Wyrok z 15 września 2016, sygn. I ACa 315/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 września 2016 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSA Małgorzata Mazurkiewicz-Talaga

Sędziowie: SSA Jan Futro

SSO (del) Ryszard Marchwicki (spr)

Protokolant: st.sekr.sąd. Izabela Kyc

po rozpoznaniu w dniu 15 września 2016 r. w Poznaniu

na rozprawie

sprawy z powództwa A. S.

przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w P.

o zapłatę

na skutek apelacji pozwanego

od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu

z dnia 27 listopada 2015 r. sygn. akt XVIII C 612/15

1.  oddala apelację;

2.  zasądza od pozwanego na rzecz powódki 5.400 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za instancję odwoławczą.

Jan Futro Małgorzata Mazurkiewicz-Talaga Ryszard Marchwicki

I ACa 315/16

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 11 grudnia 2013 r. powódka A. S. wniosła o zasądzenie od pozwanego (...) sp. z o.o. z siedzibą w P. kwoty 130.599 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 8 listopada 2013 r. tytułem odszkodowania za poniesioną szkodę w postaci spadku wartości jej nieruchomości na skutek wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla pozwanego lotniska. Nadto powódka wniosła o zasądzenie od pozwanego zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wskazano, że powódka jest właścicielem nieruchomości położonej w P. przy ul. (...), stanowiącej działkę nr (...) i zabudowanej jednorodzinnym budynkiem mieszkalnym. Równocześnie zwrócono uwagę, że nieruchomość położona jest na terenie strefy wewnętrznej obszaru ograniczonego użytkowania, wprowadzonego uchwałą Sejmiku Województwa (...) nr (...) z dnia 30 stycznia 2012 r. Powódka wskazała, że w związku ze swoim położeniem i rozbudową lotniska nieruchomość narażona jest na większy hałas niż dotychczas, a jej wartość uległa zmniejszeniu. Powódka określiła kwotę należnego jej odszkodowania za spadek wartości nieruchomości na podstawie opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego na kwotę 129.000 zł. Na zakończenie podkreślono, że pismem z dnia 29 października 2013 r. powódka wezwała pozwanego do zapłaty kwoty dochodzonej niniejszym pozwem, a stanowiącej sumę należnego jej zdaniem odszkodowania i kosztu sporządzenia opinii przez biegłego (129.000 zł i 1.599 zł), jednakże pozwany nie uznał zasadności jej roszczeń.

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powódki zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew wskazano, że samo wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania nie przesądza automatycznie o odpowiedzialności odszkodowawczej, a powódka nie wykazała, żeby poniosła konkretną szkodę, zwłaszcza że nie zostały na powódkę nałożone żadne ograniczenia co do przeznaczenia nieruchomości ani co do sposobu korzystania z niej. Ponadto pozwany zauważył, że poziom hałasu związany z funkcjonowaniem lotniska nie osiąga górnej granicy dopuszczalnej w obszarze.

Wyrokiem z dnia 27 listopada 2015 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu zasądził od pozwanego (...) sp. z o.o. z siedzibą w P. na rzecz powódki A. S. kwotę 85.687 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 8 listopada 2013 r. do dnia zapłaty (pkt 1), oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt 2), a kosztami procesu obciążył strony stosunkowo: powódkę w 35%, a pozwanego w 65% (pkt 3) i na tej podstawie zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 1.890 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt 3 lit. a), zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 6.194,50 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych i kwotę 3.510 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt 3 lit. b), nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Poznaniu kwotę 478,20 zł tytułem nieuiszczonych wydatków (pkt 3 lit. c) oraz nakazał ściągnąć od powódki na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Poznaniu kwotę 257,50 zł tytułem nieuiszczonych wydatków (pkt 3 lit. d).

Swoje rozstrzygnięcie Sąd Okręgowy oparł na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych.

Lotnisko cywilne P.-Ł. jest własnością pozwanego (...) sp. z o.o. w P.. W dniu 30 stycznia 2012 r. Sejmik Województwa (...) podjął uchwałę nr(...) w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska P.-Ł. w P., którego zarządcą został (...) sp. z o.o. Uchwała weszła w życie w dniu 28 lutego 2012 r. i wyznaczyła zewnętrzną granicę obszaru ograniczonego użytkowania na podstawie poziomów dźwięków dla pory dnia i nocy, a pochodzących od startów, lądowań i przelotów statków powietrznych, a także od pozostałych źródeł hałasu związanych z działalnością lotniska. Obszar ten podzielono na dwie strefy – zewnętrzną i wewnętrzną, przy czym obszar strefy wewnętrznej od zewnątrz wyznacza linia będąca obwiednią izolinii równoważnego poziomu dźwięku A dla pory dnia LAeqD = 60 dB oraz dla nocy LAeqN = 50 dB, pochodzącego od startów, lądowań i przelotów statków powietrznych oraz izolinii równoważnego poziomu dźwięku A dla pory dnia LAeqD = 55 dB oraz dla nocy LAeqN = 45 dB, pochodzącego od pozostałych źródeł hałasu związanych z działalnością lotniska, a od wewnątrz linia biegnąca wzdłuż granicy lotniska. Ponadto w uchwale wprowadzono wymagania techniczne dotyczące budynków położonych w strefie wewnętrznej obszaru ograniczonego użytkowania w postaci obowiązku zapewnienia właściwego klimatu akustycznego w budynkach z pomieszczeniami wymagającymi ochrony akustycznej poprzez stosowanie przegród budowlanych o odpowiedniej izolacyjności akustycznej. Jednocześnie uchwała precyzowała, że przez właściwy klimat akustyczny w budynkach rozumie się poziom dźwięku zgodny z obowiązującymi Polskimi Normami w dziedzinie akustyki budowlanej, a przez odpowiednią izolacyjność akustyczną przegród budowlanych należy rozumieć izolacyjność akustyczną określoną zgodnie z Polskimi Normami w dziedzinie akustyki budowlanej z uwzględnieniem poziomu hałasu powodowanego przez starty, lądowania, przeloty statków powietrznych, operacje naziemne i inne źródła hałasu związane z funkcjonowaniem lotniska, przy zapewnieniu wymaganej wymiany powietrza w pomieszczeniu, a także wymaganej izolacyjności cieplnej.

Jednocześnie ustalono, ze powódka A. S. jest właścicielką nieruchomości położonej w P. przy ul. (...), stanowiącej działkę nr (...) o powierzchni 0,0803 ha. Nieruchomość ta sąsiaduje z pasem startowym lotniska Ł., a jej pozostałe bezpośrednie sąsiedztwo stanowi zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna. Zgodnie z załącznikami nr 6b i 7b do uchwały nr(...) nieruchomość powódki znajduje się w strefie wewnętrznej obszaru ograniczonego użytkowania lotniska P. -Ł. w P.. Na dzień 28 lutego 2012 r. przedmiotowa nieruchomość zabudowana była jednokondygnacyjny budynkiem mieszkalnym wolnostojącym z 1985 r. o powierzchni całkowitej 180 m ^{( 2)} + kondygnacja piwniczna. Budynek jest murowany, z dachem dwuspadowym oraz wyposażony w sieć wodną, energetyczną, gazową i kanalizacyjną, a jego stan techniczny jest dobry. Na parterze znajduje się kuchnia, pokój, salon, korytarz i łazienka, a na poddaszu są 4 pokoje, łazienka, korytarz. Ponadto na działce jest umocniony podjazd, budynek gospodarczy i garaż. Kształt działki jest regularny, wydłużony, a ukształtowanie terenu płaskie. Nieruchomość ta posiada drogę dojazdową utwardzoną oraz dostęp do wszystkich sieci uzbrojenia technicznego. Dla powyższego terenu brak jest aktualnego planu zagospodarowania przestrzennego, a zgodnie ze zmianą studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy T. zatwierdzonym Uchwałą Nr(...)Rady Gminy T. z dnia 21 czerwca 2011 r., działka powódki znajduje się na terenach oznaczonych symbolem M4 - tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej o dużej intensywności.

Wartość nieruchomości powódki w związku funkcjonowaniem lotniska i wprowadzeniem obszaru ograniczonego użytkowania uległa zmniejszeniu o kwotę 84.088 zł, co Sąd ustalił na podstawie opinii i operatu szacunkowego biegłego sądowego rzeczoznawcy majątkowego J. W. (1) z dnia 17 kwietnia 2014 r. oraz opinii uzupełniających i zeznań biegłego J. W. (1).

W art. 129 - 136 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (dalej: „p.o.ś.”) ustawodawca samodzielne uregulował podstawy odpowiedzialności odszkodowawczej związanej z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości oraz z utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania, opierając się na założeniu, że ryzyko szkód związanych z działalnością uciążliwą dla otoczenia powinien ponosić podmiot, który tę działalność podejmuje dla własnej korzyści. Przesłankami tej odpowiedzialności są: wejście w życie rozporządzenia lub aktu prawa miejscowego powodującego ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, szkoda poniesiona przez właściciela nieruchomości, jej użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości i związek przyczynowy między wprowadzonym ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości a szkodą.

Zgodnie z art. 129 ust. 1 p.o.ś. w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości jej właściciel może żądać odszkodowania za poniesioną szkodę, która obejmuje również zmniejszenie wartości nieruchomości. Koresponduje to z pojęciem straty w rozumieniu art. 361 § 2 k.c., przez którą rozumie się między innymi zmniejszenie aktywów. Obniżenie wartości nieruchomości stanowi przy tym wymierną stratę, niezależnie od tego czy właściciel ją zbył, czy też nie zamierza podjąć. Według art. 129 ust. 2 p.o.ś., ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości jest także ustanowienie obszaru ograniczonego użytkowania, które nie tylko powoduje ograniczenia przewidziane bezpośrednio, lecz także obniżenie wartości nieruchomości wynikające z tego, że wskutek wejścia w życie rozporządzenia dochodzi do zawężenia granic własności (art. 140 k.c. w zw. z art. 144 k.c.) i tym samym ścieśnienia wyłącznego władztwa właściciela względem nieruchomości położonej na obszarze ograniczonego użytkowania. O ile bowiem właściciel przed wejściem w życie rozporządzenia mógł żądać zaniechania immisji (hałasu) przekraczającej standard ochrony środowiska, o tyle w wyniku ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania możliwości takiej został pozbawiony.

Zdaniem Sądu Okręgowego w niniejszej sprawie istnieje związek przyczynowy pomiędzy utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania i ograniczeniem powódki w korzystaniu ze swojej nieruchomości (i w związku z korzystaniem z niej - ze środowiska), wynikającymi z hałasu związanego z funkcjonowaniem lotniska Ł. a szkodą powódki w postaci zmniejszenia wartości nieruchomości. Obszar ograniczonego użytkowania dla terenów wokół lotniska Ł. wprowadzono bowiem, bo nie można było dotrzymać standardów emisji hałasu dla środowiska. Hałas ten natomiast ogranicza sposób korzystania z nieruchomości powódki, gdyż w związku z utworzeniem obszaru powódka musi znosić przekroczenia norm hałasu na swojej nieruchomości. Położenie nieruchomości w obszarze narażonym na duży hałas wpływa na jej atrakcyjność dla potencjalnych nabywców, a co za tym idzie wartość. W związku z tym wątpliwości Sądu nie budziło, że zmniejszenie wartości nieruchomości powódki wyliczone przez biegłego jest związane z wprowadzeniem obszaru ograniczonego użytkowania, a konkretnie z ograniczeniem w korzystaniu z nieruchomości związanym z korzystaniem ze środowiska polegającym na obowiązku znoszenia przekroczeń norm hałasu lotniczego, a powódce należy się z tego względu odszkodowanie.

W ocenie Sądu Okręgowego nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut pełnomocnika pozwanego, że powódka nabywając nieruchomość zdawała sobie sprawę z uciążliwości sąsiedztwa lotniska, bowiem nie było podstaw do przyjęcia, że powódka nabywając w 2004 r. nieruchomość mogła się spodziewać rozbudowy sąsiedniego lotniska, a także wzrostu ruchu na nim. Podobnie zdaniem Sądu Okręgowego bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy była okoliczność, że pozwany podejmuje środki mające na celu zminimalizowanie uciążliwości związanych z działalnością lotniska dla sąsiednich nieruchomości mieszkalnych. Działania te bowiem, jak wynika z opinii biegłego, nie doprowadziły do zmniejszenia poziomu hałasu do takiego poziomu, który odpowiadałby normom wskazanym w wyżej cytowanym rozporządzeniu i tym samym umożliwiłyby zlikwidowanie obszaru ograniczonego użytkowania utworzonego dla lotniska P. - Ł..

Spadek wartości nieruchomości powódki został określony na kwotę 84.088 zł, zgodnie z opinią biegłego, która została oceniona jako rzetelna i nie budząca wątpliwości. Jednocześnie podkreślono, że w ocenie Sądu utrata wartości nieruchomości powódki nie jest szkodą jedynie hipotetyczną, aktualizującą się dopiero w chwili rozporządzenia prawem. Obniżenie wartości nieruchomości stanowi bowiem wymierną stratę, niezależnie od tego czy właściciel ją zbył, czy też nie zamierza podjąć w tym kierunku żadnych działań, nieruchomość jest bowiem dobrem o charakterze inwestycyjnym.

Dlatego też Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 84.088 zł tytułem spadku wartości nieruchomości oraz oddalił powództwo w zakresie przewyższającym tę kwotę.

Ponadto Sąd Okręgowy zasądził na rzecz powódki kwotę 1.599 zł tytułem zwrotu poniesionych kosztów opinii prywatnej. Poniesienie przez pozwaną tego kosztu, zdaniem Sądu stanowiło szkodę pozostającą w bezpośrednim i adekwatnym związku z wprowadzeniem obszaru ograniczonego użytkowania lotniska Ł., gdyż poniesiono go w celu dochodzenia roszczeń od pozwanego. Powódka, która nie posiada wiadomości specjalnych, dążąc do uzyskania należnego jej odszkodowania na etapie postępowania polubownego, nie miała innej możliwości orientacyjnego określenia wysokości poniesionej szkody. Równocześnie wzywając pozwanego do zapłaty (pismem z dnia 29 października 2013 r.), dała szansę pozwanemu na spełnienie jej żądania, bez narażania go na koszty postępowania sądowego.

Sąd zasądził odsetki ustawowe zgodnie z żądaniem pozwu, to jest od dnia 8 listopada 2013 r., albowiem pozwany pismem z tego dnia odmówił powódce wypłaty odszkodowania, wskazując, że Port przewiduje jedynie możliwość wypłaty dobrowolnego odszkodowania w ramach procedury koncyliacyjnej w zakresie nakładów na modernizację akustyczną nieruchomości. Tym samym, od dnia 8 listopada 2013 r., pozwany pozostawał względem powódki w zwłoce, co na podstawie art. 481 k.c. obligowało Sąd do orzeczenia o odsetkach od tego dnia.

Natomiast o kosztach postępowania Sąd Okręgowy orzekł mając na uwadze wynik sprawy, a mianowicie ustalenie, że powódka wygrała proces w 65%. W związku z powyższym na podstawie art. 100 k.p.c. Sąd rozdzielił koszty postępowania stosunkowo pomiędzy stronami, obciążając powódkę w 35%, a pozwanego w 65% tych kosztów. Na koszty niniejszego postępowania złożyła się opłata sądowa od pozwu w wysokości 6.530 zł uiszczona w całości przez powódkę i koszty opinii biegłego w wysokości 3.735,70 zł, na poczet których powódka uiściła zaliczkę w kwocie 3.000 zł. Z tego względu, Sąd nakazał ściągnąć od stron brakującą kwotę 735,70 zł, a w szczególności od powódki kwotę 257,50 zł, zaś od pozwanego kwotę 478,20 zł tytułem nieuiszczonych wydatków. Nadto na koszty postępowania złożyło się wynagrodzenie pełnomocników stron w wysokości 3.600 zł ustalone zgodnie z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu oraz koszty zastępstwa procesowego pełnomocnika powódki w postępowaniu zażaleniowym w kwocie 1.800 zł ustalone na podstawie § 13 pkt. 2 ppkt. 2 powyższego rozporządzenia. Mając na uwadze powyższe, Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 6.194,50 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych i kwotę 3.510zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie Sąd zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 1.890 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Od powyższego apelację, pismem z dnia 18 stycznia 2016 r., wniósł pozwany reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Przedmiotowy wyrok został zaskarżony w części, tj. co do pkt 1 w którym Sąd zasadził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 85.687 zł oraz co do pkt 3, czyli co do rozstrzygnięcia o kosztach.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

•

naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 129 ust. 2 p.o.ś. w zw. art. 361 § 1 k.c. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na bezzasadnym przyjęciu, że odpowiedzialność odszkodowawcza przewidziana w tym przepisie obejmuje także spadek wartości nieruchomości spowodowany emisją hałasu związanego z eksploatacją portu lotniczego, nawet w sytuacji, gdy emisja ta, w co najmniej tej samej intensywności, miała miejsce przed wprowadzeniem ograniczonego obszaru oddziaływania,

•

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 278 k.p.c. poprzez przerzucenie na biegłego obowiązku dokonania części ustaleń faktycznych i dokonania wykładni prawa (w zakresie dotyczącym spadku wartości nieruchomości), z drugiej - na bezkrytycznym oparciu się na jego stanowisku w tym zakresie przy wydawaniu rozstrzygnięcia,

•

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 217 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. oraz w zw. z art. 244 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego w celu ustalenia faktów mających znaczenie dla sprawy i w konsekwencji pominięcie mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy dowodu z dokumentu urzędowego w postaci decyzji (...) oraz dowodu w postaci Raportu o ocenie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko -(...)i (...) sp. z o.o. im. H. W., i to pomimo faktu, że wnioski płynące z tych dowodów są sprzeczne z wnioskami stanowiącymi podstawę dowodu z opinii biegłego, na którym to dowodzie Sąd Okręgowy oparł zaskarżony wyrok,

Ponadto przeciwko zaskarżonemu wyrokowi jako ewentualne podniesiono następujące zarzuty:

•

naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 481 § 2 k.c. w zw. z art. 455 k.c. oraz art. 363 § 2 k.c. poprzez ich błędna wykładnię polegającą na przyjęciu, że dłużnik dopuszcza się opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego nie spełniając go w dacie odpowiedzi na wezwanie do zapłaty także w sytuacji, gdy stwierdzenie istnienia obowiązku spełnienia przez niego tego świadczenia oraz ustalenie jego wysokości nastąpiło dopiero w wyniku przeprowadzonego postępowania sądowego, w ramach którego sporządzona została opinia biegłego,

•

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 207 § 6 k.p.c. w zw. z art. 286 k.p.c. i art. 217 § 3 k.p.c., art. 227 k.p.c. poprzez oddalenie wniosku dowodowego strony pozwanej o przeprowadzenie dowodu z kolejnej opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego, w sytuacji, gdy wnioskowany dowód miał istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy,

•

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 207 § 6 k.p.c. w zw. z art. 286 k.p.c. i art. 217 § 3 k.p.c., art. 227 k.p.c. poprzez oddalenie wniosku dowodowego strony pozwanej o złożenie przez Sąd wniosku do Komisji Arbitrażowej (...) Federacji Stowarzyszeń (...) o ocenę prawidłowości sporządzenia opinii biegłego J. W. (1),

•

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 217 § 3 k.p.c., art. 227 k.p.c. poprzez oddalenie, lub pominięcie wniosków dowodowych strony pozwanej o przeprowadzenie dowodu z:

- opinii prywatnej (...) na okoliczność ustalenia spadku wartości nieruchomości w obszarze ograniczonego użytkowania przez pozwanego,

- opinii prywatnej dr H. na okoliczność sposobu ustalania spadku wartości nieruchomości w obszarze ograniczonego użytkowania,

- „Opinii dotyczącej zasad metodycznych wyceny nieruchomości do celów odszkodowawczych na obszarze ograniczonego użytkowania portu lotniczego oraz ocena oprawności zastosowania modelu statystycznego (regresji wielorakiej) we wskazanych opiniach biegłych sądowych” sporządzonej przez prof. (...) dr hab. I. F. oraz dr inż. J. K. na okoliczność błędów jakimi obarczona jest metodologia stosowana przez biegłego J. W. przy sporządzaniu opinii w przedmiocie spadku wartości nieruchomości,

•

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 217 § 3 k.p.c., art. 227 k.p.c. poprzez oddalenie, lub pominięcie wniosków dowodowych strony pozwanej o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka T. J. oraz przesłuchania w charakterze strony G. B.,

•

naruszenie art. 233 k.p.c. polegające na błędzie w ustaleniach faktycznych, polegającym na przyjęciu za opinią biegłego, iż parametr spadku wartości dla nieruchomości strony powodowej wynosi ok. 13,5%, w sytuacji gdy został on wyliczony w oparciu o błędnie założenie statystyczne w ramach przyjętej przez biegłego metody regresji wielorakiej,

•

naruszenie prawa materialnego tj. art. 129 ust. 2 p.o.ś. w zw. art. 361 § 1 k.c. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż zwrot kosztów sporządzenia opinii prywatnej mieści się w odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego przewidzianej w art. 129 ust. 2 p.o.ś.,

•

naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 236 k.p.c. poprzez wydanie na rozprawie w dniu 13 listopada 2015 r. postanowienia dowodowego o dopuszczeniu dowodów z dokumentów, które nie zawierało podstawowych i wymaganych ustawą elementów postanowienia dowodowego, tj. nie określało faktów podlegających stwierdzeniu w wyniku przeprowadzenia poszczególnych dowodów z dokumentów, ani nie zawierało oznaczenia środków dowodowych.

W oparciu o powyższe zarzuty, pozwany wniósł o:

•

zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości, jak również zasądzenie od strony powodowej na rzecz strony pozwanej zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za obie instancje;

oraz ewentualnie o:

•

zmianę na podstawie art. 380 k.p.c. postanowienia dowodowego Sądu Okręgowego z dnia 13 listopada 2015 r. o oddaleniu wniosku dowodowego o złożenie przez Sąd wniosku do Komisji Arbitrażowej (...) Federacji Stowarzyszeń (...) o ocenę prawidłowości sporządzenia opinii biegłego J. W. (1) poprzez złożenie takiego wniosku,

•

zmianę na podstawie art. 380 k.p.c. postanowienia dowodowego Sądu Okręgowego z dnia 13 listopada 2015 r. o oddaleniu wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodu z kolejnej opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego poprzez dopuszczenie tego dowodu,

•

uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji,

•

pozostawienie Sądowi I instancji rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego, w tym kosztach zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na apelację powódka, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o:

•

oddalenie apelacji pozwanego w całości,

•

zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja pozwanego nie zasługiwała na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd Apelacyjny zwraca uwagę iż , Sąd I Instancji na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, ocenionego bez przekroczenia granic określonych treścią art. 233§1 k.p.c. dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych oraz dokonał trafnej sumsumpcji prawnej. Ustalenia te oraz ich prawną ocenę Sąd Apelacyjny podziela, przyjmując je jako własne.

Przechodząc do poszczególnych zarzutów podniesionych przez pozwanego należy zważyć co następuje:

Apelujący zarzucił Sądowi I Instancji zarówno naruszenie przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego.

W ocenie Sądu Apelacyjnego całkowicie nieuzasadniony jest zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 233§ 1 k.p.c. w zw. z art. 217 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. oraz w zw. z art 244 k.p.c . poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego w celu ustalenia faktów mających znaczenie dla sprawy i w konsekwencji pominięcie mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy dowodu z dokumentu urzędowego w postaci decyzji (...) oraz dowodu w postaci Raportu o ocenie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko - (...) i (...) sp. z o.o. im. H. W., i to pomimo faktu, że wnioski płynące z tych dowodów są sprzeczne z wnioskami stanowiącymi podstawę dowodu z opinii biegłego, na którym to dowodzie Sąd Okręgowy oparł zaskarżony wyrok,

Analiza treści tego zarzutu pozwala stwierdzić, iż zasadnicza część argumentacji przedstawionej przez stronę pozwaną, opiera się na tezie, iż skutkiem wprowadzenia (...) dla lotnika Ł. było „wykreowanie sytuacji korzystniejszej dla odczuwających oddziaływanie regulowanego zjawiska od sytuacji istniejącej wcześniej". Pozwany przy tym w szerokim zakresie odwołuje się do treści decyzji środowiskowej (...) Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej „decyzja (...)") oraz Raportu o ocenie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko podnosząc, iż decyzja jak i raport nałożyły na lotnisko obowiązek podjęcia różnorodnych działań, w tym również wdrażania procedur zarządzania działalnością lotniska oraz ograniczaniem liczby lotów w porze nocnej.

Z decyzji (...) Dyrektora (...) z raportu środowiskowego, jak również z faktu sporządzenia tych dokumentów, wynikają wnioski potwierdzające słuszność stanowiska Sądu Okręgowego. Dokumenty te stanowią bowiem element procedury zwieńczonej ustanowieniem obszaru ograniczonego użytkowania. Decyzja (...) z 28 lutego 2011 r. stwierdza konieczność utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania w związku z przedsięwzięciem: „Rozbudowa i modernizacja (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością im. H. W.”

Prawdą jest, że w decyzji ograniczono sumę operacji lotniczych w porze nocnej do 12, a więc zmniejszono ich ilość w stosunku do okresu uprzedniego. Jednocześnie jednak dopuszczono sumę operacji dziennych do 120, a więc w ilości znacznie większej od okresu uprzedniego, a jeżeli chodzi o operacje nocne zalecono wykonywanie ich w 75% akurat od strony P. ( str.2 – 3 i 14). ). Z decyzji wynika, że w zakresie ustalenia ilości operacji lotniczych na sumę 132 w porze nocnej i dziennej kierowano się dążeniem do zrównoważenia zasięgu hałasu w porze nocnej z zasięgiem hałasu w porze dziennej, tak aby poza wyznaczonymi granicami obszaru zostały zachowane akustyczne standardy jakości środowiska (str.15). Okoliczność, że granice obszaru ograniczonego użytkowania są dla operacji nocnych i dziennych tożsame, w żaden sposób nie podważa ustaleń Sądu co do pogorszenia się warunków korzystania z położonej w o.o.w. nieruchomości mających także wpływ na jej wartość.

Ponadto z decyzji z dnia 28 lutego 2011r. jasno wynika, że utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania wynikało nie tylko z konieczności prawnego uregulowania stanu już istniejącego, ale przede wszystkim stanu przyszłego, związanego z planami inwestycyjnymi pozwanego umożliwiającymi podwojenie ilości operacji lotniczych w ciągu doby do 2034r. (str 1-2 i 13). W treści decyzji podkreślono, że głównymi źródłami hałasu przedsięwzięcia są operacje lotnicze : starty, lądowania i przeloty statków powietrznych oraz operacje naziemne ( str.12).

Nie ulega więc żadnej wątpliwości , że w związku z istotnym zwiększeniem ilości operacji lotniczych w ciągu doby , a więc także zwiększeniem hałasu warunki korzystania z nieruchomości położonej w o.o.w. uległy pogorszeniu .

Nieuzasadniony okazał się również zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 278 k.p.c. poprzez przerzucenie na biegłego obowiązku dokonania części ustaleń faktycznych i dokonania wykładni prawa (w zakresie dotyczącym spadku wartości nieruchomości), z drugiej - na bezkrytycznym oparciu się na jego stanowisku w tym zakresie przy wydawaniu rozstrzygnięcia,

W pierwszej kolejności wskazać należy iż z uwagi na konieczność oparcia się przez sąd przy rozstrzygnięciu sporu na specjalistycznych danych dotyczących wartości nieruchomości znajdujących się w obszarze ograniczonego użytkowania i poza nim sąd przeprowadził dowód z opinii biegłego. ( art. 278 k.p.c. ).

Zgodzić się trzeba z apelującym, że nie jest rzeczą biegłego wypowiadanie się w przedmiocie zasadności roszczenia a celem dowodu z opinii biegłego sądowego jest ustalenie okoliczności wymagających wiedzy specjalnej z innej dziedziny niż prawo.

Bezzasadny jednak jest zarzut apelacji „przerzucenia” przez Sąd wykładni przepisów prawa w powyższym zakresie na biegłego.

Sąd Okręgowy dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z dziedziny wyceny nieruchomości celem ustalenia, odnośnie do nieruchomości powódki, czy a jeżeli tak, to o ile obniżyła się jej wartość po dniu 28 lutego 2012 r., tj. po wejściu w życie uchwały Sejmiku Województwa (...) nr (...) z dnia 30 stycznia 2012 r. w przedmiocie ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska P. - Ł., a w przypadku obniżenia wartości nieruchomości, wskazania co było tego przyczyną; w szczególności czy i jaki wpływ miały: ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości lub jej przeznaczenia wynikające z uchwały, a nadto emisja hałasu związana z funkcjonowaniem lotniska, tendencje w zakresie kształtowania się cen nieruchomości położonych w strefie ograniczonego użytkowania. Sąd Okręgowy dopuścił zatem powyższy dowód celem ustalenia faktu, czy w związku z wprowadzeniem strefy o.u. dla lotniska P. - Ł. doszło do spadku wartości nieruchomości powódki , a nie wskutek jakichkolwiek zjawisk zaistniałych już po wprowadzeniu tej strefy.

Powołany przez Sąd I instancji biegły J. W. (1) w sporządzonej przez siebie opinii w sposób niebudzący wątpliwości stwierdził fakt wystąpienia w wyniku wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska P. - Ł. (dalej (...)) u powódki szkody w postaci zmniejszenia wartości stanowiącej jej własność nieruchomości położonej w obrębie tej strefy i zaktualizowania się przesłanek uzasadniających odpowiedzialność odszkodowawczą pozwanego. Jak słusznie uznał Sąd I instancji, biegły ustalając spadek wartości nieruchomości powódki, początkowo na poziomie 15,01%, a następnie po dokonanej aktualizacji opinii oraz skorygowaniu wielkości tego współczynnika na 13,5%, opierał się na sprawdzonych badaniach, z których wynika jednoznacznie, że ze względu na bliskość lotniska, a także położenie w (...), nieruchomości które sąsiadują z lotniskiem są mniej atrakcyjne niż nieruchomości o podobnym standardzie i lokalizacji w innych częściach aglomeracji (...). Uwzględniając zawarte w opinii wnioski oraz jej późniejszą aktualizację , a także wyjaśnienia biegłego złożone dwukrotnie na rozprawach, Sąd I instancji w sposób słuszny doszedł do przekonania, iż opinia biegłego J. W. (1), jako spójna i logiczna stanowi dowód w pełni wystarczający do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Należy przy tym wskazać, iż opinia biegłego podlega ocenie - przy zastosowaniu art. 233 § 1 kpc - na podstawie właściwych dla jej przedmiotu kryteriów zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych opinii, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażonych w niej wniosków. Dowód z opinii biegłego jest prawidłowo przeprowadzony wówczas, gdy opinia zawiera uzasadnienie ostatecznych wniosków, sformułowane w sposób przystępny i zrozumiały dla osób nieposiadających wiadomości specjalnych (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 14 sierpnia 2012 r., sygn. akt I ACa 372/12, LEX nr 1220678).

Sąd Okręgowy po sporządzeniu opinii przez biegłego uznał ją za w pełni przydatną uwzględniająca wszystkie powołane wyżej kryteria .

Sąd I Instancji natomiast samodzielnie rozstrzygnął kwestię istnienia związku przyczynowego pomiędzy wprowadzeniem strefy ograniczonego użytkowania dla lotniska P. - Ł. a spadkiem wartości nieruchomości na tym terenie.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego nie było także podstaw do uwzględnienia wniosku pozwanego o przeprowadzenie dowodu z kolejnej opinii biegłego. Specyfika oceny dowodu z opinii biegłych wyraża się w tym, że sfera merytoryczna opinii kontrolowana jest przez sąd, który nie posiada wiadomości specjalnych, w istocie tylko w zakresie zgodności z zasadami logicznego myślenia, doświadczenia życiowego i wiedzy powszechnej. Odwołanie się przez sąd do tych kryteriów oceny stanowi więc należyte i wystarczające uzasadnienie przyczyn uznania opinii biegłych za przekonujące /por.wyrok SN z 7.IV.2005r, IICK 572/04,Lex nr 151656/.Stąd dezaprobata strony pozwanej dla wniosków biegłego – niekorzystnych z punktu widzenia jego interesów w sprawie- nie mogła stanowić podstawy prowadzenia dalszego postępowania dowodowego. Granicę obowiązku prowadzenia przez sąd postępowania dowodowego wyznacza ocena czy dostatecznie wyjaśniono sporne okoliczności sprawy ,zaś okoliczność że opinia nie ma treści odpowiadającej stronie nie stanowi wystarczającego uzasadnienia dla przeprowadzenia kolejnego dowodu z opinii biegłych/ por. post.SN z dnia3.IX.2008r., IUK 91/08,Lex nr 785520 /.

Ponadto pełnomocnik pozwanego po oddaleniu wniosku ograniczył się do oświadczenia, że składa w tym zakresie zastrzeżenie w trybie powołanego przepisu, jednakże nie wskazał przy tym jakie przepisy miał naruszyć Sąd Okręgowy wydając postanowienie dowodowe.

W judykaturze wyjaśniono, że z treści art. 162 k.p.c. wynika, że strona ma zwrócić uwagę sądowi na uchybienie przepisom postępowania. Oznacza to, że nie jest wystarczające zwrócenie się do sądu o zaprotokołowanie, że strona zgłasza i wnosi o wpisanie zastrzeżenia do protokołu. Zastrzeżenie będzie skuteczne, jeżeli strona wskaże przepisy, które sąd, jej zdaniem, naruszył(por. wyrok Sądu Najwyższego z 27.11.2013r. V CSK 544/12).

W związku z tym pełnomocnik pozwanego nie może powoływać się na zarzucane uchybienia ponieważ nie zgłosił skutecznie zastrzeżenia z art. 162 kpc co do naruszenia wskazanych przepisów.

Nie zasługuje również na uwzględnienie wniosek o skierowanie opinii biegłego J. W. (1) do Komisji Arbitrażowej (...) Federacji Stowarzyszeń (...). Na gruncie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego oceny przeprowadzonych dowodów, w tym dowodu z opinii powołanych biegłych dokonuje sąd rozpoznający sprawę. Oceny wyrażane przez inne podmioty mogą mieć jedynie charakter opinii, które nie są wiążące przy dokonywaniu oceny dowodów przez sąd.

Strona pozwana, zarówno w toku procesu przed sądem I instancji, jak i w postępowaniu apelacyjnym, próbowała zdyskredytować poprawność stosowania przyjętej przez biegłego metodologii powołując się na sporządzone na jej zlecenie dokumenty prywatne w postaci referatu dr. B. H. na szkoleniu rzeczoznawców w D. a także opinii z dnia 16 września 2014 r. sporządzonej przez centrum (...) Spółka z o.o. na okoliczność wpływu wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania wokół (...) r będącymi w istocie komentarzami i uwagami do opinii biegłego J. W..

Sąd I instancji prawidłowo oddalił wniosek pełnomocnika pozwanego o przeprowadzenie dowodu z w/w dokumentu w postaci opinii z dnia 16.09.2014r., dotyczącej wpływu wprowadzenia (...) wokół PL-P.-Ł. na wartość rynkową nieruchomości znajdujących się w obszarze, sporządzonej przez Centrum (...) sp. z o.o. na okoliczność zastosowania prawidłowej metodologii w zakresie opinii o spadku wartości nieruchomości i operacie szacunkowym oraz na okoliczność odstępstw w zakresie sporządzenia opinii przez biegłego sądowego od ogólnych zasad obowiązujących przy sporządzaniu wyceny wartości nieruchomości wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci referatu wygłoszonego przez dr B. H. na szkoleniu rzeczoznawców w D., które odbyło się w dniach 12-13 września 2014r. na okoliczność, iż biegły J. W. przy sporządzaniu opinii i operatu szacunkowego, wykonał je niezgodnie z przyjętymi ogólnymi zasadami obowiązującymi przy sporządzaniu wyceny wartości nieruchomości oraz „Opinii dotyczącej zasad metodycznych wyceny nieruchomości do celów odszkodowawczych na obszarze ograniczonego użytkowania portu lotniczego oraz ocena oprawności zastosowania modelu statystycznego (regresji wielorakiej) we wskazanych opiniach biegłych sądowych” sporządzonej przez prof. US dr hab. I. F. oraz dr inż. J. K. na okoliczność błędów jakimi obarczona jest metodologia stosowana przez biegłego J. W. przy sporządzaniu opinii w przedmiocie spadku wartości nieruchomości,

W/w dokumenty mogą być traktowane jedynie jako oświadczenie strony pozwanej podparte wiadomościami specjalistycznymi , a więc nie mogą stanowić dowodu na okoliczności wymagające wiadomości specjalnych.

Oczywistym jest iż skoro do określenia wysokości odszkodowania z tytułu obniżenia wartości nieruchomości niezbędne były wiadomości specjalne ( co w sprawie jest niesporne) ,to jedynym dowodem na tę okoliczność jest opinia biegłego i nie może być zastąpiona żadnym innym dowodem. Stąd powoływanie się przez pozwanego na inne dowody , a w szczególności na oświadczenia strony pozwanej nawet poparte wiadomościami specjalistycznymi , przy uznaniu opinii biegłego za przekonywującą i prawidłową nie może być uznane za naruszenie art. 233 § 1 k.p.c.

Ponadto dokumenty te nie podważają prawidłowości rozumowania i wniosków płynących z opinii biegłego J. W. (1). W szczególności dokumenty te nie podważają prawidłowości przyjętego przez biegłego modelu różnicowania spadku wartości nieruchomości w zależności od położenia nieruchomości w strefie (...) Ł., tj. położenia w stosunku do samego lotniska i emitowanego poziomu hałasu, gdzie procentowe wskaźniki utraty wartości są odpowiednio różnicowane (na zasadach proporcji).

Sąd prawidłowo oddalił i pominął wnioski dowodowe w postaci przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków T. J. i G. B.

Prowadzenie dowodu z przesłuchania T. J. i G. B. na wskazane okoliczności było procesowo niecelowe skoro podstawy i zasady utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania, wytyczenia jego granic, wynikały z dokumentów urzędowych w postaci uchwały Sejmiku Województwa (...) Nr(...) czy decyzji administracyjnej z dnia 28.02.2011r., a nadto niekwestionowane były przez powodów etapy rozbudowy portu lotniczego przedstawione przez pozwanego czy zmiany technologiczne w poszczególnych modelach samolotów w miarę rozwoju przemysłu lotniczego (art. 230 k.p.c. i art. 228 par. k.p.c.). Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia jest, także okoliczność działań pozwanego podejmowanych dla ograniczenia immisji hałasu. Istotnym jest, jakie immisje obiektywnie występują.

Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia przepisu postępowania, tj. art. 236 k.p.c. poprzez wydanie na rozprawie w dniu 13 listopada 2015 r. postanowienia dowodowego o dopuszczeniu dowodów z dokumentów, które nie zawierało podstawowych i wymaganych ustawą elementów postanowienia dowodowego, tj. nie określało faktów podlegających stwierdzeniu w wyniku przeprowadzenia poszczególnych dowodów z dokumentów, ani nie zawierało oznaczenia środków dowodowych.

Przeprowadzenie dowodu bez wydania postanowienia przewidzianego w art. 236 k.p.c. nie jest z reguły uchybieniem mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, jeżeli - pomimo braku postanowienia dowodowego - okoliczności postępowania pozwalają na przyjęcie w dostatecznie pewny sposób, że zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy będący podstawą merytorycznego orzekania podlegał regułom kontradyktoryjności procesu. Wbrew też zarzutowi, z uzasadnienia zaskarżonego wyroku jasno wynika, na podstawie których dowodów, Sąd ustalił określone okoliczności faktyczne.

Jest to więc co prawda , uchybienie procesowe ale nie mające wpływu na wynik sprawy .

Nie zasługiwał na uwzględnienie również zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 481 § 2 k.c. w zw. z art. 455 k.c. oraz art. 363 § 2 k.c.

Zgodnie z przyjętą w prawie cywilnym zasadą, dłużnik popada w opóźnienie, jeżeli nie spełnia świadczenia w terminie, w którym stało się ono wymagalne. Termin spełnienia świadczenia wyznacza przede wszystkim treść lub właściwość zobowiązania. Jeżeli nie można go oznaczyć według żadnego z wymienionych kryteriów, zobowiązanie ma charakter bezterminowy, a o przekształceniu go w zobowiązanie terminowe decyduje wierzyciel przez wezwanie dłużnika do wykonania. W myśl z art. 455 k.c., jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.

Nie ulega wątpliwości , że roszczenie o odszkodowanie jest zobowiązaniem o charakterze bezterminowym , a więc o przekształceniu go w zobowiązanie terminowe decyduje wierzyciel . W orzecznictwie prezentowany jest pogląd , że odsetki od zasądzonej kwoty odszkodowania należą się poszkodowanemu już od chwili zgłoszenia roszczenia o zapłatę odszkodowania. W dacie zgłoszenia roszczenia obowiązek spełnienia świadczenia odszkodowawczego zgodnie z art. 455 k.c., staje się wymagalny. Rozmiar szkody, a tym samym wysokość zgłoszonego żądania podlega weryfikacji w toku procesu, nie zmienia to jednak faktu, że chodzi o weryfikację roszczenia wymagalnego już w dacie zgłoszenia, a nie dopiero w dacie sprecyzowania kwoty i przedstawienia dowodów. Jeżeli po weryfikacji okaże się, że ustalona kwota odszkodowania nie przekracza wysokości kwoty żądanej już wcześniej, nie ma przeszkód do zasądzenia odsetek od tej wcześniejszej daty.

W niniejszej sprawie powódka pismem z dnia 29 października 2013 r wezwała pozwanego do zapłaty kwoty 130.599,00 zł w nieprzekraczalnym terminie 7 dni , co istotne podparła się w tym wezwaniu dokumentem w postaci prywatnej opinii sporządzonej przez profesjonalistę. . W dniu 8 listopada 2013 r pozwany odmówił wypłaty odszkodowanie . Prawidłowo więc Sąd przyjął iż od tego dnia pozwany pozostaje w opóźnieniu i od tej daty zasądził odsetki .

Nieuzasadniony okazał się również zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 129 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r., - Prawo Ochrony (...) [zwanej dalej: (...)] w zw. art. 361 § 1 k.c . poprzez jego błędną wykładnię polegającą na bezzasadnym przyjęciu, że odpowiedzialność odszkodowawcza przewidziana w tym przepisie obejmuje także spadek wartości nieruchomości spowodowany emisją hałasu związanego z eksploatacją portu lotniczego, nawet w sytuacji, gdy emisja ta, w co najmniej tej samej intensywności, miała miejsce przed wprowadzeniem (...),

W art. 129 - 136 u.p.o.ś. ustawodawca uregulował samodzielne podstawy odpowiedzialności odszkodowawczej związanej z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości oraz z utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania, opierając się na założeniu, że ryzyko szkód związanych z działalnością uciążliwą dla otoczenia powinien ponosić podmiot, który tę działalność podejmuje dla własnej korzyści (cuius damnum eius periculum). Przesłankami tej odpowiedzialności są: wejście w życie rozporządzenia lub aktu prawa miejscowego powodującego ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, szkoda poniesiona przez właściciela nieruchomości, jej użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości i związek przyczynowy między wprowadzonym ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości a szkodą.

Z art. 129 ust. 2 u.p.o.ś. wynika, iż szkodą jest także zmniejszenie wartości nieruchomości, co koresponduje z pojęciem straty w rozumieniu art. 361 § 2 k.c., przez którą rozumie się między innymi zmniejszenie aktywów. Obniżenie wartości nieruchomości stanowi przy tym wymierną stratę, niezależnie od tego czy właściciel ją zbył, czy też nie zamierza podjąć w tym kierunku żadnych działań, nieruchomość jest bowiem dobrem o charakterze inwestycyjnym.

Według art. 129 ust 2 u.p.o.ś. właściciel może żądać odszkodowania za poniesioną szkodę (w tym zmniejszenie wartości nieruchomości) „w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości", przy czym ograniczeniem tym jest także ustanowienie obszaru ograniczonego użytkowania.

W związku z ustanowieniem obszaru ograniczonego użytkowania pozostaje nie tylko obniżenie wartości nieruchomości, będące następstwem ograniczeń przewidzianych bezpośrednio w treści rozporządzenia o utworzeniu obszaru (zwłaszcza dotyczących ograniczeń zabudowy), lecz także obniżenie wartości nieruchomości wynikające z tego, że wskutek wejścia w życie rozporządzenia dochodzi do zawężenia granic własności (art. 140 k.c. w zw. z art. 144 k.c.) i tym samym ścieśnienia wyłącznego władztwa właściciela względem nieruchomości położonej na obszarze ograniczonego użytkowania.

Należy podkreślić, że powodowie, którzy przed wejściem w życie rozporządzenia mogli żądać zaniechania immisji przekraczającej standard ochrony środowiska, zostali w wyniku ustanowienia obszaru możliwości takiej pozbawieni.

O ile bowiem właściciel przed wejściem w życie rozporządzenia mógł żądać zaniechania immisji (hałasu) przekraczającej standard ochrony środowiska, o tyle w wyniku ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania możliwości takiej został pozbawiony. Inaczej mówiąc, szkodą podlegającą naprawieniu na podstawie art. 129 ust. 2 u.p.o.ś., jest także obniżenie wartości nieruchomości wynikające z faktu, iż właściciel nieruchomości będzie musiał znosić dopuszczalne na tym obszarze immisje (np. hałas). Nie jest uprawniona dostrzegalna w piśmiennictwie i orzecznictwie tendencja do wąskiego ujmowania odpowiedzialności odszkodowawczej z art. 129 ust. 2 u.p.o.ś. ( por. uzasadnienia orzeczeń Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2009 r., II CSK 546/08, z dnia 6 maja 2010 r., II CSK 602/09, z dnia 25 maja 2012 r., I CSK 509/11, OSNC 2013, nr 2, poz. 26, z dnia 24 lutego 2010 r., III CZP 128/09, z dnia 21 sierpnia 2013 r. II CSK 578/12).

Konkludując należy stwierdzić iż w niniejszej sprawie zaktualizowały się przesłanki uzasadniające odpowiedzialność odszkodowawczą pozwanego, a które bezspornie potwierdzają wystąpienie adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy ustanowieniem (...) a szkodą powódki powstałą w związku z zalegalizowaniem stanu występowania na tym obszarze immisji w postaci ponadnormatywnego hałasu i ograniczeniem na tej podstawie jej prawa własności.

Również prawidłowo Sąd I Instancji uznał , że koszt prywatnej opinii pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym ze szkodą .

W orzecznictwie przyjmuje się , że dokonana przed wszczęciem postępowania sądowego i poza zabezpieczeniem dowodów ekspertyza może być istotną przesłanką zasądzenia odszkodowania. W takim wypadku, koszt ekspertyzy stanowi szkodę ulegającą naprawieniu. Sąd rozstrzygający niniejszą sprawę w pełni ten pogląd podziela i uznaje, iż koszt ten mieści się w ramach odszkodowania należnego powódce tytułem naprawienia szkody - pokrycia poniesionej straty, o czym mowa w art. 361 § k.c.

O istnieniu takiego związku przyczynowo-skutkowego decydują konkretne okoliczności, tj. ustalony stan faktyczny. (Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2004 r., III CZP 24/04 )

Koszty poniesione przez poszkodowanego tytułem sporządzenia prywatnej opinii są zasadne w sytuacji, gdy do ustalenia wysokości szkody niezbędne są wiadomości specjalne których powódka nie posiada.. Taka też sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Powódka nie posiadała fachowej wiedzy, aby stwierdzić , czy , a jeżeli tak to w jakiej wysokości poniosła szkodę w związku z utratą wartości nieruchomości z uwagi na utworzenie strefy .

Ustalenie tej okoliczności niewątpliwie wymagało wiedzy specjalistycznej jej działanie było racjonalne i mogło się przyczynić do tańszego i szybszego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz jej załatwienia poza salą sądową. Przedstawienie pozwanemu opinii sporządzonej przez podmiot trzeci w której wskazana została wysokość szkody mogła doprowadzić do sytuacji , że pozwany uznał by chociaż częściowo swoją odpowiedzialność , a okoliczność że tak się nie stało nie przeczy przydatności tej opinii.

Reasumując należy stwierdzić, iż strona powodowa poniosła również szkodę polegającą na konieczności poniesienia wydatków na prywatną ekspertyzę w postępowaniu przedsądowym i pozostawała ona w normalnym związku przyczynowym ze szkodą. ( art. 129 ust. 2 ustawy w zw. z art. 361 k.c. ).

Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. apelację jako nieuzasadnioną oddalił .

O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 2 ust. 6 w zw. z § 10 pkt. 1 ust.2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz.U. z 2015 r poz.1804 )

Jan Futro Małgorzata Mazurkiewicz-Talaga Ryszard Marchwicki