Wyrok z 10 maja 2016, sygn. I ACa 566/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 maja 2016 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSA Małgorzata Mazurkiewicz – Talaga

Sędziowie: SSA Jacek Nowicki (spr.)

SSA Małgorzata Kaźmierczak

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Sylwia Woźniak

po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2016 r. w Poznaniu

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą

w P.

przeciwko C. L. & S. A. z siedzibą w K. (...)

o zapłatę

na skutek apelacji pozwanego

od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu

z dnia 28 stycznia 2015 r. sygn. akt IX GC 592/09

I.  zmienia zaskarżony wyrok:

1)  w punkcie 1 w ten tylko sposób, że obniża zasądzona od pozwanego na rzecz powoda kwotę 3.928.618,87 zł do kwoty 1.941.333,97 (jeden milion dziewięćset czterdzieści jeden tysięcy trzysta trzydzieści trzy złote dziewięćdziesiąt siedem groszy) zł, a w pozostałej części powództwo oddala,

2)  w punkcie 3 w ten sposób, że koszty procesu wzajemnie znosi między stronami;

II.  oddala apelacje w pozostałym zakresie;

III.  zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 50.000 zł tytułem zwrotu kosztów w postępowaniu apelacyjnym;

IV.  nakazuje ściągnąć od powoda i pozwanego na rzecz Skarbu Państwa (Sąd Apelacyjny w Poznaniu) kwoty po 161,95 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

SSA Jacek Nowicki SSA Małgorzata Mazurkiewicz – Talaga SSA Małgorzata Kaźmierczak

Sygn. akt I ACa 566/15

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 2 października 2009 roku skierowanym przeciwko C. L. & S. A. z siedzibą w K. w (...) powód - (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. - wniósł o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kwoty 4.009.940,0 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 16 lipca 2009 roku do dnia zapłaty oraz o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu powód podał, iż wskazanej powyżej kwoty domaga się tytułem odszkodowania za szkodę powstałą po jego stronie, w wyniku wykonania postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Wspólnotowych Znaków Towarowych i Wzorów Przemysłowych z dnia 17 stycznia 2005 roku, o zabezpieczeniu powództwa, wydanego w sprawie z powództwa C. L. & S. A. z siedzibą w K. w (...) przeciwko (...) sp. z o. o. z siedzibą w P., prowadzonej przez ten Sąd pod sygn. akt XXII WspZT 11/04. Podstawy prawnej swego roszczenia powodowa spółka upatrywała w treści art. 746 § 1 k.p.c. Powód wskazał w tym kontekście, że na skutek wykonania postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie-Sądu Wspólnotowych Znaków Towarowych i Wzorów Przemysłowych z dnia 17 stycznia 2005 roku o zabezpieczeniu powództwa - poniósł szkodę w łącznej wysokości co najmniej 4.009.940,0 złotych. Szkoda ta obejmuje straty, jakie powodowa spółka poniosła i korzyści (zyski), które mogłaby osiągnąć, gdyby nie było zabezpieczenia.

W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania podając, że roszczenia powoda są bezpodstawne co do zasady i wysokości. W uzasadnieniu pozwany wskazał w pierwszej kolejności, że upłynął termin na dochodzenie roszczeń o naprawienie rzekomych szkód poniesionych przez powoda na skutek wykonania zabezpieczenia. W dalszej części pozwany wskazał na bezzasadność roszczeń powoda co do zasady. Zdaniem pozwanego, z przytoczonych przez powoda okoliczności, wynika jedynie potencjalna możliwość osiągnięcia zysków ze sprzedaży czekoladowych (...) w okresie, który pozwany uznaje za relewantny dla dochodzonych roszczeń.

W kolejnych pismach procesowych, a także na rozprawie strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska, podtrzymując jednocześnie uprzednio zgłoszone żądania i wnioski.

W dniu 19 stycznia 2011 roku Sąd Okręgowy w Poznaniu wydał w sprawie wyrok wstępny, uznając roszczenia powoda za usprawiedliwione co do zasady.

Wyrokiem z dnia 18 maja 2011 roku Sąd Apelacyjny w Poznaniu w sprawie I ACa 303/11 oddalił apelację pozwanego od powyższego wyroku.

Wyrokiem z dnia 19 lipca 2012 roku Sąd Najwyższy w sprawie II CSK 715/11 oddalił skargę kasacyjną pozwanego od w/w wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu

Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2015r. Sąd Okręgowy w Poznaniu zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 3.928.618,87 zł z ustawowymi odsetkami liczonymi za okres od dnia 16 lipca 2009r. do dnia zapłaty (pkt 1), oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt 2) i zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 120.823 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt 3).

Powyższe rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia:

Powód i pozwany są przedsiębiorcami. Powód jest spółką prawa handlowego, wpisaną do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem (...).

Pozwany jest podmiotem zarejestrowanym w Urzędzie Rejestru Handlowego K. Z. o numerze firmy (...)- (...)

Przedmiotem działalności stron jest miedzy innymi produkcja czekolady i wyrobów cukierniczych.

W dniu 28 grudnia 2001 roku pomiędzy powodem, a (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. zawarte zostało porozumienie o współpracy handlowej, w którym strony ustaliły, że (...) jest wyłącznym dystrybutorem wyrobów gotowych i towarów oferowanych przez powoda na terytorium RP.

W dniu 09 czerwca 2004 roku powód zawarł z Bankiem (...) umowę kredytu obrotowego nr (...), mocą której bank udzielił powodowi na okres 24 miesięcy kredytu w kwocie 2.000.000,00 złotych, na sfinansowanie bieżącej działalności.

Pod koniec 2004 roku powód prowadził rozmowy ze spółką (...) na temat sprzedaży w roku 2005 czekoladowych (...) w ilości około 250.000 sztuk. Sprzedaż miała rozpocząć się na początku 2005 roku, przy czym w przypadku zwiększonego popytu (...) gotowa była do zakupu jeszcze około 50.000 sztuk (...).

W dniu 21 grudnia 2004 roku pozwany wystąpił do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Wspólnotowych Znaków Towarowych i Wzorów Przemysłowych z pozwem przeciwko powodowi domagając się zakazania powodowi oferowania i wprowadzania do obrotu łub magazynowania w tym celu wyrobu czekoladowego produkowanego i wprowadzonego do obrotu przez powoda mającego charakterystyczny kształt siedzącego (...) z postawionymi uszami opakowanego w owijkę z folii metalizującej z wyraźnie wyróżnionymi rysunkami nosa, wąsów, oczu, uszu oraz ogonka oraz umieszczoną na szyi kokardką, zakazania powodowi używania lub umieszczania tego (...) lub jego wizerunku w dokumentach handlowych i reklamie, wycofania znajdujących się w obrocie spornych (...) wprowadzonych do obrotu przez powoda, zniszczenia opakowań, projektów opakowań oraz matryc, form i innych urządzeń przeznaczonych bezpośrednio do wytwarzania oraz opakowywania spornych (...) oraz zamieszczenia w określonych dziennikach określonych oświadczeń. Jednocześnie pozwany wniósł o zabezpieczenie roszczeń poprzez zakazanie powodowi na czas trwania procesu wprowadzania do obrotu oraz reklamowania spornego (...), zajęcie na czas trwania procesu zapasów (...) oraz zajęcie klisz drukarskich, matryc i form niezbędnych do produkcji przedmiotowych produktów. 

Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2005 roku Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Wspólnotowych Znaków Towarowych i Wzorów Przemysłowych wydał postanowienie, którym zabezpieczył to powództwo na czas trwania procesu w pkt a) zakazując powodowi wprowadzania do obrotu oraz oferowania, reklamowania wyrobu czekoladowego w formie i wizerunku „(...) T.” podobnego do wyrobu czekoladowego „(...) L. G.” chronionego wspólnotowym, międzynarodowym znakiem towarowym o nazwie L. G. zarejestrowanym na rzecz C. L. & S. A. z siedziba w K. (nr (...) i nr (...), w pkt b) zakazując zajęcie u powoda wyrobów o których mowa w pkt a, zaś w pkt (c) zakazując zajęcie u powoda klisz drukarskich, matryc i form niezbędnych do produkcji przedmiotowego wyrobu.

Postanowienie to zaskarżył powód, a Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2005 roku zażalenie powoda oddalił.

W dniu 1 lutego 2005 roku Komornik Sądowy Rewiru I przy Sądzie Rejonowym w Poznaniu dokonał zajęcia ruchomości znajdujących się w P. przy ul. (...), przypadających pozwanemu od dłużnika - powoda, na podstawie tytułu egzekucyjnego stanowiącego postanowienie Sądu Okresowego w W. z dnia 17 stycznia 2005 roku. W wyniku działań Komornika zabezpieczone zostały 56592 sztuki (...) wielkanocnych zapakowanych na paletach o wartości 2,60 złotych za sztukę formy do produkcji (...) czekoladowych o gramaturze 70 g w ilości 396 sztuk o wartości 200 złotych za sztukę oraz folię aluminiową srebrną (193 kg o wartości 75,33 złotych za 1 kg) oraz złotą (318 kg o wartości 70,70 złotych za 1 kg).

W dniu 20 czerwca 2005 roku powód zawarł z Bankiem (...) umowę kredytu obrotowego złotówkowego nr (...), mocą której bank udzielił powodowi na okres 24 miesięcy kredytu w kwocie 2.000.000 złotych na sfinansowanie bieżącej działalności. Do umowy tej w dniu 30 maja 2007 roku podpisany został aneks nr (...) , w którym zmieniony został termin obowiązywania umowy kredytowej i jednocześnie udostępniono powodowi dodatkowe środki w kwocie 1.320.000,00 złotych.

Wyrokiem z dnia 22 września 2005 roku Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Wspólnotowych Znaków Towarowych i Wzorów Przemysłowych oddalił powództwo C. L. & S. A.. Pozwany zaskarżył ten wyrok składając w dniu 14 października 2005 roku apelację. Sąd Apelacyjny w Warszawie po rozpoznaniu apelacji w dniu 6 lipca 2006 roku oddalił apelację C. L. & S. A..

W dniu 05 października 2006 roku protokolarnie przekazano firmie (...) do zniszczenia i utylizacji przeterminowane, niezdatne do spożycia i przerobu wyroby czekoladowe „(...)”, które stanowiły przedmiot zajęcia ruchomości z dnia 01 lutego 2005 roku na podstawie tytułu egzekucyjnego Sądu Okręgowego w Warszawie przez komornika sądowego. Do zniszczenia i utylizacji przekazano 3.144 kartonów po 18 sztuk wyrobu w każdym tj. 56.592 sztuk, 3.961,14 kg masy czekoladowej, 65,08 kg folii aluminiowej oraz 1336,2 kg tektury falistej. Za wykonaną utylizację firma (...) wystawiła w dniu 09 października 2006 roku fakturę VAT nr (...) na kwotę 8.616,07 złotych.

Powód w dniu 12 grudnia 2006 roku zawarł z Bankiem (...) S.A. umowę nr (...) kredytu na rachunku bieżącym, mocą której bank udzielił powodowi odnawialnego kredytu na sfinansowanie bieżącej działalności w wysokości 5.000.000,00 złotych.

W dniu 13 grudnia 2006 roku pozwany złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Sąd Najwyższy po rozpoznaniu skargi kasacyjnej pozwanego w dniu 13 kwietnia 2007 roku uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny w Warszawie po ponownym rozpoznaniu apelacji pozwanego w dniu 23 lipca 2007 roku wydał wyrok, którym zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zakazał powodowi - T. - oferowania, wprowadzania do obrotu łub magazynowania w tym celu wyrobu czekoladowego produkowanego i wprowadzanego do obrotu przez te spółkę, mającego charakterystyczny kształt siedzącego (...) z postawionymi uszami, opakowanego w owijkę z folii metalizującej koloru złotego z wyraźnie wyróżnionymi rysunkami nosa, wąsów, oczu, uszu oraz ogonka oraz umieszczoną na szyi kokardką, zwanego (...), zakazał T. używania lub umieszczania takiego (...) lub takiego wizerunku w dokumentach handlowych lub reklamie, nakazał T. wycofanie znajdujących się w obrocie „(...) T.” w kolorze złotym wprowadzonych przez nią do obrotu oraz nakazał T. zniszczenie opakowań, projektów opakowań oraz matryc, form i innych urządzeń przeznaczonych bezpośrednio do wytwarzania oraz opakowywania (...) w kolorze złotym. 

W dniu 21 stycznia 2008 roku powód złożył skargę kasacyjną od wyroku z dnia 23 lipca 2007 roku. Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2008 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowił wstrzymać wykonanie wyroku z dnia 23 lipca 2007 roku w zakresie nakazania T. zniszczenia opakowań, projektów opakowań oraz matryc, form i innych urządzeń przeznaczonych bezpośrednio do wytwarzania oraz opakowywania (...) w kolorze złotym.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, w dniu 03 października 2008 roku wydał wyrok, którym uchylił zaskarżony wyrok i oddalił apelację.

Pismem z dnia 15 czerwca 2009 roku spółka (...) poinformowała powoda, że z tytułu niewykonania przez powoda zobowiązań z umowy o współpracy poniosła szkodę w wysokości około dwóch milionów złotych.

Po wydaniu postanowienia o zabezpieczeniu z dnia 17 stycznia 2005 roku do 2009 roku spółka (...) nie kupowała od powoda spornych (...), a powód w tym okresie ich nie produkował. Jednocześnie (...) wycofała ten produkt z ofert składanych u swoich klientów. W latach 2006 - 2009 sprzedaż innych produktów powoda wzrastała co wskazywało na to, że także sprzedaż (...) by wzrosła. W sezonie Wielkanoc 2010 roku (...) sprzedała około 450.000 sztuk przedmiotowych (...).

Pismem z dnia 23 czerwca 2009 roku powód wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 4.100.000,00 złotych tytułem odszkodowania za szkodę wyrządzoną wykonaniem postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie o zabezpieczeniu powództwa z dnia 17 stycznia 2005 roku, wskazując iż roszczenie to obejmuje straty poniesione w wyniku wykonania zabezpieczenia powództwa w tym w szczególności wartość produktów - figurek czekoladowego zająca, zajętych przez komornika w wykonaniu postanowienia o zabezpieczeniu powództwa, koszt magazynowania tych produktów oraz ich utylizacji oraz korzyści utracone przez niego na skutek wykonania zabezpieczenia w tym głównie utracone zyski, które T. mogłaby osiągnąć, a których nie osiągnęła wykonując to postanowienie, a w szczególności utracone zyski ze sprzedaży (...)

W związku z wykonaniem w/w postanowienia o zabezpieczeniu powód poniósł szkodę w łącznej kwocie 3.928.618,87 złotych, która obejmowała:

- 8.052,40 złotych z tytułu kosztów utylizacji 56.592 sztuk (...), zajętych przez komornika w dniu 1 lutego 2005r.

- 339.919,00 złotych z tytułu kosztów kredytu, który byłby zbędny, gdyby powód dysponował utraconym zyskiem ze sprzedaży (...) w latach 2005-2009,

- 3.586.647,47 złotych z tytułu utraconych korzyści (zysków) przez powoda ze sprzedaży (...) w latach 2005-2009.

W oparciu o wyżej ustalony stan faktyczny Sąd Okręgowy wskazał, że powód domagał się zasądzenia kwoty 4.009.940,00 złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 16 lipca 2009 roku do dnia zapłaty - tytułem odszkodowania za szkodę powstałą po jego stronie w wyniku wykonania postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Wspólnotowych Znaków Towarowych i Wzorów Przemysłowych z dnia 17 stycznia 2005 roku o zabezpieczeniu powództwa, wydanego w sprawie z powództwa C. L. & S. A. z siedzibą w K. w (...) przeciwko (...) sp. z o. o. z siedzibą w P., prowadzonej przez ten Sąd pod sygn. akt XXII WspZT 11/04.

Z uwagi na zakwestionowanie przez stronę pozwaną możliwości dochodzenia przez powodową spółkę przedmiotowego roszczenia odszkodowawczego w oparciu o treść art. 746 k.p.c., a to z uwagi na jego wygaśnięcie, na skutek upływu zawitego rocznego terminu przewidzianego w w/w przepisie - w pierwszej kolejności Sąd Okręgowy rozważył, czy powodowi przysługuje skuteczne uprawnienie do wystąpienia z roszczeniem objętym żądaniem pozwu.

Zgodnie z art. 746 § 1 k.p.c. - który powodowa spółka uczyniła podstawą swego roszczenia - jeżeli uprawniony nie wniósł pisma wszczynającego postępowanie w wyznaczonym terminie albo cofnął pozew lub wniosek, jak również gdy pozew zwrócono lub odrzucono albo powództwo bądź wniosek oddalono lub postępowanie umorzono, a także w przypadkach wskazanych w art. 744 § 2 k.p.c., obowiązanemu przysługuje przeciwko uprawnionemu roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej wykonaniem zabezpieczenia. Roszczenie to wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od dnia powstania szkody.

W oparciu o powyższe Sąd Okręgowy wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy bezspornym było, iż postanowieniem z dnia 17 stycznia 2005 roku (wydanym w sprawie o sygn. akt XXII WspZT 11/04) Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Wspólnotowych Znaków Towarowych i Wzorów Przemysłowych zabezpieczył powództwo C. L. & S. A. przeciwko (...) Sp. z o. o. na czas trwania procesu - zakazując (...) Sp. z o. o. wprowadzania do obrotu oraz oferowania, reklamowania wyrobu czekoladowego w formie wizerunku (...) - (...) podobnego do wyrobu czekoladowego (...) chronionego wspólnotowym, międzynarodowym znakiem towarowym, o nazwie L. (...) zarejestrowanego na rzecz C. L. & S. A. z siedzibą w K. (nr (...) i nr (...) oraz nakazując zajęcie u (...) Sp. z o. o. w P. wyrobów, o których była mowa w punkcie 1 wraz z kliszami drukarskimi, matrycami i formami niezbędnymi do produkcji przedmiotowego wyrobu. W dniu 01 lutego 2005 roku - wykonując w/w postanowienie o zabezpieczeniu powództwa - Komornik Sądowy Rewiru I przy Sądzie Rejonowym w Poznaniu dokonał (w sprawie komorniczej o sygn. akt I KM512/05) zajęcia szeregu ruchomości należących do T. Sp. z o.o, a znajdujących się w hali magazynowej powodowej spółki.

Bezspornym było również, że postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2005 roku (w sprawie o sygn. akt I ACz 379/05) Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił zażalenie (...) Sp. z o.o. na postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Wspólnotowych Znaków Towarowych i Wzorów Przemysłowych z dnia 17 stycznia 2005r. o zabezpieczeniu powództwa - w związku z czym (...) Sp. z o.o. wykonała postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2005 roku o zabezpieczeniu powództwa i zaprzestała na czas trwania procesu produkcji i wprowadzania do obrotu oraz oferowania i reklamowania wyrobu czekoladowego w formie wizerunku (...)

Nie ulegało także wątpliwości, iż w dniu 22 września 2005 roku Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Wspólnotowych Znaków Towarowych i Wzorów Przemysłowych wydał wyrok, którym oddalił w całości powództwo L. (...) przeciwko (...) Sp. z o.o., a następnie Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 06 lipca 2006 roku oddalił złożoną przez L. (...) apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 22 września 2005 roku (sygn. akt I ACa 1165/05).

Już jednak w dniu 13 grudnia 2006 roku L. (...) wniosła do Sądu Najwyższego skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 06 lipca 2006 roku, a wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2007 roku Sąd Najwyższy (sygn. akt I CSK 16/07) uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Z kolei Sąd Apelacyjny w Warszawie - po ponownym rozpoznaniu sprawy - wyrokiem z dnia 23 lipca 2007 roku (sygn. akt I ACa 616/07), zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 22 września 2005 roku w punkcie 1 w ten sposób, że:

- zakazał T. Spółce z 0.0. z siedzibą w P. oferowania, wprowadzania do obrotu lub magazynowania w tym celu wyrobu czekoladowego produkowanego i wprowadzanego do obrotu przez tę spółkę, mającego charakterystyczny kształt siedzącego (...) z postawionymi uszami, opakowanego w owijkę z foli metalizującej koloru złotego z wyraźnie wyróżnionymi rysunkami nosa, wąsów, oczu, uszu oraz ogonka oraz umieszczoną na szyi kokardką, zwanego (...),

- zakazał pozwanej spółce używania lub umieszczania takiego (...) lub takiego jego wizerunku w dokumentach handlowych i reklamie,

- nakazał pozwanej spółce wycofanie znajdujących się w obrocie (...) w kolorze złotym wprowadzonych przez nią do obrotu,

- nakazał pozwanej spółce zniszczenie opakowań, projektów opakowań oraz matryc, form i innych urządzeń przeznaczonych bezpośrednio do wytwarzania oraz opakowywania (...) w kolorze złotym i oddalił apelację L. (...) w pozostałej części.

Poza sporem było również, że ostatecznie - wyrokiem z dnia 03 października 2008 roku, Sąd Najwyższy uchylił wskazany powyżej wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2007 roku, (w sprawie o sygn. akt I CSK 96/08) w punktach I. i III. i w tym zakresie oddalił apelację - przesądzając w ten sposób o bezzasadności roszczeń L. (...) kierowanych wobec (...) Sp. z o. o.

Sąd Okręgowy uznał również, że prawomocne oddalenie zabezpieczonego żądania L. (...) kierowanego wobec (...) Sp. z o. o. nastąpiło w dniu 6 lipca 2006 roku kiedy to Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił apelację od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 22 września 2005 roku, którym z kolei oddalono powództwo L. (...) wobec T. Sp. z 0.0. Gdyby roczny termin przewidziany w art. 746 k.p.c. liczyć właśnie od tej daty, to wówczas kończyłby on swój bieg z dniem 06 lipca 2007 roku i do tej daty powód mógłby wystąpić z powództwem odszkodowawczym wobec uprawnionego. Nie można jednak pominąć fałdu, że już w dniu 13 kwietnia 2007 roku (a więc jeszcze na długo przed upływem owego rocznego terminu) Sąd Najwyższy - po rozpoznaniu skargi kasacyjnej złożonej przez L. (...) - uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 06 lipca 2006 roku i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu - Sąd Apelacyjny w Warszawie wydał w dniu 23 lipca 2007 roku wyrok, którym uwzględnił powództwo i uznał za zasadne roszczenia L. (...) kierowane wobec (...) Sp. z o. o. Z dniem uchylenia przez Sąd Najwyższy wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 06 lipca 2006 roku obalono zatem prawomocność orzeczenia o oddaleniu powództwa, a w konsekwencji orzeczenie to utraciło cechę, od której istnienia uzależnione jest powstanie roszczenia odszkodowawczego. Powód do dnia 06 lipca 2007 roku miał prawo wystąpić z powództwem przewidzianym w art. 746 k.p.c. i nie można wymagać od niego, by z roszczeniem tego rodzaju wystąpić miał niezwłocznie po prawomocnym oddaleniu wobec niego żądań w sprawie, w której dokonano zabezpieczenia. Skoro zaś podczas biegu tego rocznego terminu Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego, niwecząc tym samym prawomocność orzeczenia zapadłego w sprawie, to z chwilą tą byt roszczenia odszkodowawczego powoda został zakwestionowany, poprzez pozbawienie go jakichkolwiek podstaw prawnych i faktycznych. O bezprzedmiotowości roszczenia o naprawienie szkody opartego o treść art. 746 k.p.c. przesądzał także kolejny z wyroków zapadłych w sprawie z powództwa L. (...) przeciwko (...) Sp. z o.o., a mianowicie wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2007 roku, którym uznano roszczenia kierowane wobec T. Sp. z 0.0. za uzasadnione. Ostatecznie dopiero wyrok Sądu Najwyższego z dnia 03 października 2008 roku (uchylający wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 23 lipca 2007 roku) przesądził o zasadności roszczenia odszkodowawczego spółki (...) i dopiero z tą datą w sposób bezsprzeczny można było ustalić, że żądania kierowane przez L. (...) wobec powoda są bezzasadne i że w związku z tym w majątku spółki (...) powstała szkoda na skutek wykonania zapadłego wcześniej postanowienia o zabezpieczeniu.

Mając na względzie wszystkie poczynione powyżej rozważania Sąd Okręgowy uznał, iż powodowi należy umożliwić dochodzenie roszczenia, o którego istnieniu przesądzono dopiero w dniu 3 października 2008 roku i że złożony przez niego w dniu 2 października 2009 roku pozew uznać należy za złożony z zachowaniem przewidzianego w ustawie terminu.

Przesądzając zatem, że roszczenie odszkodowawcze powoda oparte na dyspozycji art. 746 k.p.c. nie wygasło i może być skutecznie dochodzone na drodze niniejszego postępowania - Sąd uznał jednocześnie, na podstawie zaoferowanego dotychczas przez strony materiału dowodowego, że powód zdołał również wykazać zaistnienie w realiach niniejszej sprawy wszystkich przesłanek niezbędnych do zaktualizowania się odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanej spółki. 

Powód bowiem nie tylko wykazał fakt oddalenia powództwa kierowanego przeciwko niemu przez L. (...), ale również udowodnił, że wykonano wydane przez Sąd postanowienie o zabezpieczeniu i że na skutek jego wykonania w majątku powoda powstała szkoda. Jak bowiem ustalono: w dniu 01 lutego 2005 roku - wykonując w/w postanowienie o zabezpieczeniu powództwa wytoczonego przez L. (...) przeciwko (...) Sp. z o. o. - Komornik Sądowy Rewiru I przy Sądzie Rejonowym w Poznaniu dokonał (w sprawie komorniczej o sygn. akt I KM512/05) zajęcia następujących ruchomości należących do (...) Sp. z o. o. (znajdujących się w hali magazynowej powodowej spółki): 56.592 sztuk figurek czekoladowych (...) (...) E. B., 70 gr ((...) T.),

- 396 szt. form do produkcji (...) (...) o gramaturze 70 g, koloru białego z tworzywa sztucznego (1 sztuka 200 zł),

- 193 kg - folii aluminiowej srebrno-białej, B. (...) biała (...)-2- (...),

- 318 kg - folii aluminiowej złotej, B. (...) złota, (...)-2- (...).

Zajęte przez komornika zajączki T. były magazynowane przez powodową spółkę i zostały ostatecznie zniszczone przez firmę utylizacyjną, z powodu upływu terminu ich przydatności do spożycia.

Ponadto - powodowa spółka wykonując postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2005 roku o zabezpieczeniu powództwa zaprzestała na czas trwania procesu produkcji i wprowadzania do obrotu oraz oferowania i reklamowania wyrobu czekoladowego w formie wizerunku (...) Wykonując zaś to postanowienie o zabezpieczeniu powództwa powodowa spółka w pierwszej kolejności zaniechała wprowadzenia do obrotu (sprzedaży do (...) Sp. z o. o.) wyprodukowanych już i gotowych do sprzedaży 56.592 szt. (...), zajętych przez komornika sądowego w dniu 1 lutego 2005 roku oraz wstrzymała produkcję i sprzedaż kolejnych sztuk „(...) T.”, które miały być sprzedane do (...) Sp. z o. o. w 2005 r. Wykonując wskazane powyżej postanowienie o zabezpieczeniu powództwa, (...) Sp. z o. o. nie mogła także i nie rozpoczęła procesu przygotowań handlowych do sprzedaży przedmiotowych (...) w sezonie (...) 2006 roku.

Powyższe działania komornika, jak i działania powodowej spółki dostosowane do zakazów i nakazów zawartych w postanowieniu o zabezpieczeniu doprowadziły niewątpliwie do powstania uszczerbku w majątku powoda, a to z kolei przesądza o tym, że roszczenie o naprawienie owej szkody wyrządzonej wykonaniem zabezpieczenia uznać należało za uzasadnione.

Przechodząc do rozważania kwestii wysokości roszczeń odszkodowawczych powoda Sąd Okręgowy wskazał, że były one uzasadnione w przeważającym zakresie. Powód w pozwie domagał się zasądzenia kwoty 4.009.940,00 złotych. Kwota ta składała się z kilku roszczeń. Powód domagał się zasądzenia:

- 56.026,00 złotych z tytułu kosztów związanych z wyprodukowaniem 56.592 sztuk (...), które zostały zajęte przez komornika w dniu 01 lutego 2005 roku,

- 8.052,40 złotych z tytułu kosztów utylizacji 56.592 sztuk (...),

- 18.250,00 złotych z tytułu kosztów finansowania zapasów folii i (...) T. zajętych przez komornika tj. koszty kredytu bankowego poniesione w związku z finansowaniem tych zapasów,

- 333.919,00 złotych kosztów kredytu, który byłby zbędny, gdyby powód dysponował utraconym zyskiem ze sprzedaży (...) w łatach 2005-2009,

- 3.539.692,29 złotych z tytułu utraconych korzyści (zysku) ze sprzedaży (...) w latach 2005- 2009, przy czym kwota ta obejmowała 100.167,84 złotych z tytułu utraconego zysku ze sprzedaży 56.592 sztuk (...), 307.611,54 złotych z tytułu utraconych zysków ze sprzedaży (...), które miały być sprzedane do E. sp. z 0.0. w 2005 roku, a które z powodu zabezpieczenia powództwa nie mogły być wyprodukowane i sprzedane oraz 3.185.919,91 złotych z tytułu utraconych zysków ze sprzedaży (...) w latach 2006-2009 z powodu braku możliwości sprzedaży tych (...).

W ocenie Sądu Okręgowego ocena prawidłowości wyliczeń powoda i zasadności żądanych kwot, wymagała wiedzy specjalnej, a więc zasięgnięcia opinii biegłego. Na polecenie Sądu I instancji opinię wykonał biegły R. S.. Sąd Okręgowy opinię tę uznał za przydatną dla rozstrzygnięcia sprawy, podzielając w pełni wnioski biegłego. Biegły w swej opinii słusznie zakwestionował żądania powoda co do zasądzenia kwoty 56.026,0 złotych. Biegły sprawdził i zaakceptował wyliczenie jednostkowego kosztu własnego wytworzenia (...) i uznał je za prawidłowe. Wskazał jednak, iż wartość zutylizowanych (...) została już wzięta pod uwagę, jako składnik elementu kalkulacyjnego obliczenia utraconych zysków ze sprzedaży tych (...). Powód nie może żądać z jednej strony utraconych zysków ze sprzedaży 56.929 sztuk (...), a z drugiej strony żądać po raz drugi zwrotu kosztów ich wytworzenia. Doszłoby bowiem do bezpodstawnego wzbogacenia powoda, który osiągnąłby dodatkową korzyść nie tylko z faktu, że jego produkt został sprzedany na rynku, lecz został zutylizowany.

W zakresie dotyczącym kosztów finansowania zapasów zajętych przez komornika, to jest zapasów folii i wyrobów gotowych biegły zwrócił uwagę, iż koszty te są elementem składowym kalkulacji kosztów, którą brał pod uwagę szacując wartość utraconych zysków powoda na skutek wykonania zabezpieczenia. Zdaniem biegłego roszczenie w tym zakresie jest zatem niezasadne. Powyższe zapatrywania biegłego Sąd w pełni podzielił, tym bardziej, że powód nie przedstawił żadnych racjonalnych argumentów podważających twierdzenia biegłego.

W pozostałym zakresie biegły uznał zasadność roszczeń powoda w przeważającym zakresie. Dotyczyło to całości żądanych kosztów utylizacji 56.592 sztuk (...), kosztów kredytu, który byłby zbędny, gdyby powód dysponował zyskiem ze sprzedaży (...). Biegły dokonał także weryfikacji roszczenia w zakresie korzyści (zysków) utraconych na skutek wykonania zabezpieczenia za okres od 2005 roku do 2009 roku. Powód wyliczył tą kwotę na 3.593.692,29 złotych, a biegły po jej weryfikacji ustalił ją na 3.586.647,47 złotych. Sąd pominął w tym miejscu rozważania biegłego w tym zakresie, z uwagi na ich obszerność, uznając dokonaną korektę za prawidłową.

Sąd Okręgowy zwrócił też uwagę na zastrzeżenia zgłaszane przez pozwanego, a dotyczące okresu objętego tym roszczeniem. Związane to było z przebiegiem pierwszego postępowania między stronami. Powództwo w tamtej sprawie zostało oddalone wyrokiem z dnia 22 września 2005 roku, a apelacja od tego wyroku została oddalona wyrokiem z dnia 06 lipca 2006 roku. Zgodnie z art. 744 § 1 k.p.c. w razie prawomocnego zwrotu albo odrzucenia pozwu łub wniosku, oddalenia powództwa lub wniosku albo umorzenia postępowania, zabezpieczenie upada. Wyrok sądu apelacyjnego był zatem prawomocny, co skutkowało upadkiem zabezpieczenia. Zwrócić należy jednak uwagę, iż wyrok ten został uchylony wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2007 roku. Skoro zatem wyrok ten został uchylony, to uchyleniu uległ również skutek wydania tego wyroku, jakim był upadek zabezpieczenia. Oznacza to, iż powód nadal zobowiązany był do stosowania się do treści postanowienia o zabezpieczeniu i stan ten trwał, aż do wydania przez Sąd Najwyższy wyroku z dnia 3 października 2008 roku, w którym ostatecznie Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu apelacyjnego i oddalił apelację. Dopiero z tym dniem upadło zabezpieczenie i powód zwolniony został z obowiązku stosowania się do postanowienia o zabezpieczeniu wątpliwości mógłby budzić zatem okres między dniem 6 lipca 2006 roku, a dniem 113 kwietnia 2007 roku. Sąd uznał jednak, iż również za ten okres należne jest powodowi odszkodowanie. Powód bowiem nadal stosował się do postanowienia o zabezpieczeniu i mógł oczekiwać, że orzeczenie sądu apelacyjnego zostanie zmienione lub uchylone. Pomimo, iż było ono prawomocne, nie miało charakteru ostatecznego i mogło zostać wzruszone, o czym powód wiedział. Mając na uwadze zasady doświadczenia życiowego, trudno jest przyjąć, aby w tak krótkim okresie powód mógł ponowienie wdrożyć cały proces produkcyjny przedmiotowych (...), tym bardziej, że jest to produkt sezonowy, sprzedawany w krótkim okresie. W ocenie Sądu Okręgowego dla ustalenia wysokości odszkodowania w zakresie utraconych korzyści należy uwzględniać cały okres od udzielenia zabezpieczenia, również ten między wyrokiem z dnia 06 lipca 2006 roku, a jego uchyleniem w dniu 13 kwietnia 2007 roku.

Reasumując – Sąd Okręgowy wskazał, że powództwo okazało się zasadne w przeważającym zakresie. Kwestia odpowiedzialności pozwanego i zachowania przez powoda ustawowego terminu do wytoczenia niniejszego powództwa została prawomocnie przesądzona w wyroku wstępnym. Z kolei wysokość należnego powodowi odszkodowania ustalona została ostatecznie na kwotę 3.928.618,87 złotych i obejmowała ona koszty utylizacji zajętych przez komornika (...), koszty kredytu oraz utracone zyski za lata 2005-2009. Weryfikacji prawidłowości ustaleń powoda dokonał biegły, którego opinię Sąd w pełni zaakceptował, tym bardziej, że żadna ze stron skutecznie jej nie podważyła. W związku z powyższym Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 3.928.618,87 złotych.

O odsetkach Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c., uznając, iż pozwany pozostawał w opóźnieniu z zapłatą od upływu termin wskazanego w wezwaniu z dnia 23 czerwca 2009 roku.

W zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania Sąd Okręgowy oparł się na przepisach art. 100 k.p.c.

Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany, w części, w jakiej Sąd Okręgowy:

a) zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 3.928.618,87 złotych z ustawowymi odsetkami liczonymi za okres od dnia 16 lipca 2009 r. do dnia zapłaty, tj. punkt 1 wyroku;

b) zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 120.823,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, tj. punkt 3 wyroku.

Pozwany zarzucał:

I. naruszenie przepisów postępowania, które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a mianowicie:

a) art. 328 § 2 k.p.c. poprzez:

1) niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie, w jakim Sąd uznał, że art. 746 § 1 k.p.c. pozwala na dochodzenie naprawienia szkody powstałej również po upadku zabezpieczenia;

2) brak wyczerpującego wskazania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, w szczególności brak ustalenia faktów ze wskazaniem dowodów, na których Sąd się oparł w zakresie wysokości szkody w postaci utraconych korzyści, w szczególności brak ustaleń w następujących obszarach:

— kosztów wytworzenia Z. T. 70 g;

— jednostkowego zysku brutto ze sprzedaży Z. T. 70 g;

— ilości prognozowanego wolumenu sprzedaży;

— czasokresu, za jaki utracone korzyści zostały przez Sąd „ustalone” jako szkoda;

— adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy dochodzoną przez Powoda szkodą w postaci utraconych korzyści a wykonaniem zabezpieczenia;

— adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy dochodzoną przez Powoda szkodą w postaci utraconych korzyści po upadku zabezpieczenia;

— wysokości zaciągniętego przez Powoda kredytu obrotowego, który byłby zbędny gdyby nie wykonano zabezpieczenia, czasu trwania tego kredytu, kosztów tego kredytu; 

— adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy brakiem zysku z tytułu sprzedaży Z. T. 70 g a wysokością szkody w postaci kosztów kredytu zaciągniętego przed wydaniem i wykonaniem postanowienia o zabezpieczeniu; co uniemożliwia rekonstrukcję procesu myślowego, który doprowadził Sąd do takiej konkluzji, a w konsekwencji wyklucza kontrolę instancyjną wyroku;

b) art. 233 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności:

1) oczywiście sprzeczne z treścią zgromadzonego materiału dowodowego przyjęcie, iż biegły sprawdził i zaakceptował wyliczenie jednostkowego kosztu własnego wytworzenia (...) i uznał je za prawidłowe, podczas gdy biegły w trakcie ustnych wyjaśnień wyraźnie zeznał odmiennie, tj. że jednostkowy koszt sprzedaży został przedstawiony w załączniku do pozwu,

2) oczywiście sprzeczne z treścią zgromadzonego materiału dowodowego przyjęcie, że dokumenty prywatne jak i urzędowe nie budziły żadnych zastrzeżeń, co do swej wiarygodności i autentyczności, nie były kwestionowane przez żadną ze stron, podczas gdy pozwany wielokrotnie kwestionował wiarygodność, rzetelność i adekwatność dla dochodzonego roszczenia obliczeń dokonanych przez Powoda dotyczących w szczególności kosztów wytworzenia Z. T.;

c) art. 233 k.p.c. w zw. z art. 278 k.p.c. w zw. z art. 285 k.p.c. poprzez bezkrytyczne przyjęcie przez Sąd Okręgowy kwot wyliczonych przez biegłego jako wysokości poniesionej przez pozwanego szkody, przedstawionych przez biegłego w opinii, mimo że Sąd zobowiązany był dokonać samodzielnej oceny wartości dowodowej opinii biegłego, a w konsekwencji odrzucić ją jako podstawę ustaleń faktycznych, gdyż była nierzetelna oraz zawierała błędy natury logicznej i rachunkowej:

d) art. 233 k.p.c. w zw. z art. 278 k.p.c. w zw. z art. 286 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez zaniechanie - mimo złożonych przez pozwanego wniosków w tym zakresie - zobowiązania dotychczasowego lub nowopowołanego biegłego do wydania pisemnej opinii uzupełniającej, której przedmiotem byłyby istotne, a niewyjaśnione, dla rozstrzygnięcia okoliczności, w szczególności:

1) koszty wytworzenia i sprzedaży Z. T. 70 g, które mają oczywiste przełożenie na wysokość poniesionej przez pozwanego szkody, a tym samym zasadność dochodzonego roszczenia;

2) kosztów ogólnych oraz kosztów reklamy Z. T. 70g nieujętych w kosztach ogólnych;

3) wartości przychodów powoda ze sprzedaży Z. T. 70 g osiągniętych w latach 2001 - 2004 oraz adekwatności reprezentatywności wyciągów przedstawionych przez Powoda w konfrontacji z treścią oryginalnych ksiąg handlowych;

4) wysokość kredytu, jaki powód musiałby zaciągnąć w przypadku braku wykonania zabezpieczenia, czasu trwania tego kredytu oraz jego przeznaczenia;

e) art. 292 k.p.c. w zw. z art. 294 k.p.c. w zw. z art. 237 k.p.c. poprzez niepowiadomienie stron o terminie i miejscu przeprowadzania przez biegłego czynności oględzin ksiąg rachunkowych powoda, mimo że jest to przeprowadzenie dowodu z tych ksiąg, w którym strony mają prawo uczestniczyć;

f) art. 479 ¹⁴ § 1 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez pominięcie wniosków dowodowych pozwanego złożonych wraz z załącznikiem do protokołu rozprawy z dnia 21 stycznia 2015 r. uznając je za spóźnione, mimo iż potrzeba ich powołania powstała dopiero w związku z uzupełnieniem treści opinii biegłego na rozprawie w dniu 14 stycznia 2015 r.;

g) art. 316 § 2 k.p.c. poprzez zaniechanie otwarcia rozprawy na nowo, mimo iż pismem z dnia 21 stycznia 2015 r. pozwany - odnosząc się do ustnej uzupełniającej opinii biegłego zaprezentowanej na rozprawie w dniu 14 stycznia 2015 r. - zgłosił szereg twierdzeń i dowodów odnoszących się do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności podniósł brak zbadania i samodzielnego oszacowania przez biegłego kosztów produkcji Z. T. 70g oraz kwoty jednostkowego zysku brutto w sytuacji gdy zysk brutto wskazany przez Powoda w przypadku Z. T. 70 g o symbolu (...) zakładał marżę ok. 180 % Powoda w przypadku Z. T. 70 g o symbolu (...) ok. 60 %, co stanowiło kwoty rażąco niewspółmiernie do zysku ogólnego T.;

II. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie: art. 746 § 1 k.p.c. w zw. z art. 744 § 1 k.p.c. poprzez ich błędną wykładnię i nieuzasadnione przyjęcie, że w przypadku uchylenia prawomocnego orzeczenia, z którym przepisy te wiążą upadek zabezpieczenia, zabezpieczenie jest „automatycznie reaktywowane”, mimo że upadek zabezpieczenia w sytuacjach określonych w art. 744 § 1 k.p.c. jest ostateczny i później wydane orzeczenia nie mogą go zniweczyć, a w konsekwencji przyjęcie, że pozwany ponosi odpowiedzialność z tytułu naprawienia szkody wyrządzonej wykonaniem zabezpieczenia za okres od 2005 do 2009 roku, mimo że zabezpieczenie udzielone na rzecz L. upadło z mocy prawa w dniu 6 lipca 2006 r.

Wskazując na powyższe apelujący wnosił o uchylenie wyroku w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu; ewentualnie o zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa w zaskarżonym zakresie, ewentualnie o zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa ponad kwotę 97.894,48 złotych; ewentualnie o zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa ponad kwotę 1.034.812,52 złotych; w każdym przypadku zaś o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, za obie instancje.

W odpowiedzi na apelację powód wnosił o jej oddalenie i zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz pozwanego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja jest częściowo zasadna i skutkuje zmianą zaskarżonego wyroku w pkt 1 w ten sposób, że Sąd Apelacyjny obniżył zasądzoną od pozwanego na rzecz powoda kwotę odszkodowania 3.928.618,87 zł do kwoty 1.941.333,97 zł, a w pozostałej części powództwo oddalił, orzekając o tym na podstawie art. 386 § 1 k.p.c.

Sąd Apelacyjny za zasadny uznał zarzut naruszenia art. 746 § 1 k.p.c. w zw. z art. 744 § 1 k.p.c. wywiedziony w apelacji pozwanego, poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że w przypadku uchylenia prawomocnego orzeczenia, z którym przepisy te wiążą upadek zabezpieczenia, zabezpieczenie jest „automatycznie reaktywowane”, mimo że upadek zabezpieczenia w sytuacjach określonych w art. 744 § 1 k.p.c. jest ostateczny, a w konsekwencji przyjęcie, że pozwany ponosi odpowiedzialność z tytułu naprawienia szkody wyrządzonej wykonaniem zabezpieczenia za okres od 2005 do 2009 roku, chociaż zabezpieczenie udzielone na rzecz L. (...) upadło z mocy prawa w dniu 6 lipca 2006 r.

Sąd Apelacyjny uznał zatem, że jakkolwiek odpowiedzialność pozwanego została prawomocnie przesądzona w wyroku wstępnym, to jednak odnosząc się do ustalenia wysokości należnego powodowi odszkodowania wynikającego ze szkody wyrządzonej wykonaniem zabezpieczenia, należało przyjąć krótszy okres uwzględniony do obliczenia tego odszkodowania, a mianowicie lata 2005 – 2007, mając na względzie faktyczny czas wykonania zabezpieczenia i jego skutków, wykazanych przez stronę powodową.

Sąd Apelacyjny za przydatną do poczynienia powyższych ustaleń uznał opinię biegłego sądowego z dziedziny księgowości R. S., przyjmując, że odszkodowanie obejmuje koszty kredytu oraz utracone zyski – z modyfikacją co do okresu za który zaliczono koszty kredytu i utracone zyski, tj. za lata 2005-2007 oraz koszy utylizacji produktu.

Podstawą odszkodowania którego domagał się powód jest art. 746 § 1 k.p.c. zgodnie z którym jeżeli powództwo oddalono obowiązanemu przysługuje przeciwko uprawnionemu roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej wykonaniem zabezpieczenia.

Powód dochodził odszkodowania za szkodę powstałą w wyniku wykonania postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Wspólnotowych Znaków Towarowych i Wzorów Przemysłowych z dnia 17 stycznia 2005 roku, o zabezpieczeniu powództwa, wydanego w sprawie z powództwa C. L. & S. A. z siedzibą w K. w (...) przeciwko (...) sp. z o. o. w P.. Odszkodowanie obejmowało straty, jakie powodowa spółka poniosła i korzyści, które mogłaby osiągnąć, gdyby nie było zabezpieczenia.

Jak wynika z treści art. 746 § 1 k.p.c., do przesłanek odpowiedzialności opartej na powyższym przepisie należy szkoda, jej związek z wykonaniem zabezpieczenia, a także istnienia którejkolwiek z wymienionych w nim okoliczności rodzących odpowiedzialność uprawnionego. Określenie wysokości należnego odszkodowania powinno zaś nastąpić z uwzględnieniem ogólnych zasad obowiązujących przy rozpatrywaniu roszczeń o naprawienie szkody, a w szczególności z uwzględnieniem art. 361-363 k.c. Zobowiązany do odszkodowania ponosi zatem odpowiedzialność tylko za normalne następstwa wykonania zabezpieczenia. Jak przyjmuje się w piśmiennictwie art. 746 k.p.c. dotyczy tylko i wyłącznie roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej samym wykonaniem zabezpieczenia – przepis ten nie reguluje natomiast kwestii roszczenia o zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, do których będą miały zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego o bezpodstawnym wzbogaceniu (E. W., Przegląd orzecznictwa, NP 1974, nr 7-8, s. (...); B. D., Przegląd orzecznictwa NP 1974, nr 3, s. 343; uchwała SN z 3 października 1972 r., III CZP 53/72; OSN 1973, nr 10, poz. 164; A. Z., Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej wykonaniem zabezpieczenia)

Zasądzenie roszczenia na podstawie art. 746 k.p.c. nie jest zależne od przesłanki winy. Odpowiedzialność uprawnionego jest bowiem powiązana z ,,wynikiem” postępowania , mimo że uprawniony może powołać się na przesłanki egzoneracyjne w postaci ,,wyłącznej winy zobowiązanego lub osoby trzeciej” albo też ,,działania siły wyższej” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2010 r. V CSK 293/09; OSNC 2010, nr 11, poz. 148). Uwzględnienie roszczenia o naprawienie szkody wymaga udowodnienia przez zobowiązanego, który wystąpił z powództwem przeciwko uprawnionemu, szkody oraz normalnego związku przyczynowego pomiędzy wykonaniem zabezpieczenia a szkodą a ,,także istnienia którejkolwiek z podstaw odpowiedzialności uprawnionego wymienionych w tym przepisie”. Roszczenie może obejmować zarówno damnum emergens, jak i lucrum cessans. Do odpowiedzialności w oparciu o art. 746 k.p.c. znajduje zastosowanie art. 362 k.c., zgodnie z którym: jeżeli zobowiązany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.

Uwzględniając powyższe, należy wskazać, że bezspornym było, iż postanowieniem z dnia 17 stycznia 2005 roku Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Wspólnotowych Znaków Towarowych i Wzorów Przemysłowych zabezpieczył powództwo C. L. & S. A. przeciwko (...) Sp. z o. o. na czas trwania procesu - zakazując (...) Sp. z o. o. wprowadzania do obrotu oraz oferowania, reklamowania wyrobu czekoladowego w formie wizerunku (...) - (...) oraz nakazując zajęcie u (...) Sp. z o. o. w P. wyrobów, o których była mowa w punkcie 1 wraz z kliszami drukarskimi, matrycami i formami niezbędnymi do produkcji przedmiotowego wyrobu. W dniu 1 lutego 2005 roku - wykonując wyżej wymienione postanowienie o zabezpieczeniu powództwa - Komornik Sądowy Rewiru I przy Sądzie Rejonowym w Poznaniu dokonał zajęcia szeregu ruchomości należących do (...) Sp. z o.o., a znajdujących się w hali magazynowej powoda.

Istotne jest, że zabezpieczenie udzielone opisanym wyżej postanowieniem upadło z mocy prawa w dniu 6 lipca 2006r., ponieważ Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił apelację L. (...) od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 22 września 2005r., na mocy którego oddalono w całości powództwo L. (...) przeciwko (...) sp. z o. o.

Zgodnie bowiem z art. 744 § 1 k.p.c. w razie prawomocnego oddalenia powództwa zabezpieczenie upada z mocy prawa. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie był prawomocny, a zatem z dniem 6 lipca 2006r. zabezpieczenie upadło z mocy prawa. Błędny jest przy tym wniosek Sądu Okręgowego, że z uwagi na uchylenie powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego przez Sąd Najwyższy uchyleniu uległ również skutek tego wyroku w postaci upadku zabezpieczenia, a zabezpieczenie zostało niejako „reaktywowane”. Zabezpieczenie mogłoby bowiem zostać ponownie udzielone, ale dopiero na ponowny wniosek L. (...) w tym przedmiocie. Ponieważ L. (...) nie złożył ponownego wniosku o zabezpieczenie, nie nastąpiła „reaktywacja” tego zabezpieczenia.

Z powyższych względów do obliczenia należnego powodowi odszkodowania należało uwzględnić lata 2005 i 2006, a także rok 2007, bowiem mimo, że zabezpieczenie upadło z mocy prawa 6 lipca 2006r., to należało mieć na uwadze cały proces produkcyjny przedmiotowych (...) i fakt, że jest to produkt sezonowy sprzedawany tylko w okresie (...), a przygotowania do jego produkcji były rozpoczynane już w roku poprzedzającym rok sprzedaży, z końcem sprzedaży poprzedniej oferty (...). Z tego względu upadek zabezpieczenia dopiero w lipcu 2006r. uniemożliwił przygotowania do produkcji i sprzedaży produktu także w sezonie (...) 2007r.

Jednocześnie Sąd Apelacyjny uznał, że niezasadne jest żądanie odszkodowania także za lata 2008 – 2009, skoro – jak wskazywano zabezpieczenie upadło z mocy prawa z dniem 6 lipca 2006r. Co prawda postępowanie toczące się między stronami zostało zakończone ostatecznie wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2008r. uchylającym wyrok Sądu Apelacyjnego i oddalającym apelację, jednakże powód nie wykazał związku przyczynowego między toczącym się procesem, a ewentualną szkodą za lata 2008 – 2009. W szczególności powód nie wykazał, że w tym okresie z uwagi na toczący się między stronami proces i udzielone zabezpieczenie, nastąpiła utrata zaufania kontrahentów powoda, którzy z tego względu zaprzestali kupowania u niego przedmiotowych (...), a dalsza produkcja i sprzedaż tych (...) nie mogła nastąpić. W ocenie Sądu Apelacyjnego okoliczności te nie wynikają z zeznań świadków A. K. i P. E., ponieważ zeznania tych świadków nie dowodzą, iż kontrahenci rezygnowali z kontraktów handlowych z powodem w latach 2008 - 2009 właśnie z uwagi na toczące się postępowanie sądowe. Z zeznań A. K. wynika jedynie, że w latach 2005-2009 klienci pytali o produkt, w szczególności czy mogą go kupować i czy jak go kupują to nic im nie grozi, jednakże w ocenie Sądu Apelacyjnego zeznania te nie są wystarczające do ustalenia, że w latach 2008-2009 dalsza produkcja i sprzedaż tych (...) nie była możliwa. Powód nie zaoferował dowodów potwierdzających, że potencjalni klienci rzeczywiście rezygnowali z zakupu (...) w latach 2008 – 2009 z uwagi na toczące się postępowanie sądowe (np. z zeznań pracowników potencjalnych nabywców).

Z powyższych względów Sąd Apelacyjny uznał, że odszkodowanie należne powodowi obejmowało koszty kredytu oraz utracone zyski za lata 2005-2007 oraz koszy utylizacji produktu. Sąd Apelacyjny do obliczenia należnego powodowi odszkodowania uwzględnił opinię biegłego sądowego z dziedziny księgowości, wraz z opinią uzupełniającą oraz opinią ustną tego biegłego przeprowadzoną przed Sądem II instancji, uznając, że opinia jest w pełni miarodajna, a pozwany nie podważył jej prawidłowości w sposób skuteczny. Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do zakwestionowania wyliczeń poczynionych przez biegłego w zakresie wysokości odszkodowania, przyjęta przez biegłego metodologia i sposób jej motywowania były przekonywujące, a biegły wyczerpująco odniósł się do pytań obu stron w uzupełniających opiniach, w tym w opinii ustnej przed Sądem Apelacyjnym. Z tych względów Sąd Apelacyjny oddalił wniosek pozwanego o dopuszczenie dowodu z pisemnej uzupełniającej opinii biegłego.

W konsekwencji wysokość należnego powodowi odszkodowania ustalona została ostatecznie w oparciu o opinię biegłego na kwotę 1.941.333,97 złotych i obejmowała ona koszty utylizacji zajętych przez komornika (...) w kwocie 8.052,40 zł, a także koszty kredytu za lata 2005 – 2007 w kwocie 168.316,71 zł i utracone korzyści za lata 2005 – 2007 w kwocie 1.764.964,86 zł. Sąd Apelacyjny dokonał powyższych obliczeń w oparciu o opinię biegłego z zakresu księgowości, mając na uwadze, że biegły wyliczenia w zakresie utraconego zysku, jak i w zakresie kosztów obsługi kredytu, dokonał za poszczególne lata obejmujące okres 2005-2007r., a tym samym możliwe było ich wyliczenie poprzez zsumowanie konkretnych kwot za lata obejmujące przedmiotowy okres uwzględniony przez Sąd II instancji (k. 1880 – 1882).

Z tych wszystkich względów Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w pkt 1 w ten sposób, że obniżył zasądzoną od pozwanego na rzecz powoda kwotę odszkodowania 3.928.618,87 zł do kwoty 1.941.333,97 zł, a w pozostałej części powództwo oddalił.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego także pozostałe zarzuty pozwanego nie były zasadne.

Chybiony był zarzut obrazy przepisów prawa procesowego art. 233 § l k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, w szczególności co do oceny opinii biegłego. W ocenie Sądu II instancji, Sąd I instancji w sposób dostateczny wyjaśnił przyczyny dla których uznał sporządzoną opinię za nie budzącą wątpliwości i przydatną dla rozstrzygnięcia istoty sprawy. Podnieść w tym miejscu należy, że dowód z opinii biegłego jest dopuszczalny jedynie w razie konieczności posiadania wiadomości specjalnych (art. 278 § 1 k.p.c.). Dowód z opinii biegłego, podobnie jak każdy inny środek dowodowy musi być wiarygodny, rzeczowy, poprawny merytorycznie, wyczerpujący, logicznie uzasadniony, a przez to przekonujący przede wszystkim dla Sądu, jako bezstronnego arbitra, a nie dla którejkolwiek ze stron. Sąd powinien zapewnić stronom możliwość wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości co do treści i wniosków przeprowadzonych - dopuszczonych dowodów. Dlatego granicę obowiązku prowadzenia przez Sąd postępowania dowodowego wyznacza, podlegająca kontroli instancyjnej, ocena czy dostatecznie wyjaśniono sporne okoliczności sprawy.

Ocena dowodu z opinii biegłego jest jednak dokonywana według kryterium wiarygodności w tym znaczeniu, że nie można nie dać wiary biegłemu odwołując się do wewnętrznego przekonania sędziego czy zasad doświadczenia życiowego. Opinia biegłego podlega ocenie według art. 233 § 1 k.p.c., ale odróżniają ją nadto szczególne dla tego dowodu kryteria oceny, które stanowią poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania wyrażonego w niej stanowiska oraz stopień stanowczości wyrażonych w niej ocen, a także zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2000 r., sygn. akt I CKN 1170/98, opubl. OSNC 2001, Nr 4, poz. 64).

Podobnie za chybiony należało uznać zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c.

W judykaturze podkreśla się, że z natury rzeczy sposób sporządzenia uzasadnienia orzeczenia nie ma wpływu na wynik sprawy, ponieważ uzasadnienie wyraża jedynie motywy wcześniej podjętego rozstrzygnięcia. Z tego względu zarzut naruszenia przepisu art. 328 § 2 k.p.c. może być usprawiedliwiony tylko w tych wyjątkowych okolicznościach, w których treść uzasadnienia orzeczenia sądu całkowicie uniemożliwia dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia lub w przypadku zastosowania prawa materialnego do niedostatecznie jasno ustalonego stanu faktycznego (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 2 marca 2011 r., sygn. akt II PK 202/10, LEX nr 817516, z dnia 7 stycznia 2010 r., sygn. akt II UK 148/09, LEX nr 577847). Tymczasem uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wymagane przepisem art. 328 § 2 k.p.c. elementy. Sąd I instancji przedstawił podstawę faktyczną orzeczenia, zaprezentował ocenę przeprowadzonych dowodów, wskazał również przepisy stanowiące podstawę prawną rozstrzygnięcia. Sporządzone uzasadnienie pozwala zatem odtworzyć motywy, którymi kierował się Sąd Okręgowy rozstrzygając o przedmiocie sporu, pozwalając na dokonanie kontroli instancyjnej wydanego orzeczenia. Dlatego Sąd Apelacyjny nie podzielił stawianego przez stronę skarżącą zarzutu naruszenia przepisu art. 328 § 2 k.p.c.

W tym stanie rzeczy zgodnie z art. 386 § 1 k.p.c. i 385 k.p.c. należało orzec jak w sentencji wyroku.

Zmiana rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w pkt 1 co do istoty skutkowała także zmianą tego wyroku w pkt 3 co do kosztów procesu, w ten sposób, że koszty procesu na podstawie art. 100 k.p.c. zostały wzajemnie zniesione między stronami, ponieważ obie strony w równej części ostatecznie wygrały/przegrały proces – w 50 % a wysokość kosztów poniesionych przez obie strony w postępowaniu przed Sądem I instancji była zbliżona.

O kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. dokonując ich stosunkowego rozdzielenia przy uwzględnieniu, że każda ze stron wygrała/przegrała w 50 % i zasądzając od powoda na rzecz pozwanego kwotę 50.000 zł tytułem zwrotu kosztów w postępowaniu apelacyjnym. Koszty poniesione przez powoda w postępowaniu apelacyjnym obejmowały bowiem 5.400 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, natomiast koszty poniesione przez pozwanego obejmowały 100.000 zł tytułem opłaty od apelacji oraz 5.400 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, a zatem przy uwzględnieniu, że każda ze stron wygrała/przegrała w 50 % należało zasądzić od powoda na rzecz pozwanego kwotę 50.000 zł tytułem zwrotu kosztów w postępowaniu apelacyjnym. Jednocześnie Sąd Apelacyjny nakazał ściągnąć od powoda i pozwanego na rzecz Skarbu Państwa (Sądu Apelacyjnego w Poznaniu) kwoty po 161,95 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych, obejmujących wynagrodzenie w kwocie 323,90 zł przyznane biegłemu za udział w posiedzeniu w dniu 1 kwietnia 2016r., podzielone na połowę i zasądzone po równo od każdej ze stron, zgodnie z art. 113 ustawy o kosztach sadowych w sprawach cywilnych.

SSA Jacek Nowicki SSA Małgorzata Mazurkiewicz- Talaga SSA Małgorzata Kaźmierczak