sygn. I ACa 1766/22 19 grudnia 2025 Sąd Apelacyjny w Krakowie

Wyrok z 19 grudnia 2025, sygn. I ACa 1766/22

Data orzeczenia 19 grudnia 2025

Sąd Sąd Apelacyjny w Krakowie

Wydział I Wydział Cywilny

Przewodniczący Sędzia Bartosz Pniewski

Tagi

#Sąd Apelacyjny w Krakowie #I Wydział Cywilny #wyrok

Podstawa prawna

art. 3 kc art. 5 kc art. 22 kc art. 56 kc art. 58 kc art. 60 kc art. 65 kc art. 118 kc

Pokaż pozostałe podstawy prawne (29)

art. 120 kc art. 189 kpc art. 203 kpc art. 227 kpc art. 233 kpc art. 235 kpc art. 278 kpc art. 299 kpc art. 316 kpc art. 353 kc art. 354 kc art. 358 kc art. 366 kpc art. 381 kpc art. 385 kc art. 385 kpc art. 405 kc art. 409 kc art. 410 kc art. 411 kc art. 455 kc art. 477 kc art. 481 kc art. 491 kc art. 496 kc art. 497 kc art. 498 kc art. 499 kc art. 735 kc

Sygn. akt I ACa 1766/22
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
Dnia 19 grudnia 2025 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSO (del.) Bartosz Pniewski
Protokolant: Robert Nędza
po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2025 r. w Krakowie
na rozprawie
sprawy z powództwa K. P.

przeciwko Bankowi (...) S.A. w W.

o zapłatę i ustalenie
na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z dnia 6 września 2022 r. sygn. akt I C 1825/21

1.

zmienia zaskarżony wyrok w punkcie II (drugim) w ten sposób, że zamiast kwoty 71 520,14 (siedemdziesiąt jeden tysięcy pięćset dwadzieścia 14/100) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 7 września 2022 rok do dnia zapłaty, zasądza kwotę 60519,41 zł (sześćdziesiąt tysięcy pięćset dziewiętnaście 41/100) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwoty 71 520,14 (siedemdziesiąt jeden tysięcy pięćset dwadzieścia 14/100) złotych od dnia 24 sierpnia 2024 roku do dnia 9 stycznia 2025 roku oraz od kwoty 60519,41 zł (sześćdziesiąt tysięcy pięćset dziewiętnaście 41/100) złotych od dni 10 stycznia 2025 roku do dnia zapłaty oraz oddala powództwo o zapłatę w pozostałej części;


2.

oddala apelację w pozostałej części; 


3.

zasądza od Banku (...) S.A. w W. na rzecz K. P. kwotę 4050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienia za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia zasądzającego tę kwotę do dnia zapłaty, tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. 


Sygn. akt I ACa 1766/22
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
Wyrokiem wydanym w dniu 6 września 2022 r. Sąd Okręgowy w Krakowie w sprawie z powództwa K. P. Bankowi (...) Spółka Akcyjna w W. ustalił, że pomiędzy stronami nie istnieje stosunek prawny kredytu, wynikający z umowy kredytu, nr (...)/ (...) z dnia 11 maja 2007 r. (pkt I); zasądził od Banku (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz K. P. kwotę 71 520,14 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 7 września 2022 r. do dnia zapłaty (pkt II); oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt III); zasądził od Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz powódki K. P. kwotę 6 417 zł, tytułem zwrotu kosztów procesu z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty (pkt IV).
Powyższe rozstrzygnięcie Sąd Okręgowy oparł na ustaleniach faktycznych i ocenie prawnej przedstawionych w uzasadnieniu tego wyroku (k. 306 – 313).
Apelację od tego wyroku wniósł pozwany, zaskarżając go w punktach I, II i IV.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I.
naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia:

1.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> w zw. z 271 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (§ 1)">§ 1 k.p.c.</a> poprzez nieprawidłową ocenę zeznań świadka S. M. i stwierdzenie, że wartość złożonych przez niego zeznań była ograniczona i nie może służyć za dowód przebiegu procesu udzielania kredytu Powódce podczas gdy, jak przekonująco wyjaśnił świadek, opisany przez niego proces udzielania kredytu indeksowanego do CHF zawierał obowiązkowe elementy (m.in. informacja o ryzyku, przedstawienie oferty kredytu złotowego), których spełnianie Bank weryfikował, kontrolując swoich pracowników oraz przedstawicieli, który to proces został szczegółowo opisany, a jego przebieg znajduje potwierdzenie w dokumentacji kredytowej załączonej do odpowiedzi na pozew, tymczasem Powód nie wykazał w żaden sposób, że w jego przypadku miały miejsce jakiekolwiek odstępstwa od tej procedury, w szczególności nie może być uznany za wiarygodny w tym zakresie wyłącznie dowód z przesłuchania Powoda, który ma charakter akcesoryjny, co miało wpływ na rozstrzygnięcie ponieważ doprowadziło Sąd I instancji do nieprawidłowych ustaleń faktycznych opisanych poniżej, które doprowadziły Sąd I instancji przekonania o abuzywności spornych postanowień, a to właśnie w oparciu o zarzut abuzywnosci Sąd stwierdził nieważność Umowy;

2.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> w zw. z 271 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (§ 1)">§ 1 k.p.c.</a> poprzez nieprawidłową ocenę zeznań świadka J. C., i stwierdzenie, że wartość złożonych przez niego zeznań była ograniczona i nie może służyć dokonaniu istotnych ustaleń faktycznych podczas gdy jak przekonująco wyjaśnił świadek, kredyt indeksowany do CHF ma charakter walutowy, Bank musiał rzeczywiście pozyskiwać CHF celem sfinansowania akcji kredytowej w CHF, a kursy CHF publikowane w TKWO miały charakter rynkowy, co miało wpływ na rozstrzygnięcie ponieważ doprowadziło Sąd I instancji do nieprawidłowych ustaleń faktycznych opisanych poniżej, które doprowadziły Sąd I instancji przekonania o abuzywności spornych postanowień, a to właśnie w oparciu o zarzut abuzywności Sąd stwierdził nieważność Umowy i zasądził zwrot rzekomo nienależnych świadczeń na rzecz Powoda;

4.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 2)">art. 235
(
2) § 1 pkt. 2 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a>, poprzez pominięcie na rozprawie w dniu 06 września 2022 roku dowodu z protokołu zeznań K. M., zgłoszonego w pkt. 6 petitum odpowiedzi na pozew co miało wpływ na rozstrzygnięcie, ponieważ przeprowadzenie dowodu ze świadka pozwoliłoby wykazać, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do spełnienia przesłanki braku zgodności z dobrymi obyczajami (Bank nie tylko nie ustalał kursów dowolnie, ale przede wszystkim nie mógł ustalać kursów dowolnie, a ponadto przyjęcie kursu kupna/sprzedaży wynikało ze sposobu finansowania kredytu Powoda i jego walutowego charakteru), a także nie doszło do spełnienia przesłanki rażącego naruszenia interesu konsumenta (Bank musiał publikować i publikował zawsze rynkowy kurs, wprowadzenie spornych klauzul do Umowy wiązało się z poprawieniem interesu Powoda). Informacje, które może przedstawić świadek, dotyczą w szczególności (1) zasad funkcjonowania kredytu indeksowanego do waluty obcej (CHF), (2) konieczności rzeczywistego pozyskania przez Bank CHF w celu sfinansowania akcji kredytowej w CHF, (3) wpływu kursu CHF na funkcjonowanie kredytu, (4) przyczyn występowania różnic w wysokości oprocentowania kredytów udzielonych w walucie polskiej i indeksowanych kursami walut obcych oraz (5) zasad obliczania przez Bank kursów waluty obcych, stanowiłyby podstawę do poczynienia ustaleń faktycznych odmiennych od poczynionych w niniejszej sprawie. Naruszenie to miało wpływ na rozstrzygnięcie, ponieważ dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu ze świadka zgodnie z wnioskiem Pozwanego I oparcie na nich ustaleń prowadziłoby do oceny, że sporne klauzule nie są abuzywne, a zatem powództwo zostałoby oddalone;

5.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 2)">art. 235
2 § 1 pkt. 2 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278;art. 278 § 1)">art. 278 § 1 k.p.c.</a>, poprzez pominięcie na rozprawie w dniu 06 września 2022 r. dowodu z opinii biegłego, zgłoszonego przez Bank w pkt. 7 petitum odpowiedzi na pozew (tezy ogólnoekonomiczne dotyczące w szczególności metod ustalania kursu CHF w stosunku do PLN przez Bank oraz charakterystyki i funkcji transakcji typu (...)), podczas gdy dowód ten miał istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a zarazem ustalenie wskazanych w tezie dowodowej okoliczności wymagało wiadomości specjalnych, które Sąd ustalił samodzielnie i błędnie, a na których oparte jest uzasadnienie Wyroku, w tym w szczególności w zakresie:

a.
walutowego charakteru kredytu;

b.
ustalenia zasad finansowania, uruchamiania i spłaty kredytu indeksowanego, uzasadniającego stosowanie kursu kupna i kursu sprzedaży walut;

c.
rozkładu ryzyka stron umowy kredytu indeksowanego i ponoszenia takiego ryzyka także przez Bank; rynkowego charakteru kursu CHF w TKWO Banku oraz braku arbitralności przy ustalaniu kursu CHF, metod ustalania kursu CHF w stosunku do PLN przez Bank czy ryzyka związanego z wahaniami kursu CHF i wpływu tej okoliczności na wysokość salda kredytu oraz skali możliwego do przewidzenia w dacie zawarcia Umowy ryzyka kursowego;

5.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235)">art. 235</a> 
(
2 § )1 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (pkt. 2)">pkt. 2 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a>, poprzez pominięcie na rozprawie w dniu 06 września 2022 roku dowodu z protokołu zeznań K. M., zgłoszonego w pkt 6 petitum odpowiedzi na pozew co miało wpływ na rozstrzygnięcie, ponieważ przeprowadzenie dowodu ze świadka pozwoliłoby wykazać, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do spełnienia przesłanki braku zgodności z dobrymi obyczajami (Bank nie tylko nie ustalał kursów dowolnie, ale przede wszystkim nie mógł ustalać kursów dowolnie, a ponadto przyjęcie kursu kupna/sprzedaży wynikało ze sposobu finansowania kredytu Powoda i jego walutowego charakteru), a także nie doszło do spełnienia przesłanki rażącego naruszenia interesu konsumenta (Bank musiał publikować i publikował zawsze rynkowy kurs, wprowadzenie spornych klauzul do Umowy wiązało się z poprawieniem interesu Powoda). Informacje, które może przedstawić świadek, dotyczą w szczególności (1) zasad funkcjonowania kredytu indeksowanego do waluty obcej (CHF), (2) konieczności rzeczywistego pozyskania przez Bank CHF w celu sfinansowania akcji kredytowej w CHF, (3) wpływu kursu CHF na funkcjonowanie kredytu, (4) przyczyn występowania różnic w wysokości oprocentowania kredytów udzielonych w walucie polskiej i indeksowanych kursami walut obcych oraz (5) zasad obliczania przez Bank kursów waluty obcych, stanowiłyby podstawę do poczynienia ustaleń faktycznych odmiennych od poczynionych w niniejszej sprawie. Naruszenie to miało wpływ na rozstrzygnięcie, ponieważ dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu ze świadka zgodnie z wnioskiem Pozwanego i oparcie na nich ustaleń prowadziłoby do oceny, że sporne klauzule nie są abuzywne, a zatem powództwo zostałoby oddalone;

6.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 2)">art. 235 
2 § 1 pkt. 2 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278;art. 278 § 1)">art. 278 § 1 k.p.c.</a>, poprzez pominięcie na rozprawie w dniu 06 września 2022 r. dowodu z opinii biegłego, zgłoszonego przez Bank w pkt. 7 petitum odpowiedzi na pozew (tezy ogólnoekonomiczne dotyczące w szczególności metod ustalania kursu CHF w stosunku do PLN przez Bank oraz charakterystyki i funkcji transakcji typu (...)), podczas gdy dowód ten miał istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a zarazem ustalenie wskazanych w tezie dowodowej okoliczności wymagało wiadomości specjalnych, które Sąd ustalił samodzielnie i błędnie, a na których oparte jest uzasadnienie Wyroku, w tym w szczególności w zakresie:

a.
walutowego charakteru kredytu;

b.
rozkładu ryzyka stron umowy kredytu indeksowanego i ponoszenia takiego ryzyka także przez Bank;

c.
rynkowego charakteru kursu CHF w TKWO Banku oraz braku arbitralności przy ustalaniu kursu CHF, metod ustalania kursu CHF w stosunku do PLN przez Bank czy ryzyka związanego z wahaniami kursu CHF i wpływu tej okoliczności na wysokość salda kredytu oraz skali możliwego do przewidzenia w dacie zawarcia Umowy ryzyka kursowego,

co miało wpływ na rozstrzygnięcie, ponieważ przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w oparciu o wskazane tam uwagi natury ogólnoekonomicznej pozwoliłoby bezsprzecznie wykazać brak możliwości ustalania kursów przez Bank w sposób dowolny, precyzyjny sposób ustalenia wartości świadczeń stron w oparciu o obiektywny miernik wartości, zgodność spornych klauzul z dobrymi obyczajami i brak naruszenia interesu Powoda (a w konsekwencji brak abuzywności spornych klauzul);

7.
naruszenie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 299)">art. 299 k.p.c.</a>, poprzez oparcie ustaleń faktycznych na zeznaniach Powoda w zakresie, w jakim były one niewiarygodne i sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oraz były sprzeczne z zeznaniami świadka, oraz dokumentacją kredytową i innymi dokumentami zgromadzonymi w sprawie, co miało wpływ na rozstrzygnięcie, ponieważ doprowadziło Sąd I instancji do nieprawidłowych ustaleń faktycznych opisanych poniżej, które doprowadziły Sąd I instancji przekonania o abuzywności spornych postanowień, a to właśnie w oparciu o zarzut abuzywności, Sąd I instancji stwierdził bezpodstawne wzbogacenie po stronie Pozwanego i zasądził zwrot rzekomo nienależnych świadczeń na rzecz Powoda;

8.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> w zw. z 233 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (§ 1)">§ 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 327(1))">art. 327
1 
</a>S 1 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a>, poprzez błędną ocenę części dowodów z dokumentów i niepoczynienie na ich podstawie ustaleń faktycznych, co w szczególności dotyczy następujących dokumentów:

a.
Dokumenty w formie papierowej:

- Parametry wejściowe symulacji z dnia 4 maja 2007 roku;
- Wstępna ocena zdolności kredytowej klienta z dnia 4 maja 2007 roku;
- Dyspozycja wypłaty środków z kredytu z dnia 30 maja 2007 roku
- Symulacja kosztów kredytu
- Opinia prawna prof. dr hab. Ł. B. w przedmiocie określenia warunków i wymogów informowania spoczywających na sądach powszechnych wobec konsumentów-kredytobiorców kredytów indeksowanych do waluty obcej (frank szwajcarski);

b.
Dokumenty na płycie cd:

- Przykładowe zanonimizowane umowy kredytu z 2005, 2006 i 2008 roku;
- Opinia prof. dr hab. K. J. „Opinia na temat sposobu ustalania rynkowego kursu walutowego”;'
- Opinia prywatna firmy (...) „Ekspertyza dotycząca walutowych kredytów hipotecznych indeksowanych do CHF/PLN”;
- Zanonimizowana opinia biegłego sądowego Sądu Okręgowego w W. z zakresu bankowości i finansów z dnia 30 maja 2016 roku, złożona w sprawie prowadzonej przez Sąd Rejonowy(...)w W.;
- Przykładowe zestawienie walut w różnych bankach w okresie 2008 — 2014;
- Informacja w zakresie skutków projektu ustawy o sposobach przywrócenia równości stron niektórych umów kredytu i umów pożyczki. Wpływ na instytucje kredytowe”, Urząd Komisji Nadzoru Finansowego, W., 2016;
- Ocena wpływu na sytuację sektora bankowego i polskiej gospodarki propozycji przewalutowania kredytów mieszkaniowych udzielonych w CHF na PLN według kursu z dnia udzielenia kredytu”, Urząd Komisji Nadzoru Finansowego, W. 2013,
- Raport UOKiK dotyczący spreadów, wrzesień 2009;
- Biała księga kredytów frankowych w Polsce” opracowana przez (...) Banków (...) w marcu 2015 roku;

 (...) Banku (...) S.A. za okres 12 miesięcy zakończony 31 grudnia 2013 roku;
- Opinia i Raport Niezależnego Biegłego(...)za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2013 roku;

 (...) Banku (...) S.A. za okres 12 miesięcy zakończony 31 grudnia 2014 roku;
- Opinia i Raport Niezależnego Biegłego(...) za rok obrotowy kończący się 31 grudnia 2014 roku;
- Stanowisko Pierwszego Prezesa SN / Biura Studiów i Analiz SN z dnia 6 września 2016 roku;
- Wydruki ze strony NBP z listą podmiotów pełniących funkcję (...)
Rynku Pieniężnego w latach 2009-2016;
- Opinia prawna prof. UW dr hab. M. K. w sprawie konsekwencji uznania za niedozwolone postanowień umów kredytowych, przewidujących zastosowanie kursu kupna CHF z tabeli banku do przeliczenia wypłaconego kredytobiorcy kapitału kredytu oraz kursu sprzedaży CHF z tabeli banku do przeliczenia dokonywanych przez kredytobiorcę spłat kredytu;
- Opinia prof. dr hab. K. J. „Uwagi na temat powiązań między stopą procentową a kursem walutowym”
(dowody załączone do odpowiedzi na pozew), mimo iż mają one znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ dowodzą, że Bank nie mógł dowolnie kształtować publikowanych kursów CHF/PLN oraz w przedmiotowej sprawie nie doszło do spełnienia przesłanki braku zgodności z dobrymi obyczajami, a także nie doszło do spełnienia przesłanki rażącego naruszenia interesu konsumenta, co z powołanych dokumentów wynika, a do czego Sąd I instancji się nie odniósł. Naruszenie to miało wpływ na rozstrzygnięcie, ponieważ to właśnie w oparciu o zarzut abuzywności Sąd stwierdził nieważność Umowy i zasądził zwrot rzekomo nienależnych świadczeń na rzecz Powoda;

9.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> przez dokonanie sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, pozbawionej wszechstronnego i obiektywnego rozważenia całości materiału dowodowego i wyciągnięcie na tej wadliwej podstawie bezpodstawnych i niezgodnych z rzeczywistym stanem faktycznym wniosków leżących u podstaw Wyroku, w szczególności przez:

a.
bezpodstawne przyjęcie, że Bank miał możliwość dowolnego, arbitralnego ustalania poziomu publikowanych kursów walutowych, podczas gdy:

- Umowa zawiera odesłanie do Tabeli Kursów Walut Obcych, publikowanej przez Bank, która z definicji musi zawierać kursy na poziomie rynkowym Stosunek prawny pomiędzy stronami (którego treść wyznacza nie tylko literalna treść Umowy), na dzień zawarcia Umowy, przewidywał obowiązek ustalania kursów na poziomie rynkowym, a jego treść wykluczała dowolność ustalania kursów przez Pozwanego. Podkreślić należy przede wszystkim, że samo odesłanie do tabeli kursowej publikowanej przez bank, przedsiębiorcę działającego na rynku regulowanym, publikującego kursy w oparciu o normę ustawową (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 111;art. 111 ust. 1;art. 111 ust. 1 pkt. 4)">art. 111 ust. 1 pkt. 4 Prawa Bankowego</a>), podlegającego (również w zakresie publikowania kursów walut) nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego), eliminuje możliwość dowolnego ustalania kursów na potrzeby wykonania Umowy. Niezależnie od powyższego § 8 ust. 3 zmienionego Regulaminu przewidywał przesłanki ustalania kursów walut przez Bank (Dowód nr (...) załączony do odpowiedzi na pozew — Regulamin w wersji R31.8). Pozwany podkreśla, że wykazana przez Pozwanego okoliczność braku dowolności Banku w zakresie publikowania kursów walut, stanowi dowód przemawiający za tezą, że Bank, w świetle kwestionowanych postanowień Umowy, odsyłających to publikowanej na podstawie określonych przepisów prawa, ustalonych zwyczajów oraz zasad kontrolowanych przez Komisję Nadzoru Finansowego, nie mógł ustalać świadczeń Powoda w sposób dowolny, a Umowa przewidywała mechanizm ustalenia wysokości świadczeń w przyszłości;
- kursy publikowane w TKWO nie były ustalane w sposób dowolny - kursy publikowane w TKWO ustalane były w oparciu o obiektywne, niezależne od Banku dane (m.in. system T. R.);
- kursy publikowane w TKWO nie odbiegały od kursów CHF stosowanych przez inne banki komercyjne, prowadzące działalność konkurencyjną, działające na tożsamym rynku;
- Bank posiadał i nadal posiada status (...) Rynku Pieniężnego, co oznacza, że to na podstawie kwotowań kursów Banku swoje kursy ustalał Narodowy Bank Polski;
- metodologia ustalania kursu średniego przez Narodowy Bank Polski jest analogiczna do metodologii stosowanej przez Bank przy ustalaniu kursów CHF publikowanych w TKWO;
- zapis 8 ust. 3 Regulaminu w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2011 roku przewiduje formalne ograniczenie — możliwe odchylenie o wartości nie wyższej niż 10%;
- Powód od momentu zawarcia Umowy miał możliwość dokonywania spłaty kredytu bezpośrednio w CHF (została ona przewidziana w 5 8 ust. 4 Regulaminu obowiązującego w dacie zawarcia Umowy);

b.
bezpodstawne przyjęcie, że Bank nie pouczył Powoda w należyty sposób o związanych z Umową ryzykach, podczas gdy:

- informacje o ryzyku kursowym były Powodowi przekazywane dwutorowo: w formie pisemnej m.in. w § 2 ust. 2, § 5 ust. 3 Umowy oraz Informacji o Ryzyku Kursowym, w których Powodowi zaprezentowano przykład wpływu wahań kursowych i zmiennej stopy procentowej na wysokość raty kredytu, informując go o wpływie wahań kursowych zarówno na wysokość salda zadłużenia, jak i rat kredytu oraz w formie rozmów z pracownikiem Banku, podczas których powodowi zaprezentowano symulację poziomu rat kredytu oraz poziomu kursów z poprzednich lat jak również udzielano mu informacji na temat Tabeli Kursów Walut Obcych banku i spreadu a były to informacje wyczerpujące,
- dokumentacja kredytowa zawiera oświadczenia powoda złożonym po przedstawieniu stosownych materiałów i pouczeń a sama treść tych oświadczeń wskazuje na ryzyka związane z umową w szczególności ryzyko kursowe a udzielanie szczegółowy w pouczeniu było obowiązkiem pracowników i przedstawicieli pośredników banku co przekazywano im na szkoleniach,
- w § 2 ust. 2 umowy wskazano wprost, że „ zmiany kursów walut w trakcie okresu kredytowania mają wpływ na wysokość kwoty zaciągniętego kredytu oraz raty kapitałowo – odsetkowej”;
- w „Informacji o Ryzyku Kursowym” wskazano wprost, że „występowanie ryzyka kursowego sprawia, że zarówno rata spłaty, jak i wysokość zadłużenia tytułem zadłużenia zaciągniętego kredytu przeliczona na PLN na dany dzień podłego ciągłym wahaniom w zależności od kursu waluty”,
- świadomość zmienności kursów walut obcych oraz ich nieprzewidywalności jest uważana w polskim społeczeństwie za wiedzę powszechnie znaną, co znajduje potwierdzenie w ugruntowanej linii orzeczniczej;
- informacje udzielone Powodowi były zgodne z treścią Rekomendacji S Komisji Nadzoru Finansowego, w szczególności Bank poinformował Powoda o potencjalnym wzroście wysokości raty kredytu przy założeniu, że kapitał wzrósłby o 14,35% oraz przy założeniu wzrostu kursu CHF o wartość z 12 miesięcy poprzedzających symulację (zob. parametry wejściowe symulacji);
- w dacie zawarcia Umowy nie obowiązywał żaden bezwzględnie obowiązujący przepis prawa, który nakładałby na Bank obowiązki informacyjne w tym zakresie;
- fakt informowania Kredytobiorców o ryzyku kursowym w ramach standardowej procedury udzielania kredytu potwierdzają zeznania świadka S. M., który zeznał w szczególności, że jednym z podstawowych obowiązków każdego pracownika Pozwanego Banku było wytłumaczenie istoty indeksacji, tabel kursowych, ryzyka kursowego, ryzyka walutowego oraz okazanie historycznych kursów walut;

c.
bezpodstawne przyjęcie, że sporne klauzule nie podlegały indywidualnym negocjacjom, podczas gdy:

- Umowa stanowiła odzwierciedlenie wniosku kredytowego złożonego przez Powoda, który wypełniając go i wskazując kwotę kredytu, jednocześnie zawnioskował o kwotę w PLN oraz zaznaczył jako walutę kredytu „CHF” co oznacza, po pierwsze, że negocjowano z pewnością co najmniej te parametry kredytu, jak również, że to z warunków zawnioskowanych przez Powoda (kwota w PLN — kredyt w CHF) wynikała konieczność wprowadzenia mechanizmu indeksacji do Umowy
- Powód od momentu zawarcia Umowy miał możliwość dokonywania spłaty kredytu bezpośrednio w CHF (została ona przewidziana wprost w Regulaminie obowiązującym w dacie zawarcia Umowy - S 8 ust. 4 Regulaminu);
- jak zeznał świadek S. M. w Pozwanym Banku nie obowiązywał żaden formalny zakaz negocjowania postanowień Umowy;
- możliwe było zawarcie Umowy bez spornych postanowień, Powód miał zdolność kredytową dla zaciągnięcia zobowiązania w PLN (tj. bez klauzul indeksacyjnych) i zaproponowano mu taki kredyt;
- rzeczywisty wpływ Powoda wyrażał się w szczególności w wyborze dnia uruchomienia kredytu, co było równoznaczne z wyborem kursu zastosowanego do przeliczeń (por. 3 ust. 4-7 Umowy),

d.
nieprzypisanie odpowiedniego znaczenia załączonej do odpowiedzi na pozew Symulacji kosztów kredytu (dowód 10) załączony do odpowiedzi na pozew), podczas gdy z dowodu tego jednoznacznie wynika, iż w przypadku zaciągnięcia analogicznego kredytu złotowego byłby on mniej korzystny dla Powoda mimo wzrostu kursu CHF/PLN, co świadczy o braku pokrzywdzenia Powoda jako konsumenta, a tym bardziej o braku rażącego naruszenia interesów Powoda;

e.
bezpodstawne pominięcie okoliczności związanych ze sposobem wykonywania spornej Umowy, w tym zwłaszcza związanych ze stosowanymi przez Bank zasadami ustalania wysokości kursów CHF i ich relacji do kursów stosowanych przez inne Banki, podczas gdy powyższe okoliczności świadczyć mogą o występującym przy podpisywaniu spornej Umowy zgodnym zamiarze stron, w tym zwłaszcza o sposobie rozumienia spornych zapisów Umowy przez jej strony, zaś to właśnie przez pryzmat powyższych okoliczności winno dokonywać się wykładni postanowień Umowy. Nadto jak podkreśla się w orzecznictwie SN, którego wyrazem może być uchwała SN z dnia 20 czerwca 2018 r. (sygn. III CZP 29/17), to w jaki sposób dane postanowienie było stosowane może stanowić dowód wspierający tezę o jego uczciwości;bezpodstawne przyjęcie, iż spread stanowił dodatkowy, niczym nieuzasadniony dochód Pozwanego Banku, podczas gdy jak wynika z przeprowadzonego postępowania dowodowego, w tym zwłaszcza z zeznań świadka J. C. jednoznacznie wynika, iż stosowanie przy wykonywaniu spornej Umowy zarówno kursu kupna, jak i kursu sprzedaży było uzasadnione ekonomicznie było konieczną konsekwencją wyrażenia salda kredytu w CHF;

f.
bezpodstawne przyjęcie jakoby zgodnie z dobrymi obyczajami Pozwany Bank winien dążyć do ograniczenia ryzyka walutowego kredytobiorcy, podczas gdy jak wyjaśnił jednoznacznie świadek J. C. — tego typu instrumenty byłyby w istocie przekształceniem spornego kredytu w rodzaj kredytu złotowego obciążonego dodatkową opłatą, co stałoby w sprzeczności z podstawowymi zasadami etyki. Nadto nie można pomijać, iż — jak wynika z zeznań świadka J. C. - przed ryzykiem powiązanym ze spornym kredytem kredytobiorcę jako konsumenta chroniła również stopa referencyjna powiązana ze spornym kredytem;

g.
bezpodstawne przyjęcie jakoby Powódka nie znała zasad ustalania kursów CHF przez Pozwany Bank, podczas gdy okoliczność ta nie wynika z żadnych z przeprowadzonych dowodów, a nie zaprzeczyła jej również sama Powódka w toku składanych zeznań wskazując jedynie, iż nie pamięta tej okoliczności

(00 30 40-00.31•00 nagrania z rozprawy z dnia 06 września 2022 r.);
co miało wpływ na rozstrzygnięcie, ponieważ doprowadziło Sąd I instancji do bezpodstawnego wniosku, że sporne klauzule nie były indywidualnie uzgodnione oraz sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające interes Powoda, w konsekwencji były abuzywne, a to właśnie w oparciu o zarzut abuzywności Sąd stwierdził nieważność Umowy i zasądził zwrot rzekomo nienależnych świadczeń na rzecz Powoda;

10.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 316;art. 316 § 1)">art. 316 § 1 k.p.c.</a> poprzez niewzięcie pod uwagę stanu prawnego obowiązującego na dzień zamknięcia rozprawy, a co za tym idzie — niezastosowanie przepisu dyspozytywnego w postaci <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2)">art. 358 § 2 k.c.</a>, podczas gdy:

a.
zastosowanie tego przepisu było obowiązkiem Sądu i pozwoliłoby Sądowi I instancji zastosować <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358)">art. 358</a> S 2 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> i utrzymać umowę w mocy oraz rozliczyć ją w oparciu o uczciwy dla obu stron kurs średni NBP;

b.
przy rozstrzyganiu o zgodności Umowy z ustawą, wziąć należy pod uwagę treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 1;art. 69 ust. 2)">art. 69 ust. 1 i 2 Prawa bankowego</a> w brzmieniu z dnia zamknięcia rozprawy, a nie jedynie zawarcia Umowy, jak to niezasadnie poczynił Sąd I instancji;

c.
przy rozstrzyganiu o zasadności zwrotu spłaconych przez Powoda rat, można zastosować <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358)">art. 358</a> S 2 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> w brzmieniu aktualnym na dzień zamknięcia rozprawy, (tj. z uwzględnieniem nowelizacji zmieniającej <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358)">art. 358</a> S 2 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a>, która weszła w życie 24 stycznia 2009 roku, przewidującej oparcie przeliczeń wartości świadczeń w oparciu o kurs średni NBP), co miało wpływ na rozstrzygnięcie, ponieważ gdyby Sąd zastosował wskazany przepis postępowania, nie ustaliłby nieważności Umowy;

co miało wpływ na rozstrzygnięcie, ponieważ gdyby Sąd zastosował wskazany przepis postępowania, nie stwierdziłby nieważności Umowy i nie uwzględniłby roszczenia Powoda o zapłatę i o ustalenie;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego:

a)
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
1 § 1</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (§ 3)">§ 3 k.c.</a> przez ich błędną wykładnię i w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, że sporne klauzule nie były indywidualnie uzgodnione, podczas gdy Powód miał rzeczywisty wpływ na te postanowienia

b)
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
1 § 1 k.c.</a> poprzez jego błędną wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, że sporne postanowienia spełniają przesłanki abuzywności, w szczególności że są (1) niejednoznaczne (2) sprzeczne z dobrymi obyczajami i (3) rażąco naruszają interes konsumenta;

3)
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 2)">art. 385
1 § 2 k.c.</a> poprzez jego niezastosowanie i bezpodstawne przyjęcie, że z powodu wyeliminowania z treści Umowy klauzul indeksacyjnych, Umowa ta jest nieważna, podczas gdy nawet, gdyby stwierdzić bezskuteczność spornych klauzul, Umowa powinna obowiązywać w pozostałym zakresie;

d.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 1;art. 65 § 2)">art. 65 § 1 i 2 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 56)">art. 56 k.c.</a> poprzez jego niezastosowanie i ocenę oświadczeń woli złożonych przez strony Umowy wyłącznie na podstawie literalnego brzmienia postanowień Umowy, bez wzięcia pod uwagę okoliczności, w których zostały złożone, zasad współżycia społecznego oraz ustalonych zwyczajów, jak również oparcie się na dosłownym brzmieniu Umowy, bez uwzględnienia zgodnego zamiaru stron i celu Umowy, a w konsekwencji nieprawidłowe ustalenie, że Umowa przewidywała możliwość dowolnego ustalania kursów na potrzeby wyliczenia wysokości rat kredytowych przez Bank;

e.
art. 69 ustawy — <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">Prawo bankowe</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 2)">art. 385 
1 § 2 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1;art. 58 § 2)">art. 58 § 1 i 2 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2)">art. 358 § 2 k.c.</a> (wg stanu prawnego z dnia 24 stycznia 2009 roku) w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 3)">art. 3 k.c.</a> oraz w zw. z art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353 
1 k.c.</a> oraz w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 1;art. 65 § 2)">art. 65 § 1 i 2 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> w zw. z art. 4 ustawy antyspreadowej poprzez błędne ustalenie nieważności Umowy, podczas gdy:

- sporny kredyt jest szczególnym rodzajem kredytu walutowego, tj. kredytem indeksowanym, w którym Bank faktycznie udostępnia kredytobiorcom ustaloną kwotę kredytu w CHF (a wypłaca równowartość tej kwoty w PLN wyłącznie na życzenie Kredytobiorcy z uwagi na walutę kredytowanego celu), saldo kredytu określa się w CHF, podobnie jak wysokość rat i którego saldo i poszczególne raty spłaty są wyrażone we franku szwajcarskim i w tej walucie są spłacane, co jest istotą kredytu indeksowanego walutą obcą, czyli rodzaju kredytu powszechnie znanego i stosowanego w ten sam sposób od wielu lat w obrocie bankowym oraz wprost przewidzianym przepisami prawa (w tzw. ustawie antyspreadowej);
-sposób zastosowania przez Bank mechanizmu indeksacji polegający na stosowaniu w tym celu dwóch różnych kursów CHF był w pełni uzasadniony; stosowanie kursu kupna CHF do przeliczenia salda kredytu po jego uruchomieniu oraz kursu sprzedaży CHF do przeliczenia wartości poszczególnych rat spłaty kredytu uzasadnione jest faktem, że w przypadku obu tych czynności dochodzi do wymiany waluty (transakcji przewalutowania), odpowiednio odkupienia przez Bank CHF od Powoda w momencie uruchomienia kredytu oraz sprzedaży CHF Powodowi w momencie spłaty rat kredytu z rachunku bankowego Powoda;
- nawet przy najbardziej niekorzystnej dla Banku interpretacji prawa i faktów istnieje możliwość zastąpienia spornych zapisów przepisami prawa dyspozytywnego tj, odniesieniem świadczeń do kursu rynkowego (w ramach którego faktycznie Umowa była zawarta i wykonywana), ewentualnie do kursu średniego NBP z dat uruchomienia kredytu oraz z dat poszczególnych płatności rat spłaty kredytu;
- Sąd powinien stosować prawo, a nie je tworzyć — tej fundamentalnej zasadzie przeczy dyskrecjonalne stwierdzenie przez Sąd nieważności Umowy z 2007 roku,
tylko dlatego, że Powód wiele lat później złożył określone oświadczenie co do swoich aktualnych potrzeb, ocen i możliwości finansowych co nastąpiło z całkowitym pominięciem wykładni płynącej z zamiaru strony w dacie zawarcia Umowy, jego woli w dacie zawarcia Umowy, sensu Umowy, sytuacji majątkowej Powoda w dacie zawarcia Umowy oraz zakazu nadużywania praw podmiotowych i zasad współżycia społecznego;
- Sąd stosując sankcję nieważności naruszył zasadę proporcjonalności oraz zasadę utrzymania umowy w mocy, które są jednymi z podstawowych zasad prawa cywilnego;
- Sąd zaniechał kompleksowego rozważenia czy orzeczenie, którego podstawą jest uznanie Umowy za nieważną w całości, nie narusza zasad współżycia społecznego, w szczególności zasady słuszności i pewności obrotu gospodarczego poprzez zaniechanie rozważenia konsekwencji stwierdzenia nieważności Umowy, a także konsekwencji, które unieważnienie tego typu umów może nieść dla pozostałych kredytobiorców (zarówno posiadających kredyty złotowe, jak i walutowe) oraz innych klientów Banku (zwłaszcza posiadających depozyty), a w konsekwencji dla całej gospodarki w Polsce oraz płynności i stabilności systemu bankowego, co jest szeroko komentowane w orzecznictwie polskim i unijnym, a także w raportach publikowanych przez Komisję Nadzoru Finansowego. Orzeczenie Sądu I instancji uwzględnia jedynie interes Powoda określony przez jego pełnomocnika, bez analizy skutków takiego rozstrzygnięcia dla ogółu społeczeństwa, należy bowiem mieć na względzie, że każdy kredyt ma swoje odzwierciedlenie w depozytach ustanowionych w bankach przez osoby trzecie;

f.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 1;art. 65 § 2)">art. 65 § 1 i 2 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 354;art. 354 § 1)">art. 354 § 1 k.c.</a> poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że, po ewentualnym stwierdzeniu rzekomej abuzywności spornych klauzul, cała Umowa jest nieważna, podczas gdy okoliczności, w których złożone zostały oświadczenia woli stron, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje pozwalają na wykonanie Umowy również po usunięciu z niej odwołań do Tabeli Kursów Walut Obcych („TKWO) Banku — zobowiązania powinny zostać przeliczone po aktualnym na dzień danej operacji finansowej, rynkowym kursie CHF/PLN;<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 56)">art. 56 k.c.</a> poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że, po ewentualnym stwierdzeniu rzekomej abuzywnoścj spornych klauzul, cała Umowa jest nieważna, podczas gdy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 56)">art. 56 k.c.</a> stanowi właściwy przepis dyspozytywny, przewidując, że czynność prawna wywołuje skutki w niej wyrażony oraz wynikające z ustawy, z zasad współżycia społecznego j z ustalonych zwyczajów. Zatem zobowiązanie powinno zostać przeliczone po wynikającym z zasad współżycia społecznego i ustalonych zwyczajów, aktualnym na dzień przeliczenia, rynkowym kursie kupna CHF (takim jak konkretny kurs wskazany w TKWO na daną historyczną datę);

g.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 2;art. 69 ust. 2 pkt. 4 a;art. 69 ust. 3)">art. 69 ust. 2 pkt 4a i ust. 3 Prawa bankowego</a> w zw. z art. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. zmieniająca <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">ustawę Prawo bankowe</a> (Dz.U.2011, nr 165, poz. 984, dalej jako „ustawa antyspreadowa") poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że, po ewentualnym stwierdzeniu rzekomej abuzywności spornych klauzul cała umowa jest nieważna;

h.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2)">art. 358 § 2 k.c.</a> w brzmieniu aktualnym na dzień zamknięcia rozprawy poprzez jego niezastosowanie przy rozstrzyganiu skutkach rzekomej abuzywności spornych klauzul, podczas gdy możliwe jest zastosowanie na tej podstawy do przeliczeń kursu średniego NBP po wyeliminowaniu z umowy odesłania do kursów publikowanych w Tabeli Kursów Walut Obcych pozwanego Banku;

i.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19360370282" title="Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe - Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 (art. 41)">art. 41 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 roku – Prawo wekslowe</a> poprzez jego niezastosowanie przy rozstrzyganiu o skutkach rzekomej abuzywności spornych klauzul, podczas gdy możliwe jest zastosowanie analogii do przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19360370282" title="Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe - Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 ()">prawa wekslowego</a> i zastosowanie na tej podstawie do przeliczeń kursu średniego NBP po wyeliminowaniu z umowy odesłania do kursów publikowanych w Tabeli Kursów Walut Obcych pozwanego Banku;

j.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400938" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 938 (art. 24;art. 24 ust. 3)">art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku o Narodowym Banku Polskim</a> poprzez jego niezastosowanie przy rozstrzyganiu o skutkach rzekomy abuzywności spornych klauzul, podczas gdy możliwe jest zastosowanie analogii do przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19360370282" title="Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe - Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 ()">prawa wekslowego</a> i zastosowanie na tej podstawie do przeliczeń kursu średniego NBP po wyeliminowaniu z umowy odesłania do kursów publikowanych w Tabeli Kursów Walut Obcych pozwanego Banku;

k.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na na niezasadnym przyjęciu że powód posiada interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, podczas gdy spór prawny pomiędzy stronami jednoznacznie rozstrzyga rozpoznania roszczenia o zapłatę co przesądza o braku interesu prawnego po stronie powodowej;

l.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405;art. 410;art. 410 § 2)">art. 405 i art. 410 § 2 k.c.</a> przez ich bezpodstawne zastosowanie ewentualnie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 409)">artykułu 409 k.c.</a> przez jego niezastosowanie i stwierdzenie że bank bezpodstawnie wzbogacił się kosztem powoda, co nie miało miejsca, jak również nie wzięcie pod uwagę że Bank uzyskane kwoty zużył w całości a co najmniej w części w jakiej służyły one pokryciu kosztów pozyskania kapitału więc bank to jest w zakresie rad kapitałowych oraz rat odsetkowych w części w jakiej odpowiadały stawce bazowej LIBOR 3 M dla CHF;

m.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 120)">art. 120 k.c.</a> poprzez ich wadliwą wykładnię zastosowanie oraz przyjęcie że raty kredytu spłacane przez powoda którym odpowiada zasądzona kwota rzekomo nie stanowią świadczeń okresowych nie podlegają trzyletniemu terminowi przedawnienia jak to podnosił pozwany zgłaszając przedawnienia;

n.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 1;art. 410 § 2)">art. 410 § 1 i 2 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 411;art. 411 pkt. 2;art. 411 pkt. 4)">art. 411 pkt. 2 i 4 k.c.</a> poprzez ich niezastosowanie w zakresie przedstawionej wykładni, tj. zasądzenia dochodzonego roszczenia o zapłatę w całości, pomimo, że zasądzona suma powinna zostać pomniejszona o wartość wypłaconego kapitału, w zakresie w jakim nie został on spłacony ratami nieobjętymi pozwem. Okoliczność ta potwierdza, że nawet w przypadku przyjęcia najmniej korzystnej dla Pozwanego interpretacji stanu faktycznego i interpretacji przepisów, przedstawionej w uzasadnieniu Wyroku, zupełnie niezasadne w świetle rozważań Sądu I instancji było zasądzenie na rzecz Powoda świadczenia pieniężnego w żądanej wysokości. Sąd powinien ocenić ew. wysokość wzbogacenia po stronie Pozwanego i na tej zasadzie ocenić wysokość roszczenia o zapłatę (tzw. „teoria salda”);

o.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481)">art. 481 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 k.c.</a> przez zasądzenie odsetek począwszy od daty wcześniejszej niż dzień wydania prawomocnego wyroku, podczas gdy nawet przy najbardziej niekorzystnej dla Pozwanego interpretacji tego aspektu należało przyjąć, że do czasu zapadnięcia prawomocnego wyroku Bank miał uzasadnione podstawy by przypuszczać, że nie jest w zwłoce wobec strony przeciwnej;

W oparciu o te zarzuty pozwany wniósł o:

1.
zmianę zaskarżonego Wyroku w zaskarżonej części poprzez oddalenie powództwa wobec,

2.
ewentualnie ouchylenie Wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji;

3.
w każdym alternatywnym przypadku zasądzenie od Powoda na rzecz Pozwanego kosztów procesu za postępowanie I instancji oraz za postępowanie Il instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm przepisanych;

Powódka wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.


Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja jest jedynie częściowo uzasadniona i doprowadziła do zmiany zaskarżonego wyroku, choć nie na skutek podniesionych w niej zarzutów, ale w wyniku uwzględnienia umorzenia części dochodzonej przez powódkę wierzytelności w związku dokonanym przez nią z potrąceniem.
Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, które Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne. Zostały one bowiem poczynione w oparciu ocenę zebranego materiału dowodowego dokonaną przez ten Sąd z poszanowaniem reguł określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> Sąd Okręgowy wszechstronnie rozważył zebrany w sprawie materiał dowodowy, a dokonując jego oceny nie przekroczył zasady swobodnej oceny dowodów. Przypomnieć należy, że zarzut naruszenia przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> może być uznany za skutecznie podniesiony jedynie wówczas, gdy zostanie dowiedzione, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego – to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął Sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena Sądu. Poszczególne twierdzenie i okoliczności przywoływane przez skarżący Bank dla uzasadnienia zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> nie podważają skutecznie prawidłowości dokonanej przez Sąd Okręgowy oceny wiarygodności i mocy dowodowej przeprowadzonych w sprawie dowodów oraz dokonanych na ich podstawie ustaleń faktycznych. Wbrew zarzutom pozwanego Sąd Okręgowy prawidłowo pominął zgłoszone wnioski dowodowe z opinii biegłego, gdyż zmierzały one do wykazania faktów nie mających istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia, a tylko takie mogą być przedmiotem dowodzenia w postępowaniu cywilnym (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a>) O tym, jakie fakty są istotne, decyduje przytoczona w pozwie podstawa faktyczna zgłoszonego przez powoda żądania w powiązaniu z normą prawa materialnego stanowiącą podstawę prawną orzekania o tym żądaniu. Pozostałe zarzuty naruszenia prawa procesowe odnoszą się w przeważającej części nie tyle do samej oceny dowodów oraz dokonanych w jej wyniku ustaleń faktycznych, co ich kwalifikacji prawnej. Z tego względu, jak również z uwagi na potrzebę zachowania zwięzłości wywodu oraz uniknięcia zbędnych powtórzeń w prowadzonych rozważaniach, zostaną one omówione w dalszej części uzasadnienia, przy analizie zagadnień związanych z naruszeniem poszczególnych przepisów prawa materialnego.
Analizując zarzuty apelacji dotyczące ważności umowy w aspekcie zawartych w niej klauzul niedozwolonych, stosowanych przez banki w udzielanych konsumentom kredytach, określanych w praktyce jako kredyty waloryzowane do waluty obcej, należy zaznaczyć, iż dopuszczalne jest zawieranie umów o kredyt indeksowany, jak i denominowany do waluty obcej. Takie umowy są możliwe w świetle zasady swobody umów (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353
(

1) k.c.</a>), a potwierdziły to również regulacje wprowadzone tzw. ustawą antyspreadową (ustawa z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">ustawy Prawo bankowe</a> oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. nr 165, poz. 984, która weszła w życie z dniem 26 sierpnia 2011 r.), przewidujące, iż umowa o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, powinna zawierać szczegółowe zasady określenia sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie którego w szczególności wyliczana jest kwota kredytu, jego transz i rat kapitałowo - odsetkowych oraz zasady przeliczania na walutę wypłaty albo spłaty kredytu (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 2;art. 69 ust. 2 pkt. 4 a)">art. 69 ust. 2 pkt 4a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe</a> – tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 2324, ze zmianami), oraz, że w przypadku takich umów kredytu, kredytobiorca może dokonywać spłaty rat kapitałowo - odsetkowych bezpośrednio w tej walucie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 3)">art. 69 ust. 3 Prawa bankowego</a>; por. wyrok Sądu Najwyższego z 30 października 2020 r., II CSK 805/18, LEX nr 3123932). Nie oznacza to jednak, że postanowienia określające mechanizmy waloryzacji kwoty kredytu do waluty obcej nie mogą zostać poddane ocenie pod kątem tego, czy w konkretnym przypadku, ze względu na ich treść, umowa jest wiążąca dla stron. Materię obejmującą tego rodzaju postanowienia, zwane także klauzulami abuzywnymi, w tym skutki zamieszczenia ich w umowie z udziałem konsumenta unormowano w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385
(

1) i nast. k.c.</a> Postanowienie wykraczające poza granice swobody umów w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353
(

1) k.c.</a>, które z tej przyczyny może być jednocześnie zakwalifikowane jako niedozwolone postanowienie umowne, nie jest bezwzględnie nieważne, ale nie wiąże konsumenta w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
(

1) § 1 k.c.</a> Sankcja ta oznacza, że kwestionowane postanowienie nie wywołuje skutków prawnych od samego początku i z mocy prawa, co sąd ma obowiązek wziąć pod uwagę z urzędu, chyba że konsument następczo udzieli "świadomej, wyraźnej i wolnej zgody" na to postanowienie i w ten sposób zapewni jego skuteczność (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, Nr 9, poz. 56, i cytowane w jej uzasadnieniu obszerne orzecznictwo). Takie określenie sankcji daje konsumentowi możliwość podjęcia decyzji, której to możliwości nie miałby w razie przyjęcia nieważności postanowienia. Stanowi to niewątpliwe uprzywilejowanie konsumenta w stosunku do innych uczestników obrotu. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
(

1) § 1 k.c.</a> stanowi implementację dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. Urz. UE L. nr 95, s. 29; dalej: dyrektywa 93/13). Zważywszy na konstytucyjną hierarchę źródeł prawa, przepisy dyrektywy mają - w zakresie, który regulują - nadrzędny charakter w stosunku do przepisów prawa krajowego. Dokonując wykładni polskiego prawa, należy więc respektować wskazówki wynikające z tej dyrektywy, jak i dorobek orzeczniczy Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej jako TSUE). Sądy krajowe, stosując prawo wewnętrzne, zobowiązane są tak dalece, jak jest to możliwe, interpretować je w świetle brzmienia i celu dyrektywy, tak by osiągnąć przewidziany w niej rezultat, a zatem urzeczywistniać art. 288 akapit trzeci Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (por. m. in. wyrok TSUE z 13 czerwca 2016 r. w sprawie C-377/14, teza 76 i przytoczone tam orzecznictwo). Powinność przeprowadzania wykładni prawa krajowego zgodnej z prawem Unii jest nierozerwalnie związana z systemem Traktatu, gdyż zezwala sądom krajowym na zapewnienie, w ramach ich właściwości, pełnej skuteczności prawa Unii przy rozpoznawaniu zawisłych przed nimi sporów. W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
(

1) § 1 k.c.</a>, postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne); nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Natomiast zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 3;art. 3 ust. 1)">art. 3 ust. 1</a> dyrektywy 93/13, warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy, praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. Na gruncie dyrektywy 93/13 bezpośrednim odpowiednikiem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385
(

1) k.c.</a> jest <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6;art. 6 ust. 1 w)">art. 6 ust. 1w</a> związku z art. 7 ust. 1. Stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6;art. 6 ust. 1)">art. 6 ust. 1</a> dyrektywy, państwa członkowskie stanowią, że na mocy prawa krajowego nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków. W świetle art. 7 ust. 1 tego aktu prawnego, zarówno w interesie konsumentów, jak i konkurentów państwa członkowskie zapewnią skuteczne środki mające na celu zapobieganie dalszemu stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami. Obecnie w judykaturze Sądu Najwyższego dominuje pogląd, że zastrzeżone w umowie kredytu złotowego denominowanego do waluty obcej klauzule, a zatem także klauzule zamieszczone we wzorcach umownych, kształtujące mechanizm denominacji, określają główne świadczenie kredytobiorcy (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego: z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17, LEX nr 2642144; z 9 maja 2019 r., I CSK 242/18, LEX nr 2690299; z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021/2/20; z 21 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21, LEX nr 3219740; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 459/22, LEX nr 3303544). W orzecznictwie TSUE również podkreśla się, iż za postanowienia umowne mieszczące się w pojęciu „głównego przedmiotu umowy” w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 4;art. 4 ust. 2)">art. 4 ust. 2</a> dyrektywy 93/13 należy uważać te, które wyznaczają podstawowe świadczenia w ramach danej umowy i które z tego względu charakteryzują tę umowę. Za takie uznawane są również, między innymi, postanowienia (nazywane niekiedy „klauzulami ryzyka walutowego”), które wiążą się z obciążeniem kredytobiorcy - konsumenta ryzykiem zmiany kursu waluty i łączącym się z tym zagrożeniem zwiększenia kosztu kredytu (por. wyroki TSUE: z 20 września 2017 r. w sprawie C-186/16, Andriciuc i in. przeciwko Banca Românească SA, pkt 37; z 20 września 2018 r. w sprawie C-51/17, OTP Bank i OTP Faktoring, pkt 68; z 14 marca 2019 r. w sprawie C-118/17, Zsuzsanna Dunai przeciwko ERSTE Bank Hungary Zrt., pkt 48; z 3 października 2019 r., C-260/18, Kamil Dziubak i Justyna Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG, pkt 44). W orzecznictwie Sądu Najwyższego zwraca się uwagę na ścisłe powiązanie klauzul ryzyka walutowego i klauzuli przeliczeniowej (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18, OSP 2021, z. 2, poz. 7, z dnia 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22, z dnia 24 czerwca 2022 r., II CSKP 10/22, z dnia 28 października 2022 r., II CSKP 902/22 i II CSKP 910/22, z dnia 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22, z dnia 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22, z dnia 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, z dnia 8 marca 2023 r., II CSKP 1095/22, z dnia 12 kwietnia 2023 r., II CSKP 1531/22, z dnia 18 kwietnia 2023 r., II CSKP 1511/22, z dnia 25 lipca 2023 r., II CSKP 1487/22 i z dnia 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22). Ich ścisły związek wyraża się tym, że bez postanowień określających sposób wyznaczenia kursu miarodajnego dla przeliczenia złotówki na franki szwajcarskie, klauzule przewidujące ryzyko walutowe, w ogóle nie mogą wywrzeć skutku (zamiast wielu reprezentatywny dla tego poglądu wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18 i z dnia 25 lipca 2023 r., II CSKP 1487/22). Należy więc rozstrzygnąć, czy wskazane regulacje umowne zostały sformułowane w sposób jednoznaczny i nie kształtują praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interes. W przypadku kredytów denominowanych czy indeksowanych do waluty obcej kluczowy jest mechanizm ustalania wysokości zobowiązania i wysokości spłacanych rat, poprzez nawiązanie do kursu waluty obcej.
W umowie kredytu indeksowanego (waloryzowanego) kursem waluty obcej, kwota kredytu jest wyrażona w złotych i w tej walucie zostaje też wypłacona, jednak w chwili wypłaty podlega przeliczeniu na walutę obcą na podstawie umownej klauzuli przeliczeniowej według kursu kupna waluty obcej, obowiązującego w danym banku. Tak wyliczona kwota w walucie obcej stanowi następnie podstawę do określenia wysokości zadłużenia kredytobiorcy oraz wysokości poszczególnych rat w harmonogramowe ich spłat, także przeliczanych na złote, ale według innego kursu, a mianowicie kursu sprzedaży waluty obcej obowiązującego w danym banku w dniu wymagalności raty. Raty kredytu denominowanego są wyrażone od początku w walucie obcej, ale kwota kredytu zostaje wypłacona kredytobiorcy w złotych na podstawie klauzuli umownej opartej na kursie kupna waluty obowiązującego w danym banku; raty kredytu ustalone w walucie obcej są natomiast spłacane przez kredytobiorcę po przeliczeniu na złote według kursu sprzedaży waluty obcej obowiązującego w banku kredytującym (por. wyrok Sądu Najwyższego z 10 maja 2022 r., II CSKP 694/22, LEX nr 3389776). W umowie zawartej przez strony kurs franka szwajcarskiego służył więc do określenia kwoty kredytu wypłaconego w złotych oraz ustalenia wysokości spłacanych w złotych rat kredytu, co świadczyło o intencji stron powiązania kwoty kredytu wyrażonej w CHF z walutą PLN (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 1;art. 65 § 2)">art. 65 § 1 i 2 k.c.</a>). Umowa kredytu waloryzowanego kursem CHF przewidywała więc wykorzystanie waluty CHF jako instrumentu wyznaczania rozmiaru świadczenia należnego powodom od pozwanego i odwrotnie (por. wyrok Sądu Najwyższego z 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18, LEX nr 2744159 i z 29 października 2019 r., IV CSK 309/18, OSNC 2020/7-8/64). Zapisy umowne określające zasady ustalania kursu nie były transparentne, dawały bankowi uprawienie do arbitralnego oznaczania kursu waluty. Ochrona konsumentów nie może sprowadzać się wyłącznie do eliminowania tylko tych przypadków, w których bank ma całkowitą dowolność w precyzowaniu kursu waluty obcej, ale również takich, gdy autonomia banku jest w jakiś sposób ograniczona, np. poprzez nawiązanie do kursu rynkowego czy kursu NBP, lecz nie na tyle, aby dać konsumentowi jasny obraz, już w momencie zawarcia umowy, jak ten kurs waluty będzie wskazywany w przyszłości, w szczególności w odniesieniu do spłacanych rat. Postanowienia analogiczne do ocenianych w rozpoznawanej sprawie były już wielokrotnie przedmiotem badania sądowego, w tym w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. np. wyroki Sądu Najwyższego: z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016/11/134; z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17, LEX nr 2642144; z 7 listopada 2019 r., IV CSK 13/19, LEX nr 2741776; z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21, LEX nr 3219740; z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21, LEX nr 3207798), w którym akcentowano, że nie określają one zobowiązań kontrahenta w sposób jednoznaczny. Na gruncie art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13/EWG w podobnym kontekście, dotyczącym swobody kształtowania kursu wymiany przez bank, Trybunał Sprawiedliwości uznał, że wymóg, zgodnie z którym warunek umowny musi być wyrażony prostym i zrozumiałym językiem, powinien być interpretowany jako nakazujący nie tylko, by dane obwarowanie było czytelne dla konsumenta z gramatycznego punktu widzenia, ale także, by umowa przedstawiała w przejrzysty sposób konkretne działanie mechanizmu wymiany waluty obcej, do którego odnosi się to zastrzeżenie, jak również związek między tym mechanizmem a procedurą przewidzianą w innych warunkach dotyczących uruchomienia kredytu, tak by konsument był w stanie oszacować, w oparciu o jednoznaczne i jasne kryteria, wypływające dla niego z tej umowy konsekwencje ekonomiczne. Postanowienie umowy powinno precyzować wszystkie czynniki uwzględniane przez bank w celu ustalenia kursu wymiany stosowanego przy obliczaniu rat spłaty kredytu hipotecznego. Istotne jest zatem to, czy w świetle całokształtu istotnych okoliczności faktycznych, w tym reklamy i informacji dostarczonych przez kredytodawcę w ramach negocjacji danej umowy kredytu, właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i racjonalny, przeciętny konsument może nie tylko dowiedzieć się o istnieniu wahań kursów wymiany ogólnie obserwowanych na rynku walutowym, ale również oszacować - potencjalnie istotne - konsekwencje ekonomiczne, jakie ma dla niego zastosowanie kursu sprzedaży przy obliczaniu rat kredytu, którymi zostanie ostatecznie obciążony, a w rezultacie także całkowity koszt zaciągniętego przez siebie kredytu. Postanowienie dotyczące indeksacji, niepozwalające konsumentowi na samodzielne określenie w każdej chwili kursu wymiany stosowanego przez przedsiębiorcę, ma abuzywny charakter (por. wyroki TSUE z 30 kwietnia 2014 r., C-26/13, Árpád Kásler i Hajnalka Káslerné Rábai przeciwko OTP Jelzálogbank Zrt, pkt 75 i z 20 września 2017 roku C-186/16, Ruxandra Paula Andriciuc i in. przeciwko Banca Românească SA, pkt 45). Abuzywny charakter omawianych klauzul wynika z tego, że kształtują one prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Konsument nie ma w tym wypadku realnego wpływu na wysokość zobowiązania, z uwagi na przyznanie drugiej stronie umowy – bankowi – prawa do swobodnego ustalania kursów waluty obcej, po których następuje przeliczenie najpierw kwoty kredytu na złotówki w chwili jego wypłaty, a następnie wysokości świadczenia konsumenta – rat spłacanych w czasie ich wymagalności. Nietransparentne regulacje pozostawiające pole do arbitralnego działania banku w zakresie jednostronnego kształtowania kursów walut, nawet przy posłużeniu się tabelą kursów danego banku (choćby z odwołaniem się do kursu ogłoszonego w tabeli kursów średnich NBP), obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz naruszają równorzędność stron. Podkreśla się przy tym, że charakter niedozwolonych postanowień umownych pozwalających bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej mają nie tylko postanowienia umowy (regulaminu) określające zasady ustalania w ten sposób wysokości spłacanych rat, ale również zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu (zamiast wielu reprezentatywne w tym względzie postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2024 r., I CSK 3019/23).
Sąd Okręgowy zasadnie przyjął, że postanowienia te nie były indywidualnie uzgadniane z powódką Umowa została zawarta według wzorca stosowanego przez bank, a elementami umowy, na które powódka miała wpływ były data zawarcia umowy, kwota kredytu, termin wypłaty kredytu czy też prowizja banku. Powódka wyraziła zgodę na waloryzację świadczenia kursem franka szwajcarskiego, jednak jej sposób nie został z nią indywidualnie ustalony. Akceptacja zawarcia umowy kredytu zawierającej klauzule waloryzacyjne nie jest bynajmniej tożsama z faktem indywidualnych negocjacji w przedmiocie treści tych konkretnych postanowień umownych. Za nieuzgodnione indywidualnie przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 3)">art. 385
1 § 3 k.c.</a> uznaje te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. Dla zrealizowania przesłanki rzeczywistego wpływu konsumenta na treść postanowień umownych konieczne jest udowodnienie wspólnego ustalenia ostatecznego brzmienia klauzuli, w wyniku rzetelnych negocjacji, w ramach których konsument miał realny wpływ na treść określonego postanowienia umownego, chyba że zostało ono sformułowane przez konsumenta i włączone do umowy na jego żądanie. Za uzgodnione indywidualnie trzeba bowiem uznawać tylko takie klauzule umowne, na których treść konsument istotnie mógł w praktyce oddziaływać. Nie może o tym decydować wzmianka o indywidualnym uzgodnieniu, która zazwyczaj ma za zadanie stworzyć jedynie pozór wspólnych ustaleń. Dokonanie przez konsumenta wyboru między różnego rodzaju umowami oferowanymi przez bank nie stanowi formy indywidualnego uzgodnienia postanowień umowy w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 3)">art. 385
1 § 1 i 3 k.c.</a>, nie świadczy bowiem o rzeczywistym wpływie konsumenta na treść postanowień umowy, którą wiąże się z bankiem. Dodać również należy, że sama potencjalna możliwość prowadzenia negocjacji, nie ma znaczenia w kontekście oceny przesłanki rzeczywistego wpływu konsumenta na treść postanowień umownych. Podkreślenia również wymaga, że nawet uznanie opcjonalnego waloru uprawnienia powodów do dokonywania w tej walucie również ratalnych spłat lub żądania wypłacenia kredytu w walucie obcej nie uchyla ich niedozwolonego charakteru skutkującego również z tego powodu nieważnością całej umowy. Włączenie do umowy zawartej z konsumentem dwóch alternatywnych warunków dotyczących wykonania tego samego obowiązku ciążącego na konsumencie, z których jeden jest nieuczciwy, a drugi zgodny z prawem, pozwala danemu przedsiębiorcy na spekulowanie, że poprzez brak informacji, nieuwagę lub niezrozumienie, czy przez wzgląd na określone przymusowe położenie konsument wykona dane zobowiązanie zgodnie z warunkiem, który powoduje znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 820/23 i wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 21 września 2023 r., C-139/22, mBank - Polski rejestr klauzul niedozwolonych, pkt 52-57). Przeceniany przez stronę pozwaną jest walor dowodowy zanonimizowanych umów kredytu stanowiących załącznik do odpowiedzi na pozew. Wynika z nich bowiem jedynie to, że faktycznie różnił się w niej w stosunku do umowy łączącej strony mechanizm spłaty kredytu, który następowała we frankach szwajcarskich, natomiast tożsamy był mechanizm indeksowania kwoty kredytu. Złożona umowa dowodzi zatem, że w każdym z tych przypadków pozwany Bank stosował niedozwolone postanowienia umowne regulujące mechanizm indeksacji kwoty kredytu, a jedynie w niektórych z nich konsumenci mogli dokonywać spłaty w walucie indeksacji. Nie oznacza to jednak, że powódka wynegocjowała w drodze rzetelnych negocjacji umowę w której przyjęto jednolity, niedozwolony mechanizm indeksacji nie tylko kwoty kredytu, ale i rat kredytu.
Podobnie, z wyrażenia przez powódkę woli zawarcia umowy kredytu indeksowanego nie można wywieść, że zostali oni należycie poinformowani o ryzyku kredytowym. W wyrokach z 29 października 2019 r. w sprawie IV CSK 309/18, i z 27 listopada 2019 r. w sprawie II CSK 483/18, Sąd Najwyższy stwierdził, iż wprowadzenie do umowy kredytowej zawieranej na wiele lat, mającej daleko idące konsekwencje dla egzystencji konsumenta, mechanizmu działania kursowego wymaga szczególnej staranności banku w zakresie wyraźnego wskazania zagrożeń wiążących się z oferowanym kredytem, tak by konsument miał całkowite rozeznanie następstw ekonomicznych zawieranej umowy. W związku z tym obowiązek informacyjny w zakresie ryzyka kursowego powinien zostać wykonany w sposób jednoznacznie i zrozumiale unaoczniający konsumentowi, który z reguły posiada tylko elementarną znajomość rynku finansowego, że zaciągnięcie tego rodzaju kredytu jest niepewnym przedsięwzięciem, a efektem może być powinność zwrotu kwoty wielokrotnie wyższej od pożyczonej, mimo dokonywanych regularnych spłat. Obowiązek informacyjny określany jest nawet jako „ponadstandardowy”, mający dać konsumentowi pełne pojmowanie istoty transakcji. Sąd Najwyższy wielokrotnie wyjaśniał też, jakie przesłanki muszą być spełnione, aby można było przyjąć, że konsument został należycie poinformowany o ryzyku walutowym związanym z zaciągnięciem kredytu indeksowanego do waluty obcej, czy denominowanego w tej walucie (wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18, z dnia 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22, z dnia 24 czerwca 2022 r., II CSKP 10/22, z dnia 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22, z dnia 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, z dnia 28 lutego 2023 r., II CSKP 763/22, z dnia 25 października 2023 r., II CKSP 820/23 i z dnia 9 lipca 2024 r., II CSKP 249/24,), co wskazywałoby na jednoznaczność postanowienia wprowadzającego to ryzyko i wykluczało jego kontrolę pod kątem abuzywności, zważywszy, iż chodzi o postanowienie określające świadczenie główne (por. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 1 zd. 2)">art. 385
(

1) § 1 zd. 2 k.c.</a>). W tym kontekście zastrzegał m.in., że ogólne pouczenie konsumenta, iż wahania kursów waluty obcej, do której kredyt jest denominowany/indeksowany, wpłyną na wysokość salda kredytu oraz wysokość raty kapitałowo-odsetkowej wyrażonej w walucie krajowej, jest niewystarczające dla stwierdzenia, że bank udzielił kredytobiorcy konsumentowi wystarczającej informacji. Nie wystarczy też informacja pozwalająca konsumentowi na zrozumienie, że w zależności od zmian kursu wymiany zmiana parytetu pomiędzy walutą rozliczeniową a walutą spłaty może pociągać za sobą niekorzystne konsekwencje dla jego zobowiązań finansowych, ani przedstawienie mu ewentualnych wahań kursów wymiany. Kredytobiorca-konsument bowiem musi zostać jasno poinformowany, iż podpisując umowę kredytu indeksowanego do waluty obcej (szeroko rozumianego), ponosi przez cały okres obowiązywania umowy ryzyko kursowe, które z ekonomicznego punktu widzenia może okazać się dla niego trudne do udźwignięcia w przypadku silnej deprecjacji waluty, w której otrzymuje wynagrodzenie (por. wyroki z dnia 20 września 2017 r., w sprawie C- 86/16, R. P. Andriciuc i in. przeciwko Banca Românească SA, pkt 59, 50, z dnia 20 września 2018 r., C-51/17, OTP Bank i OTP Faktoring, pkt 74-75, z dnia 14 marca 2019 r., w sprawie C-118/17, Zsuzsanna Dunai przeciwko ERSTE Bank Hungary Zrt., pkt 34-35, 40, 43, 46, z dnia 10 czerwca 2021 r., C-776/19-C-782/19, BNP Paribas Personal Finance, pkt 56, 69, 71, 72, 74, postanowienia z dnia 22 lutego 2018 r. w sprawie C-119/17, Liviu Petru Lupean, Oana Andreea Lupeanz przeciwko SC OTP BAAK Nyrt., pkt 25 i n. i z dnia 6 grudnia 2021 r., C-670/20, ERSTE Bank Hungary, pkt 34, teza). W tym względzie okoliczność, że konsument oświadcza, iż jest w pełni świadomy potencjalnych ryzyk wynikających z zawarcia wspomnianej umowy, nie ma sama w sobie znaczenia dla oceny, czy przedsiębiorca spełnił wspomniany wymóg przejrzystości (por. wyrok z dnia 20 września 2018 r., C-51/17, OTP Bank i OTP Faktoring, pkt 65-70 i postanowienie z dnia 6 grudnia 2021 r., C-670/20, ERSTE Bank Hungary, pkt 34, teza), ciężar zaś udowodnienia, że konsument otrzymał niezbędne informację, spoczywa na przedsiębiorcy (por. wyrok z dnia 10 czerwca 2021 r., C-776/19-C- 782/19, BNP Paribas Personal Finance, pkt 56, 69, 71, 72, 74, 87, 89, teza). Kluczowe znaczenie w omawianym względzie ma uświadomienie konsumentowi, iż silna deprecjacja waluty krajowej może pociągać za sobą konsekwencje trudne do udźwignięcia przez konsumenta. Prawidłowa informacja powinna uwzględniać kilka istotnych elementów. Przede wszystkim uświadamiać konsumentowi - wyraźnie i z należytą powagą - że ryzyko silnej deprecjacji jest trudne do oszacowania w perspektywie długookresowej i nie powinno być lekceważone (pozostaje realne). Wymaganiu temu nie czyni zadość np. podawanie „uspokajających” informacji o historycznych wahaniach waluty indeksacji w okresie nieproporcjonalnym do przewidywanego czasu trwania umowy kredytu, które może wręcz usypiać czujność kredytobiorcy, wywołując wrażenie o jedynie hipotetycznym charakterze zagrożeń. Istotne jest również zwrócenie uwagi na powagę tego zagrożenia w aspekcie możliwego rozmiaru deprecjacji waluty krajowej, a w szczególności podkreślenie, że może być ona gwałtowna i drastyczna (przekraczać nawet kilkadziesiąt procent), z uwzględnieniem sytuacji majątkowej konkretnego konsumenta, decydującej o tym, jaki stopień deprecjacji waluty indeksacji przekraczać będzie granice jego zdolność do spłacania kredytu. Wymagana w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej informacja co do tego, że konsekwencje silnej deprecjacji mogą być trudne do udźwignięcia dla konsumenta, nie powinna ograniczać się do ogólnego stwierdzenia o jej wpływie na wysokość zadłużenia czy nawet rat, ale obrazować ów wpływ konkretnymi wyliczeniami. Konsument powinien być też uświadomiony, że deprecjacja taka może powodować utratę zdolności do spłaty kredytu, z czym wiąże się poważne ryzyko utraty nieruchomości - stanowiącej częstokroć miejsce zamieszkania konsumenta - obciążonej hipoteką zabezpieczającą spłatę kredytu. Jeżeli umowa przewiduje mechanizmy ograniczające czy łagodzące ryzyko kursowe, konsument powinien być też odrębnie poinformowany o zasadzie ich działania i krokach, które powinien podjąć w celu skorzystania z nich (por. wyrok Sądu Najwyższego z 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22). W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że z punktu widzenia omówionych wymagań trudno nawet uznać za wystarczające dane, których podanie zalecano w rekomendacji S Komisji Nadzoru Bankowego dotyczącej dobrych praktyk w zakresie ekspozycji kredytowych zabezpieczonych hipotecznie wydanej w 2006 r. na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 137;art. 137 ust. 1)">art. 137 ust. 1 Prawa bankowego</a> (dalej – „rekomendacja S”). W świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zakres informacji zalecanych w tej rekomendacji budzi zasadnicze wątpliwości. Wymagając bowiem uzyskania od klienta banku pisemnego oświadczenia, potwierdzającego „pełną świadomość" ryzyka walutowego, akcentuje ona kwestie formalne, bez należytej troski o rzeczywiste zapewnienie owej „pełnej świadomości”. Zauważyć też należy, że zalecane, szczegółowe informacje trudno uznać za wystarczające także ze względu na okres, na który zawierane były zwykle umowy kredytu hipotecznego (w stosunku do którego objęty symulacją okres ostatnich 12 miesięcy wydaje się niezwykle krótki), jak również brak zastrzeżenia co do konieczności uświadomienia, że ryzyko walutowe może być znacznie wyższe, a wysokość zadłużenia w przeliczeniu na złote polskie wzrosnąć znacznie bardziej niż o 20%, co może doprowadzić do sytuacji, w której uzyskujący dochody w walucie krajowej klient nie będzie w stanie spłacać kredytu (ryzyko kursowe może okazać się dla niego „trudne do udźwignięcia"). Zwłaszcza, że zalecany w tej samej rekomendacji S test skrajnych warunków - co najmniej coroczny - wymagał jako minimum przyjęcie założenia o spadku kursu złotego, w stosunku do poszczególnych walut obcych o 30% (pkt 3.1.6.), a zarazem - zgodnie z Rekomendacją - bank powinien stosować m.in. zasadę „najlepszej wiedzy”. Nie można wykluczyć, że tak ukształtowane informacje w rzeczywistości mogły wręcz uśpić czujność klientów co do zagrożeń związanych z ryzykiem walutowym (por. wyrok Sądu Najwyższego z 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 30 września 2022 r., I CSK 2071/22).
Zgodzić należy się z Sądem Okręgowym, że w toku procesu pozwany nie wykazał, aby powódka miała świadomość tego, że kwota wypłaconego kredytu oraz spłacanych rat może być znacząco inna w przypadku zmiany kursu waluty. Pozwany nie wykazał, aby powódka została poinformowana o możliwości skokowego zwiększenia się kursu franka szwajcarskiego, w tym o okolicznościach łączących się z polityką finansową Szwajcarii, które w tamtym czasie warunkowały relatywnie niski kurs waluty, a których zmiana mogła skutkować dużym wzrostem tego kursu oraz o tym, że silna deprecjacja waluty krajowej nie jest wykluczona w perspektywie długookresowej i nie powinna być lekceważona, gdyż może pociągać za sobą trudne do udźwignięcia przez kredytobiorców konsekwencje (w tym brak zdolności do spłaty kredytu i ewentualność utraty nieruchomości obciążonej hipoteką zabezpieczającą tę spłatę). Takie zagrożenie było realne, a minimalizując informację o jego skali, pozwany umniejszał znaczenie jego możliwych negatywnych następstw, natomiast uwypuklał elementy mające skłonić klientów do skorzystania z tej formy kredytu (stabilność i bezpieczeństwo, przy niższej wysokości rat niż w przypadku kredytu zaciągniętego i spłacanego w walucie polskiej, bez waloryzacji do waluty obcej). Samo podpisanie przez powódkę dokumentu potwierdzającego zakomunikowanie jej o ryzyku kursowym i przedstawienie symulacji zakładającej wzrost stopy procentowej do wysokości stopy procentowej o 400 pb i kapitału o 20 %, a więc zgodnie z założeniami Rekomendacji S nie jest wystarczające, aby przyjąć, że doszło do przekazania powódce wyczerpujących i rzetelnych danych w tej kwestii. Posłużenie się standardowymi oświadczeniami, zaczerpniętymi z wzorca umownego oraz z praktyki bankowej, w aspekcie dowodowym nie może uwalniać pozwanego Banku od powinności wykazania rzeczywistego zakresu udzielonych informacji. Nie sposób również uznać, aby powódka w sposób jednoznaczny i zrozumiały została poinformowana, że ryzyko zmiany kursu jest nieograniczone. W istocie uwzględniając dane zawarte w symulacji, w szczególności wzrost stopy procentowej w okresie 12 miesięcy przed zwarciem umowy kredytu o 0,98 p.p. pozwala przyjąć, że kredyt był oferowany powódce jako bezpieczny, ryzyko zmiany kursu waluty było, wręcz bagatelizowane. Nie sposób więc uznać, aby pozwany dopełnił obowiązku, o którym mowa wyżej, a mianowicie dostarczania powódce informacji wystarczających do podjęcia świadomej i rozważnej decyzji. Niezależnie od tego, że stwierdzenie niedozwolonego charakteru postanowienia umownego nie uzależnione od badania indywidualnych cech konsumenta, takich jak poziom jego wykształcenia, zakres doświadczenia, jest to bowiem pozbawione znaczenia z punktu widzenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 22(1))">art. 22
1 k.c.</a>, nie zostało również udowodnione, aby powódka była osobą o wyższym niż typowe rozeznaniu w dziedzinie szeroko pojętej ekonomii, bankowości, w tym co do kształtowania się kursów walut. Bank nie wypełnił właściwie przedkontraktowego obowiązku informacyjnego w zakresie ryzyka kursowego (walutowego), udostępnione dane nie obrazowały skali możliwego wzrostu zadłużenia kredytowego, a tym samym nie unaoczniały jej, pozbawiając ją możliwości podjęcia przemyślanej i rzeczowo umotywowanej decyzji w przedmiocie zawarcia wiążącej przez wiele lat umowy. Sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego jest przyjęcie, że powódka będąc poinformowana przez Bank o nie ograniczonym ryzyku wzrostu waluty CHF w stosunku do PLN i przedstawieniu im symulacji obrazującej rzeczywistą skalę wzrostu ich obciążenia, zdecydowałaby się taki kredyt zaciągnąć. Nie może budzić wątpliwości jest, że podanie przez Bank rzetelnej informując o ryzyku kursowym, zniechęcałoby potencjalnych kredytobiorców do zawarcia takiej umowy.
Sąd Okręgowy prawidłowo uznał, że sposób przeliczenia udzielonego powódce kredytu na walutę obcą (§ 2ust 2 umowy), jak również sposób ustalenia rat spłacanego kredytu w złotych (§ 7 ust. 1 umowy) oraz § 8 ust. 3, § 9 ust. 4, § 10 ust. 4 § 11 ust. 4, 11, § 12 ust. 3 oraz § 13 ust. 4 regulaminu nosiły cechy arbitralności. W umowie określono kwotę kredytu, ale ustalenie wysokości zobowiązania powódki miało nastąpić dopiero po uruchomieniu kredytu według kursu kupna CHF określonego w Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w pozwanym Banku w dniu uruchomienia transzy lub kredytu. Spłata zadłużenia kredytobiorcy z tytułu kredytu i odsetek, dokonywana była w złotych po ich uprzednim przeliczeniu według kursu sprzedaży CHF z tabeli kursowej pozwanego Banku. obowiązującego na dzień spłaty. Reguły określania wysokości tych kursów nie zostały zawarte w umowie kredytu, ani wbrew twierdzeniom pozwanego w „Regulaminie kredytowania osób fizycznych w ramach bankowości hipotecznej w Banku (...) S.A.” obowiązującym w dniu zawarcia umowy. Mechanizm przeliczania walut w tabelach bankowych powinien być zrozumiały, czytelny i transparentny tak by konsument mógł ustalić wysokość swoich świadczeń przy dokonywaniu przeliczeń. Stanowisko o niedozwolonym charakterze postanowień umownych pozostawiających możliwość ustalania kursu CFH, a w konsekwencji wysokości świadczeń stron, arbitralnej decyzji jednej ze stron, jest jednolicie przyjmowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego; takie uregulowanie umowne uznawane jest za niedopuszczalne, niezależnie od tego, czy swoboda przedsiębiorcy (banku) w ustaleniu kursu jest pełna, czy też w jakiś sposób ograniczona, Kryteria ustalania tego „odpowiedniego” pomniejszania lub powiększania kursu nie zostały doprecyzowane. Oznacza to, że Bank mógł dowolnie ustalać wysokość marży, według nieznanych powódce kryteriów. W sytuacji przyznania sobie przez pozwanego jednostronnego prawa do kształtowania wysokości wypłaconego świadczenia oraz spłacanych rat kredytu, w sposób dyskrecjonalny, na podstawie nieokreślonych, nieweryfikowalnych przesłanek, trudno mówić o działaniu w dobrej wierze przy zawieraniu umowy kredytu, na którą powołuje się Bank. Nie ma także znaczenia, że koniunktura gospodarcza w tamtym czasie zachęcała do korzystania z omawianego rodzaju kredytów. W przeciwnym wypadku konsumenci nie byliby przecież nimi zainteresowani. Istnienie umocowania ustawowego do tworzenia tabel bankowych nie rozstrzyga bowiem mechanizmu kształtowania tych tabel.
Znaczna część zarzutów apelacji opiera się na założeniu dopuszczalności badania niedozwolonego charakteru postanowień umowy z perspektywy jej wykonywania przez pozwany Bank. Miarodajna dla rozstrzygnięcia, czy umowa zawierana niedozwolone postanowienia jest natomiast chwila jej zawarcia, na co wskazuje sam charakter sankcji zastosowanej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
1 § 1 k.c.</a>; niedozwolone postanowienie umowne jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością. Pozbawione znaczenie są zatem następcze wobec tej chwili zdarzenia, w szczególności zawierane przez strony aneksy do umowy kredytu. Ponadto decydujące znaczenie ma zatem nie to, w jaki sposób przedsiębiorca stosuje postanowienie i dla kogo jest to korzystne, lecz to, w jaki sposób postanowienie kształtuje prawa i obowiązki konsumenta. Z przepisu wynika, że przedmiotem oceny jest samo postanowienie, a więc wyrażona w określonej formie (przeważnie słownej) treść normatywna, tzn. norma lub jej element określający prawa lub obowiązki stron a jej punktem odniesienia - sposób oddziaływania postanowienia na prawa i obowiązki konsumenta. Pozbawione znaczenia jest więc to w jaki sposób bank określał wysokość raty kapitałowo – odsetkowej i czy odnosił z tego korzyść, czy nie. Dla oceny abuzywności postanowień umownych nie ma także znaczenia przyczyna zawarcia przez kredytobiorcę umowy, sposób jej wykonywania czy interes banku, który w relacji z konsumentem stosował klauzule niedozwolone, a także ekwiwalencja świadczeń spełnianych przez konsumenta na podstawie klauzuli abuzywnej oraz świadczeń, które spełniałby na podstawie innej umowy zawartej z tym samym bankiem lub innej umowy z innym bankiem. Sąd Okręgowy trafnie zatem pominął wniosek dowodowy o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości uznając że badanie sposobu ustalenia przez Bank wysokości kursu CHF nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Z tego względu nie miały znaczenie dokumenty w postaci raportu Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumenta, pismo Komisji Nadzoru Finansowego oraz analiza (...) Banków (...). Pozbawione znaczenia dla rozstrzygnięcia były również przedstawione przez pozwanego prywatne opinie prawna oraz inne dokumenty na płycie CD dołączonej do odpowiedzi na pozew, których walor sprowadza się wyłącznie do prezentacji w ten sposób własnego stanowiska pozwanego.
Nie można podzielić zapatrywania skarżącego, że po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych istniała możliwość zastąpienia ich przepisami dyspozytywnymi i niestwierdzania nieważności umowy w całości. W polskim porządku prawnym nie ma przepisów dyspozytywnych, którymi można byłoby uzupełnić luki w umowie powstałe w wyniku usunięcia niedozwolonych postanowień dotyczących klauzul denominacyjnych. TSUE w wyroku z dnia 3 października 2019 r., C-260/18 jednoznacznie orzekł, iż <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6;art. 6 ust. 1)">art. 6 ust. 1</a> dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uzupełnieniu umowy - po wyrugowaniu z niej nieuczciwych warunków, które się w niej znajdowały - wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, przewidujących, iż skutki wyrażone w treści czynności prawnej są rozszerzane, w szczególności przez konsekwencje wynikające z zasad słuszności lub ustalonych zwyczajów, które nie stanowią przepisów dyspozytywnych lub przepisów mających zastosowanie w przypadku gdy strony umowy wyrażą na to zgodę. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 2)">Art. 385
(

1) § 2 k.c.</a>, przewidujący efekt pominięcia postanowień niedozwolonych, przy jednoczesnym związaniu stron umową w pozostałym zakresie, należy wykładać z uwzględnieniem prawa unijnego, a co za tym idzie – brać pod uwagę cel dyrektywy 93/13/EWG, której <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6;art. 6 ust. 1)">art. 6 ust. 1</a> nałożył na Państwa Członkowskie obowiązek zapewnienia, że na mocy prawa krajowego nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków. Usunięcie z umowy mechanizmu waloryzacji i odesłania do ustalanego przez bank kursu kupna franka szwajcarskiego powoduje niemożliwość określenia w walucie obcej równowartości kwoty kredytu wypłaconego w złotych. Z kolei, brak wskazania sposobu waloryzacji i odesłania do kursu sprzedaży franka szwajcarskiego uniemożliwia oznaczenie wysokości płatnych w złotych rat kredytu, stanowiących równowartość rat w walucie obcej. Prowadzi to do tego, że bez niedozwolonych postanowień analizowana umowa nie zawiera w istocie 


essentialia negotii umowy kredytu, wynikających z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69)">art. 69 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe</a> (Dz. U. 2023, poz. 2488 tekst jednolity ) i jest niewykonalna. W takim wypadku zachodzi niemożność rozliczenia zobowiązania – nie da się bowiem określić wysokości głównych świadczeń stron - kwoty kredytu podlegającej zwrotowi. Ponadto, po wyeliminowaniu z umowy klauzul waloryzacyjnych odnoszących się do waluty CHF nie jest możliwe utrzymanie umowy w mocy jako umowy kredytu udzielonego w złotych. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest przewidziane w umowie - typowe dla waluty obcej - oprocentowanie według stopy LIBOR (znacznie niższej od właściwej dla kredytów złotówkowych stopy WIBOR), które nie może pozostać wśród postanowień umowy, przy jednoczesnym usunięciu z niej wszelkich powiązań wysokości świadczeń z walutą obcą. W realiach rynkowych tego rodzaju stosunki prawne nie powstałyby między stronami i nie występują one w obrocie prawnym. Niedopuszczalne jest też – ze względu na brak umocowania prawnego - zastąpienie ustanowionej w umowie stopy LIBOR, stopą WIBOR. W ramach tego dominującego w orzecznictwie stanowiska słusznie podnosi się, że wykluczenie ryzyka kursowego, znamiennego dla umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką LIBOR, jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, choćby nadal chodziło tu tylko o inny podtyp czy wariant umowy kredytu. Tego rodzaju operacje doprowadziłyby do skutku sprzecznego z celem stosunku zobowiązaniowego wynikającego z umowy o kredyt indeksowanego do waluty obcej (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353
(

1) k.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69)">art. 69 Prawa bankowego</a> - zob. np. wyroki Sądu Najwyższego: z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, LEX nr 2771344; z 30 września 2020 r., I CSK 556/18, LEX nr 3126114; z 17 marca 2022 r., II CSKP 474/22, LEX nr 3362167; z 20 czerwca 2022 r., II CSKP 701/22, LEX nr 3369283; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22, LEX nr 3505977), czemu stoi również na przeszkodzie zgodny zamiar stron zawierających tę umowę, obejmujący sprzężenie kredytu złotowego z walutą obcą (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 1;art. 65 § 2)">art. 65 § 1 i 2 k.c.</a>)
W tym też kontekście należy rozważać zagadnienie utrzymania umowy w mocy przez wprowadzenie rozwiązań z innych przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksu cywilnego</a> i przepisów pozakodeksowych. Skutki posłużenia się przez przedsiębiorcę klauzulami abuzywnymi zostały jasno wyrażone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksie cywilnym</a> i nie ma potrzeby odwoływania się do przepisów, które nie są typowe dla określonej instytucji prawa cywilnego (w tym przypadku dla umowy kredytu). Działania sądu w razie stwierdzenia klauzuli abuzywnej powinny mieć charakter sankcyjny, a nie kompensacyjny, co oznacza osiągnięcie swoistego efektu zniechęcającego profesjonalnych kontrahentów, zawierających umowy z konsumentami, do zamieszczania w umowach z nimi nieuczciwych postanowień umownych. Taki rezultat nie mógłby nastąpić gdyby umowa mogła zostać uzupełniona w niezbędnym zakresie przez sąd krajowy przez zamieszczenie w niej godziwych obwarowań. Kontrahent konsumenta niczym by bowiem nie ryzykował, narzucając nierzetelne postanowienia umowne, skoro mógłby liczyć na to, że sąd skoryguje umowę przez wprowadzenie uczciwych warunków, które powinny być przez niego zaproponowane od razu (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2022 r., II CSKP 550/22, LEX nr 3369587). Trzeba przy tym podkreślić, iż stwierdzenie nieważności umowy mieści się w zakresie sankcji, jaką dyrektywa 93/13 ustanawia w związku z wykorzystywaniem przez przedsiębiorcę nieuczciwych postanowień umownych. W wyroku z 6 marca 2019 r. (w sprawach połączonych C-70/17 i C- 179/17, Abanca Corporación Bancaria SA i Bankia SA, pkt 54) TSUE wykluczył, aby sąd krajowy mógł zmieniać treść niedozwolonych klauzul zawartych w umowach z korzyścią dla przedsiębiorcy. W wyroku z 21 grudnia 2016 r. (w sprawach połączonych C-154/15, C-307/15 i C-308/15, Cajasur Banco SAU, pkt 61-62) TSUE wyjaśnił, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6;art. 6 ust. 1)">art. 6 ust. 1</a> dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, iż warunek umowny uznany za nieuczciwy trzeba, co do zasady, uważać za nigdy nieistniejący, tak by nie wywoływał on skutków wobec konsumenta. Dlatego sądowe stwierdzenie niedozwolonego charakteru takiego zastrzeżenia powinno z reguły odnieść efekt w postaci przywrócenia sytuacji prawnej i faktycznej konsumenta, w jakiej znajdowałby się on w braku tego obwarowania. Modyfikacja umowy poprzez uzupełnienie jej luk byłaby sprzeczna z celem zapobiegania kolejnym naruszeniom, co jest istotą dyrektywy 93/13. Przedsiębiorca, mając świadomość braku sankcji, mógłby w dalszym ciągu stosować niegodziwe praktyki oraz abuzywne klauzule, gdyż wiedziałby, że jedyną konsekwencję stanowi zastąpienie niedozwolonych postanowień innymi, co pozostawałoby bez wpływu na ważność wadliwego stosunku prawnego. Utrzymanie w mocy takiego zobowiązania byłoby możliwe tylko w sytuacji, gdyby konsument świadomie i wyraźnie oświadczył taką wolę. W niniejszej sprawie sprzeciwia się temu jednoznaczne stanowisko powódki, niegodzącej się na jakąkolwiek formę ingerencji w treść zawartej umowy. Możliwość zapobiegnięcia nieważności umowy ma charakter ochronny względem konsumenta, tj. obowiązuje jedynie wtedy gdyby nieważność miała narazić konsumenta na negatywne względem niego następstwa. Stąd niedozwolone postanowienie umowne (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
(

1) § 1 k.c.</a>) jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który może udzielić następczo świadomej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego - zasadę prawną z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021/9/56 i powołane w niej orzecznictwo). Zachowanie umowy po usunięciu z niej klauzul abuzywnych nie stanowi wartości bezwzględnej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 12 kwietnia 2023 r., I CSK 5447/22, LEX nr 3525881). W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyłączono dopuszczalność zastąpienia abuzywnych postanowień umownych przepisami dyspozytywnymi lub zwyczajami, przez zastosowanie średniego kursu NBP w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2)">art. 358 § 2 k.c.</a> lub <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19360370282" title="Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe - Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 (art. 41)">art. 41 prawa wekslowego</a>, ewentualnie w oparciu o wykładnię umowy przy zastosowaniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65)">art. 65 k.c.</a> (zob. wyroki z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22 i z 31 stycznia 2023 r., II CSKP 941/22). Wskazano, że jeżeli bez niedozwolonych postanowień umownych umowa nie może obowiązywać, a nie są spełnione przesłanki uzupełnienia luki przez regulację zastępczą i konsument nie wyraził świadomie i swobodnie woli sanowania postanowienia, umowa jest trwale bezskuteczna (nieważna), a podstawą tej nieważności jest <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58)">art. 58 k.c.</a> (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 16 września 2021 r., I CSKP 166/21; z 25 lipca 2023 r., II CSKP 1487/22; z 25 października 2023 r., II CSKP 820/23; z 9 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22 oraz z 6 września 2024 r., II CSKP 1644/22). Podkreślić należy, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2)">art. 358 § 2 k.c.</a> jest przepisem ogólnym, a nie dyspozytywnym, co w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6;art. 6 ust. 1)">art. 6 ust. 1</a> dyrektywy 93/13 i wyroku TSUE z 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18 (Dziubak) wyłącza możliwość jego zastosowania w celu modyfikacji umowy. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6;art. 6 ust. 1)">Art. 6 ust. 1</a> dyrektywy 93/13 nie pozwala na zastąpienie kursu z Tabeli Banku żadnym innym kursem notowania franka szwajcarskiego względem złotego, w tym średnim kursem ogłaszanym przez NBP. Nie mogą tu wchodzić w grę przepisy 750 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 735;art. 735 § 2)">art. 735 § 2 k.c.</a> mające zastąpić niewiążące stron postanowienia umowy i w ocenie skarżącego zapewnienie poprzez nie mechanizmu przywracania równowagi kontraktowej stron wyrażające się wprowadzeniem odpłatnego stałego zlecenia świadczenia usług wymiany walut CHF/PLN bez określenia wynagrodzenia za świadczenie takich usług i uznanie, że rozliczenie za świadczenie takich usług powinno nastąpić według stawek rynkowych, a te w przypadku usług wymiany walut CHF/PLN określa średni kurs kupna lub średni kurs sprzedaży (Tabela nr C publikowana przez NBP) ewentualnie średni kurs CHF/PLN (Tabela nr A publikowana przez NBP). Ponieważ wyeliminowane postanowienia abuzywne miały charakter rozrachunkowy, brak jest podstaw do korygowania ich regulacjami dotyczącymi ustalenia kursu waluty obcej w przypadku spełnienia świadczenia w walucie polskiej. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2)">art. 358 § 2 k.c.</a> odnosi się do zobowiązań, których przedmiotem jest suma w walucie obcej, a nie do klauzul waloryzacyjnych, czyli zobowiązań, dla których waluta obca pełni jedynie funkcję miernika świadczenia, które jest realizowane w walucie polskiej. W przypadku kredytów denominowanych kwota kredytu jest wyrażona w walucie obcej, która stanowi wyłącznie wspomniany wyznacznik świadczenia uiszczanego w walucie polskiej. Z tych przyczyn niedopuszczalne jest wprowadzanie w miejsce usuniętego z umowy niedozwolonego postanowienia innego mechanizmu wyliczenia kwoty raty kapitałowo - odsetkowej, zmieniającego istotę umowy. Jak już zaznaczono, oceny, czy postanowienie umowne jest niedozwolone (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
(

1) § 1 k.c.</a>), dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019/1/2). Od tego też momentu klauzule abuzywne nie są wiążące dla konsumenta, chyba że wyrazi on świadomą wolę na objęcie go takim postanowieniem umownym. Trwała bezskuteczność (nieważność) umowy następuje zatem 


ex tunc, co oznacza, że późniejsze zdarzenia nie wpływają na charakter tych uregulowań umownych (wyjątek stanowi autonomiczna decyzja konsumenta). Abuzywności klauzul zawartych w umowie kredytu nie usunęło więc wprowadzenie z dniem 26 sierpnia 2011 r. ust. 3 do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69)">art. 69 Prawa bankowego</a>, na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 165, poz. 984, przywoływanej już jako ustawa antyspreadowa). W jej wyniku kredytobiorcy uzyskali w ramach umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska możliwość dokonywania spłat rat kapitałowo - odsetkowych oraz przedterminowej spłaty pełnej lub częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w walucie obcej. Nowelizacja przepisów miała jednak służyć wyeliminowaniu tzw. spreadów bankowych, a nie modyfikacji natury umowy kredytowej, w szczególności jej przekształceniu w umowę o kredyt walutowy. Zawodne w tym zakresie jest powoływanie się przez stronę pozwaną na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 2 września 2021 roku wydany w sprawie C - 932/19. Zapadł on bowiem na tle wątpliwości węgierskiego sądu, zmierzającego do ustalenia, czy węgierskie orzecznictwo, zgodnie z którym nie można rozwiązać stosunku umownego jako całości z tego tylko powodu, że warunki dotyczące różnic kursowych są nieważne, jest zgodne z systemem ochrony konsumentów ustanowionym w dyrektywie 93/13, ponieważ zastąpienie takich warunków przepisem ustawowym następuje w sposób obiektywny i automatyczny, bez umożliwienia sądom krajowym uwzględnienia wszystkich okoliczności danego przypadku, a w szczególności przeciwnej woli konsumenta. Trybunał powołując się na swoje wcześniejsze orzecznictwo wskazał, że w odniesieniu do warunków, które zastępują nieuczciwy warunek dotyczący różnic kursowych i które stają się z mocą wsteczną integralną częścią umów kredytu zgodnie z węgierskim ustawodawstwem, takie warunki, w zakresie, w jakim odzwierciedlają bezwzględnie obowiązujące przepisy ustawowe, nie są objęte zakresem stosowania dyrektywy 93/13, ponieważ nie znajduje ona zastosowania, zgodnie z jej art. 1 ust. 2, do warunków określonych w umowie między przedsiębiorcą a konsumentem, które są określone w przepisach krajowych. Trybunał wskazał wreszcie, że rolą węgierskich sądów jest sprawdzenie, czy mające zastosowanie przepisy krajowe, na mocy których postanowienia tego rodzaju są nieważne i zastąpione, pozwoliło na przywrócenie, pod względem prawnym i faktycznym, sytuacji, w której konsumenci znaleźliby się w wypadku braku takiego nieuczciwego warunku, w szczególności poprzez ustanowienie dla tego konsumenta prawa do zwrotu kwot nienależnie otrzymanych przez danych przedsiębiorców (zob. analogicznie wyroki: z dnia 14 marca 2019 r., Dunai, C-118/17, EU:C:2019:207, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo; a także z dnia 29 kwietnia 2021 r., Bank BPH, C-19/20, EU:C:2021:341, pkt 51, 52). Przy dokonywaniu tej oceny sąd nie może oprzeć się wyłącznie na potencjalnie korzystnym dla konsumenta charakterze unieważnienia danej umowy w całości. Zatem w świetle kryteriów przewidzianych w prawie krajowym, w konkretnym wypadku należy zbadać możliwość utrzymania w mocy umowy, której pewne klauzule zostały unieważnione i, zgodnie z obiektywnym podejściem przyjętym przez Trybunał, nie jest dopuszczalne, aby sytuacja jednej ze stron umowy była uznana w prawie krajowym za rozstrzygające kryterium dotyczące przyszłego losu umowy. Wyrażona przez zainteresowanego konsumenta wola nie może przeważać nad oceną, która wchodzi w zakres suwerennych uprawnień sądu, przed którym zawisł spór, nad kwestią, czy zastosowanie środków przewidzianych przez właściwe przepisy krajowe pozwala na przywrócenie sytuacji prawnej i faktycznej konsumenta, jaka istniałaby w braku tego nieuczciwego warunku. Taki sposób przywrócenia równowagi kontraktowej uwarunkowany ingerencją w treść umów kredytu na płaszczyźnie ustawodawczej, do której nie doszło w prawie polskim.
Sąd Okręgowy nie naruszył przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 120)">art. 120 k.c.</a>, bowiem za świadczenie okresowe w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 k.c.</a> nie może być uznany roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia uzyskanego periodycznie przez bank od kredytobiorcy w wykonaniu nieważnej umowy kredytu. Roszczenie zwrot świadczenia nienależnego, nawet spełnianego ratalnie, nie jest świadczeniem okresowym i przedawnia się z ogólnym terminem przedawnienia.
Nie zasługiwały na uwzględnienie także zarzuty naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405;art. 409;art. 410;art. 410 § 2)">art. 405, art. 409 i art. 410 § 2 k.c.</a>, przez niezasadne uznanie bezpodstawnego wzbogacenia pozwanego, gdyż - jak twierdzi skarżący Bank - środki pieniężne uzyskane od powódki zostały przez niego zużyte. Przede wszystkim trzeba zwrócić uwagę, że w przypadku wzbogacenia pieniężnego przeznaczenie uzyskanych środków na określone wydatki zwykle nie pozwala uznać, że w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 409)">art. 409 k.c.</a> nastąpiło tzw. "bezproduktywne zużycie" lub "utrata" tak, iż podmiot przestałby być wzbogacony, gdyż w takiej sytuacji wzbogacony oszczędza sobie wydatków z innych źródeł (wyroki Sądu Najwyższego: z 4 kwietnia 2008 r., I PK 247/07; z 2 lutego 2012 r., II CSK 670/11; z 20 czerwca 2012 r., I CNP 76/11). Nie inaczej jest w rozpoznawanej sprawie, w której Bank powołuje się na nabycie określonych walorów finansowych za środki uzyskane od powódki.
Odnosząc się do zarzuty postulującego zastosowania w rozpoznawanej sprawie tzw. teorii salda należy wskazać, że jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron (uchwała składu całej Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22). Oceny tej nie zmienia wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, w którym wskazano, że artykuł 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty. Wyrok ten odnosi się bowiem do żądań przedsiębiorcy (banku), a nie konsumenta. Wydanie przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazanego wyroku nie uzasadnia odstąpienia w rozpoznawanej od stanowiska wyrażonego uchwała składu całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, bowiem konsekwencje przyjęcia w okolicznościach sprawy teorii dwóch kondykcji są zgodne z wolą konsumenta i dla niego korzystne. Nie sposób nie zauważyć, że odmiennie kształtowała się sytuacja procesowa w sprawie, która była podstawą do wydania powyższego wyroku Trybunału. Z tego względu stanowisko zajęte w wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, nie może być rozciągane na każdy spór między konsumentem a bankiem powstały na tle umowy kredytu. W istocie jego znaczenie jest ograniczone jedynie do specyficznej sytuacji, w której bank dochodzi od konsumenta roszczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy kredytu.
Oceniając istnienie interesu prawnego powódki w ustaleniu nieważności umowy kredytu zauważyć należy, że istotnie w orzecznictwie tradycyjnie wskazuje się, iż interes prawny w domaganiu się ustalenia prawa lub stosunku prawnego co do zasady nie występuje, jeżeli powód może wystąpić z powództwem o zasądzenie świadczenia lub powództwem o ukształtowanie, jako dalej idącym (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 grudnia 1968 roku, sygn. akt III CZP 1969, Nr 5, poz. 85, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 1991 roku, sygn. akt III CZP 43/91, OSNCP 1992, Nr 1, poz. 12, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 1998 roku, sygn. akt II CKN 572/97 oraz orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 1935 roku, sygn. akt C. III. 67/35, RPEiS 1936, nr 4, s. 834 i z dnia 5 maja 1937 roku, sygn. akt C. II. 3014/36, Przegląd Sądowy 1937, poz. 548). Zapatrywanie to jest trafne i uzasadnione m.in. potrzebą zapobiegania szykanowaniu pozwanego przez wielokrotne wikłanie go w proces i narażanie na ryzyko ponoszenia jego kosztów (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1938 roku, sygn. akt C II 480/38, Nowa Palestra 1939, nr 21, s. 89), a także przeciwdziałania dublowaniu postępowań sądowych zmierzających do tego samego celu.
Równolegle podkreśla się jednak, że uzależnienie powództwa o ustalenie od interesu prawnego należy pojmować elastycznie, z uwzględnieniem celowościowej wykładni tego pojęcia i konkretnych okoliczności sprawy. Pojęcie interesu prawnego powinno być wykładane z uwzględnieniem szeroko rozumianego dostępu do sądu w celu zapewnienia ochrony podmiotom prawa cywilnego, jeżeli jednak występuje rzeczywista potrzeba jej udzielenia (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 20 lutego 2003 roku, sygn. akt I CKN 58/01, z dnia 6 października 1998 roku, sygn. akt II CKU 46/98, i z dnia 10 lipca 1997 roku, sygn. akt I CKN 161/97). Interes prawny występuje więc, jeżeli zachodzi celowość udzielenia powodowi ochrony w świetle jego praw i wolności, wynikająca z sytuacji prawnej, w której się znajduje. Nie w każdym zatem wypadku możliwość wystąpienia z powództwem oświadczenie oznacza brak interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie. W związku z tym uznaje się, że możliwość wytoczenia powództwa o zasądzenie świadczenia nie stoi na przeszkodzie domaganiu się ustalenia, jeżeli z konkretnego stosunku prawnego wynikają dalsze jeszcze skutki (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 11 września 1953 roku, 1 C 581/53, OSN 1954, Nr 3, poz. 65, uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2015 roku, sygn. akt III CZP 27/15, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2004 roku, sygn. akt II CK 387/02. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 1979 roku, sygn. akt III PR 78/79). Podzielając to stanowisko należy przyjąć, że możliwość wytoczenia powództwa o zasądzenie świadczenia albo o ukształtowanie prawa lub stosunku prawnego skutkuje tylko wtedy brakiem interesu prawnego w żądaniu ustalenia, jeżeli wytaczając inne powództwo powód może uzyskać to wszystko, do czego zmierza powództwo o ustalenie prawa lub stosunku prawnego, z uwzględnieniem charakteru prawnego wyroku uwzględniającego powództwo o ustalenie i jego procesowych skutków (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2004 roku, II CK 387/02 i z dnia 19 grudnia 2018 roku, I PK 192/17, a także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2020 roku, V CSK 362/20), w szczególności przedmiotowych granic jego materialnej prawomocności (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365)">art. 365</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 366)">art. 366 k.p.c.</a>). Ocena tego stanu rzeczy wymaga wzięcia pod uwagę, czy w okolicznościach konkretnego przypadku wyrok ustalający prawo lub stosunek prawny może zapobiec mnożeniu przyszłych sporów między stronami, względnie może przyczynić się do ich uproszczenia przez wiążące rozstrzygnięcie wspólnej im kwestii prejudycjalnej. Obecnie nie budzi już wątpliwości, że dopuszczalne jest wystąpienie z żądaniem ustalenia nieistnienia stosunku kredytu ze względu na nieważność umowy kredytu, nawet jeżeli stronie przysługuje roszczenie o zwrot świadczeń spełnionych na podstawie tej umowy (por. np. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 10 maja 2022 roku, sygn. akt II CSKP 163/22, z dnia 20 czerwca 2022 roku, sygn. akt II CSKP 701/22 i z dnia 6 czerwca 2024 roku, sygn. akt II CSKP 1166/22) Istotne znacznie ma w tym przypadku też wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 23 listopada 2023 roku, sygn. akt C-321/22, Provident Polska, pkt 77, w którym wskazano, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 7;art. 7 ust. 1)">art. 7 ust. 1</a> dyrektywy 93/13 w związku z zasadą skuteczności stoi na przeszkodzie przepisom krajowym, zgodnie z ich wykładnią dokonaną w orzecznictwie, które w celu uwzględnienia wytoczonego przez konsumenta powództwa zmierzającego do stwierdzenia bezskuteczności nieuczciwego warunku w umowie zawartej z przedsiębiorcą wymagają dowodu na istnienie interesu prawnego, w sytuacji gdy uznaje się, że taki interes nie istnieje, jeżeli konsumentowi przysługuje powództwo o zwrot nienależnego świadczenia, lub gdy może on powołać się na tę bezskuteczność w ramach obrony przed powództwem wzajemnym w przedmiocie wyegzekwowania wykonania zobowiązania wytoczonym przeciwko niemu przez tego przedsiębiorcę na podstawie tego warunku). Rację ma Sąd Okręgowy, że sama możliwość dochodzenia przez powódkę zapłaty spełnionych przez nią świadczeń w wykonaniu nieważnej umowy kredytu nie wyczerpywała jej interesu prawnego w ustaleniu nieważności tej umowy kredytu. Powództwo wytoczone przez powódkę na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> z uwagi na swój prewencyjny charakter sięgało bowiem poza skutki wyroku zasądzającego świadczenie pieniężne, zmierzając do definitywnego zlikwidowania sporu co do wiążącego charakteru umowy kredytu, co dla powódki ma przede wszystkim znaczenie w kontekście zagwarantowanej prawnie możliwości zaprzestania płacenia rat kapitałowo‑odsetkowych i wykreślenie ustanowionej na strony pozwanej hipoteki.
Wobec stwierdzenia przez Sąd Okręgowy nieważności umowy kredytu łączącej strony, pozbawiony uzasadnionych podstaw był zarzut naruszenia przez ten Sąd przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 1)">art. 410 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa stronie, która w wykonaniu umowy kredytu, dotkniętej nieważnością, spłacała kredyt, przysługuje roszczenie o zwrot spłaconych środków pieniężnych jako świadczenia nienależnego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410)">art. 410</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a>) niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie jest dłużnikiem banku z tytułu zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty kredytu. Zabezpieczeniu interesów stron nieważnej umowy, zobowiązanych do zwrotu otrzymanych świadczeń jednorodzajowych (w tym pieniężnych) przed ryzykiem niewypłacalności dłużnika, i uproszczeniu rozliczeń, może służyć instytucja potrącenia (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 498;art. n)">art. 498 i n. k.c.</a>), która zakłada jednak złożenie stosownego oświadczenia woli, co jest wyrazem poszanowania autonomii woli uprawnionego (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20). Możliwość skorzystania z potrącenia wyłącza natomiast dopuszczalność powołania się przez pozwanego na prawo zatrzymania (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 497)">art. 497 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 496)">art. 496 k.c.</a>).
Bezzasadny jest zarzut naruszenie przez Sąd Okręgowy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1)">art. 481 § 1 k.c.</a> Roszczenie, którego przedmiotem jest świadczenie bezterminowe, staje się wymagalne po wezwaniu dłużnika do jego realizacji, przy czym wezwanie to musi dostatecznie precyzować zobowiązanie, zarówno co do jego podstawy, jak i wysokości oraz stanowić niebudzący wątpliwości wyraz woli dochodzenia przez uprawnionego tego roszczenia, w zakresie której mieści się świadomość konsekwencji takiego stanu rzeczy. Wskazówki płynące z wyroku z dnia 7 grudnia 2023 roku TSUE w sprawie C – 140/22 oznaczają, że odsetek ustawowych za opóźnienie kredytobiorca może domagać się już od upływu terminu wskazanego w przedsądowym wezwaniu do zapłat. Skoro zatem Sąd Okręgowy orzekł o odsetkach ustawowych za opóźnienie od daty późniejszej niż data wskazana w wezwaniu do zapłaty, to nie naruszył przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1)">art. 481 § 1 k.c.</a> w sposób wskazywany w zarzucie apelacji.
Częściowa zmiana zaskarżonego wyroku nastąpiła w uwzględnieniu podniesionych przez stronę pozwaną twierdzeń dotyczących złożenia przez powódkę materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu. Powołanie przez stronę pozwaną takich twierdzeń nie stanowi procesowego zarzutu potrącenia w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 203(1))">art. 203
(
1 )k.p.c.</a> i nie odnoszą się do niego zawarte w tym przepisie ograniczenia w zakresie formy i czasu jego zgłoszenia. Strona pozwana podniosła wyłączenie twierdzenia o wygaśnięciu dochodzonej przez powódkę wierzytelności wskutek jej umorzenia w wyniku potrącenie i jedyne ograniczenia do powołania takich twierdzeń mogą wynikać z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 381)">art. 381 k.p.c.</a>, ale z oczywistych względów wynikających z chwili złożenia przez powódkę oświadczenia o potrąceniu, nie będą miały zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Potrącenie jest czynnością materialnoprawną dokonywaną przez złożenie oświadczenia drugiej stronie. Wywołuje skutek w postaci wzajemnego umorzenia wierzytelności, do wysokości wierzytelności niższej. Oświadczenie o potrąceniu podlega ogólnym przepisom <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksu cywilnego</a> co do sposobu, chwili złożenia oraz jego wykładni (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 60;art. 61;art. 65)">art. 60 , 61, 65 k.c.</a>). Z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach szczególnych, skuteczność oświadczenia o potrąceniu uzależniona jest od przesłanek wymienionych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 498)">art. 498 k.c.</a>, przy czym w zakresie przesłanki wymagalności, zgodnie z przeważającymi poglądami doktryny i orzecznictwa, przesłanka ta odnosi się jedynie do wierzytelności przysługującej wierzycielowi składającemu oświadczenie woli o potrąceniu. Jeżeli zostanie złożone skutecznie, ze względu na skutek umarzający, tworzy nową treść stosunku prawnego między stronami. Zakres umorzenia jest pochodną wysokości obu wierzytelności oraz treści oświadczenia dokonującego potrącenie. W treści oświadczenia powódka wskazała, że jej wolą było objęte umorzenie wzajemnej wierzytelności pozwanego Banku w kwocie 80 000 zł. Dla umorzenia tej wierzytelności powódka podała określoną kolejność w jakiej wierzytelności miały podlegać umorzeniu wskazując w pierwszej kolejności wierzytelności nieobjęte żądaniem zasądzenia w rozpoznawanej sprawie, a następnie wierzytelności dochodzone w aktualnie prowadzonym procesie, a nadto przedkładając wolę umorzenie odsetek od należności głównych przed odsetkami za opóźnienie od tych należności. Do rozstrzygnięcia pozostawała zatem kwestia, czy przedstawienie do potrącenia przez powódkę należności głównej objętej pozwem, z uwagi na działanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 499)">art. 499</a> zd. drugie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a>, prowadzi do umorzenia także roszczenia odsetkowego za okres od chwili wymagalności wierzytelności aktywnej do chwili potrącenia. W tym zakresie możliwe są dwa rozwiązania. Zgodnie z pierwszym ze względu na retroaktywność oświadczenia o potrąceniu za niebyłe uznaje się te skutki prawne, które zaistniały pomiędzy dwoma momentami: powstaniem stanu potrącalności a złożeniem oświadczenia o potrąceniu. Do skutków tych zalicza się szereg następstw wynikających z opóźnienia i zwłoki, jak obowiązek zapłaty odsetek za opóźnienie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481)">art. 481 k.c.</a>), obowiązek naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 477;art. 477 § 1;art. 491;art. 491 § 1)">art. 477 § 1 i art. 491 § 1 k.c.</a>), możliwość nieprzyjęcia świadczenia i żądania naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 477;art. 477 § 2)">art. 477 § 2 k.c.</a>). Oznacza to w konsekwencji, że jeśli dłużnik umorzonej wierzytelności zapłacił za opóźnienie na skutek dokonanego potrącenia z wierzytelnością, od której odsetki te zostały naliczone, może skutecznie dochodzić ich zwrotu na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Nie jest zatem możliwe skuteczne dokonanie potrącenia odsetek wierzytelności głównej i odsetek ustawowych za opóźnienie od tej wierzytelności za okres od chwili powstania stanu potrącalności, nawet jeżeli w tym samym piśmie wierzyciel dokonujący potrącenia wskazuje na pierwszeństwo potrącenia tych odsetek. W myśl drugiego rozwiązania jeżeli wierzytelność aktywna stała się wymagalna wcześniej niż wierzytelność pasywna, to retroaktywny skutek potrącenia nie obejmie odsetek powstałych w okresie od dnia wymagalności wierzytelności aktywnej, od której naliczane są odsetki, do dnia powstania wymagalności wierzytelności pasywnej. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 499;art. 499 zd. 2)">art. 499 zd. 2 k.c.</a> nie tworzy przesłanki dopuszczalności potrącenia ustawowego, natomiast reguluje jedynie zagadnienie skutków prawnych potrącenia w aspekcie czasowym. Oznacza to, że złożone skutecznie oświadczenie o potrąceniu wywiera skutki prawne (określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 498;art. 498 § 2)">art. 498 § 2 k.c.</a>) od chwili, kiedy potrącenie stało się w ogóle możliwe, a więc od daty, w której istniał tzw. stan potrącalności obu wierzytelności (wyrok Sąd Najwyższy z 27 listopada 2003 r., III CK 152/02). Sąd Apelacyjny, z dwóch co najmniej powodów, opowiada się za tym drugim rozwiązaniem. Po pierwsze, stan potrącalności został jednoznacznie zdefiniowany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 498;art. 498 § 1)">art. 498 § 1 k.c.</a>, gdzie wyraźnie mowa o wymagalności dwóch wierzytelności, a nie tylko jednej (aktywnej). Rozszerzenie treści normatywnej tego przepisu, przyjęte w orzecznictwie, miało służyć pewnym korzyściom wierzyciela aktywnego. Z tej racji nie może on „tracić” na takim rozwiązaniu, które wychodzi poza jasny wymiar literalny przepisu. Po drugie, względy ochrony konsumenta oraz konieczność prounijnej wykładni prawa krajowego (tu: w zgodzie z Dyrektywą nr 93/13/EWG) stoją na przeszkodzie takiemu rozwiązaniu, które pozbawiałoby roszczeń odsetkowych konsumenta choć przecież one powstały, jako że wezwał swojego dłużnika do zapłaty w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 k.c.</a> (postawienie w stan wymagalności wierzytelności), a ten pozostał bierny, choć nic nie stało na przeszkodzie, aby również bank postawił swoją wierzytelność (o zwrot kapitału) w stan wymagalności i tym samym doprowadził do powstania stanu potrącalności, który, przy działaniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 499)">art. 499</a> zd. drugie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a>, skutecznie „uchroniłby’ go od roszczenia odsetkowego konsumenta. Ten właśnie aspekt unijny prawa konsumenta do roszczenia o odsetki został wyjaśniony w szczególności w wyroku TSUE z dnia 14 grudnia 2023 r. w sprawie C-28/22. Przyjęcie rozwiązania pierwszego niewątpliwie „premiowałoby” bierny w swej postawie bank, który ani nie dokonując zwrotu uzyskanych od konsumenta świadczeń (choć został do tego wezwany), ani nie żądając od niego zwrotu kapitału, może liczyć na to, że jeśli konsument (wezwany w którymś momencie o zwrot kapitału) przedstawi do potrącenia z wierzytelnością banku swoją wierzytelność o zwrot należności głównej utraci także (na skutek umorzenia wstecznego) roszczenie odsetkowe. Dodatkowo należy zwrócić uwagę na wydany ostatnio wyrok TSUE z dnia 18.12.2025 r. (C-481/24), który choć dotyczy sporu między przedsiębiorcami i wykładni przepisów innego aktu prawa unijnego, to jednak 

mutatis mutandis znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie gdy chodzi o podejście Trybunału do działania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 499)">art. 499</a> zd. drugie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> w kontekście celów dyrektywy. Wskazano w tym orzeczeniu trafnie, że cele dyrektywy (tam: dyrektywa 2011/7) nie byłyby przestrzegane, gdyby ewentualne odsetki, które powstały zanim potrącenie stało się możliwe, nie przysługiwały już stronie ze względu na to, że doszło do potrącenia (punkt 52 uzasadnienia wyroku). Powódka przedstawiła do potrącenia kwotę 44 229, 48 zł (nieobjętą żądaniem pozwu) i kwotę 16 289,93 zł tytułem skapitalizowanych odsetek za opóźnienie od kwoty 71 520,14 zł zasądzonej zaskarżonym wyrokiem za okres od dnia 8 września 2022 roku do 14 sierpnia 2024 roku. Łącznie zatem z należności głównej objętej zaskarżonym wyrokiem umorzeniu uległa kwota 11 000, 73 zł (71520,14 zł – 60519,41 zł).
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385;art. 386;art. 386 § 1)">art. 385 i 386 § 1 k.p.c.</a> zmienił zaskarżony wyrok w punkcie II w ten sposób, że zamiast kwoty 71 520,14 złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 7 września 2022 rok do dnia zapłaty, zasądza kwotę 60519,41 zł złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwoty 71 520,14 złotych od dnia 24 sierpnia 2024 roku do dnia 9 stycznia 2025 roku oraz od kwoty 60519,41 zł złotych od dni 10 stycznia 2025 roku do dnia zapłaty oraz oddalił powództwo o zapłatę w pozostałej części.
W pozostałej części Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> oddalił apelację.
Zmiana zaskarżonego wyroku nie spowodowała zmiany rozstrzygnięcia o kosztach procesu. W wyroku z dnia 22 września 2022 r, wydanym w sprawie C-215/21 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyjaśnił, że jakkolwiek wprowadzenie w życie systemów podziału kosztów należy do wewnętrznego porządku prawnego państw członkowskich na podstawie zasady ich autonomii proceduralnej, to jednak szczegółowe zasady tego wykonania powinny jednak spełniać podwójny warunek. I tak systemy te nie mogą być mniej korzystne niż systemy dotyczące podobnych sytuacji o charakterze wewnętrznym (zasada równoważności) ani nie mogą być zorganizowane w taki sposób, aby czyniły wykonywanie uprawnień przyznanych przez prawo Unii nadmiernie utrudnionym lub praktycznie niemożliwym (zasada skuteczności). Ciążący na państwach członkowskich obowiązek zapewnienia skuteczności praw, które jednostki wywodzą z prawa Unii, oznacza, w szczególności w odniesieniu do praw wynikających z dyrektywy 93/13, wymóg skutecznej ochrony sądowej, ustanowiony również w art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, który ma zastosowanie między innymi do określania zasad proceduralnych dotyczących powództw opartych na takich prawach (wyrok z dnia 10 czerwca 2021 r., BNP Paribas Personal Finance, od C-776/19 do C-782/19, EU:C:2021:470, pkt 29 i przytoczone tam orzecznictwo). Dyrektywa 93/13 przyznaje konsumentowi prawo zwrócenia się do sądu z żądaniem stwierdzenia nieuczciwego charakteru warunku umownego i wyłączenia jego stosowania. Uzależnienie podziału kosztów takiego postępowania wyłącznie od kwot nienależnie zapłaconych, których zwrot orzeczono, może zniechęcać konsumenta do korzystania z tego prawa ze względu na koszty, z jakimi może wiązać się wytoczenie powództwa (wyrok z dnia 16 lipca 2020 r., Caixabank i Banco Bilbao Vizcaya Argentaria, C-224/19 i C-259/19, EU:C:2020:578, pkt 98 i przytoczone tam orzecznictwo). Tym samym Trybunał orzekł, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 oraz zasadę skuteczności należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one systemowi pozwalającemu na obciążenie konsumenta częścią kosztów postępowania, stosownie do wysokości kwot nienależnie zapłaconych, które zostały mu zwrócone w wyniku stwierdzenia nieważności warunku umownego ze względu na jego nieuczciwy charakter, jeśli taki system stanowi istotną przeszkodę mogącą zniechęcić konsumentów do korzystania z przyznanego przez dyrektywę 93/13 prawa do skutecznej kontroli sądowej potencjalnie nieuczciwego charakteru warunków umownych i ostatecznie narusza zasadę skuteczności (zob. wyrok z dnia 16 lipca 2020 r., Caixabank i Banco Bilbao Vizcaya Argentaria, C-224/19 i C-259/19, EU:C:2020:578, pkt 99). Sądy krajowe zobowiązane są do oceny kwestii istnienia złej wiary przedsiębiorcy i w odpowiednim przypadku do obciążenia go kosztami postępowania sądowego, do których poniesienia ów konsument został zmuszony w celu dochodzenia praw przyznanych mu przez dyrektywę 93/13. W rozpoznawanej sprawie koszty postępowania przed Sądem Okręgowym w ogóle nie powstałyby, gdyby pozwany Bank pozytywnie ustosunkował się do uzasadnionej reklamacji zgłoszonej przez powódkę przed wszczęciem niniejszego postępowania. Działania pozwanego doprowadziły natomiast w konsekwencji do zaangażowania powódki w dwóch procesach, przy czym w aktualnie rozpoznawanej sprawie jej żądania nie zostały uwzględnione jedynie częściowo dopiero na etapie postępowania apelacyjnego i wyłącznie związku ze środkami obrony przedsięwziętymi przez nią w sprawie z powództwa Banku. Powódka nie powinna zatem ponosić finansowych konsekwencji tego rodzaju działań podjętych przez Bank.
Z tych samych względów, pomimo częściowego uwzględnienia apelacji, Sąd Apelacyjny zasądził od pozwanego na rzecz powódki całość poniesionych przez nią kosztów postępowania apelacyjnego w kwocie 4050 zł, stanowiącej wynagrodzenie pełnomocnika powódki w osobie radcy prawnego (§ 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2023, poz. 1935 t.j.).
</div>