Wyrok z 11 grudnia 2025, sygn. I AGa 54/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 grudnia 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu I Wydział Cywilny i Własności Intelektualnej

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Bogdan Wysocki

Protokolant: st.sekr.sąd. Katarzyna Kaczmarek

po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2025 r. w Poznaniu

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) sp. z o.o. w B.

przeciwko Przedsiębiorstwo (...) SA w M.

o zaniechanie naruszania praw autorskich

na skutek apelacji powoda

od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach

z dnia 20 grudnia 2023 r. sygn. akt XXIV GW 304/22

1.  oddala apelację;

2.  zasądza od powoda na rzecz pozwanego tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym kwotę 3.240 zł (trzy tysiące dwieście czterdzieści złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego postanowienia do dnia zapłaty.

O. J.

UZASADNIENIE

Powódka (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. wniosła o:

1.  nakazanie pozwanej działającej pod firmą (...) spółka Akcyjna w M. zaniechania naruszania autorskich praw majątkowych do dokumentacji technicznej chwytaka dwułupinowego czterolinowego (...) względnie (...)polegającego na bezprawnym korzystaniu z tej dokumentacji w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz w celu osiągnięcia korzyści majątkowych (poprzez nakazanie pozwanej zaniechania działań polegających na posługiwaniu się i korzystaniu z tej dokumentacji na cele związane z działalnością gospodarczą prowadzoną przez pozwaną spółkę, a w szczególności nakazanie pozwanej zaniechania naruszania autorskich praw majątkowych do powyższej dokumentacji poprzez zakazanie pozwanej spółce wytwarzania (produkcji) i sprzedaży wspomnianego chwytaka w oparciu o powyższą dokumentację techniczną objętą niniejszym postępowaniem sądowym (zgodnie z art. 79 ust. 1 pkt 1) ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych);

2.  zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kwoty 15.000,00 zł (słownie: piętnaście tysięcy złotych 00/100), wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w zapłacie liczonymi od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty, tytułem naprawienia szkody za naruszenie autorskich praw majątkowych do utworu w postaci dokumentacji technicznej określonej w punkcie 1 żądania pozwu, odpowiadającej dwukrotności stosownego wynagrodzenia za udzielenie przez uprawnionego (powódkę) zgody na korzystanie przez pozwaną z utworu (art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych);

3.  zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych lub według złożonego przez powódkę spisu kosztów.

Pozwana Przedsiębiorstwo (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w M. wniosła o:

1.  oddalenie powództwa w całości;

2.  zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego wg norm przepisanych oraz kwoty 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2023 r. Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił powództwo oraz zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 3.617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Podstawą takiego rozstrzygnięcia stały się następujące ustalenia faktyczne oraz poczynione na ich bazie rozważania prawne:

Powódka (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. począwszy od dnia 24 maja 2004 r. prowadzi działalność gospodarczą w przeważającej części w zakresie produkcji urządzeń dźwigowych i chwytaków (dane o powódce w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego — fakty, o których informacja jest powszechnie dostępna w rozumieniu art. 228 2 k.p.c.).

W dniu 6 lipca 2016 r. powódka zawarła umowę z Syndykiem masy upadłości Ośrodka (...) w upadłości likwidacyjnej. Na mocy tej umowy Syndyk przeniósł na powódkę ogół autorskich praw majątkowych względem dokumentacji technicznych znajdujących się w siedzibie Ośrodka (...) w upadłości likwidacyjnej (§ 2 ust. 1 zd. 1 i 1 ust. 1 i 2 umowy). Przeniesienie obejmowało pola eksploatacji m. in. w zakresie wytwarzania określoną techniką egzemplarzy utworów (§ 2 ust. 1 pkt a umowy).

Syndyk przekazał powódce egzemplarze ogółu dokumentacji, do której majątkowe prawa autorskie przysługują Ośrodkowi (...) w O. w upadłości likwidacyjnej. Powódka potwierdziła odbiór dokumentacji i nie wniosła uwag co do jej stanu faktycznego i prawnego.

Ośrodek (...) w O. powstał w dniu 15 września 1948 r. będąc wówczas przedsiębiorstwem państwowym o nazwie (...) Biuro (...) w O.. W dniu I stycznia 1973 r. został przekształcony w Ośrodek (...) tracąc jednocześnie status przedsiębiorstwa państwowego. Z dniem 3 marca 2003 r. uzyskał nazwę Ośrodek (...) w O.. W dniu 6 maja 2014 r. ogłoszono jego upadłość. Przestał istnieć w dniu 28 sierpnia 2017 r.

.

Najpóźniej w roku 1969 w Centralnym Biurze (...) w O. powstał projekt chwytaka czteroliniowego dwułupinowego (...). W roku 1972 powstał z kolei projekt chwytaka czteroliniowego dwułupinowego (...). Powyższe projekty zostały ujęte w wieloelementowej i obszernej dokumentacji technicznej mającej postać rysunków technicznych, schematów i rzutów chwytaków wraz z opisanymi parametrami technicznymi poszczególnych ich części. Dokumentacja zawiera typowe ukazanie działania i właściwości oraz parametrów chwytaków będących przedmiotem projektów. Do dokumentacji załączony jest szczegółowy opis działania całości konstrukcji oraz poszczególnych jej elementów. Jako projektant na wszystkich kartach projektu wskazany jest inż. J.. Na kartach prezentujących poszczególne elementy chwytaka, jako pracownicy wykonujący prace rysunkowe i kreślarskie wskazani są C. I., L. Z., S. F., B. B., A. Ś., E. Z., F. X., I. V., C. F. i K. V. (dokumentacja techniczna chwytaków czteroliniowych dwułupinowych (...)i (...) wraz z opisem — k. 243-298, Wiadomości Urzędu Patentowego (...)nr (...) maj-czerwiec 1971 - k. 326-327).

Wskazane powyżej chwytaki cechowało nowatorskie rozwiązanie w postaci takiego skonstruowania głowicy, że można było ją przestawić w sposób umożliwiający jej pracę podłużnie i poprzecznie. Projektantem całości konstrukcji chwytaków był inż. X. J.. Wyłącznie on pracował nad projektem. Nazwiska innych pracowników ukazane są w dokumentacji z uwagi na wykonanie przez nich prac rysunkowych i kreślarskich przy jej tworzeniu.

X. J. pracował w Ośrodku (...) w O. w latach (...). Przez cały okres zatrudnienia jego stanowiskiem był: specjalista konstruktor. Do jego obowiązków należało m.

in. opracowywanie konstrukcji maszyn i urządzeń rozwojowych i współpraca z inwestorem w zakresie prowadzenia nadzoru autorskiego przy montażu maszyn i urządzeń.

C. I., L. Z., S. F., B. B., A. Ś.,

E. Z., F. X., I. V., C. F. i K. V. w okresie lat 70-tych XX wieku zatrudnieni byli w Ośrodku (...) w O. na mocy umów o pracę.

Zaprojektowany przez X. J. chwytak został zarejestrowany jako wzór użytkowy nr (...) w roku 1971. Istotą jego nowości było wyodrębnienie mechanizmu zamykania (wielokrążka), składającego się z górnego i dolnego zblocza mocowanych do konstrukcji wsporczej głowicy i trawersy za pomocą śrub w dwu różnych układach bądź poprzecznym, bądź podłużnym.

Pozwana PRZEDSIĘBIORSTWO (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w M. począwszy od dnia 19 maja 2001 r. prowadzi działalność gospodarczą w przeważającej części w zakresie produkcji konstrukcji metalowych i ich części oraz sprzedaży hurtowej wyrobów metalowych oraz sprzętu i dodatkowego wyposażenia hydraulicznego i grzejnego (dane o pozwanej w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego — fakty, o których informacja jest powszechnie dostępna w rozumieniu art. 228 § 2 k.p.c.).

W dniu 4 stycznia 2016 r. pozwana zawarła z (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w I. umowę zatytułowaną „umowa przeniesienia praw dokumentacji technicznej”, na mocy której wskazana powyżej spółka przeniosła na pozwaną pod tytułem darmym wszelkie prawa do dokumentacji technicznej chwytaków dwułupinowych typu (...) oraz chwytaków polipowych o poj. od 0,35-1,25 m ³.

(...) Spółka Akcyjna organizowała postępowanie przetargowe nr (...) 0 nazwie (...) — Kontynuacja postępowania nr (...) Dostawa — chwytaka dwułupinowego czterolinowego (...) Najkorzystniejszą ofertę w tym postępowaniu złożyła pozwana. Informację o wyniku postępowania opublikowano 12 sierpnia 2019 r..

Pozwana wykonała przedmiot w/w zamówienia publicznego według posiadanej dokumentacji technicznej chwytaka (...) powstałej w Oddziale Projektowym Biura Usług (...) w Ł., będącym jednostką przedsiębiorstwa państwowego „(...) w J.”. Na stronie zawierającej spis treści widnieje sformułowanie (...) L. (...)”, zaś na poszczególnych kartach dokumentacji widnieje sformułowanie „Kopiowano z dok.(...) (...) O.”. Zawartość dokumentacji zarówno w zakresie opisu, jak i kart pokrywa się z projektem chwytaka(...)Ośrodka (...) w O..

W pismach datowanych na dzień 13 sierpnia 2019 r. i na dzień 3 września 2019 r. powódka zwróciła pozwanej uwagę, że przysługują jej autorskie prawa majątkowe do dokumentacji projektowej chwytaka(...) informując ją jednocześnie, że wykonanie umowy zawartej na skutek złożenia najkorzystniejszej oferty w przetargu nr (...) stanowić będzie ich naruszenie. Następnie pismami z dnia 25 października 2019 r. i z dnia 24 stycznia 2020 r. powódka wezwała pozwaną do zaniechania naruszeń i zapłaty odszkodowania w kwocie 15 000 zł. W dniu 21 sierpnia 2019 r. pozwana stwierdziła, że zastrzeżenia co do zgodnego z prawem korzystania z dokumentacji projektowej chwytaka są bezzasadne, gdyż jej zdaniem powódce prawa autorskie majątkowe do spornej dokumentacji nie przysługują.

W świetle tak ustalonego stanu faktycznego sąd I instancji uznał powództwo za bezzasadne.

W pierwszej kolejności należało pochylić się nad podniesionym przez pozwaną zarzutem braku legitymacji procesowej czynnej powódki w niniejszym postępowaniu, albowiem jest on najdalej idący.

Legitymację czynną do wystąpienia z powództwem o naruszenie autorskich praw majątkowych ma twórca, jego następca prawny (nabywca praw autorskich majątkowych, spadkobierca) lub podmiot pierwotnie nabywający prawa autorskie (pracodawca w przypadku oprogramowania komputerowego — art. 74 ust. 3 pr.aut.), jak również licencjobiorca wyłączny (w zakresie objętym umową licencyjną), chyba że umowa licencyjna stanowi inaczej (art. 67 ust. 4 pr.aut.) P. (...) Iw:l Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz, red. D. Flisak, Warszawa 2015, art. 79, LEX; J. Błeszyński Lw:l Prawo autorskie. System Prawa Prywatnego, tom 13, red. J. Barta, Warszawa 2017, art. 79, Legalis; J. Barta, R. Markiewicz 1 M. Czajkowska-Dąbrowska, Z. Ćwiąkalski, K. Felchner, E. Traple, J. Barta, Ł. F., Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz, Warszawa 2011, art. 79, LEX).

W niniejszej sprawie sporna dokumentacja powstała najpóźniej w roku 1969. Wykonana została w głównej mierze przez X. J., a także przez C.

I., L. Z., S. F., B. B., A. Ś., E. Z., F. X., I. V., C. F. i K. V.. Wszystkie te osoby były pracownikami Ośrodka (...) w O., działającego przed rokiem 1973 pod nazwą (...) Biuro (...) w O..

W dniu 6 lipca 2016 r. powódka zawarła umowę z Syndykiem masy upadłości Ośrodka (...) w upadłości likwidacyjnej, na mocy której Syndyk przeniósł na powódkę ogół autorskich praw majątkowych względem dokumentacji technicznych znajdujących się w siedzibie Ośrodka (...) w upadłości likwidacyjnej. W tym samym dniu całość należącej do upadłego ośrodka dokumentacji technicznej została przekazana powódce.

Biorąc pod uwagę, że do powstanie dokumentacji oraz do zawarcia umowy o przeniesienie autorskich praw majątkowych doszło w czasie obowiązywania różnych ustaw należy wskazać, iż skuteczność nabycia ewentualnych praw autorskich majątkowych względem dokumentacji przez Centralne Biuro (...) w O. na skutek stworzenia jej przez pracowników winna podlegać ocenie w oparciu o obowiązującą w roku 1969 ustawę z dnia 10 lipca 1952 r. o prawie autorskim (Dz. U. z 1952 r. nr 34 poz. 234 z późn. zm., określaną dalej jako: „u.p.a.”), zaś skuteczność ich przeniesienia przez następcę prawnego (...) Biura (...) w O. na powódkę w oparciu o obowiązującą w dniu 6 lipca 2016 r. ustawę z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz. U. 2022 poz. 2509, dalej jako: „p.a.p.p.”).

Zgodnie z art. 12 § 1 u.p.a. prawo autorskie do:

1)  wzoru artystycznego dla przemysłu,

2)  projektu, planu, rysunku technicznego albo architektonicznego, przeznaczonego dla przemysłu lub budownictwa,

3)  utworu przeznaczonego do reklamy lub propagandy w dziedzinie gospodarczej służy tej jednostce gospodarki uspołecznionej, której pracownik wykonał utwór na podstawie stosunku służbowego albo umowy o pracę lub na której zamówienie utwór wykonano; jednakże twórca zachowuje wyłączne prawo do ochrony autorskich dóbr osobistych.

Według art. 33 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. — Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16 poz. 93) w brzemieniu w roku 1969 osobami prawnymi są następujące jednostki gospodarki uspołecznionej :

1)  Skarb Państwa,

2)  przedsiębiorstwa państwowe i ich zjednoczenia oraz banki państwowe,

3)  inne państwowe jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną,

4)  spółdzielnie i ich związki, 5) kółka rolnicze i ich związki, 6) inne organizacje społeczne ludu pracującego, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną.

W oparciu o powyższe należy stwierdzić, że ewentualne prawa autorskie majątkowe do dokumentacji projektowych chwytaków (...) z racji że stanowią projekty i rysunki techniczne przeznaczone do wykorzystania w przemyśle, w momencie ich powstania przechodzą na jednostkę gospodarki uspołecznionej, której pracownikami byli ich twórcy.

Twórcami tychże projektów są X. J., C. I., L. Z., S. F., B. B., A. Ś., E. Z., F. X., I.

V., C. F. i K. V., którzy byli pracownikami (...) Biura (...) w O.. Podmiot ten, jak wskazuje zarządzenie Nr (...)/(...) Ministra Przemysłu Ciężkiego z dnia 27 grudnia 1972 r., do dnia 1 stycznia 1973 r. był przedsiębiorstwem państwowym. W związku z czym, w świetle art. 33 1 pkt 2 k.c. w brzmieniu obowiązującym w roku 1969, do tego dnia był jednostką gospodarki uspołecznionej. Należy więc przyjąć, że prawa autorskie majątkowe względem powyższych projektów przeszły w momencie ich powstania na (...) Biuro (...) w O.. Tym samym w dniu zawarcia umowy o przeniesienie autorskich praw majątkowych z dnia 6 lipca 2016 r. przysługiwały one następcy prawnemu tego podmiotu w postaci Syndyka masy upadłości Ośrodka (...) w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w O..

Zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 1 p.a.p.p. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej autorskie prawa majątkowe mogą przejść na inne osoby w drodze dziedziczenia lub na podstawie umowy. Po myśli art. 53 p.a.p.p. umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych wymaga zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności.

Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych nie definiuje umowy zobowiązującej do przeniesienia autorskich praw majątkowych. Katalog jej postanowień należy więc ustalić pośrednio opierając się na analizie poszczególnych przepisów rozdziału 5 p.a.p.p. Jak wskazuje doktryna do przedmiotowo istotnych postanowień umowy zobowiązującej do przeniesienia autorskich praw majątkowych należą:

1.  oznaczenie utworu będącego źródłem przenoszonych praw;

2.  oznaczenie przedmiotu świadczenia zbywcy, a zatem przynajmniej jednego pola eksploatacji;

3.  zobowiązanie twórcy, względnie innego podmiotu, do przeniesienia na rzecz nabywcy autorskich uprawnień majątkowych;

4.  zobowiązanie zbywcy do zapłaty wynagrodzenia w zamian za przeniesienie praw na poszczególnych polach eksploatacji lub porozumienie co do nieodpłatności rozporządzenia.

Wskazuje się przy tym, że oznaczenie utworu może mieć charakter rodzajowy tj. posłużenie się opisem pozwalającym na skonkretyzowanie utworu w przyszłości (B. Giesen Iw: I Komentarz do ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych Iw:J Ustawy autorskie. Komentarze. Tom I, red. R. Markiewicz, Warszawa 2021, art. 41.).

Przekładając powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że zawarta w dniu 6 lipca 2016 r. umowa spełnia wszystkie wskazane powyżej warunki.

Zauważyć bowiem należy, że zawiera ona oświadczenie woli uprawnionego o przeniesieniu praw autorskich majątkowych do określonych rodzajowo utworów tj. dokumentacji technicznych znajdujących się w posiadaniu uprawnionego. Jednocześnie możliwe jest skonkretyzowanie tych utworów w przyszłości poprzez dokonanie przeglądu stanu posiadania uprawnionego pod kątem egzemplarzy tych utworów. Skoro zaś powódce w dniu zawarcia umowy przekazano całość dokumentacji technicznych należących do syndyka oraz powódka uzyskała dokumentacje projektowe chwytaków (...)o czym świadczy przedłożenie ich do akt sprawy, to tym samym należy stwierdzić, że znajdowały się one w posiadaniu syndyka, w związku z czym objęte były umową z dnia 6 lipca 2016 r.

Ponadto umowa ta zawierała wskazanie pól eksploatacji, w zakresie których nastąpiło przeniesienie, oraz określenie wysokości wynagrodzenia. Została również sporządzona w formie pisemnej. Stąd też brak było podstaw do uznania jej za nieważną, ani przyjęcia, że swoim zakresem nie obejmowała dokumentacji projektowych chwytaków (...)

(...)

Dlatego też Sąd przyjął, że powódce przysługują ewentualne prawa autorskie majątkowe do spornych dokumentacji i co za tym idzie jest ona czynnie legitymowana do wystąpienia z powództwem w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. I ust. 1 p.a.p.p. przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór).

Dla zakwalifikowania danego dobra niematerialnego jako przedmiotu prawa autorskiego należy wykazać, że jest po pierwsze — rezultatem pracy człowieka, po drugie — przejawem działalności twórczej jako uzewnętrznionego rezultatu procesu intelektualnego, po trzecie — ma indywidualny charakter, po czwarte — jest ustalony. Poprzez ustalenie utworu rozumie się przy tym nie utrwalenie poprzez nadanie postaci materialnej, tylko uzewnętrznienie umożliwiające jego identyfikację oraz poznanie przez inne jak autor osoby. Utwory spełniające te cechy podlegają ochronie niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. Nieistotne są także zamiar ich stworzenia, przeznaczenie oraz ewentualna użyteczność (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2020 r., sygn. akt I CSK 513/18, LEX nr 3044356).

Za przedmiot prawa autorskiego uznaje się tylko taki przejaw ludzkiej aktywności, który choćby w minimalnym stopniu odróżnia się od innych rezultatów takiego samego działania. Przedmiot zatem praw autorskich posiada cechę nowości (oryginalności), której stopień nie ma zasadniczego znaczenia. Warunkiem uznania określonego rezultatu za utwór w ujęciu cytowanego powyżej przepisu jest samodzielne stworzenie przez jego twórcę oznaczonego bytu niematerialnego utrwalonego w dowolny sposób. Jednocześnie wypada zaznaczyć, że nie każdy przejaw działalności twórczej może być uznany za utwór, a jedynie tylko taki przejaw, który posiada cechę go indywidualizującą. Indywidualny charakter utworu występuje, gdy jest w nim odciśnięte osobiste piętno twórcy, w taki sposób, że jest on niepowtarzalny. Innymi słowy utwór cechuje się indywidualnym charakterem jedynie wtedy, kiedy wyróżnia się od innych takich samych przejawów działalności twórczej, w sposób świadczący o jego swoistości, w taki sposób, że nie posiada on swojego odpowiednika w przeszłości i równocześnie znikome jest prawdopodobieństwo stworzenia takiego samego dzieła w przyszłości (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 16 grudnia 2020 r., sygn. akt V AGa 652/18, A., wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2022 r., V ACa 519/21, LEX nr 3450528).

Twórczość jest zawsze przejawem indywidualnego ujęcia i w następstwie tego prowadzi do powstania rezultatu niepowtarzalnego i to bez względu na to, jaki jest rozmiar oryginalności rezultatu oraz jaka jest jego użyteczność lub wartość. Nie są natomiast przejawem indywidualnego ujęcia rozwiązania rutynowe, stosowane w podobnych sytuacjach, w szczególności wynikające z przyjętych w danej sytuacji reguł, podporządkowania oryginalnej koncepcji całości (J. Barta, Ł. F., 1.3. Problemy praktyczne dotyczące hvalifikacji wytworu intelektualnego jako utworu U.: j K. O., Ł. F., Prawo autorskie i prawa pokrewne, J. 2017.).

Jednocześnie należy podkreślić, że wykreowanie utworu jest rezultatem jedynie takiego procesu intelektualnego, który jest subiektywnie nowy dla samego twórcy. Proces twórczy powinien być wynikiem samodzielnego wysiłku umysłowego człowieka, brać początek w umyśle twórcy, zaś rezultat działalności twórczej powinien być dla niego poprzednio nieznany (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 27 czerwca 2017 r., I ACa 1298/16, LEX nr 2672999). Także na gruncie prawa unijnego, na potrzeby dokonania prounijnej wykładni prawa krajowego, wskazuje się, że cechą konstytuującą określone działanie jako twórcze jest fakt wykreowania nowego wytworu intelektu w warunkach swobody wyboru co do formy dzieła, co też zachodzi w sytuacji samodzielnego kształtowania przez twórcę formy w drodze własnych wyborów (B. M., Prounijna wykładnia przesłanki lwórczości i indywidualności umoru, (...). (...) 2022, nr 3, s. 18-45.).

W kontekście dokumentacji technicznej należy zauważyć, że ochronie prawnoautorskiej nie podlega rozwiązanie techniczne zastosowane w projekcie i przedstawione w dokumentacji. Ochrona prawnoautorska może jednak objąć tzw. dzieła techniczne, jeżeli konkretna dokumentacja zawiera cechy wyróżniające i zawiera — uzyskane przy wykorzystaniu swobody twórczej swoiste cechy dzięki indywidualnemu wkładowi pracy autora (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2014 r., V CSK 180/13, Legalis).

Wskazuje się przy tym, że nie jest utworem prawa autorskiego opracowanie stanowiące jedynie zastosowanie nawet wysokospecjalistycznej wiedzy technicznej, jeżeli jego treść jest z góry zdeterminowana obiektywnymi warunkami i wymaganiami technicznymi oraz charakterem rozwiązywanego zadania technicznego (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 9 listopada 2006 r., I ACa 490/06, LEX nr 298567).

Doktryna wskazuje ponadto, że jeśli intelektualna twórczość przedstawiona w dokumentacji technicznej dotyczy wyłącznie innowacyjnego przedmiotu technicznego, to samej dokumentacji nie możemy przyznać ochrony prawnoautorskiej. Rysunki techniczne, tak jak w przypadku słownego opisu rozwiązania technicznego, mogą być przedmiotem ochrony prawnoautorskiej, gdy wykazują oryginalność w sposobie prezentacji, a zatem gdy ich celem nie jest wyłącznie podanie cech technicznych, ale także odpowiedni sposób wyrażenia (E. (...), Prawnoautorska ochrona projektów technicznych, (...) 2012, nr 2, s.

25-38).

Przekładając powyższe na grunt niniejszej sprawy należy w pierwszej kolejności podkreślić, że za utwór nie może zostać uznane samo zawarte w dokumentacji rozwiązanie techniczne w postaci nowatorskiej konstrukcji chwytaków (...) przejawiające się takim skonstruowaniem głowicy, że można było ją przestawić w sposób umożliwiający jej pracę podłużnie i poprzecznie oraz wyodrębnienia mechanizmu zamykania, składającego się z górnego i dolnego zblocza mocowanych do konstrukcji wsporczej głowicy i trawersy za pomocą śrub w dwu różnych układach bądź poprzecznym, bądź podłużnym. Ocenie przez pryzmat przesłanek z art. 1 ust. 1 podlegała zatem dokumentacja zawierająca przedstawienie i opis działania chwytaków (...)

Przedstawiona przez powódkę dokumentacja, w ocenie Sądu, nie stanowi utworu.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że dokumentacje projektowe chwytaków (...) stanowią dzieło ludzi tj. X. J., a także przez C. I., L. Z., S. F., B. B., A. Ś., E. Z., F. X., I. V., C. F. i K. V.. Zostały również ustalone w postaci papierowej.

Należy wskazać, że wskazane dokumentacje mają postać rysunków technicznych, schematów i rzutów chwytaków wraz z opisanymi parametrami technicznymi poszczególnych ich części. Dokumentacje zawierają typowe ukazanie działania i właściwości oraz parametrów chwytaków będących przedmiotem projektów. Do dokumentacji załączony jest szczegółowy opis działania całości konstrukcji oraz poszczególnych jej elementów. Treść dokumentacji nie odbiega zatem od typowych rozwiązań stosowanych w innych dziełach w postaci dokumentacji działania maszyn pod kątem technicznym. Sporne dokumentacje jedynie ukazują działanie chwytaków (...) oraz instruują, w jaki sposób należy z nich korzystać. Ich treść jest zatem determinowana działaniem wskazanych urządzeń, zaś ich przedstawienie nie odbiega od reguł właściwych konstruowaniu opisów i rysunków technicznych. Nie cechuje ich zatem indywidualne ujęcie. Co więcej, stanowią one jedynie przejaw zastosowania umiejętności i wiedzy technicznej względem działania chwytaków zawierając jedynie ich rysunki i specjalistyczny opis działania oraz wskazanie parametrów nie posiadając żadnych dodatkowych elementów. Uzasadnia to stwierdzenie, że każda osoba posiadająca wiedzę techniczną i umiejętności sporządzania rysunków byłaby w stanie stworzyć podobne dokumentacje. Całość powyższej argumentacji pozwala na uznanie, że dokumentacji chwytaków (...) nie cechuje indywidualny charakter.

Ponadto sporne dokumentacje nie zawierają elementów o charakterze twórczym.

Należy bowiem zauważyć, że poza szczegółowym i specjalistycznym opisem technicznym działania chwytaków oraz wskazaniem rysunków poszczególnych ich elementów oraz przytoczeniem parametrów i instrukcji używania nie zawierają żadnych innych składników. Stanowią jedynie zaadaptowanie wiedzy technicznej i umiejętności rysowniczych względem projektów chwytaków będących ich przedmiotem. Tym samym powyższe dokumentacje stanowią jedynie typowe podanie cech technicznych maszyn, którego nie cechuje unikalny sposób wyrażenia i oryginalne prezentacja. W związku z tym Sąd uznał, że nie stanowią one przejawu działalności twórczej.

W oparciu o powyższe należy wskazać, iż z racji niespełnienia przez dokumentacje techniczne chwytaków (...) cech twórczości oraz indywidualnego charakteru nie stanowią one utworów w rozumieniu art. 1 ust. I p.a.p.p.

W tym miejscu należy wskazać, że przedmiotowe dokumentacje nie mogłyby zostać uznane za utwory również na mocy unormowań obowiązuj ących w momencie ich powstania.

Zgodnie bowiem z art. 1 1 u.p.a. każdy utwór literacki, naukowy i artystyczny, ustalony w jakiejkolwiek postaci, jest przedmiotem prawa autorskiego. Po myśli art. 4 u.p.k. przedmiotem prawa autorskiego są nie tylko utwory ostatecznie wykonane, lecz także ich plany, zarysy, szkice, rysunki, modele i projekty. Według natomiast art. 5 pkt 4 u.p.k. nie stanowi przedmiotu prawa autorskiego przeniesienie na inną technikę artystyczną wzoru, przeznaczonego dla przemysłu, jeżeli przeniesienie stanowi zwykłą czynność przygotowawczą do produkcji przemysłowej, dla której wzór jest przeznaczony.

W oparciu o powyższe można stwierdzić, że w poprzednim stanie prawnym katalog przedmiotów prawa autorskiego był węższy niż pod rządami obecnie obowiązującej ustawy z 1994 r. Ustawa z roku 1952 ograniczała bowiem krąg utworów jedynie do takich o charakterze literackim, naukowym i artystycznym. W związku z tym nie sposób uznać, aby w poprzednim stanie prawnym za utwór można było uznać tzw. dzieła techniczne, albowiem nie przynależą one do grona utworów literackich, naukowych i artystycznych.

Ponadto wypracowane na gruncie uchylonej ustawy orzecznictwo wskazywało, że treść art. 1§ 1 ustawy o Prawie autorskim, a zwłaszcza semantyczna wykładnia słowa "utwór” prowadzi do wniosku, że przedmiotem prawa autorskiego jest każde opracowanie literackie, w którym przejawia się twórcza praca autora, a więc gdy dzięki jego pomysłowi i indywidualnemu ujęciu dzieło uzyskało oryginalną postać (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 1965 r., I CR 39/65, LEX nr 63398). Tym samym także wówczas dokumentacja techniczna chwytaków o cechach już powyżej wskazanych nie stanowiłaby utworu z uwagi na brak cech twórczych i oryginalnej postaci.

Ponadto art. art. 5 pkt 4 u.p.k. wykluczał możliwość uznania za utwór przeniesienia na inną technikę artystyczną wzoru, przeznaczonego dla przemysłu, jeżeli przeniesienie stanowi zwykłą czynność przygotowawczą do produkcji przemysłowej, dla której wzór jest przeznaczony. Sytuacja wskazana w w/w przepisie znajduje odzwierciedlenie w dokumentacjach technicznych chwytaków (...). Należy bowiem zauważyć, że zawierają one techniczne opracowanie i opis działania chwytaków oraz wskazanie ich zewnętrznej postaci (wyglądu), stąd też można uznać je także z wzór. Ponadto powstały one w celu wykorzystania projektu w nich zawartego w produkcji i wykorzystania chwytaków w działalności zakładów przemysłowych, co też pozwala na przyjęcie, że stworzenie i następnie kopiowanie tych dokumentacji stanowiło czynność przygotowawczą do produkcji przemysłowej, dla której przeznaczony był projekt chwytaków zarówno w zakresie ich technicznego działania, jak i zewnętrznej postaci.

Stąd nawet gdyby przyjąć, że sporne dokumentacje stanowią oryginalne i twórcze dzieło literackie, to i tak nie można by uznać ich za przedmiot prawa autorskiego ze względu na zrealizowanie przesłanek dzieł wyłączonych spod ochrony prawnoautorskiej.

Tytułem podsumowania należy wskazać, że sporne dokumentacje nie podlegają ochronie prawnoautorskiej zarówno na gruncie p.a.p.p., jak i u.p.a. Tym samym roszczenia powódki okazały się bezzasadne, w konsekwencji czego powództwo podlegało oddaleniu w całości.

O kosztach orzeczono zgodnie z art. 98 k.p.c., który stanowi, że strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Na koszty postępowania obciążające powódkę w całości złożyły się kwoty 3.600 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego zgodnie z S 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) oraz kwota 17,00 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa zgodnie art. I ust. I pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2111).

Wyrok ten zaskarżył w całości powód, zarzucając w apelacji:

1. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 235 ² §1 pkt 5 kpc w zw. z art. 299 i art. 278 kpc poprzez pominięcie przez Sąd I instancji dowodu z przesłuchania stron oraz opinii biegłego sądowego z zakresu projektowania; budowy i konstrukcji urządzeń przeznaczonych dla przemysłu poprzez uznanie, iż zmierzają one jedynie do przedłużenia postępowania podczas gdy jak wynika z pozwu są to okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i ich nieprzeprowadzenie skutkuje nierozpoznaniem istoty sprawy, ponieważ dowód z przesłuchania stron miał na celu wykazanie m.in. posiadania dokumentacji przez powódkę i objęcia tej dokumentacji technicznej umową przenoszącej autorskie prawa majątkowe, zaś przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego wykazującego posługiwanie się dokumentacją techniczną powoda przez pozwanego miało na celu wykazał istotne w sprawie okoliczności polegające na wykazaniu w jakim zakresie te dokumentacje są tożsame i podobne (z uwzględnieniem przejęcia cech twórczych) oraz czy zdaniem biegłych mogły one zostać wykonane inaczej (a więc czy w ich tworzeniu autorzy posiadali swobodę twórczą),

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

a) art. 1 ust. 1 i 2 Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2509) (dalej jako „u.p.a.p.p.”) poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że przedmiotowa dokumentacja techniczna nie posiada indywidualnego charakteru oraz nie stanowi przejawu działalności twórczej, a tym samym nie stanowi utworu w rozumieniu art. 1 ust, 1 u.p.a.p.p.,

b) art. 1 § 1 i 2 i art. 4 Ustawy z dnia 10 lipca 1952 r. o prawie autorskim (Dz. U. Nr 34, poz. 234 z późn. zm.) (dalej jako „u.p.a.”) poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że dokumentacja techniczna nie stanowiła utworu w rozumieniu Ustawy z dnia 10 lipca 1952 r. o prawie autorskim i tym samym nie podlegała ochronie w momencie, w którym powstała,

c) art. 5 pkt 4 u.p.a. poprzez jego błędną wykładnie i uznanie, że dokumentacja techniczna nie stanowi przedmiotu prawa autorskiego, ponieważ jest przeniesieniem na inną technikę artystyczną wzoru, przeznaczonego dla przemysłu i przeniesienie to stanowi zwykłą czynność przygotowawczą do produkcji przemysłowej, dla której wzór jest przeznaczony,

d) art. 124 ust. 1 pkt 2 i 3 u.p.a.p.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że dokumentacja techniczna nie stanowi utworu na podstawie ustawy z dnia 4 lutego 1994r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, bowiem nie była za utwór uważana na gruncie uchylonej ustawy o prawie autorskim z 10 lipca 1952 r.

Skarżący wniósł o:

1. zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa w całości zgodnie z żądaniami o pozwu oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, względnie

2. uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, z pozostawieniem temu sądowi rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania apelacyjnego.

Na podstawie art. 368 § 1 pkt 4 k.p.c. wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z:

- opinii biegłego sądowego z zakresu projektowania (w tym z zakresu praw własności intelektualnej związanych z projektowaniem), budowy i konstrukcji urządzeń mechanicznych ze specjalizacją urządzeń dźwignicowych, na okoliczność wykazania następujących faktów:

1)przez dokumentację techniczną chwytaków (...) (złożonych przez Powódkę wraz z pozwem) przejawu działalności twórczej oraz posiadanie przez tę dokumentację cech oryginalności i indywidualności, co w konsekwencji powoduje, że dokumentacja ta stanowi utwór w rozumieniu art. 1 ust. 1 Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a ponadto

2) występowania podobieństw i różnic w dokumentacji technicznej chwytaków (...)(złożonych przez Powódkę wraz z pozwem) oraz dokumentacji technicznej chwytaka złożonej przez pozwaną do akt sądowych wraz z odpowiedzią na pozew, w tym ustalenia, czy dokumentacja Pozwanej stanowi tą' samą dokumentację lub może stanowić powielenie względnie przerobienie/opracowanie dokumentacji technicznej chwytaka(...)sporządzonej przez (...) / (...) (poprzedników prawnych powódki) między innymi w rozumieniu art. 2 ustawy Z dnia 04.02.1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, ze szczególnym uwzględnieniem podobieństw, na które strona powodowa wskazała w piśmie z dnia 26.09.2022 r.

W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja okazała się bezzasadna.

Ustalenia faktyczne sądu I instancji nie budzą wątpliwości i w zasadzie nie są kwestionowane w apelacji w ramach podniesionego w niej zarzutu naruszenia prawa procesowego.

Nie popełnił też sąd I instancji błędu pomijając dowody z przesłuchania stron oraz z opinii biegłego na okoliczności wskazane przez powoda we wnioskach dowodowych.

Jeżeli chodzi o dowód z przesłuchania stron, to miał on wykazać, że powód był w posiadaniu dokumentacji technicznej, na którą powołuje się w pozwie i że przejął ją od Syndyka masy upadłości (...) w O..

Tymczasem okoliczność tą sąd orzekający ustalił zgodnie z twierdzeniami powoda (art. 235 ² § 1 pkt. 2 in fine kpc).

To samo dotyczy drugiej z tez dowodowych powołanego w pozwie wniosku o dowód z opinii biegłego (punkt 7 b wniosków dowodowych), a mianowicie twierdzenia, że pozwany posługiwał się tożsamą dokumentacją techniczną w swojej działalności gospodarczej (por. str. 4 – 5 pisemnego uzasadnienia wyroku).

Natomiast w drugiej tezie dowodowej wniosku o dowód z opinii biegłego (pkt. 7 a wniosków dowodowych pozwu) powód domagał się ustalenia przez biegłego wysokości wynagrodzenia, jakie należały się mu jako dysponentowi autorskich praw majątkowych do wspomnianej dokumentacji.

Tylko w takim też zakresie teza dowodowa powtórzona została w piśmie procesowym powoda z dnia 27 września 2022 r., stanowiącym replikę na odpowiedź na pozew.

Prawidłowo jednak Sąd Okręgowy uznał, że tak sformułowana teza dowodowa mogłaby mieć istotne znaczenie, gdyby ustalone wczesniej zostało, że przedmiotowa dokumentacja techniczna rzeczywiście nosiła cechy utworu w rozumieniu przepisów prawa autorskiego, czy to dawnego, czy też aktualnie obowiązującego, czego w realiach sprawy nie wykazano.

Natomiast na żadnym etapie postępowania przed sądem I instancji powód nie wnioskował o powołanie biegłego na okoliczność ustalenia, czy dokumentacja te nosiła cechy oryginalności i indywidualności, a więc mogła być uznana za utwór w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

W związku z tym wniosek dowodowy zawierający tej treści tezę dowodową (punkt. V. wniosków apelacji) należało uznać za ewidentnie spóźniony i podlegający w związku z tym pominięciu na podstawie art. 381 kpc.

Nie doszło także do naruszenia wskazywanych w apelacji przepisów prawa materialnego.

Prawidłowe jest bowiem stanowisko sądu I instancji, zgodnie z którym powód nie udowodnił (art. 6 kc), że dokumentacja, będąca przedmiotem sporu, nosi cechy utworu, czy to w rozumieniu art. 1 u.pr. aut. i pr. pokr., czy też w rozumieniu art. 1 ustawy z 1952 r. o prawie autorskim.

Z wywodów powoda można wnioskować, że przyjmuje on obowiązywanie sui generis domniemania, zgodnie z którym każda dokumentacja techniczna, odnosząca się do konkretnego przedmiotu, będącego wytworem myśli technicznej, w tym przypadku wzoru użytkowego (maszyny budowlanej), nosi cechy utworu w rozumieniu prawa autorskiego.

Tymczasem takie założenie nie tylko nie znajduje uzasadnionych podstaw prawnych, ale w istocie pozostaje w sprzeczności z istotą ochrony własności intelektualnej związanej z tego rodzaju przedmiotami.

Dokumentacja techniczna stanowi bowiem immanentną część produktu (przedmiotu) technicznego (użytkowego) i przedstawia opis budowy i funkcjonowania takiego urządzenia, wykonany przy użyciu typowych, powszechnie dostępnych narzędzi z obszaru ukształtowanej wiedzy technicznej (w tym rysunków, rzutów, tabel, obliczeń itp.).

Z natury rzeczy zatem nie może ona, co do zasady, stanowić utworu prawa autorskiego, skoro jej treść zdeterminowana jest budową i funkcjonalnością opisywanego utworu technicznego.

Tego rodzaju dokumentacja dzieli też losy samego wzoru użytkowego w zakresie jego ochrony w sferze praw własności intelektualnej, która, co do zasady odbywa się na gruncie przepisów ustawy Prawo własności przemysłowej (por. art. 94 – 100 tej ustawy) i trwa 10 lat (art. 95 ust. 3 prawa własności przemysłowej).

Nie do zaakceptowania jest zatem koncepcja forsowana przez powoda, zgodnie z którą dokumentacja techniczna produktu materialnego w postaci wzoru użytkowego miałaby podlegać w każdym przypadku samodzielnej ochronie na podstawie przepisów prawa autorskiego i to w sytuacji, gdy z istoty swojej sam tego rodzaju produkt nie może być uznany za utwór w rozumieniu art. 1 u.pr. aut. i pr. pokr. (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2012 r. w sprawie V CSK 545/11, LEX nr 1276237, zob. też: „Prawo własności przemysłowej. Komentarz pod red. P. Kostańskiego”, wyd. C.H. Beck, W-wa 2014 r. 2. wydanie, str. 20).

Z treści argumentacji prezentowanej przez stronę powodową można natomiast wnioskować, że pod pozorem ochrony prawnoautorskiej zmierza ona do zapewnienia sobie praw ochronnych do wzoru użytkowego w postaci maszyny budowlanej opisywanej jako „chwytak dwułupinowy”, które to prawa, zarówno w świetle przepisów prawa własności przemysłowej, jak i d. prawa wynalazczego dawno wygasły.

Nie można przy tym wykluczyć, że w pewnych, wyjątkowych przypadkach, sama dokumentacja techniczna może nosić cechy utworu w rozumieniu przepisu art. 1 u. pr. aut, i pr. pokr., o ile wykazane zostanie, że nosi cechy wymaganej tym przepisem działalności twórczej o indywidualnym charakterze (zob. cytowany wyżej wyrok Sądu Najwyższego w sprawie V CSK 545/11).

Mogłoby to teoretycznie polegać np. na zastosowaniu przez jej autora nowatorskich rozwiązań, wykraczających poza zwykłą potrzebę opisu budowy i funkcjonowania urządzenia technicznego, a w związku z tym mających walory naukowe, edukacyjne itp.

Niemniej, w takim przypadku ochrona na gruncie prawa autorskiego byłaby możliwa wyłącznie w aspekcie potencjalnych naruszeń tego rodzaju „twórczych” rozwiązań.

Podejmowanie w tym zakresie rozważań na gruncie rozpoznawanego sporu jest jednak niemożliwe.

Przede wszystkim bowiem powód nie wskazał, które elementy przedmiotowej dokumentacji noszą znamiona „indywidualnej twórczości”.

Gdyby nawet doszło do podniesienia jakichkolwiek twierdzeń w tym przedmiocie, to niewątpliwie musiałyby one podlegać weryfikacji przy wykorzystaniu wiedzy specjalistycznej w rozumieniu przepisu art. 278 § 1 kpc.

Tymczasem, jak już wcześniej powiedziano, powód we właściwym czasie nie podjął w tym zakresie inicjatywy dowodowej.

Niezależnie od tego, wbrew stanowisku sądu Instancji, podzielić należało zarzut pozwanego, iż w realiach sprawy powód nie wykazał, że w sposób wymagany prawem nabył hipotetyczne autorskie prawa majątkowe do omawianej dokumentacji technicznej.

Stosownie do przepisu art. 53 u. pr. aut. i pr. pokr. umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych wymaga zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności.

Niewątpliwie do istotnych przedmiotowo elementów takiej umowy (essentialia negotii), które muszą zostać wyrażone w wymaganej formie, należy wskazanie w niej utworu autorskiego, z którym wiążą się przenoszone prawa.

Tymczasem zgodzić należy się z pozwanym, że takich wymogów nie spełnia umowa zawarta przez powoda z syndykiem masy upadłości(...) (...) (...) w dniu 6 lipca 2016 r., bowiem ani w jej treści, ani w dołączonym do niej załączniku nie wymieniono dokumentacji będącej przedmiotem powództwa, w sposób pozwalający na jej indywidualizację.

Co prawda, umowa, o jakiej mowa w art. 53 u. pr. aut. i pr. pokr. może polegać, co oczywiste, interpretacji na podstawie art. 65 kc (zob. w/w wyrok Sądu Najwyższego w sprawie V CSK 545/11), niemniej proces takiej wykładni nie może prowadzić do omijania przepisów o wymaganej formie ad solemnitatem.

Niedopuszczalne zatem byłoby ustalanie wszystkich istotnych przedmiotowo elementów umowy o przeniesienie autorskich praw majątkowych wyłącznie na podstawie okoliczności leżących poza pisemną treścią umowy (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2005 r. w sprawie III CK 124/05, LEX nr (...), wraz z glosą Ś. G., (...), nr. 4 z 2006 r., str. 108 – 113), a także glosa C. T. do w/w wyroku Sądu Najwyższego w sprawie V CSK 545/11, (...), nr 11 z 2024 r., str. 130 – 136).

Odtwarzanie wspomnianych postanowień umowy nie byłoby też dopuszczalne przy pomocy dowodów z zeznań świadków lub przesłuchania stron (art. 247 kpc).

Oznacza to, że umowa, z której powód wywodził swoje prawa do dokumentacji technicznej była nieważna (art. 73 § 2 zd. 1 kc), co skutkowało brakiem po jego stronie czynnej legitymacji materialnoprawnej.

Również zatem z tej przyczyny powództwo podlegało oddaleniu a limine.

Dlatego na podstawie art. 385 kpc Sąd Apelacyjny orzekł jak w punkcie 1. sentencji wyroku.

O przysługujących stronie pozwanej kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym orzeczono w punkcie 2. wyroku na podstawie art. 98 § 1, 1 ¹ i 3 kpc oraz art. 99 kpc w zw. z art. 391 kpc, przy uwzględnieniu przepisów § 10 ust. 1 pkt 2) w zw. z § 2 pkt. 5) i § ust. 1 pkt. 2) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2023.1935).

Bogdan Wysocki

(...)

Starszy sekretarz sądowy

Z. Z.