pracownikiem naukowym posiadającym tytuł profesora może
nastąpić na podstawie mianowania. Mianowania dokonuje dyrektor. Osobę pełniącą
funkcję dyrektora na stanowisko profesora mianuje minister nadzorujący instytut.
3. Pracownicy naukowi podlegają okresowym ocenom dorobku naukowego
i technicznego, dokonywanym przez radę naukową. Rada naukowa, dokonując oceny,
uwzględnia w szczególności liczbę i jakość patentów, wdrożeń, publikacji naukowych
oraz prowadzonych i planowanych badań naukowych lub prac rozwojowych.
4. Pracownicy naukowi podlegają ocenom okresowym nie rzadziej niż raz na 4
lata. Tryb oceny okresowej określa regulamin ustanowiony przez dyrektora.
5. Do obowiązków pracownika naukowego należy realizacja zadań statutowych
instytutu, w szczególności poprzez:
1) twórczą działalność naukową polegającą na rozwiązywaniu problemów
naukowych;
2) wprowadzanie do praktyki wyników badań naukowych lub prac rozwojowych;
3) podnoszenie swoich kwalifikacji;
4) upowszechnianie osiągnięć nauki, w tym poprzez publikacje oraz aktywny udział
w życiu naukowym;
5) kształcenie kadry naukowej;
6) udział w pracach organizacyjnych instytutu związanych z prowadzonymi
badaniami naukowymi lub pracami rozwojowymi oraz działalnością
dydaktyczną lub artystyczną, a w instytucie nadzorowanym przez ministra
właściwego do spraw zdrowia, ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub
Ministra Obrony Narodowej – także udzielanie świadczeń zdrowotnych przez ten
instytut.
6. Do pracowników zatrudnionych na stanowisku asystenta nie stosuje się
przepisu ust. 5 pkt 5.
7. Wykonywanie obowiązków pracownika naukowego stanowi działalność
twórczą o indywidualnym charakterze, o której mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia
4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2019 r.
poz. 1231 oraz z 2020 r. poz. 288).
Art. 45. 1. Stosunek pracy z mianowanym pracownikiem naukowym może ulec
rozwiązaniu w każdym czasie w drodze porozumienia stron.
2. Rozwiązanie stosunku pracy z mianowanym pracownikiem naukowym,
z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, może nastąpić
w przypadku:
1) czasowej niezdolności do pracy spowodowanej chorobą, jeżeli okres tej
niezdolności przekracza okres zasiłkowy, a w przypadku stwierdzenia przez
uprawnionego lekarza poprawy stanu zdrowia i możliwości powrotu do pracy,
jeżeli okres ten przekracza 2 lata;
2) wszczęcia postępowania w sprawie likwidacji instytutu;
3) otrzymania przez mianowanego pracownika naukowego dwóch kolejnych ocen
negatywnych, o których mowa w art. 44 ust. 3;
4) podjęcia dodatkowego zatrudnienia lub prowadzenia działalności gospodarczej
bez uzyskania zgody dyrektora, o której mowa w art. 47 ust. 1.
3. Rozwiązanie stosunku pracy z mianowanym pracownikiem naukowym bez
wypowiedzenia może nastąpić w przypadku:
1) trwałej utraty zdolności do pracy na zajmowanym stanowisku, stwierdzonej
orzeczeniem lekarza orzecznika, w rozumieniu przepisów o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jeżeli nie ma możliwości
zatrudnienia pracownika na innym stanowisku, odpowiednim do jego stanu zdrowia i kwalifikacji zawodowych, albo gdy pracownik odmawia przejścia do takiej pracy;
2) niedostarczenia w wyznaczonym terminie orzeczenia potwierdzającego zdolność
do pracy na zajmowanym stanowisku, wydanego przez lekarza prowadzącego
badania okresowe lub kontrolne;
3) dopuszczenia się przez niego:
a) czynu określonego w art. 115 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie
autorskim i prawach pokrewnych, stwierdzonego prawomocnym wyrokiem
sądu,
b) stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem komisji dyscyplinarnej na
podstawie opinii komisji do spraw etyki w nauce, o której mowa w art. 39
ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Polskiej Akademii Nauk:
– przywłaszczenia sobie autorstwa albo wprowadzenia w błąd co do
autorstwa całości lub części cudzego utworu albo artystycznego
wykonania,
– rozpowszechnienia, bez podania nazwiska lub pseudonimu twórcy,
cudzego utworu w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania,
– rozpowszechnienia, bez podania nazwiska lub pseudonimu twórcy,
cudzego artystycznego wykonania albo publicznego zniekształcenia
takiego utworu, artystycznego wykonania, fonogramu, wideogramu lub
nadania,
– innego sposobu naruszenia cudzych praw autorskich lub praw
pokrewnych,
– fałszowania badań lub wyników badań naukowych,
– innego oszustwa naukowego;
4) skazania prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo.
4. Stosunek pracy z mianowanym pracownikiem naukowym może być
rozwiązany również z innych ważnych przyczyn, po uzyskaniu zgody rady naukowej
instytutu.
Art. 47. 1. Wykonywanie przez pracownika naukowego dodatkowego
zatrudnienia w ramach stosunku pracy lub prowadzenie działalności gospodarczej, bez
uzyskania wcześniejszej zgody dyrektora, stanowi podstawę do rozwiązania stosunku
pracy za wypowiedzeniem w instytucie będącym podstawowym miejscem pracy.
2. Osoby zatrudnione na stanowisku dyrektora instytutu mogą podejmować
dodatkowe zatrudnienie w ramach stosunku pracy lub prowadzić działalność
gospodarczą, za zgodą ministra nadzorującego. Wykonywanie przez dyrektora
dodatkowego zatrudnienia w ramach stosunku pracy lub prowadzenie działalności
gospodarczej bez zgody ministra nadzorującego powoduje wygaśnięcie powołania,
o którym mowa w art. 24 ust. 2.
3. Wypowiedzenia stosunku pracy, o którym mowa w ust. 1, dokonuje dyrektor,
a wygaśnięcie powołania, o którym mowa w ust. 2, stwierdza minister nadzorujący.
4. Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do pracowników naukowych
podejmujących zatrudnienie w ramach stosunku pracy:
1) w urzędach, o których mowa w art. 1 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, 2 i 4a ustawy z dnia
16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz. U. z 2020 r.
poz. 537);
2) w organach towarzystw naukowych i zawodowych;
3) w organach wymiaru sprawiedliwości;
4) w instytucjach kultury;
5) we władzach Polskiej Akademii Nauk i Polskiej Akademii Umiejętności.
5. Pracownika naukowego w okresie trwania stosunku pracy obowiązuje zakaz
prowadzenia działalności konkurencyjnej wobec instytutu, określony w odrębnej
umowie.
6. Wykonywanie przez pracownika naukowego działalności konkurencyjnej
stanowi podstawę do rozwiązania stosunku pracy za wypowiedzeniem w instytucie
będącym podstawowym miejscem pracy.
7. Przepisy ust. 1 i 36 mają zastosowanie do pracowników instytutu, o których
mowa w art. 39 ust. 1 pkt 2 i 3.
Art. 55. 1. Komisja dyscyplinarna, o której mowa w art. 54 ust. 1 pkt 1,
pochodzi z wyboru. Tryb wyboru określa statut instytutu.
2. Komisję dyscyplinarną, o której mowa w art. 54 ust. 1 pkt 2, powołuje
minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki.
3. Komisje dyscyplinarne, o których mowa w art. 54 ust. 1, są niezawisłe
w zakresie orzekania.
4. Komisje dyscyplinarne, o których mowa w art. 54 ust. 1, rozstrzygają
samodzielnie wszelkie zagadnienia faktyczne oraz prawne i nie są związane
rozstrzygnięciami innych organów stosujących prawo, z wyjątkiem prawomocnego
skazującego wyroku sądu oraz opinii komisji do spraw etyki w nauce, o której mowa
w ust. 5.
5. W sprawach naruszeń dyscyplinarnych, które stanowią naruszenie zasad etyki
w nauce, w szczególności w sprawach określonych w art. 56 ust. 3 pkt 14, komisja
dyscyplinarna może zwrócić się o wydanie opinii do komisji do spraw etyki w nauce,
o której mowa w art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Polskiej Akademii
Nauk. Opinia komisji do spraw etyki w nauce wiąże komisję dyscyplinarną drugiej
instancji w ustaleniu treści naruszenia.
6. Postanowienia i orzeczenia składu orzekającego zapadają zwykłą większością
głosów.
7. Kadencja komisji dyscyplinarnej, o której mowa w art. 54 ust. 1 pkt 1, trwa
4 lata.
8. Kadencja komisji dyscyplinarnej, o której mowa w art. 54 ust. 1 pkt 2, trwa
4 lata.
9. Obsługę komisji dyscyplinarnej, o której mowa w art. 54 ust. 1 pkt 2,
wykonują komórki organizacyjne urzędu obsługującego ministra właściwego do
spraw szkolnictwa wyższego i nauki.
Art. 56. 1. Postępowanie dyscyplinarne komisja dyscyplinarna wszczyna na
wniosek rzecznika dyscyplinarnego.
2. Postępowanie dyscyplinarne nie może być wszczęte po upływie 6 miesięcy od
dnia powzięcia, odpowiednio przez dyrektora lub ministra nadzorującego, wiadomości
o popełnieniu czynu uzasadniającego nałożenie kary oraz po upływie 5 lat od dnia
popełnienia tego czynu. Jeżeli czyn stanowi przestępstwo, okres ten nie może być
krótszy od okresu przedawnienia ścigania tego przestępstwa, z zastrzeżeniem ust. 3.
3. Rzecznik dyscyplinarny wszczyna postępowanie wyjaśniające z urzędu,
w przypadku gdy pracownikowi naukowemu lub badawczo-technicznemu zarzuca się
popełnienie czynu polegającego na:
1) przywłaszczeniu sobie autorstwa albo wprowadzeniu w błąd co do autorstwa
całości lub części cudzego utworu;
2) rozpowszechnieniu, bez podania nazwiska lub pseudonimu twórcy, cudzego
utworu w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania;
3) naruszeniu cudzych praw autorskich lub praw pokrewnych w inny sposób;
4) fałszowaniu badań lub wyników badań naukowych i prac rozwojowych lub
dokonaniu innego oszustwa naukowego;
5) przyjmowaniu, w związku z pełnieniem funkcji lub zajmowaniem stanowiska
w instytucie, korzyści majątkowej lub osobistej albo jej obietnicy;
6) powoływaniu się na wpływy w instytucie, instytucji państwowej lub
samorządowej albo wywoływaniu przekonania innej osoby lub utwierdzaniu jej
w przekonaniu o istnieniu takich wpływów i podjęciu się pośrednictwa
w załatwieniu sprawy w zamian za korzyść majątkową lub osobistą albo jej
obietnicę;
7) udzieleniu albo obiecywaniu udzielenia korzyści majątkowej lub osobistej
w zamian za pośrednictwo w załatwieniu sprawy w instytucie, polegające na
wywarciu wpływu na decyzję, działanie lub zaniechanie osoby pełniącej funkcję lub zajmującej stanowisko w instytucie, w związku z pełnieniem tej funkcji lub zajmowaniem stanowiska.
4. Jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 2, wszczęto postępowanie
dyscyplinarne, karalność czynu uzasadniającego nałożenie kary ustaje z upływem 2 lat
od dnia wszczęcia postępowania.
5. Nie stosuje się przedawnienia w odniesieniu do wszczęcia postępowania
dyscyplinarnego wobec pracownika naukowego lub badawczo-technicznego, któremu
zarzuca się popełnienie czynu, o którym mowa w ust. 3 pkt 15.
6. Kary dyscyplinarne określone w art. 52 ust. 1 ulegają zatarciu, a odpis
orzeczenia o ukaraniu, dołączony do akt osobowych pracownika naukowego lub
badawczo-technicznego, podlega usunięciu po upływie 3 lat, a w przypadku kary
określonej w art. 52 ust. 1 pkt 3 po upływie 5 lat od dnia doręczenia mu
prawomocnego orzeczenia o ukaraniu, jeżeli w tym okresie nie został on ukarany
dyscyplinarnie lub prawomocnie skazany za przestępstwo umyślne.
Art. 58. 1. Obwiniony ma prawo do korzystania z pomocy wybranego przez
siebie obrońcy.
2. W przypadku gdy obwiniony uchyla się od uczestnictwa w postępowaniu,
postępowanie może toczyć się pod jego nieobecność.
3. Od orzeczenia komisji dyscyplinarnej w instytucie strony mogą się odwołać
do komisji, o której mowa w art. 54 ust. 1 pkt 2, w terminie 14 dni od dnia doręczenia
orzeczenia wraz z uzasadnieniem.
4. Od prawomocnego orzeczenia komisji dyscyplinarnej, o której mowa
w art. 54 ust. 1 pkt 2, stronom służy odwołanie do Sądu Apelacyjnego w Warszawie –
Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Do odwołania stosuje się przepisy Kodeksu
postępowania cywilnego dotyczące apelacji. Od orzeczenia Sądu Apelacyjnego nie
służy skarga kasacyjna.
5. O prawomocnym orzeczeniu w sprawach naruszeń, o których mowa w art. 56
ust. 3 pkt 14, komisja dyscyplinarna przekazuje informację do wiadomości organu
przyznającego środki finansowe na naukę.
6. Postępowanie dyscyplinarne zakończone prawomocnym orzeczeniem można
wznowić, jeżeli:
1) w związku z postępowaniem dopuszczono się rażącego naruszenia prawa,
a istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że mogło to mieć wpływ na treść
orzeczenia;
2) po wydaniu orzeczenia ujawniły się nowe fakty lub dowody nieznane w chwili
jego wydania, wskazujące na to, że obwiniony jest niewinny, skazano go za
popełnienie innego czynu lub komisja bezpodstawnie umorzyła postępowanie;
3) w trakcie postępowania naruszono przepisy, przez co uniemożliwiono lub
w poważnym stopniu utrudniono obwinionemu korzystanie z prawa do obrony,
albo skład komisji nie odpowiadał warunkom określonym w art. 54, albo
zasiadała w niej osoba podlegająca wyłączeniu.
7. Wznowienie nie może nastąpić z przyczyny wymienionej w ust. 6 pkt 1, jeżeli
była ona przedmiotem rozpoznania przez sąd apelacyjny w trybie określonym
w ust. 4.
8. Wznowienie postępowania dyscyplinarnego na niekorzyść obwinionego nie
jest dopuszczalne po jego śmierci albo po upływie 3 lat od popełnienia czynu będącego
podstawą orzeczenia, a gdy czyn stanowił przestępstwo – po upływie okresu
przedawnienia ścigania tego przestępstwa lub w razie wykonania kary i jej zatarcia.
9. Wniosek o wznowienie postępowania dyscyplinarnego mogą składać,
w terminie 30 dni od dnia powzięcia wiadomości o przyczynie uzasadniającej
wznowienie: obwiniony, obrońca, rzecznik dyscyplinarny, a po śmierci obwinionego lub gdy zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jego poczytalności – także jego małżonek, krewny w linii prostej, brat lub siostra.