Baza orzeczeń sądowych

...ązków moralnych, jakie spadkodawca ma wobec swoich najbliższych. Pozbawienie osoby uprawnionej zachowku na mocy art. 5 k.c. może nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych, a zatem również nie objętych treścią art. 928 k.c. i art. 1008 k.c.; możliwe jest to również z powodu sprzecznego z zasadami współżycia społecznego zachowania uprawnionego w stosunku do spadkodawcy, jak również w stosunku do zobowiązanego do wypłaty zachowku (tak, Postanowienie SN z 27.08.2020 r., V CSK 173 20, LEX nr 3053969). Odnosząc powyższe rozważania do...

...yrażonej w art. 21 ust. 1 Konstytucji RP. Przepisy te mają charakter wyjątku od ogólnej zasady i zawierają zamknięty katalog przypadków, w jakich może dojść do uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia (art. 928 k.c.) lub do wydziedziczenia, którego skutkiem jest pozbawienie zachowku (art. 1008 k.c.). Zastosowanie art. 5 k.c. oznaczałoby dopuszczenie kolejnej podstawy ograniczenia zasady ochrony dziedziczenia, nieprzewidzianej przez ustawodawcę i prowadziłoby do trwałego pozbawienia udziału w spadku, gwarantowanego w ustawie zasadn...

...rca 2018 r. w sprawie V CSK 428 17, LEX nr 2519624 w wyroku wykluczył możliwość oddalenia powództwa o zachowek na podstawie art. 5 k.c. wyrażając pogląd, który Sąd w niniejszej sprawie w pełni podziela, że w art. 928 k.c. i 1008 k.c. uregulowane zostały przypadki ograniczenia zasady ochrony dziedziczenia, które mają charakter wyjątku od ogólnej zasady i zawierają zamknięty katalog przypadków, w jakich może dojść do uznania spadkobiercy za niegodnego do wydziedziczenia lub do wydziedziczenia, czego skutkiem jest pozbawienie zachowku...

...woli” dołączonych do pozwu twierdząc, że nie zostały one sporządzone przez jej rodziców oraz nie są wyrazem ich woli oraz nie zawierają ich oświadczeń. W uzasadnieniu pozwana wskazała, że pkt. 4 i 5 § 1 art. 928 k.c. na które powołuje się powód w swoim pozwie zostały dodane ustawą z dnia 28 lipca 2023r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2023, poz. 1615) która weszła w życie 15 listopada 2023r. Zgodnie z przepisami intertemporalnymi zawartymi w art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy przepisy art. 928...

...ństwa, finalnie zdecydował o przekazaniu majątku swojej wieloletniej partnerce K. P. (1). Przy czym ich ważność będzie przedmiotem postępowania w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku a nie niniejszego. Ustawa w art. 928 k.c. wymienia obecnie pięć przyczyn uznania spadkobiercy za niegodnego. Są to: 1) dopuszczenie się ciężkiego umyślnego przestępstwa przeciwko spadkodawcy; 2) nakłonienie podstępem lub groźbą spadkodawcy do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodzenie mu w dokonaniu jednej z tych czynn...

...uwagi na sprzeczne z zasadami współżycia społecznego zachowanie uprawnionego do zachowku w stosunku do samego spadkodawcy. Dla uzasadnienia takiego zapatrywania SN podniósł m.in. że "nie można uznać przepisów art. 928 i art. 1008 k.c. za przepisy szczególne w stosunku do art. 5 k.c., wyłączające dopuszczalność jego zastosowania do obniżenia należnego zachowku, ze względu na sprzeczne z zasadami współżycia społecznego zachowanie uprawnionego do zachowku w stosunku do spadkodawcy. Przepisy te bowiem obejmują jedynie przypadki drast...

...ązków moralnych, jakie spadkodawca ma wobec swoich najbliższych. Pozbawienie osoby uprawnionej zachowku na mocy art. 5 k.c. może nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych, a zatem również nie objętych treścią art. 928 k.c. i art. 1008 k.c.; możliwe jest to również z powodu sprzecznego z zasadami współżycia społecznego zachowania uprawnionego w stosunku do spadkodawcy, jak również w stosunku do zobowiązanego do wypłaty zachowku. W tym kontekście nie można jednak zapominać, że nie mogą zostać pominięte te zachowania uprawnione...

...notarialnego z dnia 4 kwietnia 2023 roku – nabył siostrzeniec S. H. w ½ części i siostrzenica A. S. w ½ części. Należy przy tym wskazać, iż w sprawie nie zaszły okoliczności, o których stanowią przepisy art. 928 k.c. i 1048 k.c. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 520 § 1 k.p.c., który stanowi, iż każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Koszt opłaty od wniosku ponieśli zatem wnioskodawcy, natomiast koszt opinii powołanych w sprawie biegłych sądowych ponieśli kwestio...

...że co do zasady spadkodawca może pozbawić spadkobiercę zachowku poprzez dokonaną czynność wydziedziczenia (art. 1008 kc), albo w razie późniejszego uznania takiej osoby za niegodnego dziedziczenia na podstawie art. 928 kc. Dotychczasowe przepisy Kodeksu cywilnego nie przewidywały wprost możliwości obniżenia sumy należnej z tytułu zachowku, co wprowadzono od dnia 22 maja 2023 roku przepisem art. 997 1§ 1 kc z uwagi na sytuację majątkową i osobistą uprawnionego oraz zobowiązanego z tego tytułu. W ocenie Sądu takiej podstawy nie ma w...

...nie. Do wyłączenia z dziedziczenia osoby niegodnej dochodzi jednak dopiero z chwilą uprawomocnienia się konstytutywnego orzeczenia sądu, niegodność nie następuje nigdy ipso iure. Ustawodawca ściśle ustalił, w art. 928 § 1 k.c., przyczyny uznania za niegodnego dziedziczenia. Z uwagi na skutki niegodności przyczyny te mają charakter wyczerpujący i wyłączny, stąd też niemożliwe jest żądanie uznania niegodności z innych, chociażby najbardziej uzasadnionych, powodów. Artykułu 928 § 1 k.c. nie można stosować w drodze analogii do st...

...uwagi na sprzeczne z zasadami współżycia społecznego zachowanie uprawnionego do zachowku w stosunku do samego spadkodawcy. Dla uzasadnienia takiego zapatrywania SN podniósł m.in. że "nie można uznać przepisów art. 928 i art. 1008 k.c. za przepisy szczególne w stosunku do art. 5 k.c., wyłączające dopuszczalność jego zastosowania do obniżenia należnego zachowku, ze względu na sprzeczne z zasadami współżycia społecznego zachowanie uprawnionego do zachowku w stosunku do spadkodawcy. Przepisy te bowiem obejmują jedynie przypadki drast...

...ez strony oraz przesłuchanych świadków okoliczności nie świadczą o tym, by J. P. uchylał się od małżeńskiego obowiązku wzajemnej pomocy albo obowiązku wzajemnego szacunku i wspierania małżonki (w świetle art. 928 pkt 5 k.c.). Niezależnie jednak od interpretacji zachowania J. P. względem spadkodawczyni, żądanie pozwanego w tym zakresie sformułowane dopiero w ramach odpowiedzi na pozew należy uznać za spóźnione. W myśl bowiem art. 929 k.c. z żądaniem uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia można wystąpić w ciągu rok...

...r., I ACa 167 20, L.). 35. Zdaniem Sądu orzekającego przy ocenie nadużycia prawa podmiotowego o zachowek należy przede wszystkim per analogiam legis stosować w szczególności przepisy o niegodności dziedziczenia (art. 928 k.c.) i o wydziedziczeniu (art. 1008 k.c.). Z zebranego materiału dowodowego nie wynika jednak, aby powód dopuścił się względem spadkodawczyni jakichkolwiek zachowań określonych abstrakcyjnie w ww. przepisach art. 928 k.c. i art. 1008 k.c. W świetle zeznań świadków i stron, nie budziło wątpliwości, że powód nie d...

...świetle tego powtórzyć należy, że zachowanie naganne jest to takie zachowanie, które zaburza więzi, bądź może prowadzić do wydziedziczenia osoby bliskiej. Przesłanki niegodności dziedziczenia są zawarte w art. 928 § 1 k.c. Niegodność dziedziczenia może być orzeczona w sytuacjach wyjątkowych, kiedy postępowanie spadkobiercy jest tak dalece naganne, że uzasadnia odsunięcie go od dziedziczenia po określonym spadkodawcy i traktowanie tak, jakby nie dożył otwarcia spadku. Zachowanie spadkobiercy, nawet sprzeczne z powszechnie przyj...

...nie. Do wyłączenia z dziedziczenia osoby niegodnej dochodzi jednak dopiero z chwilą uprawomocnienia się konstytutywnego orzeczenia sądu, niegodność nie następuje nigdy ipso iure. Ustawodawca ściśle ustalił, w art. 928 § 1 k.c., przyczyny uznania za niegodnego dziedziczenia. Z uwagi na skutki niegodności przyczyny te mają charakter wyczerpujący i wyłączny, stąd też niemożliwe jest żądanie uznania niegodności z innych, chociażby najbardziej uzasadnionych, powodów. Artykułu 928 § 1 k.c. nie można stosować w drodze analogii do st...

...spadku i przypadał on od samego początku spadkobiercom, którzy go ostatecznie odziedziczyli. Porządek dziedziczenia jest więc ustalany z wyłączeniem osoby, która spadek odrzuciła. Zgodnie natomiast z treścią art. 928 k.c. Spadkobierca może być uznany przez sąd za niegodnego, jeżeli: 1) dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy; 2) podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności; 3) umyśl...

...niegodności (art. 929 kc), ale przede wszystkim brak podstaw faktycznych do uznania E. G. za spadkobiercę niegodnego. Okoliczności, które stanowią podstawę uznania za niegodnego zostały wyczerpująco wyliczone w art. 928§1 kc i nie ma możliwości stosowania instytucji niegodności w odniesieniu do stanów faktycznych niemieszczących się w dyspozycji art. 928§1 kc. W związku ze zgłoszonym w odpowiedzi na pozew żądaniem wydziedziczenia E. G. powódka zauważa, iż wydziedziczenie jest wyłącznie uprawnieniem spadkodawcy i może być dokon...

...zależnione od tego, aby w konkretnym stanie faktycznym osoby te były powołane do spadku z ustawy. Zgodnie z obowiązującymi przepisami nie dochodzą do dziedziczenia osoby, które zostały uznane za niegodnych (por. art. 928 § 2 k.c.), małżonek wyłączony od dziedziczenia w trybie art. 940 k.c., małżonek, w stosunku do którego orzeczono separację (por. art. 935 1 k.c.), wydziedziczone przez spadkodawcę w testamencie (por. art. 1008 k.c.), osoby które odrzuciły spadek (por. art. 1020 k.c.) oraz takie, które zawarły umowę o zrzeczeniu si...

...ranicza się do ustanowienia zapisu zwykłego na rzecz wnuczki J. J. (4) (art. 968 § 1 k.c.). Wobec niepowołania spadkobiercy w treści testamentu, dziedziczenie po A. J. nastąpiło zatem zgodnie z przepisami ustawy (art.928 k.c., art.1020 k.c. i art.1048 w zw. z rt. (...) § 2 k.c.). W toku postępowania międzyinstancyjnego swój udział w sprawie zgłosiła J. J. (4), powołana w testamencie spadkodawczyni, w związku z czym odnotowano ja jako uczestniczkę postępowania (k.47). Apelacje od opisanego postanowienia wywiodły: wnioskodawczyni J. J. (...

...odstaw do kwestionowania legitymacji czynnej powoda w tej sprawie. Samo wszczęcie śledztwa – w sprawie o art. 155 k.k., które to przestępstwo notabene nie stanowi ciężkiego, umyślnego przestępstwa w rozumieniu art. 928 § 1 pkt 1 k.c. – nie miało zatem dla sprawy istotnego znaczenia. Powód nie został uznany prawomocnie za niegodnego dziedziczenia. 12. Po drugie, nie budziło wątpliwości, że pozwanej nie przysługuje wobec powoda uprawnienie do władania rzeczą w rozumieniu art. 222 § 1 k.c. Pozwana zamieszkiwała w spornym lokalu na p...

...klauzuli generalnej zasad współżycia. Jak już wyżej wskazano, pozbawienie osoby uprawnionej zachowku na mocy art. 5 k.c. może nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych, a zatem również nie objętych treścią art. 928 i 1008 k.c.; możliwe jest to zarówno z powodu sprzecznego z zasadami współżycia społecznego zachowania uprawnionego w stosunku do spadkodawcy, jak również w stosunku do zobowiązanego do wypłaty zachowku ( por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2019 r., I CSK 271 19). Wskazać przy tym należy, że zasad...

...uwagi na sprzeczne z zasadami współżycia społecznego zachowanie uprawnionego do zachowku w stosunku do samego spadkodawcy. Dla uzasadnienia takiego zapatrywania SN podniósł m.in. że "nie można uznać przepisów art. 928 i art. 1008 k.c. za przepisy szczególne w stosunku do art. 5 k.c., wyłączające dopuszczalność jego zastosowania do obniżenia należnego zachowku, ze względu na sprzeczne z zasadami współżycia społecznego zachowanie uprawnionego do zachowku w stosunku do spadkodawcy. Przepisy te bowiem obejmują jedynie przypadki drast...

...tamentu zachodzi na podstawie art. 945 k.c. z powodu wymienionych wyżej przesłanek, które w niniejszej sprawie nie zachodzą. Instytucja niegodności dziedziczenia wykluczająca spadkobiercę ze spadkobrania ujęta w art. 928 k.c. pozwala na takie wykluczenie jedynie w przypadkach gdy spadkobierca dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciw spadkodawcy, podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu tych czynności, umyślnie ukrył lub zni...

...Z. U.. Nie zachodziły przy tym żadne okoliczności wyłączające od dziedziczenia – żaden ze spadkobierców nie odrzucił spadku, nie zrzekł się dziedziczenia ani nie został uznany za niegodnego dziedziczenia (art.928 k.c., art.1020 k.c. i art.1048 w zw. z rt. (...) § 2 k.c.). Powyższe prowadzi do wniosku, że spadek po W. S. nabyły jej córki M. C., G. S. (1), H. J. oraz Z. U.. Udział każdej z córek zgodnie z treścią art. 931 k.c. wyniósł po ¼ część spadku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 520 § 1...

...ł określone wyjątki od sformułowanej w ten sposób zasady. Nie przekonuje w szczególności dość arbitralnie wyrażony pogląd zajęty przez Sąd Najwyższy w cytowanych wyżej orzeczeniach, że skoro ustawodawca w art. 928 k.c. i art. 1008 k.c. przewidział określony katalog przypadków, w których możliwe jest pozbawienie uprawnionego prawa do zachowku, to tym samym należy uznać, iż jest to katalog zamknięty, co wykluczałoby stosowanie normy art. 5 k.c. i możność dokonania na tej podstawie odmowy udzielenia roszczeniu o zapłatę zachow...

...dkodawcą i powódką nie jest wiodącym zagadnieniem w badanej sprawie, które leżałoby u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia. Istotę bowiem, z punktu widzenia prawa materialnego, stanowią przesłanki wskazane w art. 928 § 1 k.c. W tym miejscu nieodzownym jest poczynienie kilku uwag natury ogólnej. Zgodnie z treścią art. 928 § 1 k.c., w brzmieniu obowiązującym w chwili otwarcia spadku po E. W., spadkobierca mógł być uznany przez sąd za niegodnego, jeżeli: (1) dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy; (...

...takiego przestępstwa" (zob. F. Błahuta w: Kodeks Cywilny. Komentarz. Księga Czwarta. Spadki, Wydawnictwo Prawnicze W-wa 1972 r., s. 1838). Oceniając, czy przestępstwo ma cechy przestępstwa ciężkiego w rozumieniu art. 928 § 1 k.c., sąd powinien brać pod uwagę rodzaj dokonanego przez sprawcę czynu (kategorię przestępstwa) oraz, obok stopnia nasilenia złej woli, takie okoliczności, jak okrucieństwo, chęć poniżenia spadkodawcy, w sposób szczególnie dla niego dotkliwy (por. prof. dr hab. M. Pazdan w: Kodeks Cywilny. Komentarz, Tom III,...

...re pozostaje w zawieszeniu do prawomocnego rozpoznania niniejszej sprawy i dla którego miałoby istotne znaczenie ustalenie w sprawie karnej faktu popełnienia umyślnego ciężkiego przestępstwa na szkodę zmarłego (art. 928 §1 pkt 1 k.c.), a również i stwierdzenie innego przestępstwa może nie być bez znaczenia. Pierwotnie przybierało to postać głównie zatajania niektórych okoliczności, potem coraz bardziej – zwłaszcza od momentu pojawienia się obrońcy – dezawuowania wcześniejszych swoich twierdzeń w tym zakresie, w jakim były d...

...że co do zasady spadkodawca może pozbawić spadkobiercę zachowku poprzez dokonaną czynność wydziedziczenia (art. 1008 kc), albo w razie późniejszego uznania takiej osoby za niegodnego dziedziczenia na podstawie art. 928 kc. Dotychczasowe przepisy Kodeksu cywilnego nie przewidują natomiast wprost możliwości obniżenia sumy należnej z tytułu zachowku. Taką możliwość daje jednak orzecznictwo, właśnie na skutek skutecznego powołania sią na art. 5 kc co do uprawnionego do zachowku. W tym zakresie, w ślad za szerokim orzecznictwem wskaza...

...więc ustaleń faktycznych. Moc prejudycjalną sensu stricto (tj. przesądzającą o znaczeniu rozstrzygnięcia sprawy karnej dla sprawy cywilnej) ma natomiast wyrok karny np. w wypadkach wskazanych w art. 442 1 § 2 i art. 928 § 1 k.c., art. 52 § 1 pkt 2 k.p. oraz art. 403 § 1 pkt 2 i art. 404 k.p.c. W tych sytuacjach objęte tymi normami skutki cywilnoprawne zależą od uprzedniego stwierdzenia, że zostało popełnione określone przestępstwo. W art. 11 k.p.c. natomiast chodzi o wypadki, gdy istnienie wyroku karnego nie jest konieczną przesłank...