sygn. III AUa 348/24 30 maja 2025 Sąd Apelacyjny w Szczecinie

Wyrok z 30 maja 2025, sygn. III AUa 348/24

Data orzeczenia 30 maja 2025
Sąd Sąd Apelacyjny w Szczecinie
Wydział III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Przewodniczący Sędzia Urszula Iwanowska
Tagi
#Sąd Apelacyjny w Szczecinie #III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych #wyrok

sygn. akt III AUa 348/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 maja 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:

Przewodnicząca - sędzia Urszula Iwanowska

Protokolant: st. sekr. sąd. Edyta Rakowska,

po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2025 r. na rozprawie w S.,

sprawy z odwołania (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowo-akcyjnej w (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowo-akcyjnej w S.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w S.

przy udziale R. R.

o podstawę wymiaru składek

na skutek apelacji płatników składek od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie VI Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 czerwca 2024 r., sygn. akt VI U 397/23,

I.  oddala apelacje;

II.  zasądza od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowo-akcyjnej w S. oraz od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowo-akcyjnej w S. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. kwoty po 1.350 (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym wraz z ustawowymi odsetkami należnymi za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia o kosztach, do dnia zapłaty.

sędzia Urszula Iwanowska

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 30 stycznia 2023 r., nr (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. ustalił R. R. jako pracownikowi u płatnika składek (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością s.k.a., podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne za poszczególne miesiące w okresie od stycznia 2017 r. do września 2021 r. w określonej wysokości wskazując, że w wyniku przeprowadzonego postępowania kontrolnego ustalił, iż płatnik składek (...) sp. z o.o. s.k.a. jako pracodawca, w podstawie wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i zdrowotne nie uwzględnił kwot wypłaconych ubezpieczonemu z tytułu umów cywilnoprawnych zawartych z (...) sp. z o.o. s.k.a.

Organ rentowy między innymi wskazał, że (...) sp. z o.o. s.k.a. i (...) sp. z o.o. s.k.a. należą do grupy kapitałowej spółek (...), w skład której wchodzą spółki komandytowo - akcyjne, gdzie (...) sp. z o.o. jest komplementariuszem, zaś A. G. (1) jest głównym akcjonariuszem i udziałowcem we wszystkich spółkach należących do grupy (...) i pełni w nich funkcję prokurenta samoistnego.

Organ rentowy zwrócił uwagę, iż obie spółki mają zbliżony przedmiot działalności, łączą je ścisłe powiązania osobowe - w osobie A. G. (1), A. K. pełniącej funkcję Prezesa Zarządu oraz osoby zajmującej się sprawami BHP w grupie (...). Spółki mają powiązania kapitałowe - należą do grupy (...), gdzie (...) sp. z o.o. jest komplementariuszem dla pozostałych spółek i odpowiada całym swoim majątkiem.

Miejsca pracy pracowników zatrudnionych w (...) sp. z o.o. s.k.a. oraz zleceniobiorców zatrudnionych w (...) sp. z o.o. s.k.a. mieszczą się w siedzibie spółek w S. przy ul. (...). Spółki produkcyjne z grupy (...) wzajemnie świadczą dla siebie usługi przede wszystkim ślusarsko - spawalnicze.

Wskazując na zapisy umów dotyczące wzajemnych rozliczeń między podmiotami, organ rentowy zwrócił uwagę, że pomiędzy (...) sp. z o.o. s.k.a. a (...) sp. z o.o. s.k.a. miały miejsce systematyczne przepływy finansowe za realizację wzajemnie świadczonych usług w ramach zawartej umowy o współpracy oraz sprzedaży materiałów, rozliczeń w ramach umów konsorcjum. Rozliczenia za wzajemne usługi ślusarsko - spawalnicze dokonywane były na podstawie załączanych informacji o liczbie roboczogodzin przepracowanych przez pracowników spółki dla innych spółek grupy (...). Niektóre rozliczenia dokonywane były w ramach wzajemnych kompensat.

Dalej organ rentowy wskazał, iż R. R. jest zatrudniony u płatnika składek w okresie od 10 listopada 2014 r. do nadal, jako ślusarz stolarki aluminiowej, w pełnym wymiarze czasu pracy i z tego tytułu jest zgłoszony do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Jednocześnie ubezpieczony zawarł umowę o współpracy z (...) sp. z o.o. s.k.a. od 24 listopada 2014 r. na czas nieoznaczony, której przedmiotem było wykonanie: „prac pomocniczych, prac magazynowych”. Z tytułu zawartej umowy o współpracy ubezpieczony jest zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego od 24 listopada 2014 r.

Z umowy o pracę zawartej z (...) sp. z o.o. s.k.a. oraz umowy o współpracy zawartej z (...) sp. z o.o. s.k.a., w okresie objętym kontrolą, ubezpieczony uzyskał przychód w następujących kwotach:

M-c i rok

Przychód z umowy o pracę w (...) Sp. z o.o.

S.K.A.

Przychód z umowy zlecenia w (...) Sp. z o.o.

S.K.A.

Łączny przychód

(...)

1 541,65 zł

600,00 zł

2 141,65 zł

(...)

2 000,00 zł

760,00 zł

2 760,00 zł

(...)

2 000,00 zł

760,00 zł

2 760,00 zł

(...)

2 000,00 zł

833,00 zł

2 833,00 zł

(...)

2 000,01 zł

763,00 zł

2 763,01 zł

(...)

2 000,00 zł

765,00 zł

2 765,00 zł

(...)

2 000,00 zł

760,00 zł

2 760,00 zł

(...)

2 000,00 zł

760,00 zł

2 760,00 zł

(...)

2 000,00 zł

760,00 zł

2 760,00 zł

(...)

2 000,00 zł

760,00 zł

2 760,00 zł

(...)

3 435,23 zł

760,00 zł

4195,23 zł

(...)

2 100,00 zł

676,00 zł

2 776,00 zł

(...)

1 470,00 zł

461,00 zł

1 931,00 zł

(...)

2 100,00 zł

676,00 zł

2 776,00 zł

(...)

2 100,00 zł

676,00 zł

2 776,00 zł

(...)

2 100,00 zł

676,00 zł

2 776,00 zł

(...)

2 100,00 zł

676,00 zł

2 776,00 zł

(...)

2 100,00 zł

676,00 zł

2 776,00 zł

(...)

2 100,00 zł

676,00 zł

2 776,00 zł

(...)

2 816,98 zł

1 036,00 zł

3 852,98 zł

(...)

1 800,00 zł

866,00 zł

2 666,00 zł

(...)

2 250,00 zł

710,00 zł

2 960,00 zł

(...)

2 250,00 zł

695,00 zł

2 945,00 zł

(...)

2 250,00 zł

676,00 zł

2 926,00 zł

(...)

2 750,00 zł

1 612,00 zł

4 362,00 zł

(...)

2 750,00 zł

1 743,00 zł

4 493,00 zł

(...)

2 750,00 zł

1 656,00 zł

4 406,00 zł

(...)

2 750,00 zł

1 220,00 zł

3 970,00 zł

(...)

2 750,00 zł

1 062,00 zł

3 812,00 zł

(...)

2 750,00 zł

2 172,00 zł

4 922,00 zł

(...)

3 000,00 zł

1 350,00 zł

4 350,00 zł

(...)

3 000,00 zł

2 000,00 zł

5 000,00 zł

(...)

3 000,00 zł

1 600,00 zł

4 600,00 zł

Organ rentowy zwrócił uwagę, iż (...) sp. z o.o. s.k.a. zawierała umowy zlecenia i o współpracy z pracownikami (...) sp. z o.o. s.k.a. Umowy zlecenia i o współpracy z (...) sp. z o.o. s.k.a. zawierane były w okresie trwania umowy o pracę zawartej z (...) sp. z o.o. s.k.a., a rozwiązywane z chwilą rozwiązania umowy o pracę. Zawieranie umów zleceń i o świadczenie usług pozostawało w związku czasowym z zawieranymi umowami o pracę. Umowy zlecenia zawierane przez (...) sp. z o.o. s.k.a. z pracownikami (...) sp. z o.o. s.k.a. zawierane były na czas nieokreślony z ogólnie sformułowanym przedmiotem umowy. Umowy kontynuowane były przez kilka lat, jednak nie sporządzano do nich aneksów w zakresie zmiany wynagrodzenia czy przedmiotów umów. Rozliczenia za wykonanie umów zleceń i o współpracy dokonywane były w okresach comiesięcznych, wg rachunków, które przygotowywała B. K. specjalista ds. kadr i płac zatrudniona u komplementariusza - (...) sp. z o.o.

W firmie (...) sp. z o.o. s.k.a. pracownicy byli zatrudnieni w pełnym wymiarze czasu pracy i otrzymywali wynagrodzenie zasadnicze w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, bliskie wysokości wynagrodzenia minimalnego, lub w wysokości określonej w umowie. Wytypowani do kontroli pracownicy (...) sp. z o.o. s.k.a. nie otrzymywali premii i wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych.

W (...) sp. z o.o. s.k.a. osoby wykonujące umowy o świadczenie usług zgłaszano jedynie do ubezpieczenia zdrowotnego. Wysokość przychodów z tytułu zawieranych w tej spółce umów zleceń lub o współpracy często dorównywała wysokości wynagrodzenia z umowy o pracę, a nawet je przewyższała. Prace wykonywane w ramach zawieranych umów zleceń lub o współpracy miały systematyczny charakter, trwały czasami kilka lat przez cały okres zatrudnienia na umowę o pracę w spółce należącej do grupy (...). Umowy zlecenia zawierane są na czas nieokreślony. Umowy kontynuowane były przez kilka lat, jednak nie sporządzano do nich aneksów w zakresie zmiany wynagrodzenia czy przedmiotów umów. Rozliczenia za wykonanie umów zleceń i o współpracy dokonywane były w okresach miesięcznych, wg rachunków, które przygotowywała B. K. specjalista ds. kadr i płac zatrudniona u komplementariusza - (...) sp. z o.o.

Organ rentowy zwrócił również uwagę, że w spółkach grupy (...) obowiązuje wspólny Regulamin wynagradzania, prowadzony jest również dla wszystkich spółek jeden rejestr wypadków. Poddani kontroli pracownicy w (...) sp. z o.o. nie otrzymywali wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych. Naliczaniem wypłat wszystkich osób zatrudnianych w grupie (...) na podstawie umów o pracę i zleceniobiorców zajmowała się pani B. K. zatrudniona w (...) sp. z o.o. Odpowiedzialni za dany rodzaj prac pracownicy komplementariusza zajmowali się ustalaniem wysokości wynagrodzenia zleceniobiorców. Organ rentowy wskazał również, iż umowy zlecenia były zawierane w czasie zwiększonego zapotrzebowania spowodowanego zwiększeniem portfela zamówień lub koniecznością zastąpienia pracownika z uwagi na zwolnienie lub urlop, przy czym, jak wynika z wyjaśnień A. G. (1), w znacznej większości osobami zatrudnianymi na podstawie umów cywilnoprawnych byli pracownicy innych spółek grupy (...) wynikało to ze znajomości tych pracowników oraz usprawniało to proces produkcji. Organ rentowy wskazał, iż ubezpieczeni nie orientowali się na podstawie jakiej umowy wykonują pracę oraz z czyich narzędzi korzystają, używali tej samej odzieży roboczej. Dla zleceniobiorców nie były prowadzone harmonogramy pracy. Zleceniobiorcy wykonywali zlecenia poza godzinami podstawowego czasu pracy i mogli pracować w dni wolne od pracy. Polecenia były wydawane ustnie. Pracę wykonywano na terenie spółek grupy (...). Wykonywaną pracę nadzorowały te same osoby

Zdaniem ZUS, wykorzystując wzajemne powiązania, dokonano sztucznego podziału obowiązków ubezpieczonego na dwa podmioty. Zastosowany mechanizm zatrudniania w systemie ciągłym w badanym okresie spowodował, iż powiązane ze sobą podmioty nie były ograniczone limitami dotyczącymi godzin pracy, nie wypłacały nadgodzin i nie musiały opłacać składek na ubezpieczenia społeczne od części przychodów osiąganych w ramach umów zlecenia. W ocenie organu rentowego, jedynym ekonomicznie uzasadnionym celem stosowania tego mechanizmu był zamiar uniknięcia przez podmioty opłacania składek od całości przychodu wypłaconego ubezpieczonemu i ewentualnych nadgodzin. Zawarcie dodatkowych umów zlecenia z ubezpieczonymi miało na celu w rzeczywistości umożliwienie „legalnej” wypłaty wynagrodzenia wyłączonego z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Umowa zlecenia była w zasadzie umową o nadgodziny lub pracę w weekendy. Przysporzenie korzyści pracodawcy nie może jednak odbywać się kosztem ubezpieczonych. W ocenie organu rentowego działania ww. spółek naruszają zasady współżycia społecznego, w tym zasadę równego traktowania wszystkich ubezpieczonych, zasadę solidaryzmu ubezpieczeń społecznych oraz zasadę ochrony interesów i nie pokrzywdzenia ubezpieczonych.

Podsumowując, organ stwierdził, że zawarcie z pracownikami (...) sp. z o.o. s.k.a. umów zlecenia z (...) sp. z o.o. s.k.a. zostało dokonane w celu obejścia przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w rozumieniu przepisu art. 58 § 1 Kodeksu cywilnego. W ocenie organu rzeczywistą przyczyną zawierania z ubezpieczonymi dwóch umów było formalne stworzenie dwóch tytułów ubezpieczenia i uniknięcie opłacania składek na ubezpieczenia społeczne od całości przychodu

W odwołaniu od powyższej decyzji (...) sp. z o.o. s.k.a. w S. wniosła o jej zmianę i orzeczenie, że przychody uzyskiwane przez R. R. z tytułu umowy zawartej z (...) sp. z o.o. s.k.a., nie stanowiły podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne u odwołującej oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 8 ust. 2a w związku z art. 18 ust. 1 i 1a oraz z art. 6 ust. 1 pkt 1 i art. 4 pkt 9 ustawy systemowej poprzez błędne uznanie, że praca wykonywana na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej przez ubezpieczonego z (...) sp. z o.o. s.k.a. była świadczona na rzecz odwołującej - a nie na rzecz firmy (...) sp. z o.o. s.k.a. - i w konsekwencji nieprawidłowe przypisanie odwołującej obowiązku zadeklarowania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne od przychodów uzyskiwanych z tytułu umowy cywilnoprawnej zawartej przez ubezpieczonego z (...) sp. z o.o. s.k.a., podczas gdy w stanie faktycznym występującym w sprawie prawidłowe zastosowanie tego przepisu wymagało uwzględnienia specyfiki spółek, których dotyczy skarżona decyzja w zakresie formy prawnej działalności, przedmiotu działalności oraz struktury grupy podmiotów, z którymi współpracuje odwołująca, a w szczególności statusu odwołującej jako komplementariusza w spółkach komandytowo-akcyjnych;

2. naruszenie art. 8 ust. 2a w zw. z art. 4 pkt 2 lit. a ustawy systemowej w związku z art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że art. 8 ust. 2a ustawy systemowej znajduje zastosowanie także w sytuacji, gdy:

- między odwołującą a podmiotem trzecim ( (...) sp. z o.o. s.k.a. nie istniał stosunek cywilnoprawny umożliwiający posłużenie się przez organ konstrukcją "uznania za pracownika", tj. istnienia trójkąta umów: umowy o pracę, umowy zlecenia między pracownikiem i osobą trzecią oraz umowy o podwykonawstwo między pracodawcą a zleceniodawcą, na co wskazuje zawarte w decyzji w opisie stanu faktycznego stwierdzenie, że (...) sp. z o.o. nie prowadzi działalności produkcyjnej dla podmiotów zewnętrznych, ale świadczy usługi ślusarsko - spawalnicze dla pozostałych spółek;

- jedynymi powiązaniami pomiędzy odwołującą a podmiotem trzecim ( (...) sp. z o.o. s.k.a. są powiązania wynikające z formy prowadzenia działalności przez podmioty nazywane w decyzji grupą (...), w których udział kapitałowy ma A. G. (1);

- praca wykonywana przez ubezpieczonego w ramach umowy zlecenia, nie była pracą wykonywaną na rzecz swego pracodawcy, gdyż odwołująca nie zyskiwała żadnej korzyści wynikającej z tego, że jej pracownik zawarł umowę zlecenia z (...) sp. z o.o. S.K.A.;

- (...) sp. z o.o. s.k.a. nie wynagradzała swego zleceniobiorcy ze środków pozyskanych od jego pracodawcy;

- finalnym odbiorcą pracy świadczonej przez ubezpieczonego na podstawie umowy zlecenia nie była odwołująca - która nie prowadzi działalności produkcyjnej dla podmiotów zewnętrznych - lecz (...) sp. z o.o. s.k.a. a tym samym brak jest przesłanek warunkujących zastosowanie wyjątku wprowadzonego przez ten przepis;

3. art. 58 § 1 w zw. z art. 353 1 w zw. z art. 65 § 2 k.c. poprzez błędne przyjęcie, że zawarcie z ubezpieczonym będącym pracownikiem (...) sp. z o.o. umowy zlecenia z (...) sp. z o.o. s.k.a. zostało dokonane w celu obejścia przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a rzeczywistą przyczyną zawierania z ubezpieczonymi dwóch umów było formalne stworzenie dwóch tytułów ubezpieczenia i uniknięcie opłacania składek na ubezpieczenia społeczne od całości przychodu, podczas gdy w stanie faktycznym występującym w sprawie prawidłowe zastosowanie tego przepisu wymagało uwzględnienia specyfiki spółek, których dotyczy skarżona decyzja w zakresie formy prawnej działalności, przedmiotu działalności oraz struktury grupy podmiotów, z którymi współpracuje odwołująca, a także wykazania, że strony umowy, w tym ubezpieczony, świadomie, a nie przypadkowo dokonały czynności w celu obejścia prawa;

4. art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 11 i art. 77 k.p.a. w związku z art. 123 ustawy systemowej i art. 180 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie całości stanu faktycznego sprawy, w tym nieustalenie zgodnej woli stron umowy, którą zawarł ubezpieczony oraz nieuwzględnienie specyfiki spółek, których dotyczy skarżona decyzja w zakresie formy prawnej działalności, przedmiotu działalności oraz struktury grupy podmiotów, z którymi współpracuje odwołująca, co doprowadziło do błędnego faktycznego zaklasyfikowania tej umowy jako umowy o świadczenie na rzecz osoby trzeciej, tj. odwołującej;

5. art. 2 Konstytucji przez wykładnię art. 8 ust. 2a ustawy systemowej w sposób naruszający zasadę demokratycznego państwa prawnego, w tym zasadę proporcjonalności oraz zasadę wolności gospodarczej, albowiem prezentowana przez sąd drugiej instancji (zapis oryginalny - przypis Sądu) wykładnia nakłada na płatnika składek obowiązki niemożliwe do wypełnienia w praktyce, jak i w świetle obowiązujących przepisów prawa;

6. art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przez nierówne traktowanie podmiotów wykonujących umowy cywilnoprawne oraz podmiotów, z którymi umowy te są zawierane;

7. art. 84 i art. 217 Konstytucji przez domniemywanie, na podstawie nieprecyzyjnie sformułowanego przepisu prawa, to jest art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, istnienia ciężarów publicznoprawnych w odniesieniu do płatnika składek, które nie są przewidziane w ustawie.

W uzasadnieniu odwołująca wskazała, iż poszczególne spółki są samodzielnymi podmiotami, każda ze spółek produkcyjnych grupy ma własnych wewnętrznych odbiorców i tylko dla nich realizuje usługi oraz wytwarza produkty i nie jest to inny podmiot powiązany, oraz każdy z podmiotów ma bardzo charakterystyczny dla siebie rodzaj produktu, dlatego też, jeżeli pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę w jednym podmiocie świadczy usługi na podstawie umowy zlecenie w drugim podmiocie, to pierwszy podmiot nie ma z tego żadnych korzyści, ponieważ w tym zakresie nie łączy go z drugim podmiotem żadna umowa, podmioty te nie sprzedają pomiędzy sobą żadnych wyrobów.

W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jego oddalenie w całości oraz o zasądzenie na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami zgodnie z art. 98 § 1 1 k.p.c. podtrzymując argumentację przywołaną w zaskarżonej decyzji.

Decyzją z dnia 15 lutego 2023 r. Nr (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. stwierdził, że (...) sp. z o.o. s.k.a. nie jest płatnikiem składek na ubezpieczenie zdrowotne, podstawa wymiaru składki i kwota składki na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne dla R. R. z tytułu wykonywania umowy o świadczenie usług, do której odpowiednio stosuje się przepisy o zleceniu u płatnika składek (...) sp. z o.o. s.k.a. wynosi w okresie stycznia do marca 2017 r., od maja do grudnia 2017r., od marca do kwietnia 2018 r., od czerwca do grudnia 2018 r., od lutego do marca 2019 r., w maju 2019 r., w lipcu 2019 r., od lutego do lipca 2020 r., w czerwcu 2021 r., od sierpnia do września 2021r. - 0,00 zł.

W uzasadnieniu organ rentowy między innymi powtórzył ustalenia z przeprowadzonej kontroli, a przedstawione w decyzji z dnia 30 stycznia 2023 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji (...) sp. z o.o. s.k.a. wniosła o jej zmianę i orzeczenie, że (...) sp. z o.o. s.k.a. jest płatnikiem składek na ubezpieczenie zdrowotne R. R. z tytułu wykonywania umowy o świadczenie usług, do której odpowiednio stosuje się przepisy o zleceniu u płatnika składek (...) sp. z o.o. s.k.a., a podstawa wymiaru składki i kwota składki na to ubezpieczenie we wskazanych w decyzji okresach została zasadnie określona przez odwołującą oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych zarzucając naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 8 ust. 2a w związku z art. 18 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 13 października 1998 r. poprzez błędne uznanie, że praca wykonywana na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej przez ubezpieczonego z (...) sp. z o.o. s.k.a. była świadczona nie na rzecz odwołującej - a na rzecz firmy (...) sp. z o.o. - i w konsekwencji nieprawidłowe stwierdzenie, że (...) sp. z o.o. s.k.a. nie jest płatnikiem składek na ubezpieczenie zdrowotne, a podstawa wymiaru składki i kwota składki na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne ubezpieczonego z tytułu wykonywania umowy o świadczenie usług, do której odpowiednio stosuje się przepisy o zleceniu u płatnika składek (...) sp. z o.o. s.k.a. we wskazanych w decyzji okresach wynosi 0,00 zł, podczas gdy w stanie faktycznym występującym w sprawie prawidłowe zastosowanie tego przepisu wymagało uwzględnienia specyfiki spółek, których dotyczy skarżona decyzja w zakresie formy prawnej działalności, przedmiotu działalności oraz struktury grupy podmiotów z którymi współpracuje odwołująca;

2. naruszenie art. 8 ust. 2a w zw. z art. 4 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z 79 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że (...) sp. z o.o. s.k.a. nie jest płatnikiem składek na ubezpieczenie zdrowotne, a podstawa wymiaru składki i kwota składki na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne ubezpieczonego z tytułu wykonywania umowy o świadczenie usług, do której odpowiednio stosuje się przepisy o zleceniu u płatnika składek (...) sp. z o.o. s.k.a. we wskazanych w decyzji okresach wynosi 0,00 zł, w sytuacji, gdy: między odwołującą a (...) sp. z o.o. nie istniał stosunek cywilnoprawny umożliwiający posłużenie się przez organ konstrukcją „uznania za pracownika”, tj. istnienia trójkąta umów: umowy o pracę, umowy zlecenia między pracownikiem i osobą trzecią oraz umowy o podwykonawstwo między pracodawcą a zleceniodawcą; jedynymi powiązaniami pomiędzy odwołującą a (...) sp. z o.o. są powiązania wynikające z formy prowadzenia działalności przez podmioty nazywane w decyzji grupą (...), w których udział kapitałowy ma A. G. (1); praca wykonywana przez ubezpieczonego w ramach umowy zlecenia, nie była pracą wykonywaną na rzecz swego pracodawcy, gdyż (...) sp. z o.o. nie zyskiwała żadnej korzyści wynikającej z tego, że jej pracownik zawarł umowę zlecenia z (...) sp. z o.o. s.k.a.; odwołująca nie wynagradzała swego zleceniobiorcy ze środków pozyskanych od jego pracodawcy; finalnym odbiorcą pracy świadczonej przez ubezpieczonego na podstawie umowy zlecenia nie była (...) sp. z o.o., lecz (...) sp. z o.o. s.k.a., a tym samym brak jest przesłanek warunkujących zastosowanie wyjątku wprowadzonego przez art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, a tym samym uznanie, że odwołująca nie jest płatnikiem składki zdrowotnej;

3. art. 58 § 1 w zw. z art. 353 1 w zw. z art. 65 § 2 k.c. poprzez błędne przyjęcie, że zawarcie z ubezpieczonym będącym pracownikiem (...) sp. z o.o. umowy zlecenia z (...) sp. z o.o. s.k.a. zostało dokonane w celu obejścia przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a rzeczywistą przyczyną zawierania z ubezpieczonymi dwóch umów było formalne stworzenie dwóch tytułów ubezpieczenia i uniknięcie opłacania składek na ubezpieczenia społeczne od całości przychodu, podczas gdy w stanie faktycznym występującym w sprawie prawidłowe zastosowanie tego przepisu wymagało uwzględnienia specyfiki spółek, których dotyczy skarżona decyzja w zakresie formy prawnej działalności, przedmiotu działalności oraz struktury grupy podmiotów, z którymi współpracuje odwołująca, a także wykazania, że strony umowy, w tym ubezpieczony świadomie, a nie przypadkowo dokonały czynności w celu obejścia prawa;

4. art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 11 i art. 77 k.p.a. w związku z art. 123 ustawy systemowej i art. 180 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie całości stanu faktycznego sprawy, w tym nieustalenie zgodnej woli stron umowy, którą zawarł ubezpieczony oraz nieuwzględnienie specyfiki spółek, których dotyczy skarżona decyzja w zakresie formy prawnej działalności, przedmiotu działalności oraz struktury grupy podmiotów, z którymi współpracuje odwołująca, co doprowadziło do błędnego faktycznego zaklasyfikowania tej umowy;

5. art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przez nierówne traktowanie podmiotów wykonujących umowy cywilnoprawne oraz podmiotów z którymi umowy te są zawierane.

W uzasadnieniu odwołująca podniosła argumenty tożsame do argumentów (...) sp. z o.o. s.k.a. sformułowanych w treści odwołania od decyzji ZUS z dnia 30 stycznia 2023 r.

W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jego oddalenie w całości oraz o zasądzenie na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami zgodnie z art. 98 § 1 1 k.p.c. przywołując argumentację przytoczoną w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2023 r. Sąd Okręgowy - na podstawie art. 219 k.p.c. - połączył sprawę z odwołania (...) sp. z o.o. s.k.a. w S. (o sygn. VI U 486/23) ze sprawą (...) sp. z o.o. s.k.a. w S. z udziałem ubezpieczonego (sygn. akt VI U 397 /23) celem łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2024 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołania (punkt I), zasądził od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowo-akcyjnej w S. (punkt II) i od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowo-akcyjnej w S. (punkt III) na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. kwoty po 1.800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Powyższe orzeczenie Sąd Okręgowy oparł o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:

Płatnik składek (...) sp. z o.o. s.k.a. z siedzibą w S. (dalej wskazywana również jako: W. A., WA) została zawiązana umową spółki zawartą w formie aktu notarialnego Rep. A nr (...) z dnia 12 kwietnia 2012 r. Spółka została wpisana do rejestru przedsiębiorców pod nr KRS (...) z dniem 11 czerwca 2012 r. Siedziba spółki mieści się przy ul. (...), (...)-(...) S.. Przeważający przedmiot działalności stanowi produkcja wyrobów dla budownictwa z tworzyw sztucznych, przedmiot pozostałej działalności między innymi stanowi: produkcja papieru i tektury, produkcja pozostałych wyrobów z papieru i tektury, produkcja wyrobów budowlanych z betonu, gipsu, cementu, cięcie, formowanie i wykańczanie kamienia, produkcja konstrukcji metalowych i ich części, elementów stolarki budowlanej, konstrukcji metalowych i ich części, grzejników i kotłów centralnego ogrzewania. Komplementariuszem spółki jest (...) sp. z o.o. w S.. Do reprezentowania spółki uprawniony jest komplementariusz (...) sp. z o.o., w imieniu której działa G. W. - prezes zarządu i A. K. - członek zarządu. Prokurentem spółki jest A. G. (1).

(...) spółka z o.o. z siedzibą w S. jest komplementariuszem również w następujących podmiotach:

- (...) sp. z o.o. s.k.a.,

- (...) sp. z o.o. s.k.a.,

- (...) sp. z o.o. s.k.a.,

- (...) sp. z o.o. s.k.a.,

- (...) sp. z o.o. s.k.a.,

- (...) sp. z o.o. s.k.a.,

oraz (...) sp. z o.o. s.k.a.

(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowo-akcyjna z siedzibą w S. (dalej również jako: (...)) została zawiązana umową spółki zawartą w formie aktu notarialnego Rep. A nr (...) z dnia 12 kwietnia 2012 r., w dniu 5 czerwca 2012 r. Spółka została wpisana do rejestru przedsiębiorców pod nr KRS (...). Siedziba spółki mieści się przy ul. (...) (...)-(...) S.. Przeważający przedmiot działalności stanowi produkcja konstrukcji metalowych i ich części (...) przedmiot pozostałej działalności stanowi: obróbka metali i nakładanie powłok na metale, obróbka mechaniczna elementów metalowych, produkcja pozostałych gotowych wyrobów metalowych, gdzie indziej niesklasyfikowana, naprawa i konserwacja metalowych wyrobów gotowych, roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych, wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi, wynajem i dzierżawa pozostałych maszyn, urządzeń oraz dóbr materialnych, działalność związana z wyszukiwaniem miejsc pracy i pozyskiwaniem pracowników, pozostała działalność związana z udostępnianiem pracowników. Komplementariuszem spółki jest (...) sp. z o.o. w S.. Kapitał zakładowy spółki wynosi 50.000 zł (100 akcji o wartości 500 zł). (...) sp. z o.o. posiada 2% kapitału zakładowego, a A. G. (1) jako akcjonariusz posiada 98% kapitału zakładowego. Spółkę reprezentują komplementariusze - każdy komplementariusz może samodzielnie reprezentować spółkę. W skład jednoosobowego zarządu (...) sp. z o.o. - komplementariusza - wchodzi A. K. - prezes zarządu. W przypadku zarządu wieloosobowego do składania i podpisywania oświadczeń woli w imieniu spółki oraz jej reprezentowania wobec osób trzecich upoważniony jest każdy członek zarządu samodzielnie. Jeżeli ustanowiono zarząd jednoosobowy, do składania oświadczeń woli w imieniu spółki oraz jej reprezentowania wobec osób trzecich uprawniony jest członek zarządu samodzielnie. Prokurentem samoistnym G. ustanowiony został A. G. (1), który pełni tę funkcję we wszystkich pozostałych spółkach z grupy (...). Spółka (...) nie posiada własnej hali produkcyjnej, wynajmuje ją od innych podmiotów. Na tej hali produkuje się wyroby nie tylko spółki (...). Spółka ta posiada własne urządzenia, maszyny i pojazdy.

W dniu 1 stycznia 2013 r. pomiędzy A. G. (1) prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą Zakład Produkcyjno-Usługowy (...), ul. (...), (...)-(...) S. (wynajmujący), a (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S., przy ul. (...) (najemca), zawarta została umowa najmu, na mocy której wynajmujący zobowiązał się oddać najemcy do używania części wskazanych poniżej nieruchomości prawnych: nieruchomość oznaczoną geodezyjnie jako działka numer (...) dla której Sąd Rejonowy Szczecin P. i Z. w S. prowadzi Księgę wieczystą o numerze KW (...); a najemca zobowiązał się przyjąć przedmiot najmu do używania oraz płacić z tego tytułu wynajmującemu umówiony czynsz i inne należności, o których mowa w Umowie.

W dniu 1 stycznia 2013 r. pomiędzy A. G. (1) prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą Zakład Produkcyjno-Usługowy (...), ul. (...), (...)-(...) S. (wynajmujący), a (...) sp. z o.o. w S. przy ul. (...), zawarta została umowa najmu, na mocy której wynajmujący zobowiązał się oddać najemcy do używania części wskazanych poniżej nieruchomości prawnych:

- nieruchomość oznaczoną geodezyjnie jako działka numer (...), dla której Sąd Rejonowy Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie prowadzi Księgę Wieczystą o numerze KW (...);

- nieruchomość oznaczoną geodezyjnie jako działka numer (...), dla której Sąd Rejonowy Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie prowadzi Księgę Wieczystą o numerze KW (...);

- nieruchomość oznaczoną geodezyjnie jako działka numer (...), dla której Sąd Rejonowy Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie prowadzi Księgę Wieczystą o numerze (...);

- nieruchomość oznaczoną geodezyjnie jako działka numer (...), dla której Sąd Rejonowy Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie prowadzi Księgę Wieczystą o numer (...);

- nieruchomość oznaczoną geodezyjnie jako działka numer (...), dla której Sąd Rejonowy Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie prowadzi Księgę Wieczystą o numerze (...);

- nieruchomość oznaczoną geodezyjnie jako działka numer (...), dla której Sąd Rejonowy Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie prowadzi Księgę Wieczystą o numerze (...);

- nieruchomość oznaczoną geodezyjnie jako działka numer (...), dla której Sąd Rejonowy Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie prowadzi Księgę Wieczystą o numerze (...);

- nieruchomość oznaczoną geodezyjnie jako działka numer (...), dla której Sąd Rejonowy Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie prowadzi Księgę Wieczystą o numerze (...);

- nieruchomość oznaczoną geodezyjnie jako działka numer (...), dla której Sąd Rejonowy Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie prowadzi Księgę Wieczystą o numerze KW (...);

- nieruchomość oznaczoną geodezyjnie jako działka numer (...), dla której Sąd Rejonowy Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie prowadzi Księgę Wieczystą o numerze KW (...).;

- nieruchomość oznaczoną geodezyjnie jako działka numer (...), dla której Sąd Rejonowy Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie prowadzi Księgę Wieczystą o numerze KW (...);

- nieruchomość oznaczoną geodezyjnie jako działka numer (...), dla której Sąd Rejonowy Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie prowadzi Księgę Wieczystą o numerze KW U (...);

a najemca zobowiązał się przyjąć przedmiot najmu do używania oraz płacić z tego tytułu wynajmującemu umówiony czynsz i inne należności, o których mowa w Umowie.

Na terenie nieruchomości przy adresie (...) w S. znajduje kilkanaście firm - jest to duża działka o powierzchni ponad 5 ha. Właścicielem nieruchomości przy ul. (...) jest A. G. (1); na tym terenie znajduje się 8 hal wykorzystywanych przez spółki z grupy (...). Niektóre spółki mają swoje hale, część spółek dzierżawi od pozostałych hale i niektóre maszyny, których nie mają na stanie.

Od 1 stycznia 2017 r. dla grupy spółek (...) obowiązuje jeden - wspólny dla wszystkich spółek regulamin wynagradzania - ustalający warunki wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń mających związek z pracą dla pracowników spółek grupy (...). Prowadzony jest również jeden rejestr wypadków przy pracy dla spółek (...).

(...) nie jest spółką produkcyjną, pełni rolę zarządczą i usługową dla innych spółek z grupy (...). Są w niej zatrudnione wszystkie osoby z nadzoru, ale również mechanicy, ślusarze, spawacze, mistrzowie, których usługi spółka sprzedaje innym spółkom grupy (...). Na koniec miesiąca (...) wystawiała faktury np. dla G. za pracę swoich pracowników dla tej spółki w danym miesiącu. Pracownicy (...) mogą pracować dla różnych spółek grupy (...) w zależności od potrzeb. Spółka (...) prowadzi kadry i płace wszystkich spółek, zatrudnia firmy sprzątające. Spółka (...) zawiera umowy jako komplementariusz z dostawcami mediów i opłaca koszty mediów, które następnie relokuje na spółki z grupy (...).

Osobą prowadzącą kadry i płace jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę w (...) sp. z o.o. na stanowisku specjalisty ds. (...), która w ramach swych obowiązków dla wszystkich spółek z grupy (...) sporządza i przesyła dokumenty do ZUS, dokonuje zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i wyrejestrowań z tych ubezpieczeń. B. K. prowadzi kadry i płace również dla grupy spółek (...) (w tym dla G.) w ramach ogólnej współpracy między spółkami.

Dokumentacja kadrowo-płacowa wszystkich spółek grupy (...) przechowywana jest w siedzibie spółek przy ul. (...) w S..

Zgodnie z obowiązującymi w (...) sp. z o.o. zasadami i polityką rachunkowości regulującymi ogólne zasady prowadzenia ksiąg rachunkowych, metody wyceny aktywów i pasywów oraz ustalania wyniku finansowego, opisu przetwarzania danych, systemu służącego ochronie danych w tym dowodów księgowych, ksiąg rachunkowych i innych dokumentów stanowiących podstawę dokonanych w nich zapisów (...) sp. z o.o. traktowana jest jako spółka dominująca dla jednostek zależnych:

- (...) sp. z o.o. s.k.a.,

- (...) sp. z o.o. s.k.a.,

- (...) sp. z o.o. s.k.a.,

- (...) sp. z o.o. s.k.a.,

- (...) sp. z o.o. s.k.a.,

- (...) sp. z o.o. s.k.a.

Przyjęte zostały również zasady rozliczeń wzajemnych pomiędzy spółkami, w skład których wchodziły rozliczenia rozrachunkowe oraz rozliczenia przychodów i kosztów.

W dniu 12 grudnia 2017 r. zawarta została umowa konsorcjum pomiędzy (...) sp. z o.o. s.k.a. zwanej liderem, a partnerami: (...) sp. z o.o., (...) sp. z o.o. s.k.a., (...) sp. z o.o. s.k.a., (...) sp. z o.o. s.k.a., (...) sp. z o.o. s.k.a., (...) sp. z o.o. s.k.a., na mocy której partnerzy podjęli współpracę i współdziałanie związane ze wspólną realizacją przedsięwzięcia gospodarczego obejmującego swym zakresem: zaprojektowanie i wykonanie robót dla projektu (...) „Poprawa stanu technicznego infrastruktury obsługi podróżnych (w tym dostosowanie do wymagań (...)), Etap I S. Główny” określonych szczegółowo w załączniku nr 1 do umowy na zadaniu inwestycyjnym pod nazwą „Poprawa stanu technicznego infrastruktury obsługi podróżnych (w tym dostosowanie do wymagań (...)), Etap I S. Główny” w zakresie i w zgodzie z dokumentacją projektową dla przedmiotowej inwestycji na rzecz zamawiającego (...) S.A. w W.. Celem zawarcia umowy było wykonanie robót określonych w ust. 1 z uwzględnieniem optymalizacji poprzez wykorzystanie potencjału wszystkich Partnerów w tym: technologicznego, finansowego, zaopatrzeniowego (kredytów kupieckich), wykonawczego. Osobą podpisującą umowę konsorcjum w imieniu (...) sp. z o.o. była A. K. - prezes zarządu. W imieniu pozostałych spółek wchodzących w skład konsorcjum umowę podpisał A. G. (1), pełniący w tych spółkach funkcję prokurenta samoistnego.

W dniu 31 grudnia 2017 r. w S. pomiędzy: (...) sp. z o.o. z siedzibą przy ul. (...) (...)-(...) S. reprezentowanej przez A. K. - prezesa zarządu, (...) sp. z o.o. s.k.a. z siedzibą przy ul. (...) (...)-(...) S. wpisaną do KRS pod nr (...) reprezentowanej przez A. K. - prezes zarządu komplementariusza oraz A. G. (1) - prokura samoistna, (...) sp. z o.o. s.k.a. z siedzibą przy ul. (...) (...)-(...) S. wpisaną do KRS pod nr (...) reprezentowaną przez A. K. - prezes zarządu, komplementariusza i A. G. (1) - prokura samoistna, (...) sp. z o.o. s.k.a. z siedzibą przy ul. (...) (...)-(...) S. wpisaną do KRS pod nr (...) reprezentowaną przez A. K. - prezes zarządu, komplementariusza i A. G. (1) - prokura samoistna, (...) sp. z o.o. s.k.a. z siedzibą przy ul. (...) (...)-(...) S. wpisaną do KRS pod nr (...) reprezentowaną przez A. K. - prezes zarządu, komplementariusza i A. G. (1) - prokura samoistna, (...) sp. z o.o. s.k.a. z siedzibą przy ul. (...) (...)-(...) S. wpisaną do KRS pod nr (...), reprezentowaną przez A. K. - prezes zarządu, komplementariusza i A. G. (1) - prokura samoistna, (...) sp. z o.o. s.k.a. z siedzibą przy ul. (...) (...)-(...) S. wpisaną do KRS pod nr (...) reprezentowaną przez A. K. - prezes zarządu, komplementariusza i A. G. (1) - prokura samoistna oraz A. G. (1) prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Zakład Usługowy (...) z siedzibą przy ul. (...) (...)-(...) S. wpisaną do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej reprezentowaną przez A. G. (1) - właściciela zawarta została umowa ramowa w sprawie wzajemnej współpracy. Przedmiotem umowy było ustalenie ramowych zasad współpracy w zakresie świadczenia wzajemnych usług pomiędzy podmiotami. Wykonywanie przez podmiot powiązany na rzecz innego Podmiotu Powiązanego w sposób terminowy i z należytą starannością zgodnie z załącznikiem nr 1 (świadczenie usług ślusarko - spawalniczych, świadczenie usług monterskich, świadczenie usług logistycznych, świadczenie usług zaopatrzenia, świadczenie usług technologicznego przygotowania produkcji, świadczenie usług utrzymania ruchu maszyn i urządzeń, prowadzenie gospodarki magazynowej, sprzedaż materiałów, towarów oraz półproduktów). W § 4 ust. 3 umowy strony ustaliły, że wynagrodzenie podmiotu sprzedającego za wykonanie usług będzie wypłacane w okresach miesięcznych na podstawie wystawionych przez podmiot faktur vat dla każdego z podmiotów powiązanych na koniec każdego miesiąca rozliczeniowego i płatne w terminie sześćdziesięciu dni od daty sprzedaży. Strony dopuściły kompensowanie wzajemnych należności i zobowiązań.

W umowie ustalono formy wynagrodzeń za wykonanie usługi:

- wynagrodzenie ryczałtowe w podziale na podmioty powiązane w stosunku do udziału danego podmiotu w wielkości sprzedaży netto towarów i materiałów tych podmiotów. Proporcję tę strony ustalają na początek każdego roku kalendarzowego w stosunku do sprzedaży z roku ubiegłego - wielkość wynagrodzenia ryczałtowego będzie podległa waloryzacji na początek każdego roku kalendarzowego;

- wynagrodzenia wynikowego stanowiącego 2% wartości netto sprzedaży towarów i materiałów danego podmiotu za miesiąc, którego wykonanie usługi z załącznika nr 1 dotyczą;

- wynagrodzenie kalkulacji R. stanowiącej kalkulację kosztów roboczogodziny określonej jako wartość kosztów sprzedaży usług wewnętrznych, podzielonej przez ilość godzin dla danego podmiotu powiększonej o narzut 2%;

- wynagrodzenia uznaniowego przyznawanego podmiotowi sprzedającemu przez podmioty powiązane na koniec każdego kwartału w wysokości 0,5% kwartalnej sprzedaży netto danego podmiotu, jeśli uznają je one za zasadne. W przypadku jego przyznania, podmiot powiązany przekaże podmiotowi sprzedającemu oświadczenie o wysokości wynagrodzenia uznaniowego netto, które ten udokumentuje fakturą Vat.

Osobą podpisującą umowę wzajemną o współpracy w imieniu wszystkich spółek była A. K. - prezes zarządu wszystkich spółek, a w imieniu Zakładu Usługowego (...).

W dniu 31 grudnia 2019 r. w S. pomiędzy (...) sp. z o.o. (zleceniodawca), będącą komplementariuszem w podmiotach: (...) sp. z o.o. s.k.a., (...) sp. z o.o. s.k.a., (...) sp. z o.o. s.k.a., (...) sp. z o.o. s.k.a. i (...) sp. z o.o. s.k.a. reprezentującą podmioty powiązane i działającą w imieniu tych spółek i na ich rzecz, a (...) sp. z o.o. s.k.a. (zleceniobiorca) zawarta została umowa zlecenia, na mocy której płatnik zlecił (...) sp. z o.o. s.k.a. wykonanie w imieniu i na rzecz podmiotów powiązanych czynności związanych z: prowadzeniem ksiąg rachunkowych, przygotowaniem i przekazywaniem organom podatkowym oraz ZUS wymaganych prawem informacji i deklaracji, przekazywaniem informacji bankom finansującym działalność Podmiotów wymienionych w umowie, przygotowaniem zestawień, analiz, sprawozdań finansowych okresowych i rocznych, prowadzeniem spraw kadrowo - płacowych, sporządzenie sprawozdań GUS, prowadzeniem rejestru umów cywilnoprawnych oraz wystawianie do nich rachunków, przygotowywaniem strategii oraz prowadzenie bieżącej działalności promocyjnej i reklamowej, rozwijaniem współpracy z dotychczasowymi oraz pozyskiwaniem nowych klientów, zawieraniem umów z klientami, świadczeniem usług logistycznych, świadczeniem usług zaopatrzenia, świadczeniem usług technologicznego przygotowania produkcji, świadczeniem usług utrzymania ruchu maszyn i urządzeń, prowadzeniem gospodarki magazynowej.

Zgodnie z umową wynagrodzenie zleceniobiorcy za wykonanie usług wypłacane było w okresach miesięcznych na podstawie wystawionych przez niego faktur VAT dla każdego z podmiotów powiązanych. Strony dopuściły kompensowanie wzajemnych należności i zobowiązań. Wymienione wynagrodzenie składało się z wynagrodzenia ryczałtowego w wysokości 30.000 zł w podziale na podmioty powiązane w stosunku do udziału danego podmiotu w wielkości sprzedaży netto towarów i materiałów tych podmiotów, wynagrodzenia wynikowego stanowiącego 2% wartości netto sprzedaży towarów i materiałów danego podmiotu za miesiąc, którego wykonane usługi dotyczą, wynagrodzenia uznaniowego przyznawanego zleceniobiorcy przez podmioty powiązane na koniec każdego kwartału w wysokości 0,5% kwartalnej sprzedaży netto danego podmiotu, jeśli uznają je one za zasadne; w przypadku jego przyznania podmioty powiązane przekażą zleceniobiorcy oświadczenie o wysokości wynagrodzenia uznaniowego netto, które ten udokumentuje fakturą VAT.

Grupa (...) jest grupą rodzinną - A. G. (1) stworzył ją ze swoimi dziećmi: A. P. (1) i T. G.. (...) spółka z o.o. na zewnątrz grupy (...) niczego nie sprzedaje. (...) jest właścicielem stacji transformatorowej 15 kW/04. Na terenie produkcyjnym wykorzystywanym przez spółki z grupy (...) znajduje się rozległa sieć elektroenergetyczne 04 kW, do której dochodzą różnego typu i wielkości rozdzielnie. Z tej sieci zasilane są wszystkie maszyny i urządzenia wykorzystywane przez spółki (...). Jest też druga sieć rezerwowa, która również musi być utrzymywana w ruchu.

G. zajmuje się produkcją szklarni wielkopowierzchniowych tzn. konstrukcjami stalowymi o wadze od paru ton do 4.000 ton. Każda spółka z grupy (...) ma swoją specjalizację i swoich klientów, głównie zagranicznych. Główne rozliczenia między spółkami dotyczą umowy ramowej.

W grupie (...) działa kilka systemów, które ze sobą współpracują: pierwszym jest system rejestracji pobytu (...), który jest realizacją normy (...) - zarządzanie bezpieczeństwem pracy. Każdy pracownik posiada kartę z chipem, który ma obowiązek odbić przy wchodzeniu na teren zakładu i jak wychodzi z zakładu. Oprócz tego jest prowadzona ewidencja czasu pracy prowadzona na listach obecności.

Kolejny system to system księgowy i system zarządzania jakością, który składa się z 5 norm i jest skorelowany z systemem (...), tj. z systemem cyfrowego wspomagania zarządzaniem przedsiębiorstwem. Ten ostatni system został zakupiony w 2013 r. przez A. G. (1). (...) ten wspomaga zarządzanie firmą od momentu zamówienia danego produktu, zamówienie materiału, poprzez wszystkie etapy jego produkcji, tworzenie dokumentacji warsztatowej, zarządzanie procesem produkcyjnym wielobranżowym, spedycją, logistyką oraz remontami i naprawami. W każdym pomieszczeniu wisi monitor, na którym wyświetlane są sytuacje awaryjne i pracownicy, widząc je, podejmują decyzje.

(...) przewłaszczyła na okres do 10 sierpnia 2023 r. wszystkie nieruchomości przy(...), których właścicielem jest A. G. (1).

W (...) sp. z o.o. w okresie od 22 grudnia 2016 r. do 22 lipca 2019 r. na stanowisku kierownika działu utrzymania ruchu zatrudniony był J. P.. Sprawował on tę funkcję we wszystkich spółkach grupy (...). Zatrudniając się w spółce (...), J. P. został poinformowany przez A. G. (1), że uzgodnione przez nich wspólnie wynagrodzenie za pracę J. P. w (...) będzie wypłacane przez dwie spółki: (...) w wysokości wynagrodzenia minimalnego i G. - w pozostałej uzgodnionej wysokości. A. G. (1) nie poinformował J. P., że od wynagrodzenia wypłacanego przez G. nie będą odprowadzane składki na ubezpieczenia społeczne. Po jakimś czasie J. P. zdał sobie sprawę, że składki od tej części wynagrodzenia nie są odprowadzane. J. P. słyszał od pracowników, że praktyka zawierania dwóch umów: o pracę i zlecenia dotyczyła również innych pracowników. Sytuacja przymuszała ich do zawierania 2 umów, tj. umowy o pracę i umowy zlecenia, ponieważ pracownicy byli przeważnie osobami przed emeryturą, które nie mogłyby znaleźć innej pracy. Pracownicy skarżyli się na taki system wynagradzania, ale godzili się na to w związku ze swoją sytuacją finansową. J. P. nie wystawiał żadnych rachunków i nie widział, aby inni pracownicy takie rachunki wystawiali. Wynagrodzenie otrzymywane z G. traktował jako część wynagrodzenia za pracę z umowy o pracę, nie było to wynagrodzenie za pracę w nadgodzinach.

Do obowiązków J. P. należało zapewnienie prawidłowej pracy maszyn i urządzeń technologicznych należących do wszystkich spółek grupy (...), a także zapewnienie właściwego funkcjonowania instalacji technologicznej znajdującej się na terenie wykorzystywanym przez spółki (...), ponadto zakup nowych maszyn i urządzeń technologicznych, przegląd techniczny maszyn i urządzeń oraz pojazdów, a także kierowanie zespołem podległych mu pracowników. Przez jakiś czas J. P. był bezpośrednim przełożonym A. B. (1) i zlecał mu prace. A. B. (1) naprawiał maszyny - sztaplarki, maszyny budowlany: spychacze, ładowarki, samochody dostawcze osobowe i ciężarowe bez względu na to do której spółki należały. J. P. nie wiedział z kim i jakiego rodzaju umowę miał zawartą A. B. (1) w czasie kiedy był jego podwładnym.

J. P. pracę wykonywał na terenie spółki (...), w S. przy ul. (...). Pracował od poniedziałku do piątku od godz. 7 do 15. Zdarzały się przypadki pracy w „nadgodzinach”, wówczas pracował w godzinach 6-16 i sporadycznie kilka razy w soboty. Wynagrodzenie za pracę w „nadgodzinach” było liczone od wynagrodzenia minimalnego. J. P. w ramach umowy o pracę i podpisanej umowy zlecenia zawsze wykonywał te same prace, na terenie spółek (...), w jednym czasie pracy - nie było podziału na prace wykonywane dla (...) i dla G.. Pracownicy posiadali karty zegarowe, które odbijali przed rozpoczęciem i po zakończeniu pracy.

J. P. prowadził dokładną ewidencję czasu pracy wszystkich podległych mu pracowników, w tym A. B. (1) i wiedział jakie czynności wykonuje on w danej chwili, bo sam mu je zlecał. Kontrolował również pracę A. B. (1) jako jego przełożony. A. B. (1) pracował w podobnych godzinach jak J. P.. Jeżeli A. B. (1) zostawał w pracy po godzinach, następnego dnia zgłaszał J. P. ile „nadgodzin” przepracował. J. P. sprawdzał godzinę opuszczenia przez ubezpieczonego zakładu pracy, następnie zapisywał to i informację tę przekazywał do działu kadr. W czasie zatrudnienia A. B. (1) naprawiał maszyny (zarówno ich instalacje elektryczne, jak i elementy mechaniczne), wykonywał instalacje wewnątrz obiektów, zajmował się montażem i demontażem oświetlenia, wykonywał instalacje informatyczne sieci komputerowej. Jego praca nie podlegała rozgraniczeniu na pracę dla (...) i dla G. czy też na pracę dla innej spółki z grupy (...). Jeżeli była potrzeba naprawy instalacji elektrycznej w którejś z maszyn, A. B. (1) dokonywał tej naprawy bez względu na to, do której spółki należała maszyna oraz jaką jej część trzeba było naprawić. J. P. nigdy nie wydał ubezpieczonemu polecenia wykonania jakiejś pracy na zlecenie.

W połowie 2018 roku w (...) zaczął funkcjonować system informatyczny - wprowadzono jedną kartę elektroniczną, którą skanowało się przy wejściu do pracy i przy jej opuszczeniu.

Pracownicy wszystkich spółek (...) otrzymywali taką samą odzież roboczą z jednego magazynu. Wszyscy pracownicy podlegli J. P. korzystali z tych samych narzędzi, będących na wyposażeniu działu utrzymania ruchu (...). Na terenie spółek (...) funkcjonował 1 dział spedycji, który obsługiwał wszystkie spółki grupy (...). J. P. nie widział stanowiskowych kart pracy.

W okresie od 10 listopada 2014 r. do 9 lutego 2015 r. R. R. zatrudniony był na podstawie umowy o pracę w (...) spółce z o.o. s.k.a. w S. na stanowisku ślusarza stolarki aluminiowej. Pracę świadczył pod adresem - ul. (...), S.. W dniu 10 lutego 2015 r. R. R. zawarł z (...) spółką z o.o. s.k.a. umowę o pracę na czas nieokreślony od 10 lutego 2015 r., na stanowisku ślusarza stolarki aluminiowej. Jako miejsce wykonywania pracy wskazano ul. (...), S., wynagrodzenie: płaca zasadnicza 1.750,00 zł brutto miesięcznie.

Kolejnymi aneksami z dnia: 30 grudnia 2016 r., 2 stycznia 2018 r., 2 stycznia 2019 r., 24 września 2019 r., 7 stycznia 2020 r., 31 grudnia 2020 r. wynagrodzenie R. R. wzrastało do: 2.000,00 zł, 2.100,00 zł, 2.250,00 zł, 2.500,00 zł, 2.750,00 zł oraz 2.850,00 zł,

Z dniem 2 sierpnia 2019 r. R. R. został przeniesiony do pracy ze stanowiska ślusarza, na stanowisko magazyniera. Pracę wykonywał w systemie zmianowym.

W dniu 24 listopada 2014 r. R. R. podpisał z (...) sp. z o.o. s.k.a., zwaną dalej zleceniodawcą umowę o współpracy. Zgodnie z § 1 ust. 1 umowy reguluje ona współpracę pomiędzy stronami umowy w zakresie wykonywania przez współpracującego na rzecz zleceniodawcy poniższych czynności: prac pomocniczych, prac magazynowych (zwaną dalej usługą).

W § 2 ust. 1 wskazano, że w przypadku zlecenia przez zleceniodawcę współpracującemu usługi, współpracujący zobowiązany jest do jej wykonania w terminie ustalonym przez strony. Świadczenie usługi odbywa się w czasie wybranym przez współpracującego z zastrzeżeniem ust. 2. W ustępie 2 podano, iż w przypadku, gdy charakter usługi determinuje konieczność wykonania jej na terenie zakładu pracy zleceniodawcy, współpracujący może wykonać usługę w dowolnym czasie, z tym że wykonywanie usługi nie może odbywać się w innych godzinach aniżeli godziny otwarcia tego zakładu. Zgodnie z § 2 ust. 3, z tytułu świadczenia usługi współpracującemu przysługuje wynagrodzenie w kwocie ustalanej ze zleceniodawcą odrębnie dla każdego zlecenia. Wynagrodzenie, o którym mowa w ust. 3 będzie wypłacane współpracującemu za wszystkie usługi w danym miesiącu do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym usługa została wykonana (ust. 4). Zobowiązanie do wykonania usługi wynikać będzie z odrębnego zlecenia udzielonego na podstawie niniejszej umowy. Powstaje ono z chwilą akceptacji przez współpracującego udzielonego mu zlecenia. Zlecenie powinno określać rodzaj usługi, termin jej wykonania oraz wysokość należnego współpracującemu wynagrodzenia (ust. 5). Udzielenie zlecenia, o którym mowa w ust .5, a także jego akceptacja i wykonanie, powinno być stwierdzone pismem (ust. 6). Stosownie do § 4, do ostatniego dnia każdego miesiąca zleceniodawca zobowiązuje się przedstawić współpracującemu zestawienie zleconych w danym miesiącu usług. Zgodnie z § 7 umowa zostaje zawarta na czas nieoznaczony.

Z tytułu zawartej umowy o współpracy ubezpieczony jest zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego od 24 listopada 2014 r.

Z tytułu umowy o współpracy zawartej z (...) sp. z o.o. s.k.a. oraz umowy o pracę zawartej z (...) sp. z o.o. s.k.a., ubezpieczony otrzymał przychody w następujących kwotach:

M-c i rok

Przychód z umowy o pracę w (...) Sp. z o.o.

S.K.A.

Przychód z umowy zlecenia w (...) Sp. z o.o.

S.K.A.

Łączny przychód

(...)

1 541,65 zł

600,00 zł

2 141,65 zł

(...)

2 000,00 zł

760,00 zł

2 760,00 zł

(...)

2 000,00 zł

760,00 zł

2 760,00 zł

(...)

2 000,00 zł

833,00 zł

2 833,00 zł

(...)

2 000,01 zł

763,00 zł

2 763,01 zł

(...)

2 000,00 zł

765,00 zł

2 765,00 zł

(...)

2 000,00 zł

760,00 zł

2 760,00 zł

(...)

2 000,00 zł

760,00 zł

2 760,00 zł

(...)

2 000,00 zł

760,00 zł

2 760,00 zł

(...)

2 000,00 zł

7760,00 zł

2 760,00 zł

(...)

3 435,23 zł

760,00 zł

4 195,23 zł

(...)

2 100,00 zł

676,00 zł

2 776,00 zł

(...)

1 470,00 zł

461,00 zł

1 931,00 zł

(...)

2 100,00 zł

676,00 zł

2 776,00 zł

(...)

2 100,00 zł

676,00 zł

2 776,00 zł

(...)

2 100,00 zł

676,00 zł

2 776,00 zł

(...)

2 100,00 zł

676,00 zł

2 776,00 zł

(...)

2 100,00 zł

676,00 zł

2 776,00 zł

(...)

2 100,00 zł

676,00 zł

2 776,00 zł

(...)

2 816,98 zł

1 036,00 zł

3 852,98 zł

(...)

1 800,00 zł

866,00 zł

2 666,00 zł

(...)

2 250,00 zł

710,00 zł

2 960,00 zł

(...)

2 250,00 zł

695,00 zł

2 945,00 zł

(...)

2 250,00 zł

676,00 zł

2 926,00 zł

(...)

2 750,00 zł

1 612,00 zł

4 362,00 zł

(...)

2 750,00 zł

1 743,00 zł

4 493,00 zł

(...)

2 750,00 zł

1 656,00 zł

4 406,00 zł

(...)

2 750,00 zł

1 220,00 zł

3 970,00 zł

(...)

2 750,00 zł

1 062,00 zł

3 812,00 zł

(...)

2 750,00 zł

2 172,00 zł

4 922,00 zł

(...)

3 000,00 zł

1 350,00 zł

4 350,00 zł

(...)

3 000,00 zł

2 000,00 zł

5 000,00 zł

(...)

3 000,00 zł

1 600,00 zł

4 600,00 zł

R. R. zatrudniony jest w (...) sp. z o.o. s.k.a. w S. na podstawie umowy o pracę. Od 10 listopada 2014 r. do 1 sierpnia 2019 r. pracował na stanowisku ślusarza stolarki aluminiowej, a od 2 sierpnia 2019 r. pracuje na stanowisku magazyniera, w systemie dwuzmianowym. W magazynie każda ze spółek grupy (...) ma swój magazyn narzędzi. W ramach umowy o pracę i umowy zlecenia ubezpieczony wykonywał prace polegające na wierceniu i cięciu profili stalowych oraz pasów do wiązarów do szklarni, wykrawaniu przewiązań.

R. R. wykonując prace na podstawie zawartych umów nie był w stanie rozgraniczyć, kiedy wykonywał pracę na podstawie umowy o pracę, a kiedy na umowę zlecenie, ponieważ wykonywanie pracy na rzecz spółek (...) sp. z o.o. s.k.a. w (...) sp. z o.o. s.k.a. w S. niczym się nie różniło. Zarówno na umowę o pracę, jak i na zlecenie wykonywał on takie same prace, tj. prace ślusarskie. Prace wykonywane na podstawie umowy zlecenia i na podstawie umowy o pracę były wykonywane pod adresem S. D. ul. (...). Zatrudniając się na umowę o pracę R. R. otrzymał odzież ochronną i tej samej odzieży używał podczas wykonywania umowy zlecenia. Nie był świadomy, do której ze spółek należy wykorzystywany przez niego sprzęt. Żaden z pracowników płatnika nie potrafił rozróżnić, kiedy jakie prace wykonywał R. R. i na rzecz której spółki.

K. G. (1) zatrudniony był w (...) sp. z o.o. od 2013 r. do 2022 r. na stanowiskach ślusarza, spawacza, montera. Do jego obowiązków należało wykonywanie poleceń zleconych przez brygadzistę lub majstra - naprawa różnego rodzaju rzeczy. Umowa o pracę realizowana była od poniedziałku do piątku, czasami w sobotę, w godzinach od 7.00 do 15.00, a kiedy trzeba było dłużej zostać - pracował do 18.00. Spółka wyszła z propozycją zawarcia z K. G. (1) umowy zlecenia z tego względu, że nie było podwyżek. K. G. (1) przystał na tę propozycję, ale nie był w stanie rozgraniczyć, kiedy wykonywał pracę na podstawie umowy o pracę, a kiedy na umowę zlecenie, ponieważ wykonywanie pracy na rzecz spółek (...) niczym się nie różniło. Zarówno na umowę o pracę, jak i na zlecenie wykonywał takie same prace tj. spawacza, montera, ślusarza. Prace wykonywane na podstawie umowy zlecenia i prace wykonywane na podstawie umowy o pracę były wykonywane na terenie firmy (...) pod adresem S. ul. (...). Zarówno na umowę o pracę, jak i na zlecenie praca K. G. była nadzorowana przez kierowników - w różnym czasie było kilku kierowników. Zatrudniając się na umowę o pracę, otrzymał odzież ochronną ze spółki (...). Tej samej odzieży używał przez cały czas swojej pracy. Nie był świadomy, do której ze spółek należy wykorzystywany przez niego sprzęt - wiertarka, gilotyna. Sprzęt odbierało się z narzędziowni, która obsługiwała wszystkie spółki. Pobrane narzędzia zapisywane były na karcie elektronicznej. Na narzędziach nie było oznaczenia, do której spółki należą.

K. G. (2) zatrudniony był w (...) sp. z o.o. s.k.a. od 14 sierpnia 2017 r. do 30 czerwca 2022 r. na stanowisku specjalisty ds. marketingu-technologa. Do jego obowiązków należało przygotowanie zleceń do etapu produkcyjnego, nadzór nad etapem produkcji do momentu zakończenia zlecenia, ocena pracochłonności, przygotowanie listy materiałowej, określenie procesów produkcyjnych. W sierpniu 2017 r., kiedy podpisywał umowę o pracę, A. G. (1) i B. K. przedstawili mu do podpisania umowę o współpracy ze spółką (...), którą musiał podpisać, jeśli chciał pracować w grupie (...). Nie poinformowano go o tym, że od umowy o współpracy będą odprowadzane składki tylko na ubezpieczenie zdrowotne. Nie otrzymał żadnego zakresu obowiązków. K. G. (2) wszystkie swoje obowiązki z obu umów wykonywał przy ul. (...) w S. od poniedziałku do piątku w godzinach od 7 do 15. Nie można było rozgraniczyć czynności wykonywanych przez niego na podstawie umowy o pracę od czynności wykonywanych na podstawie umowy o współpracę. Po przyjściu do pracy odbijał się w elektronicznym systemie oraz wpisywał się na liście obecności. Zarówno na umowę o pracę, jak i na zlecenie jego czynności nadzorowała ta sama osoba zgodnie ze strukturą organizacyjną - T. G.. Używał tych samych narzędzi pracy pochodzących od pracodawcy. Nie otrzymywał dodatkowego wynagrodzenia z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych, choć w firmie funkcjonował elektroniczny pomiar czasu pracy, a K. G. czasami przekraczał normy czasu pracy. Co miesiąc podpisywał przygotowany przez B. K. rachunek. Kwota z rachunku stanowiła uzupełnienie wynagrodzenia za jedną pracę.

Ubezpieczony J. M., starając się o zatrudnienie w (...) spółce z o.o. w lipcu 2020 r., złożył do przyszłego pracodawcy C. V., w którym przedstawił swoje doświadczenie zawodowe, wykształcenie, znajomość języków, umiejętności, szkolenia, kursy, certyfikaty. Na odwrotnej stronie jego CV przyszły pracodawca uczynił następujące zapisy:

za 8 h/ dziennie

um. o pracę 2500 - netto 70%

U-Z - 1000 zł - netto 30%

Okr. próbny 3 – m-ce

+ 300 zł

Zaczyna od 01.08.2000

3430 -2500,36

+300,-

3850 - 2802,17

Pismem z dnia 20 lutego 2018 r. A. B. (1) zwrócił się z prośbą o podwyżkę wynagrodzenia o 500 zł netto. Na podaniu znajduje się adnotacja: wnioskuję o rozpatrzenie możliwości podniesienia wynagrodzenia A. B. o kwotę wynikającą z aktualnych zdolności (...) spółki (...). Na odwrotnej stronie podania znajdują się następujące zapisy:

B. A.

Stawka brutto 9,50/h 10,45

premia 60% brutto

dodatek funkcyjny 200,- brutto

umowa zlecenie (...),- brutto = (...) netto

Średnie zarobki netto

2016 – (...),-

2017 – (...),-

M. S. zatrudniony był w (...) sp. z o.o. s.k.a. od 15 lipca 2013 r. do 31 sierpnia 2022 r. na stanowisku tokarz- frezer. W lipcu 2013 r. złożył do przyszłego pracodawcy podanie i C. V., w którym przedstawił swoje wykształcenie, doświadczenie zawodowe, uprawnienia i ukończone kursy. Na pierwszej stronie jego CV przyszły pracodawca uczynił następujące zapisy:

1) (...) um. o pracę 1600 zł - 1200 - netto

2) inna S.K.A. – um. zl. - 600 - 1000

I. okr. próbny 1 m-c – 1800 zł

II. na czas nie określ - 2200 zł za 8/h/

Ubezpieczony M. R. starając się o zatrudnienie w (...) spółce z o.o. s.k.a. złożył do przyszłego pracodawcy C. V., w którym przedstawił swoje wykształcenie, doświadczenie zawodowe, uprawnienia i umiejętności. Na odwrotnej stronie jego CV przyszły pracodawca uczynił następujące zapisy:

1.  Um. o pracę - 200 - netto - 1400 netto

2.  - U-Z - 500 zł

Okres próbny 3 – m-ce 1900 netto 8/h

Czas nieokreślony 2100 ↑

(...) sp. z o.o. s.k.a. w S. w okresie od stycznia 2017 r. do września 2021 r. naliczyła i rozliczyła za ubezpieczonego R. R. składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne jedynie od przychodu określonego w umowie o pracę i aneksach do niej.

Spółka (...) nie naliczyła i nie rozliczyła za zainteresowanego składek na ubezpieczenia społeczne od wynagrodzeń wypłaconych mu z tytułu umowy o współpracy, zapłaciła jedynie składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Po ustaleniu powyższego stanu faktycznego oraz na podstawie przepisów prawa niżej powołanych Sąd Okręgowy uznał odwołania za niezasadne.

Najpierw sąd meriti wskazał, że Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 9 lipca 2020 r., III UK 339/19 (LEX nr 3029172) wyjaśnił, iż w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym art. 6 k.c. wyznacza reguły przeprowadzania dowodów na gruncie materialnoprawnym i jako taki nie stanowi samodzielnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Zasady przewidziane w tym przepisie dotyczą negatywnych konsekwencji związanych z nieudowodnieniem przez stronę faktów, z których wywodzi skutki prawne, natomiast poza jego dyspozycją pozostaje aspekt procesowy. Regulacja zawarta w art. 6 k.c. koresponduje wyłącznie z etapem, w którym odtwarza się fakty, jej wpływ na subsumcję ma charakter wtórny, zachodzi tylko wówczas, gdy sąd uzna, że określone okoliczności faktyczne powoływane przez stronę nie mają pokrycia w materiale dowodowym. Wynika to stąd, że ciężar udowodnienia (onus probandi) pozwala rozstrzygnąć sprawę merytorycznie, także wówczas, gdy sąd nie zdołał w ogóle (w pewnej części) wyjaśnić stanu faktycznego sprawy. Wówczas konsekwencje procesowe tego ponosi strona, na której dowód spoczywał. Jeżeli natomiast istotne fakty zostaną ustalone, to podlegają one ocenie z punktu widzenia przepisów prawa materialnego, niezależnie od tego, która ze stron podjęła w tym zakresie inicjatywę dowodową (powód, pozwany), czy nawet dowód został przeprowadzony z urzędu.

Kontynuując Sąd Najwyższy wyjaśnił, że w odniesieniu do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, postępowanie sądowe toczy się na skutek odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która jest podejmowana na podstawie przepisów procedury administracyjnej, w określonym stanie faktycznym stwierdzonym przez Zakład. Z chwilą, gdy sprawa zawiśnie przed sądem, toczy się już w trybie procesu cywilnego, chociaż z uwzględnieniem proceduralnych odrębności przewidzianych dla rozstrzygania tej kategorii spraw. Organ i osoba odwołująca się od decyzji są równorzędnymi stronami. W takiej sprawie odwołanie zastępuje pozew, a zatem to na odwołującym spoczywa, zgodnie z art. 232 k.p.c., ciężar wykazania, że zaskarżona decyzja jest z pewnych względów wadliwa. Przy czym, Sąd Najwyższy podkreślił również, że w orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, iż postępowanie sądowe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie toczy się od nowa, lecz stanowi kontynuację uprzedniego postępowania przed organem rentowym (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2008 r., I UK 151/08, OSNP 2010/11-12/146).

Dalej Sąd Najwyższy wyjaśnił, że to odwołujący się miał obowiązek procesowy przedstawienia dowodów, które uzasadniały zarzut wadliwości decyzji. W każdym przypadku, gdy adresat decyzji nie zgadza się z faktami stanowiącymi podstawę zastosowania konkretnej normy prawa, musi przedstawić dowody okoliczności przeciwnych. Ustawodawca ograniczył uprawnienia sądu do działania z urzędu, zatem szczególnego znaczenia nabiera aktywność stron w prezentowaniu dowodów oraz przytaczaniu faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Oczywiście, o ile decyzja organu opiera się na wątpliwych podstawach faktycznych, odwołujący się, będący adresatem decyzji nie będzie miał problemu proceduralnego z podważeniem zasadności decyzji. Natomiast, jeżeli organ oparł decyzję na faktach miarodajnych, kwestionujący decyzję musi przedstawić dowody podważające te fakty. Przepisy procedury cywilnej nie ustanawiają przy tym zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść odwołującego się od decyzji. Przyjęcie takiej zasady przeczyłoby treści art. 3 k.p.c., który na stronę postępowania nakłada obowiązek dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy oraz przedstawiania dowodów; jak też treści art. 6 § 2 k.p.c., który stanowi, że strony obowiązane są przytaczać wszelki okoliczności faktyczne i dowody bez zbędnej zwłoki. Obowiązkiem strony i w jej interesie procesowym jest przedstawienie dowodów, które pozostawione są osądowi sędziowskiemu dokonywanemu w granicach zakreślonych treścią normy zawartej w art. 233 § 1 k.p.c. To sąd, po rozważeniu całego zgromadzonego w sprawie materiału, a więc także wszystkich innych okoliczności, w tym niespornych, ocenia wiarygodność przedstawionych dowodów i ich moc, kierując się wyłącznie własnym przekonaniem. Tak zakreślona sędziowska swoboda nie jest ograniczona żadnymi zasadami procesowymi, wyznaczającymi kierunek oceny przedstawionych dowodów.

Mając na uwadze powyższe, sąd pierwszej instancji przyjął, że płatnik składek, zaprzeczając twierdzeniom organu rentowego, powinien był nie tylko podważyć trafność poczynionych ustaleń, ale również wskazać na okoliczności oraz fakty, znajdujące oparcie w miarodajnym materiale dowodowym, z których możliwe byłoby wyprowadzenie wniosków i twierdzeń zgodnych ze stanowiskiem strony, zaprezentowanym w odwołaniu od decyzji.

Następnie Sąd Okręgowy wskazał także, że w postępowaniu „odwoławczym” przed sądem w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie podlegają ocenie naruszenia procedury administracyjnej. Orzecznictwo co do tej kwestii jest od lat utrwalone. W tym zakresie sąd meriti przywołał wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2020 r., I UK 124/19 (LEX nr 3080381), w którym podkreślono, że rolą sądu ubezpieczeń społecznych nie jest tropienie i ujawnianie uchybień, i niedociągnięć organu rentowego, lecz merytoryczne rozstrzygnięcie o sytuacji prawnej ukształtowanej wcześniej w konkretnej decyzji administracyjnej. Tak więc, analiza procedury administracyjnej w toku kontroli poprzedzającej wydanie zaskarżonej decyzji, a w szczególności wyniki innych poprzednich kontroli płatnika nie jest przedmiotem postępowania sądowego w sprawach dotyczących ubezpieczenia społecznego, co oznacza, że wnioski dowodowe zawarte w odwołaniach w tym zakresie i powtórzone notorycznie w toku postępowania pytania pełnomocnika płatnika z tego zakresu, zmierzały do wykazywania faktów nieistotnych dla sprawy i były pomijane przez Sąd (o czym jeszcze poniżej).

Sąd pierwszej instancji podniósł, że ustalenia faktyczne poczynił w oparciu o dowody z dokumentów zgromadzonych w aktach organu rentowego oraz w aktach sprawy, a nadto w oparciu o umowę najmu pomieszczeń z dnia 1 stycznia 2013 r., umowę ramową z dnia 31 grudnia 2017 r., umową konsorcjum z dnia 12 grudnia 2017 r. i inne dokumenty spółek (...), których wiarygodność nie była kwestionowana przez strony i nie budziła wątpliwości sądu.

Odnosząc się do umowy o współpracy zawartej przez ubezpieczonego ze spółką grupy (...) spółką (...) oraz rachunkami do niej Sąd przyjął jedynie, że zostały one sporządzone i podpisane, jednak nie odzwierciedlają rzeczywistości i - jak wykazano niżej - zostały zawarte wyłącznie w celu uniknięcia opłacania składek na ubezpieczenia społeczne za ubezpieczonego z tytułu pełnej kwoty wynagrodzenia przysługującego mu w ramach umowy o pracę zawartej z (...) sp. z o.o. s.k.a. w S..

Twierdzenia świadka A. G. (1) w zakresie powierzonych ubezpieczonemu obowiązków w spornym okresie, tj. że obowiązki te były rozgraniczone na dwie umowy (inne na umowę o pracę i inne na umowę o współpracy) sąd meriti uznał za całkowicie niewiarygodne, wobec tego, że brak jest jakichkolwiek dowodów - poza niespójnymi twierdzeniami tego świadka, który ostatecznie nie potrafił wskazać, jakie prace i przez jaki czas wykonywał ubezpieczony w spornym okresie w ramach umowy o świadczenie usług - w szczególności, że R. R. miał powierzoną jakąkolwiek pracę na podstawie umowy o współpracy, której to powierzenie zresztą wprost nakazuje się w § 2 ust. 5 i 6 umowy o współpracy, gdzie strony umowy ustaliły, iż zobowiązanie do wykonania usługi wynikać będzie z odrębnego zlecenia udzielonego na podstawie niniejszej umowy. Powstaje ono z chwilą akceptacji przez współpracującego udzielonego mu zlecenia. Zlecenie powinno określać rodzaj usługi, termin jej wykonania oraz wysokość należnego współpracującemu wynagrodzenia. Udzielenie zlecenia, o którym mowa w ust. 5, a także jego akceptacja i wykonanie, powinno być stwierdzone pismem (ust. 6). Ponadto stosownie do § 5 tej umowy do ostatniego dnia każdego miesiąca zleceniodawca zobowiązuje się przedstawić współpracującemu zestawienie zleconych w danym miesiącu usług. Twierdzenia świadka A. G. (1) w tym zakresie jako całkowicie niewiarygodne potwierdza ponadto istnienie takich zapisów jak wskazanie wprost warunków zatrudnienia pracowników na odwrocie ich CV (podobnie jak warunków zatrudnienia A. B. (1) na odwrocie podania o podwyżkę czy M. S., M. R., J. M. na jego CV oraz innych pracowników, których sprawy prowadzone są w Sądzie Okręgowym w Szczecinie) z rozbiciem ich na część wynikającą z umowy o pracę oraz z umowy zlecenia.

Nie uszło uwadze sądu pierwszej instancji, że żaden z przesłuchanych (a w większości zawnioskowanych przez płatnika świadków) nie potrafił rozróżnić, kiedy jakie prace wykonywał R. R. i na rzecz której spółki. Świadek L. M. zatrudniony w (...) jako mistrz prefabrykacji nie nadzorował pracy ubezpieczonego, wskazał, że miał kontakt z ubezpieczonym po godzinach pracy na umowie zlecenia, jednakże z drugiej strony zaznaczył, że „Rzadko przychodził, miałem go parę razy. Tam na W. nie mieli za bardzo co robić, nie mieli nic pilnego, a u nas był okres wzmożonej pracy więc przychodził do nas.” Ostatecznie świadek nie potrafił bliżej umieścić wykonywanych przez ubezpieczonego czynności w spornym okresie. Ponadto wskazał, że ubezpieczony później przychodził na magazyn, ale nie wie w ramach jakiej umowy, podniósł, że to było to obecnie. Świadek A. P. (2) - mistrz produkcji w (...) zeznał, że ubezpieczony nie był jego pracownikiem, nie wie czy wykonywał czynności na rzecz którejś ze spółek (...), wiedział jedynie, że obecnie pracuje na magazynie. Natomiast świadek A. G. (2) - kierownik produkcji w (...), wbrew zeznaniom A. G. (1), nie nadzorowała pracy R. R., nie mogła więc z nim ustalać ustnie wynagrodzenia w ramach umowy zlecenia, świadek wskazała, że nie liczyła wynagrodzenia ubezpieczonego, nie potrafi powiedzieć, czy prace które widziała, że wykonywał ubezpieczony były wykonywane od stycznia 2017 r. do września 2021 r. oraz w ramach jakiej umowy, nie wiedziała jak wyliczone było jego wynagrodzenie z umowy zlecenia. Co więcej świadek A. G. (2), która zeznawała w dniu 5 lutego 2024 r. nie potrafiła wskazać, czy ona sama umowę zlecenia ma podpisaną we wszystkich spółkach, nie pamiętała swoich warunków umów i ich przedmiotów z poszczególnymi spółkami. Nie potrafiła wskazać jakie czynności, w jakie dni, przez ile godzin, za jaką stawkę, na rzecz której konkretnie spółki wykonywała w ramach umowy zlecenia w styczniu 2024 r., a więc w miesiącu poprzedzającym jej zeznania w sądzie. Tak samo świadek zasłaniała się niepamięcią, co do swoich czynności wykonywanych w grudniu 2023 r. i poprzednich miesiącach.

Sąd Okręgowy podniósł, że pomimo tego, iż według płatnika ubezpieczony rzekomo wykonywał zlecenia (usługi) przez wiele miesięcy, to jednak nie zachowało się ani jedno pisemne zlecenie, ani zestawienie zleconych w miesiącu usług.

Jednocześnie Sąd wyjaśnił, że skorzystał z protokołów zeznań złożonych przed organem rentowym przez pracowników (...), tj. J. P. oraz K. G. (1), a także przez pracownika (...) K. G. (2), (który miał również zawartą umowę o współpracy ze spółką (...)), aby przedstawić mechanizm zatrudnienia stworzony przez A. G. (1) (on to bowiem podpisywał wszystkie umowy o pracę i zlecenia) w grupie (...). Wskazani wyżej świadkowi nie są już zatrudnieni w spółkach grupy (...), dlatego ich zeznania nie są dotknięte obawą o dalsze zatrudnienie.

W ocenie sądu meriti dopuszczenie tego dowodu - w okolicznościach sprawy - nie prowadziło to do obejścia zasady bezpośredniości, tym bardziej, że żadna ze stron procesu nie zakwestionowała prawdziwości wyjaśnień złożonych przez te osoby przed organem rentowym. Złożone przed organem rentowym zeznania były logiczne, spójne, korespondowały ze sobą i wzajemnie się uzupełniały, nadto znalazły potwierdzenie w dokumentarnym materiale dowodowym - zapiskach w aktach osobowych ubezpieczonych w innych sprawach - A. B. (1) czy M. S.. J. P. Sąd przesłuchał w niniejszej sprawie oraz sprawie VI U 437/23 dodatkowo w charakterze świadka, więc zasada bezpośredniości nie została naruszona. Jego zeznania były zgodne z zeznaniami K. G. i K. G., a nadto znalazły potwierdzenie w dokonanych przez pracodawcę (czy też jego pracownika) zapiskach w aktach osobowych ubezpieczonych w innych sprawach - A. B. (1) i M. S..

Zeznania A. K. - prezesa zarządu (...) odpowiedzialnej za finanse grupy - Sąd uznał za wiarygodne w zakresie przedstawienia zasad funkcjonowania spółek grupy (...), ich wzajemnych rozliczeń; jej pozostałe zeznania były bardzo ogólne, nie znała szczegółowego zakresu obowiązków ubezpieczonego, nie posiadała wiedzy w jakim czasie i na rzecz którego z podmiotów wykonywał pracę, kto był jego bezpośrednim przełożonym, jakie miał warunki pracy w ramach umowy o współpracy. A. K. nie była świadkiem zatrudniania ubezpieczonego i zawierania z nim umów, podobnie jak świadek R. M.. Świadek R. M. zeznała, że nie ma wiedzy kiedy i w jakich godzinach ubezpieczony pracował w ramach umowy o pracę, a kiedy i w jakich godzinach na podstawie umowy o współpracy w spornym okresie, aktualnie świadek wskazał, że ubezpieczony pracuje na magazynie.

Jednocześnie Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, że skoro cały zakład, na który składało się pięć spółek produkcyjnych (...) oraz dwie spółki nieprodukcyjne, był w latach 2020-2021 objęty wieloma specjalistycznymi systemami, to nie powinno być żadnych problemów z zarejestrowaniem w tych systemach zdarzeń dotyczących realizacji umów cywilnoprawnych, jeśli zdarzenia takie miały faktycznie miejsce.

Reasumując, na podstawie tak ocenionego materiału dowodowego sąd pierwszej instancji ustalił, że wynagrodzenie ubezpieczonego z tytułu łączącego go z (...) sp. z o.o. s.k.a. w S. stosunku pracy zostało ukształtowane przez A. G. (1) w ten sposób, że część tego wynagrodzenia miała być co miesiąc wypłacana ubezpieczonemu nie przez (...) sp. z o.o. s.k.a. w S. w ramach umowy o pracę, tylko przez spółkę (...) na podstawie „zawartej” z tą spółką 24 listopada 2014 r. umowy o współpracy.

Przechodząc do podstawy prawnej orzeczenia Sąd Okręgowy wskazał, że stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1009 ze zm.; powoływana dalej jako: ustawa systemowa), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są: pracownikami, z wyłączeniem prokuratorów; osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwanymi dalej "zleceniobiorcami", oraz osobami z nimi współpracującymi, z zastrzeżeniem ust. 4;

Zgodnie z art. 9 ust. 1 tej ustawy osoby, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 (pracownicy), spełniające jednocześnie warunki do objęcia ich obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytułów, są obejmowane ubezpieczeniami tylko z tytułu stosunku pracy, umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarły z pracodawcą, z którym pozostają w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonują pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostają w stosunku pracy, członkostwa w spółdzielni, otrzymywania stypendium doktoranckiego, służby, pobierania świadczenia szkoleniowego, świadczenia socjalnego, zasiłku socjalnego albo wynagrodzenia przysługującego w okresie korzystania ze świadczenia górniczego lub w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie. Mogą one dobrowolnie, na swój wniosek, być objęte ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi również z innych tytułów, z zastrzeżeniem ust. 1a.

W myśl art. 4 pkt 2 ustawy systemowej, płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne jest pracodawca - w stosunku do pracowników, a zgodnie z art. 4 pkt 2a - płatnikiem składek jest podmiot zgłaszający ubezpieczonych do ubezpieczeń społecznych - podmiot niebędący płatnikiem składek, o którym mowa w pkt 2, który dokonał zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych osób, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 oraz art. 8 ust. 2a. W świetle powyższego przepisu składki na ubezpieczenie społeczne za pracownika (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy systemowej) odprowadza pracodawca, a za zleceniobiorcę/osobę świadczącą usługi (art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy systemowej) zleceniodawca. Stosownie do art. 4 pkt 9 ustawy systemowej, użyte w tej ustawie określenie przychód oznacza przychody w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu: zatrudnienia w ramach stosunku pracy, pracy nakładczej, służby, wykonywania mandatu posła lub senatora, wykonywania pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania, pobierania zasiłku dla bezrobotnych, świadczenia integracyjnego i stypendium wypłacanych bezrobotnym oraz stypendium sportowego, a także z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności oraz umowy agencyjnej lub umowy zlecenia, jak również z tytułu współpracy przy tej działalności lub współpracy przy wykonywaniu umowy oraz przychody z działalności wykonywanej osobiście przez osoby należące do składu rad nadzorczych, niezależnie od sposobu ich powoływania.

I dalej sąd meriti wskazał, że zgodnie z art. 18 ust. 1, 2 i 3 ustawy systemowej w związku § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz. U. nr 161, poz. 1106 ze zm.), podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych osiągany przez pracowników u pracodawcy z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, z wyjątkiem składników wynagrodzenia wymienionych w § 2 powołanego wyżej rozporządzenia. Zgodnie zaś z treścią art. 18 ust. la ustawy systemowej, w przypadku osób o których mowa w art. 8 ust. 2a, w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uwzględnia się również przychód z tytułu umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło. Z kolei, w myśl art. 18 ust. 3 ustawy systemowej, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zleceniobiorców ustala się zgodnie z ust. 1, jeżeli w umowie agencyjnej lub umowie zlecenia albo w innej umowie o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, określono odpłatność za jej wykonywanie kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie. W myśl art. 20 ust. l ustawy systemowej, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe i wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i ubezpieczenia rentowe. Ponadto stosownie do art. 81 ust. l, ust. 5 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2561 ze zm.) do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne pracowników i zleceniobiorców stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób. Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne pomniejsza się o kwoty składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, potrąconych przez płatników ze środków ubezpieczonego, zgodnie z przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych. Przy ustalaniu podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, nie stosuje się wyłączeń wynagrodzeń za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną.

Następnie sąd pierwszej instancji zaznaczył, że niesporne było w niniejszej sprawie, iż od przychodów ubezpieczonego z umowy o współpracy, zawartej ze spółką (...), którą to umowę należy traktować jako rodzaj umowy zlecenia, spółka (...) opłaciła wyłącznie składkę zdrowotną - opierając się na wyżej cytowanych przepisach - art. 9 ust. 1 ustawy systemowej.

W ocenie tego Sądu w stanie faktycznym ustalonym w niniejszym postępowaniu brak było podstaw prawnych do zastosowania tego przepisu przez spółki (...) sp. z o.o. s.k.a. w S. i G., mamy bowiem w istocie do czynienia tylko z jednym stosunkiem prawnym, opartym na umowie o pracę łączącej ubezpieczonego ze spółką (...) sp. z o.o. s.k.a. w S. od 10 listopada 2014 r. Umowa o współpracy, zawarta przez zainteresowanego z G. w dniu 24 listopada 2014 r., jest - w świetle art. 58 § 1 k.c. - nieważna.

W związku z powyższym, Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie z art. 58 § 1 k.c. czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mające na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy.

W ocenie tego Sądu, postępowanie dowodowe przeprowadzone w niniejszej sprawie wykazało, że ubezpieczony - jak już wyżej wskazano - świadczył pracę w spornym okresie wyłącznie na podstawie jednego stosunku prawnego, tj. umowy o pracę łączącej go z (...) sp. z o.o. s.k.a. w S., a wynagrodzenie, które otrzymał od G. było częścią wynagrodzenia za pracę należnego ubezpieczonemu ze stosunku pracy łączącego go ze spółką (...) sp. z o.o. s.k.a. w S..

W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy sąd meriti doszedł do wniosku, że (...) sp. z o.o. s.k.a. w S. działając w celu zminimalizowania obciążeń publicznoprawnych, zdecydowała się na stworzenie swego rodzaju systemu polegającego na tym, iż część należności pracowników za wykonaną przez nich pracę na podstawie umowy o pracę zawartej z (...) sp. z o.o. s.k.a. w S., była im wypłacana przez G. z tytułu umowy o współpracy lub zlecenia zawartej z nimi przez tę właśnie spółkę, a właściwie przez tę samą osobę, z którą zawierali umowę o pracę, tj. przez A. G. (1).

Na podstawie opisanych wyżej okoliczności Sąd ten stwierdził, że ubezpieczony nie wykonywał żadnych czynności na podstawie umowy o współpracy dla spółki (...), świadcząc w spornym okresie pracę wyłącznie na rzecz spółki (...) sp. z o.o. s.k.a. w S., która to spółka wypłacała mu wynagrodzenie jedynie za część wykonanej na jej rzecz pracy i od tej zmniejszonej kwoty opłacała składki na ubezpieczenia społeczne. Pozostałą należną mu kwotę wypłacała mu spółka (...), opłacając od niej wyłącznie składkę na ubezpieczenie zdrowotne.

Reasumując Sąd Okręgowy uznał, że zawarcie z ubezpieczonym przez G. umowy o współpracy z dnia 24 listopada 2014 r. miało na celu obejście przepisów art. 18 ust. 1 ustawy z systemowej w związku z art. 4 pkt 9 tej ustawy. Pozorny zbieg tytułów do ubezpieczeń społecznych umożliwiał - na podstawie przepisu art. 9 ust. 1 ustawy systemowej - wybór tylko jednego z tytułów - umowę o pracę, a w konsekwencji - przyjęcie do podstawy wymiaru składek przychodu w niższej wysokości (wyłącznie tego, który wynikał z pisemnej umowy o pracę ubezpieczonego).

Konsekwencją uznania umowy o współpracy za nieważną jest m.in. stwierdzenie, że przychody z tej umowy w rzeczywistości są częścią wynagrodzenia za pracę przysługującego ubezpieczonemu z tytułu umowy o pracę łączącej go z (...) sp. z o.o. s.k.a. w S., a zatem stanowią podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, tak jak przyjął to organ rentowy w zaskarżonej decyzji.

Z kolei, oceniając sposób obliczenia podstawy wymiaru składek w zaskarżonej decyzji sąd pierwszej instancji uznał, że organ rentowy prawidłowo określił ich wysokość. Sam sposób obliczenia był zgodny z art. 18 ust. 1 ustawy systemowej w przypadku składek na ubezpieczenia społeczne oraz zgodny z art. 81 ust. 1, 5 i 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - w przypadku wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Kończąc za Sądem Najwyższym sąd meriti przyjął (uzasadnienie wyroku z dnia 17 stycznia 2019 r., II UK 477/17, OSNP 2020/2/16), że dążenie do optymalizacji kosztów działalności gospodarczej nie może odbywać się z pominięciem reguł ubezpieczenia społecznego, bowiem obie wartości nie pozostają względem siebie w hierarchicznej zależności.

Ponadto sąd pierwszej instancji miał na uwadze, że w 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadził kontrole w spółkach (...): (...), A. C., i (...) sp. z o.o. Pismami z dnia 2 października 2014 r. Zakład poinformował te spółki, że na podstawie analizy środków dowodowych uzyskanych w trakcie czynności kontrolnych, stwierdził, iż brak jest podstaw do zastosowania wobec osób pozostających w stosunku pracy z jedną z tych spółek, a wykonujących jednocześnie pracę na podstawie umowy zlecenia zawartej z inną z tych spółek, regulacji prawnej wynikającej z art. 8 ust 2a ustawy systemowej. Wobec powyższego anuluje się zapisy tego dotyczące w protokołach kontroli tych spółek.

I dalej sąd ten wskazał, że w okresach od 22 maja 2017 r. do 7 czerwca 2017 r. oraz od 26 kwietnia 2021 r. do 7 maja 2021 r. (z przerwami) Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadził kontrole w spółce (...). Przedmiotem kontroli była prawidłowości obliczania składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład oraz zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. W ich ramach nie analizował prawidłowości postępowania tej spółki wobec ubezpieczonego (w 2017 r. jeszcze nie pracował) w kontekście ubezpieczeń społecznych czy ubezpieczenia zdrowotnego. Kontrola z 2017 r. dotyczyła okresu od stycznia do grudnia 2015 r. W czasie tej kontroli organ rentowy przyjął za prawdziwe twierdzenia reprezentanta spółki - (...) na temat sposobu funkcjonowania spółek grupy (...) i korzystania z usług zleceniobiorców. Sposób realizacji umów zlecenia nie był kontrolowany. W okresach od 21 marca 2017 r. do 31 maja 2017 r. oraz we wrześniu 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadził kontrole w spółce (...). Kontrola z 2017 r. dotyczyła okresu od stycznia do grudnia 2014 r. W czasie tej kontroli organ rentowy przyjął za prawdziwe twierdzenia A. G. (1) na temat sposobu realizacji umów zlecenia w (...), który potwierdzili czterej przesłuchani na tę okoliczność przez ZUS zleceniobiorcy, z których wszyscy byli pracownikami (...) sp. z o.o., w której A. G. miał 50% udziałów. Zaś kontrola z 2021 r. dotyczyła prawidłowości obliczania składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład oraz zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od stycznia 2017 r. do grudnia 2019 r. W czasie tej kontroli organ rentowy przyjął za prawdziwe twierdzenia A. G. (1) na temat sposobu realizacji umów o dzieło w (...). Zlecenie ubezpieczonego nie było przedmiotem badania przez ZUS. W okresach od 21 marca 2017 r. do 25 maja 2017 r. (z przerwami) Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadził kontrole w spółce (...). W jej ramach nie analizował prawidłowości postępowania tej spółki wobec ubezpieczonego, który jeszcze nie pracował w spółkach (...). Kontrola z 2017 r. dotyczyła okresu od stycznia do grudnia 2014 r. W czasie tej kontroli organ rentowy przyjął za prawdziwe twierdzenia A. G. (1) na temat sposobu realizacji umów zlecenia w (...), który potwierdzili trzej przesłuchani na tę okoliczność przez ZUS zleceniobiorcy, z których wszyscy byli pracownikami (...) sp. z o.o., w której A. G. miał 50% udziałów - ci sami, których ZUS przesłuchał w czasie kontroli z 2017 r. w (...). W okresie od 22 maja 2017 r. do 7 czerwca 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadził kontrole w spółce (...). Kontrola z 2017 r. dotyczyła okresu od stycznia do grudnia 2015 r. W czasie tej kontroli organ rentowy nie zajmował się umowami zlecenia.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy - na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. - oddalił odwołania.

O kosztach postępowania Sąd ten orzekł - na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. oraz § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

Z powyższym wyrokiem Sądu Okręgowego w Szczecinie nie zgodzili się płatnicy - (...) sp. z o.o. s.k.a. z siedzibą w S. zaskarżając pkt. I i II wyroku oraz (...) sp. z o.o. s.k.a. z siedzibą w S. zaskarżając pkt. I i III wyroku, który działając przez pełnomocnika, w złożonych tożsamych apelacjach zarzucili mu:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego:

1) art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy systemowej poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów do umowy o współpracy i zleceń, i wskazanie tych przepisów jako podstawy rozstrzygnięcia, podczas gdy nie mają on zastosowania w niniejszych sprawach; w konsekwencji Sąd błędnie uznał, że umowy zlecenia i umowa o współpracy zawarte przez ubezpieczonego ze zleceniodawcą nie odzwierciedlają rzeczywistości - mamy bowiem w ocenie Sądu do czynienia tylko z jednym stosunkiem prawnym, opartym na umowie o pracę łączącej ubezpieczonego z pracodawcą, a umowa o współpracy i realizowane na jej podstawie zlecenia zawarte przez ubezpieczonego z (...) sp. z o.o. s.k.a. są - w świetle art. 58 § 1 k.c. - nieważne, podczas gdy zawarte umowy zlecenia i umowa o współpracy są ważne i odzwierciedlają rzeczywistość, albowiem:

- czynności realizowane przez ubezpieczonego w ramach umowy o współpracy i zleceń oraz w ramach umowy o pracę różnią się od siebie;

- istniało wiele czynników prawnych, ekonomicznych, organizacyjnych i handlowych przemawiających za utworzeniem struktury spółek (...), a więc struktura ta nie powstała w celu unikania zapłaty składek społecznych (nie miała na celu obejścia przepisów prawa), tylko miała swoje uzasadnienie gospodarczo - biznesowe, nie istniał więc zamiar obejścia przepisów ustawy systemowej przez odwołujące się spółki;

- pracodawca nie uzyskiwał korzyści z realizacji umów zleceń i umowy o współpracy przez ubezpieczonego;

- umowa zlecenia i współpracy ubezpieczonego były opłacane ze środków finansowych (...) sp. z o.o. nie pochodzących od pracodawcy;

- nie występował „trójkąt umów” pomiędzy zleceniodawcą, pracodawcą i ubezpieczonym;

- odsprzedawane były w ramach umowy ramowej i umów konsorcjum umowy o pracę pracowników m. in. (...) sp. z o.o. s.k.a. między odwołującymi się spółkami, a nie umowy zlecenia realizowane przez ubezpieczonych - przyjęty zatem model rozliczeń jest odwrotny to tego jaki kwestionowany jest w orzecznictwie, albowiem to nie umowy zlecenia, ale umowy o pracę były „refakturowane” między spółkami;

- sam fakt, iż w spółkach komandytowych i w (...) sp. z o.o. występuje ten sam współwłaściciel (A. G. (1)) nie oznacza, że zakazane jest zawieranie umów zleceń z pracownikami z grupy (...); sąd pierwszej instancji uznał, że sam fakt występowania tego samego współwłaściciela jest wystarczający, by uznać że doszło do obejścia przepisów ustawy systemowej; tymczasem - jak zostało wykazane w toku postępowania - między pracodawcą a zleceniodawcą nie występowały przepływy pieniężne, które mogłyby stanowić korzyść uzyskiwaną przez pracodawcę z realizacji umów zleceń przez ubezpieczonych; zatem sąd pierwszej instancji uznał, iż sam fakt współwłaścicielstwa może stanowić obejście przepisów ustawy systemowej, co stanowi prawotwórcze działanie Sądu albowiem nie występuje w powszechnie obowiązujących przepisach zakaz zawieranie umów zleceń z pracownikami między spółkami powiązanymi;

2) art. 18 ust. 1, 2 i 3 ustawy systemowej w związku § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz. U. nr 161, poz. 1106 ze zm.) w związku z art. 8 ust. 2a ustawy systemowej i art. 58 k.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie do umowy o współpracy i zleceń, i wskazanie tych przepisów jako podstawy rozstrzygnięcia podczas, gdy:

- umowa o współpracy i zlecenia powinny być oskładkowane jedynie w zakresie składki zdrowotnej, a więc tak jak zrobił to (...) sp. z o.o. s.k.a.;

- brak jest podstaw do oskładkowania w zakresie składek emerytalno-rentowych umów zleceń i umowy o współpracy;

- przesłuchani w sprawie świadkowie wskazywali kto opłacał zarówno umowy zlecenia jak i umowę o pracę, np. na rozprawie w dniu 16 października 2023 r. A. G. (1) przesłuchany w charakterze świadka wskazał, że pracodawca płaci za wykonywanie umowy o pracę, a zleceniodawca za wykonywanie umowy zlecenia, cyt.: „00:31:36 na pewno płaci im spółka (...), ale tylko za 8 godzin pracy dziennie, jeśli pracują dłużej prawdopodobnie płaci im inna spółka”;

- w dniu 11 stycznia 2024 r. przy przesłuchaniu świadka R. M. w sprawie VI U 437/23 (sąd pierwszej instancji dopuścił jako dowód w niniejszej sprawie protokół z rozprawy z dnia 11 stycznia 2024 r. sygn. akt VI U 437/23) pełnomocnik organu rentowego, jak i Sąd wskazali, że nie jest kwestionowane przez nich, iż nie były refakturowane umowy zlecenia wykonywane przez ubezpieczonego na pracodawcę przez zleceniodawcę i nie było w tym zakresie przepływów pieniężnych pomiędzy odwołującymi się spółkami; powyższe jednoznacznie wskazuje, że pracodawca nie uzyskiwał korzyści w związku z zawartą umową o współpracy i zleceniami, a więc nie ma podstaw do zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, co w ocenie odwołującej się zostało przyznane przez sąd pierwszej instancji w sprawie VI U 437/23, jak i pełnomocnika organu rentowego;

- pracodawca nie uzyskiwał korzyści z realizacji umów zleceń i umowy o współpracy przez ubezpieczonego;

- umowa zlecenia i współpracy ubezpieczonego była opłacana ze środków finansowych (...) sp. z o.o. nie pochodzących w żaden sposób od pracodawcy;

- nie występował „trójkąt umów” pomiędzy zleceniodawcą, pracodawcą i ubezpieczonym;

- odsprzedawane były umowy o pracę pracowników (...) sp. z o.o. s.k.a. między odwołującymi się spółkami, a nie umowy zlecenia;

3) art. 9 ust. 1 ustawy systemowej poprzez błędne uznanie, że przepis ten nie ma zastosowania do umowy o współpracy i umów zleceń, podczas gdy przepis ten ma zastosowanie w realiach niniejszych spraw i prawidłowo (...) sp. z o.o. s.k.a. oskładkował umowę o współpracy i realizowane zlecenia tylko w zakresie składki zdrowotnej, z wyłączeniem składek emerytalno-rentowych w związku z powstałym zbiegiem tytułów ubezpieczeń; zbieg tytułów ubezpieczeń nie miał bowiem wbrew twierdzeniom Sądu charakteru pozornego;

4) art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo (...) (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 236 ze zm.; powoływana dalej także: ustawa prawo przedsiębiorców), art. 11 w zw. z art. 14 w zw. z art. 8 ustawy prawo przedsiębiorców, poprzez niezastosowanie tych przepisów i niedostrzeżenie, w ramach sądowej kontroli legalności zaskarżonych decyzji, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych w zaskarżonych decyzjach pominął powyższe przepisy, w szczególności w kontekście poprzednich kilkunastu kontroli Zakładu Ubezpieczeń Społecznych;

5) art. 353 1 w zw. z art. 65 § 2 w zw. z art. 73 § 1 i 2 w zw. z art. 734 § 1 i 2 k.c. poprzez ich niezastosowanie i błędne uznanie, że umowy zlecenia powinny mieć formę pisemną, a skoro takiej formy nie miały to Sąd uznał, że nie odzwierciedlały rzeczywistości, podczas gdy zasada swobody umów i art. 73 k.c., a także przepisy o umowie o zlecenia nie przewidują formy pisemnej pod rygorem nieważności dla umów zleceń; szczegółowy zakres czynności w ramach ustnych umów zleceń został sprecyzowany w zeznaniach świadków; nie jest zatem dopuszczalne uznanie, że zlecenia nie miały miejsca, ponieważ nie zostały zawarte na piśmie, tylko miały formę ustną, zwłaszcza że została ustalona treść tych umów, a ponadto świadek L. M. zeznał, że czynności ze zleceń ubezpieczonego były ewidencjonowane w systemie record;

6) art. 6 k.c. poprzez błędną interpretację tego przepisu i uznanie, że onus probandi spoczywał jedynie na odwołujących się spółkach, podczas gdy odwołujące się spółki wykazały inicjatywę dowodową i dowiodły, że argumenty przedstawione w zaskarżonym decyzjach były błędne (m. in. poprzez dowody z dokumentów i przesłuchanych świadków oraz reprezentanta odwołujących się spółek); Sąd całkowicie pominął fakt, iż na organie rentowym również spoczywał ciężar dowodu wykazania, że zaskarżona decyzja była prawidłowa; zatem sąd pierwszej instancji dopuścił się błędnej wykładni art. 6 k.c. pomijając fakt, iż to strona, która wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne (w tym organ rentowy chcący udowodnić prawidłowość wydanych decyzji) powinna je udowodnić;

II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 233 § 1 w zw. z art. 327 1 § 1 pkt 1 k.p.c. poprzez dowolną i wybiórczą, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie, sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, polegającą na przyjęciu, że zawarte umowy zlecenia i umowa o współpracy nie odzwierciedlają rzeczywistości i potwierdzają to zeznania świadka J. P., K. G. (1) i K. G. (2), co w konsekwencji znalazło wyraz w wadliwym uzasadnieniu wyroku podczas, gdy:

- zeznań świadka J. P. nie można uznać za wiarygodne, sam świadek bowiem przyznał, że może wypowiadać się tylko w swojej sprawie, nie widział umów o prace, ani umów o współpracy ubezpieczonego, a także jego stanowiskowej karty pracy; świadek nie posiadał żadnej wiedzy o ubezpieczonym (nie był jego przełożonym, nie pracował z nim) i w trakcie zeznań w dniu 5 lutego 2024 r. nie wypowiadał się wcale na temat ubezpieczonego R. R. - zatem jego zeznania nie miały żadnego związku z niniejszą sprawą;

- zeznań świadka J. P. nie można uznać za wiarygodne, albowiem świadek zeznając przed ZUS nawet nie wiedział z kim zawarł umowy (z którą ze spółek), a w trakcie przesłuchania przed Sądem na rozprawie w dniu 11 stycznia 2024 r., w sprawie sygn. akt VIU 437/23 zeznał, że nie zawierał umowy o współpracy, mimo, że taka umowa była zawarta; świadek J. P. zatem nie tylko nie wiedział jakie umowy zawierali inni ubezpieczeni, ale nawet nie wiedział jakie on sam zawierał umowy ze spółkami z grupy (...);

- świadek J. P. pozostawał na dzień rozwiązania umowy o pracę i nadal pozostaje w konflikcie z płatnikami, co powinno mieć wpływ na wiarygodność oceny jego zeznań; Sąd tymczasem pominął tę okoliczność;

- Sąd przez analogię przyjął, że sytuacja dotycząca J. P. była identyczna w przypadku R. R., nie rozpoznając w istocie indywidualnej sprawy R. R., który był zatrudniony w innym okresie i na innym stanowisku;

- niewiadomym jest z jakich rzekomo słów K. G. (1) i J. P., oraz K. G. (2) sąd pierwszej instancji wywiódł, że nieważne są umowa o współpracy i zlecenia; poza ogólnikowym wskazaniem, że zeznania tych świadków są wiarygodne - brak konkretnego wskazania jaka część zeznań potwierdza twierdzenia wynikające z zaskarżonego wyroku; z treści zeznań tych osób przytoczonych wybiórczo w uzasadnieniu faktycznym zaskarżonego wyroku nie wynika - aby warunkiem zawarcia przez te osoby umowy o pracę było zawarcie umowy zlecenia; świadkowie ci nie zeznali o tym w trakcie przesłuchania przed ZUS;

- oparcie twierdzeń Sądu na zeznaniach J. P., K. G. (1) oraz K. G. (2), a także przeprowadzenie dowodu z akt osobowych J. M. w sprawie VIU 437/23, A. B. (1) (...) 439/23, M. S. (...) 525/23, M. R. (...) 471/23, wykraczało poza zakres przedmiotowy niniejszych spraw, albowiem osoby te zeznawały w swoich sprawach niepowiązanych ze sprawą ubezpieczonego (co do przeprowadzenia dowodów z akt osobowych zostały złożone na rozprawie w dniu 18 czerwca 2024 r. zastrzeżenia do protokołu rozprawy); niedopuszczalne jest poprzez stosowanie analogii uznanie, że ich zeznania złożone przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych lub przed Sąd mają związek z niniejszą sprawą, skoro nie byli oni przełożonymi ubezpieczonego i ich praca nie była związana z jego pracę; ponadto Sąd naruszył zasadę bezpośredniości, bo nie przesłuchał K. G. (2), tylko oparł się na jego zeznaniach złożonych przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych;

- nieprawdą jest, że płatnicy nie kwestionowali zeznań J. P. - okoliczność ta jednoznacznie wynikała z mowy końcowej oraz z przesłuchania tego świadka; odnośnie zeznań świadków K. G. (2) i K. G. (1) oraz J. P. - były one kwestionowane w złożonych zastrzeżeniach do protokołu kontroli;

- Sąd opierając się na wybiórczych danych z akt osobowych wymienionych wyżej osób oraz 3 dodatkowych zeznań osób przesłuchanych przed ZUS (ww. osób) uznał, że u odwołującej się występuje określona praktyka mająca na celu obejście przepisów ustawy systemowej; działanie takie należy uznać za sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, albowiem w grupie (...) w spornym okresie pracowało nawet do 300 pracowników; zatem wybiórcze dane Sądu nie mogą być uznane za reprezentatywne jako ustalona praktyka występująca u płatników; nie można na podstawie 2-3% danych ustalać istniejącą praktykę u danego podmiotu; ponadto należy wskazać na niekonsekwencję Sądu, albowiem o ile przeprowadził on dowód z akt osobowych J. M. i A. B. (1) to nie przeprowadził dowodu z protokołu przesłuchania tych ubezpieczonych przed Sądem, z którego jednoznacznie wynika, iż zaprzeczyli oni praktyce wymuszania zawierania umów zleceń do umów o pracę; ponadto zeznali, że wykonywali inne czynności na podstawie umowy o pracę i na podstawie umów zleceń - co przeczy rzekomo istniejącej praktyce, którą ustalił w niniejszej sprawie sąd pierwszej instancji;

2) art. 233 § 1 w zw. z art. 327 1 § 1 pkt 1 k.p.c. poprzez dowolną i wybiórczą, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie, sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, co skutkowało brakiem wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i błędnymi ustaleniami faktycznymi poprzez bezzasadne uznanie zeznań świadka A. G. (1), R. M., L. M., A. P. (2), A. G. (2) i A. K. za niewiarygodne, co w konsekwencji znalazły wyraz w wadliwym uzasadnieniu wyroku podczas, gdy:

- niedopuszczalne jest dyskredytowanie a priori zeznań świadka A. G. (1) i reprezentantki strony A. K., tylko z samego faktu, że są oni współwłaścicielami spółek z grupy (...) Sąd zatem zdeprecjonował wartość ich zeznań z góry, co jest niedopuszczalne, ponieważ ich zeznania były zgodne z zeznaniami przesłuchanych w sprawie świadków;

- niedopuszczalne jest dyskredytowanie a priori zeznań świadka R. M., A. G. (2), A. P. (2) i L. M. tylko z samego faktu, że są oni nadal zatrudnieni w grupie spółek (...); Sąd powinien dokonać wnikliwej analizy treści ich zeznań, zamiast odrzucając je z góry, ponieważ są oni nadal pracownikami spółek (...);

- nie jest prawdą, że zeznania świadków L. M., A. G. (2), A. P. (2), R. M. i A. G. (1) nie są wiarygodne, bo są ogólnikowe i wzajemnie sprzeczne; świadkowie ci znali ubezpieczonego i wskazywali jakie czynności wykonywał w ramach umowy o pracę i zleceń, w odróżnieniu od zeznań J. P., który nie znał ubezpieczonego i jego zeznania nie miały żadnego związku ze sprawą;

- Sąd wdał się w ogromną sprzeczność uznając zeznania świadka J. P. za wiarygodne, mimo iż świadek zeznał, że nie znał umowy o prace, umowy o współpracy, ani zleceń, rachunków czy stanowiskowej karty pracy ubezpieczonego i nie uczestniczył przy ustalaniu zleceń ani wynagrodzeń do nich, a jednocześnie Sąd bezzasadnie uznał zeznania pozostałych świadków za niewiarygodne, bo właśnie nie uczestniczyli przy ustalaniu zleceń, ani wynagrodzeń do nich; powstaje pytanie dlaczego zeznania J. P., który nie uczestniczył w ustalaniu wynagrodzeń i zawieraniu umowy o współpracy i zleceń są wiarygodne, a zeznania pozostałych świadków nie są wiarygodne - jest to nierówne traktowanie zeznań świadków;

3) art. 233 § 1 w zw. z art. 327 1 § 1 pkt 1 k.p.c. poprzez dowolną i wybiórczą, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie, sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, co skutkowało brakiem wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i błędnymi ustaleniami faktycznymi oraz pominięciem w zakresie wyrokowania dowodów z dokumentów przedłożonych przez odwołujących się (brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przyczyn, dla których Sąd odmówił dowodom z dokumentów przedłożonych przez płatników wiarygodności i mocy dowodowej), co w konsekwencji znalazły wyraz w wadliwym uzasadnieniu wyroku tj.:

- sąd pierwszej instancji nie odniósł się w zaskarżonym wyroku do kwestii wysokości i częstotliwości wypłaty wynagrodzenia ze zleceń; po pierwsze nie były one wypłacane regularnie co miesiąc, po drugie nie miały one stałej kwoty; zatem gdyby rzeczywiście istniała rzekoma ustalona praktyka podziału wynagrodzenia z umowy o pracę częściowo na umowę o pracę, a częściowo w ramach umowy zlecenia to logicznym jest, że wynagrodzenie z umowy zlecenia powinno być wypłacane co miesiąc w takiej samej wysokości; tymczasem za okres od stycznia 2017 r. do września 2021 r., a więc na okres 57 miesięcy wynagrodzenie z umów zleceń wypłacone było jedynie w 33 miesiącach w różnych kwotach; żaden pracownik nie zgodziłby się, aby przez 24 miesiące, czyli okres 2 lat było pominięte jego wynagrodzenie z umowy o pracę, skoro rzekomo zlecenie miało stanowić składową wynagrodzenia z umowy o pracę;

- sąd pierwszej instancji dokonał wadliwych ustaleń w zakresie przedstawionych protokołów kontroli ZUS i zawnioskowanych akt kontroli, mimo iż wynikało z nich, że pomimo 11 kontroli przeprowadzonych w spółkach grupy (...), w tym u odwołujących się - przyjęty model zawierania umów o pracę, umów zleceń i umów współpracy nie był wcześniej przez ZUS kwestionowany; płatnicy działali zatem w zaufaniu do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że utrwalona u nich praktyka jest prawidłowa i byli przeświadczeni, że przyjęty model biznesowy nie jest traktowany przez ZUS jako obejście przepisów o zapłacie składek emerytalno-rentowych; tymczasem sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że umowy zlecenia nie były przedmiotem kontroli - mimo, iż były również kontrolowane;

- nie odniesienie się przez Sąd w zaskarżonym wyroku do przedłożonej tabeli wyników finansowych spółek z grupy (...), w tym odwołujących się, sprawozdań finansowych spółek z grupy (...), w tym odwołujących się - podczas gdy z dokumentów tych wynika, iż zlecenia realizowane przez ubezpieczonego wynikały z potrzeb rynkowych (...) sp. z o.o. s.k.a. i nie były z góry zaplanowane, aby dochodziło do obejścia przepisów o zapłacie składek emerytalno-rentowych (im więcej zamówień od kontrahentów miało (...) sp. z o.o. s.k.a., tym więcej potrzebowało zleceniobiorców - decydował zatem o tym rynek, a nie ustalone założenia z góry o obejściu przepisów ustawy systemowej) i również przesłuchani w sprawie świadkowie potwierdzili tę okoliczność;

- nie odniesienie się przez Sąd w zaskarżonym wyroku do pism Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 2014 r. załączonych do złożonych replik, z których wynika, iż ZUS anulował protokoły kontroli wskazujące, że miał zastosowanie art. 8 ust. 2a ustawy systemowej do przeprowadzonych kontroli w spółkach (...); w pismach tych ZUS jednoznacznie wskazał, że po analizie sprawy wycofuje się z tych twierdzeń, że art. 8 ust. 2a ustawy systemowej nie ma zastosowania w sprawie;

- nie odniesienie się przez Sąd w zaskarżonym wyroku do protokołu kontroli Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i pisma ZUS stanowiącego odpowiedź na złożone zastrzeżenia do protokołu kontroli w niniejszej sprawie, z którego jednoznacznie wynika, iż ZUS uznał, że art. 8 ust. 2a ustawy systemowej nie ma zastosowania; ponadto w tej samej sprawie następnie ZUS wydając zaskarżoną decyzję dotyczącą ubezpieczonego w podstawach prawnych decyzji powołał się na art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, co stanowi rażącą sprzeczność w działaniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a czego sąd pierwszej instancji nie dostrzegł w ramach sądowej kontroli legalności decyzji ZUS;

- nie odniesienie się w zaskarżonym wyroku przez Sąd do opinii prywatnych złożonych przez płatników, a mianowicie opinii prawnej dr S. D. i opinii prawnej prof. W. M., z których jednoznacznie wynika prawidłowość stanowiska płatników;

4) art. 233 § 1 w zw. z art. 327 1 § 1 pkt 1 k.p.c. poprzez dowolną i wybiórczą, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie, sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, co skutkowało brakiem wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i błędnymi ustaleniami faktycznymi oraz pominięciem w zakresie wyrokowania błędów wynikających z treści zaskarżonych decyzji, co w konsekwencji znalazło wyraz w wadliwym uzasadnieniu wyroku, to jest:

- pominięcie faktu, że w zaskarżonych decyzjach były błędnie informacje o właścicielu gruntów przy ul. (...) w S., nie był nim bowiem A. G. (4);

- pominięcie zeznań świadków R. M. i A. G. (1), z których wynika, że na ul. (...) w S. jest wiele spółkę, nie tylko spółki z grupy (...), a więc z przyczyn prawnych i organizacyjnych spółki mają siedzibę na tej samej ulicy, a nie dlatego żeby obchodzić przepisy ustawy systemowej;

- pominięcie zeznań świadków, w tym R. M. z których wynika, że spółka (...) nie jest spółką dominującą, wbrew temu co twierdził ZUS w zaskarżonych decyzjach, a co również rzekomo miałoby świadczyć o zamiarze obejścia przepisów ustawy systemowej;

- pominięcie zeznań świadków, w tym R. M., z których wynika, że spółki z grupy (...) nie tworzą grupy kapitałowej wbrew temu co twierdził ZUS w zaskarżonych decyzjach, a co również rzekomo miałoby świadczyć o zamiarze obejścia przepisów ustawy systemowej.

W związku z powyższymi zarzutami obie apelujące spółki wniosły o:

- zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie obu złożonych odwołań od obu zaskarżonych decyzji,

- zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołujących się kosztów postępowania za pierwszą i drugą instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm prawem przewidzianych, powiększonych o uiszczone opłaty skarbowe od pełnomocnictw.

W uzasadnieniach skarżący szczegółowo omówili podniesione zarzuty przywołując na poparcie swoich stanowisk orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów powszechnych.

W odpowiedź na obie złożone apelację Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o ich oddalenie i zasądzenie od płatników zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych wskazując, że wyrok Sądu Okręgowego jest prawidłowy, a wywody zawarte w apelacjach nie zasługują na uwzględnienie. Organ rentowy w pełni podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji oraz argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia podnosząc, że argumenty zawarte w apelacjach stanowią jedynie polemikę z oceną materiału dowodowego dokonaną przez Sąd orzekający. W ocenie organu strona skarżąca nie wskazała żadnych nowych okoliczności mogących mieć wpływ na zmianę zapadłego w sprawie orzeczenia.

Organ rentowy między innymi podniósł, że w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowody Sąd słusznie doszedł do wniosku, że odwołujący się płatnicy, działając w celu zminimalizowania obciążeń publicznoprawnych, zdecydowali się na stworzenie swego rodzaju systemu polegającego na tym, iż część należności pracowników (w tym ubezpieczonych) za wykonaną przez nich pracę na podstawie umów o pracę zawartych z jedną ze spółek grupy (...), była im wypłacana przez inną spółkę z tej grupy z tytułu zawartych z nimi umów o współpracy.

Zdaniem organu rentowego, w niniejszej sprawie ewidentnie postępowanie dowodowe wykazało, że zawieranie umów o współpracy miało na celu umożliwienie niewypłacania pracownikom wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, a także upozorowania zbiegu tytułów ubezpieczenia. Spółka będąca zleceniodawcą wypłacała wynagrodzenia, stanowiące w istocie „różnicę” pomiędzy wynagrodzeniem zasadniczym, a wynagrodzeniem, które byłoby pracownikom należne w wypadku wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych. W ten sposób płatnik składek w nieuprawniony sposób zmniejszał koszty prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto, w zasobach kadrowych obu spółek występują te same osoby, a miejscem wykonywania według umowy o pracę i umowy zlecenia jest ten sam obiekt.

Celem całego postępowania nie było według organu wkraczanie w zakres wzajemnych relacji pomiędzy obiema spółkami. Jednakże działania tych spółek naruszają zasady współżycia społecznego, w tym zasadę równego traktowania wszystkich ubezpieczonych, zasadę solidaryzmu ubezpieczeń społecznych oraz zasadę ochrony interesów i nie pokrzywdzenia ubezpieczonych. W toku kontroli organ wskazał na ścisły związek między spółkami polegający na powiązaniach organizacyjnych i posiadaniu w zasobach kadrowych tych samych osób o czym była mowa wyżej. Dodatkowo, należy zauważyć, że Spółki jako strony umowy co do zakresu prac i miejsca realizacji umowy nie sporządzały harmonogramów prac, a ustalenia były ustne. Tym samym, mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, oceniając umowy o współpracy pod kątem treści i celu, można by stwierdzić, że tych umów wykonywanych niemalże każdego miesiąca w ogóle nie było.

Podsumowując organ rentowy stwierdził, że postępowanie dowodowe przeprowadzone w niniejszej sprawie zarówno w toku przed organem, jak i przed sądem orzekającym wykazało, iż praca świadczona przez ubezpieczonego na podstawie umowy o współpracy wykonywana była w rzeczywistości na rzecz (...) sp. z o.o. s.k.a. w S., tj. podmiotu, z którym ubezpieczonego łączyła umowa o pracę. Tym samym wynagrodzenie, które ubezpieczony otrzymywał od (...) sp. z o.o. s.k.a. było faktycznie dalszą częścią wynagrodzenia za pracę świadczoną przez niego na rzecz (...) sp. z o.o. s.k.a. w S..

Sąd Apelacyjny rozważył, co następuje:

Obie apelacje płatników okazały się nieuzasadnione.

Najpierw - z uwagi na obszerność złożonych apelacji, zarówno w części obejmującej zarzuty, jak i jej uzasadnienie - trzeba wyjaśnić, że Sąd jest obowiązany zamieścić w swoim uzasadnieniu takie elementy, które ze względu na treść apelacji i zakres rozpoznania są potrzebne do rozstrzygnięcia sprawy. Sąd odwoławczy nie ma natomiast obowiązku wyrażania szczegółowego stanowiska odnośnie wszystkich poglądów prezentowanych przez strony, jeżeli nie mają one istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 2012 r., IV CSK 373/11, LEX nr 1169841 i wyrok tego Sądu z dnia 29 października 1998 r., II UKN 282/98, OSNP 1999/23/758). Z tego względu, Sąd Apelacyjny po ponownej analizie, ocenił sprawę pod kątem istotnych przesłanek prawa materialnego i odniósł się do zarzutów dotyczących istoty sprawy oraz nie uwzględnił okoliczności drugorzędnych.

W odpowiedzi na apelację przypomnieć trzeba, że zasadnicza kwestia w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy R. R. w okresie objętym zaskarżoną decyzją, w którym świadczył pracę na podstawie umowy o pracę na rzecz (...) sp. z o.o. s.k.a., łączyły także z (...) sp. z o.o. s.k.a. rzeczywista umowa o współpracy traktowana jako umowa zlecenia, przy uwzględnieniu treści art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 750 k.c. i w związku z art. 9 ust. 1 ustawy systemowej.

Odnosząc się jednak w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia art. 6 k.c. należy podkreślić, że Sąd Okręgowy prawidłowo wskazał, iż to odwołujący się mieli obowiązek procesowy przedstawienia dowodów, które uzasadniały zarzut wadliwości decyzji. W tym zakresie sąd odwoławczy podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z dnia 9 lipca 2020 r., III UK 339/19 (LEX nr 3029172) i przywołane przez sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Dlatego słusznie Sąd Okręgowy uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy to odwołujący się płatnicy składek, zaprzeczając twierdzeniom organu rentowego, powinni nie tylko podważyć trafność poczynionych ustaleń, ale również wskazać na okoliczności oraz fakty, znajdujące oparcie w miarodajnym materiale dowodowym, z których możliwe byłoby wyprowadzenie wniosków i twierdzeń zgodnych ze stanowiskiem strony, zaprezentowanym w odwołaniu od decyzji. Dlatego skarżący nie mają racji twierdząc, że doszło do bezprawnego przerzucenia przez Sąd ciężaru dowodu na płatników. Organ rentowy w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji szczegółowo wskazał na okoliczności, które w jego ocenie uzasadniały ich podjęcie, a zatem to odwołujący się winni byli udowodnić okoliczności wskazujące na to, że istniały podstawy do ustalenia, iż były usługi wykonywane przez ubezpieczonego na podstawie umowy o współpracy zawartej ze spółką (...) i finalnie była to praca wykonywana na rzecz tej spółki, a nie na rzecz spółki (...). Było to tym bardziej uzasadnione, że spółki funkcjonowały w powiązaniu gospodarczym, organizacyjnym i osobowym. Przedstawienie pełnej dokumentacji, wskazującej na realne wykonywanie i rozliczanie pracy na rzecz spółki (...) usunęło by wątpliwości prawne i wykluczyło ocenę, że zawarcie dwóch odrębnych umów przez odrębne osoby prawne zostało dokonane w celu obejścia m. in. przepisów ustawy systemowej. Taka sytuacja jednak nie miała miejsca, zaś płatnicy zasadniczo ograniczyli się do kontestowania decyzji i rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego, przez podjęcie polemiki z oceną dowodów osobowych i wynikającymi z tej oceny ustaleniami sądu pierwszej instancji.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd Apelacyjny wpierw rozpoznał zarzuty naruszenia prawa procesowego dotyczące oceny materiału dowodowego poprzez naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 327 1 § 1 pkt 1 k.p.c. Ponieważ to prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie jest podstawą jej prawidłowej oceny prawnej.

Odpowiadając na te zarzuty Sąd Apelacyjny uznał, że sąd pierwszej instancji wydając zaskarżony wyrok, wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy, przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe oraz dokonał prawidłowych ustaleń, w granicach zasad logiki formalnej i doświadczenia życiowego, zgodnie ze swobodną oceną dowodów, a następnie wydał trafny, odpowiadający prawu wyrok. Przy czym, sąd odwoławczy miał na uwadze, że w orzecznictwie jednolicie wskazuje się, iż powołanie się na podstawę naruszenia w postaci art. 327 1 § 1 k.p.c. jest usprawiedliwione tylko wówczas, gdy z uzasadnienia orzeczenia nie daje się odczytać, jaki stan faktyczny lub prawny stanowił podstawę rozstrzygnięcia, co uniemożliwia kontrolę instancyjną (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 27 marca 2008 r., III CSK 315/07, LEX nr 390105; 21 lutego 2008 r., III CSK 264/07, OSNC-ZD 2008/4/118 oraz postanowienie tego Sądu z dnia 28 stycznia 2025 r., (...) 332/23, LEX nr 3821908). Inaczej rzecz ujmując, zarzut wadliwego sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia może okazać się zasadny tylko wówczas, gdy z powodu braku w uzasadnieniu elementów wymienionych w art. 327 1 § 1 k.p.c. zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli, czyli gdy treść uzasadnienia orzeczenia sądu pierwszej instancji uniemożliwia całkowicie dokonanie toku wywodu, który doprowadził do jego wydania.

W ocenie Sądu Apelacyjnego w sprawie bezzasadny jest zarzut, iż Sąd Okręgowy sporządził uzasadnienie wyroku w sposób nieodpowiadający wymogom omawianej regulacji. Sąd pierwszej instancji wskazał bowiem podstawy faktyczne rozstrzygnięcia, obejmujące ustalenie faktów, które uznał za udowodnione, z powołaniem dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnił podstawy prawne wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie zawiera więc wszystkie elementy konstrukcyjne wskazane w art. 327 1 § 1 k.p.c. i pozwala w pełni poznać motywy, którymi kierował się Sąd Okręgowy wydając rozstrzygnięcie (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 20 kwietnia 2021 r., I ACa 560/20, LEX nr 3188390). Zaś przedstawiony przez apelujących zarzut, według sądu odwoławczego, pozbawiony jest merytorycznego uzasadnienia i stanowi jedynie polemikę z prawidłową oceną zgromadzonego materiału dowodowego.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego, sprzeczne z logiką i doświadczeniem życiowym są twierdzenia skarżących spółek, jakoby na podstawie jedynie fragmentów zeznań świadków oraz zapisków w ich aktach osobowych możliwe jest rozgraniczenie czynności wykonywanych przez ubezpieczonego na rzecz poszczególnych spółek, co mogłoby stanowić podstawę do uznania, że R. R. łączyła ze spółką (...) ważna umowa współpracy (która miała być traktowana przez jej strony jako umowa zlecenia). Sąd Okręgowy odniósł się szczegółowo do tych argumentów w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, wskazując zeznaniom których świadków przyznał przymiot wiarygodności i z jakich przyczyn, a którym odmówił wiary. Przy czym, Sąd Okręgowy swoje rozstrzygnięcie oparł także na dokumentach pochodzących od odwołujących się zarówno tych złożonych w toku postępowania przed organem rentowym, jak w postępowaniu sądowym.

Zgodnie bowiem z umowami o pracę, zawartymi w dniach 10 listopada 2014 r. oraz 10 lutego 2015 r., R. R. wykonywał na rzecz spółki (...) czynności na stanowisku ślusarza stolarki aluminiowej. Zaś w oparciu o umowę o współpracy z dnia 24 listopada 2014 r. miał wykonywać na rzecz (...) sp. z o.o. s.k.a. prace pomocnicze, prace magazynowe. Natomiast sąd pierwszej instancji ustalił, że ubezpieczony wykonywał tożsame czynności, w tym samym miejscu (siedziba spółek (...)), bez względu na to, do której spółki należał wykorzystywany przez niego sprzęt oraz, że wynagrodzenie ponad ustalone z pracodawcą otrzymywał od spółki (...). Sam świadek A. G. (1) zeznał, że ubezpieczony czynności ślusarza wykonywał w różnych miejscach (w hali produkcyjnej i na magazynach) oraz że za pracę za 8 godzin wynagrodzenie płaciła spółka (...), a za pozostałe godziny pracy inna spółka (dowód: zeznanie świadka e-protokół z dnia 16 października 2023 r. 00:31:36 i następne).

W ocenie Sądu Apelacyjnego, sąd pierwszej instancji słusznie odwołał się do treści zeznań J. P. (odebranych na rozprawie w dniu 5 lutego 2024 r.) oraz K. G. (1) i K. G. (2) (wszystkich tych osób zawartych w protokołach przesłuchania przeprowadzonego w postępowaniu kontrolnym). Wszyscy świadkowie byli osobami zatrudnionymi w spółkach (...), stąd posiadały wiedzę na temat praktyki stosowanej przez odwołujące się spółki, w zakresie zatrudniania pracowników na umowę o pracę oraz umowę o współpracy. Jak wynika z zeznań K. G. (1) i K. G. (2), prace wykonywane na podstawie umowy o pracę i umowy zlecenia pracownicy wykonywali na terenie firmy (...), przy ul. (...) w S., zaś czynności wykonywane w ich zakresie były tożsame, bez względu na rodzaj zawartej umowy. Ubezpieczeni wykorzystywali w tym czasie tę samą odzież ochronną, pochodzącą z jednego magazynu; ich czynności nadzorowane były przez tę samą osobę. K. G. (1) i K. G. (2) wprost wskazali również, że nie byli świadomi, do której ze spółek należy wykorzystywany przez nich sprzęt, który stanowił wyposażenie działu utrzymania ruchu (...), a także że nie można było rozgraniczyć wykonywanych przez nich czynności na podstawie umowy o pracę i umowy o współpracę. Ponadto na terenie spółek (...) funkcjonował jeden dział spedycji, który obsługiwał wszystkie spółki grupy (...). K. G. (2) wprost wskazał, że A. G. (1) oraz B. K. przedstawili mu do podpisania umowę o współpracy z (...) sp. z o.o. S.K.A., którą musiał podpisać, jeśli chciał pracować w grupie (...). Natomiast K. G. (1) wskazał, że spółka wyszła z propozycją zawarcia umowy zlecenia, ponieważ w firmie nie było podwyżek. Również z zeznań J. P. wynika, że pracując - tak samo jak ubezpieczony w ramach umowy o pracę i podpisanej umowy zlecenia, do których podpisania został zmuszony chcąc pracować w grupie (...) zawsze wykonywał te same prace, na terenie spółek (...), w jednym czasie pracy i również w jego przypadku nie było podziału na prace wykonywane dla obu spółek. Praca wykonywana była od poniedziałku do piątku w godzinach 7-15. Zdarzały się również przypadki pracy w „nadgodzinach”, tj. w godzinach 6-16, oraz sporadycznie w soboty. Zatrudniając się w firmie (...), J. P. został poinformowany przez A. G. (1), że uzgodnione wynagrodzenie za pracę w (...) będzie wypłacane przez dwie spółki, tj. (...) w wysokości wynagrodzenia minimalnego i G. - w pozostałej uzgodnionej wysokości. Ponadto od połowy 2018 roku w (...) wprowadzono system informatyczny oraz jedną kartę elektroniczną, którą skanowało się przy wejściu do pracy i przy jej opuszczeniu. Spółki nie prowadziły odrębnej ewidencji czasu pracy, co także uzasadnia wniosek, że zawarcie umowy o współpracy miało jedynie na celu stworzenie podstawy do wypłaty wynagrodzenia bez rozliczenia godzin nadliczbowych pracowników oraz drugiego tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym, który z kolei stanowił podstawę do odprowadzania składek tylko na ubezpieczenie zdrowotne.

Jednocześnie należy także zwrócić uwagę, że z zaskarżonej decyzji z dnia 30 stycznia 2023 r. wynika, że wynagrodzenie otrzymywane przez ubezpieczonego z firmy (...) odpowiadało obowiązującemu wynagrodzeniu minimalnemu w latach 2017-2018 (2.000 zł / 2.100 zł), a w następnych latach wynosiło trochę ponad kwotę obowiązującego minimalnego wynagrodzenia, zaś kwoty ponad to wynagrodzenie były wypłacane z kolei przez firmę (...). Przy czym, w latach 2020-2021 kwota tego wynagrodzenia wypłacanego przez (...) stanowiła w większości miesięcy ponad połowę wynagrodzenia wypłacanego przez pracodawcę. Z kolei fakt, że wynagrodzenie wypłacane przez (...) w spornym okresie w skali roku dotyczyło nie wszystkich miesięcy (w 2017 r. - obejmowało 12 miesięcy, w 2018 r. - 9 miesięcy, w 2019 r. - 4 miesiące, w 2020 r. - 6 miesięcy i w 2021 r. - 3 miesiące), przy uwzględnieniu zeznania A. G. (1) „na pewno płaci im spółka (...), ale tylko za 8 godzin pracy dziennie, jeśli pracują dłużej prawdopodobnie płaci im inna spółka” oraz zeznań świadka L. M., który wskazał, że ubezpieczony przychodził do niego do pracy, gdy „na W. nie mieli za bardzo co robić, nie mieli nic pilnego, a u nas był okres wzmożonej pracy” także prowadzi do wniosku, że ubezpieczony wykonywał pracę na rzecz pracodawcy, a jedynie wynagrodzenie ponad kwotę umówioną w umowie o pracę wypłacała spółka (...) za pracę, gdy była potrzeba świadczenia pracy po godzinach pracy.

Jednocześnie trzeba wyjaśnić, że opinie prywatne oraz stanowisko Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorstw uzyskane przez apelujące spółki nie mogą zostać uznane za materiał dowodowy stanowiący podstawę rozstrzygnięcia Sądu, gdyż stanowią wyłącznie dokument prywatny. Z treści art. 245 k.p.c. wynika bowiem, że opinie prawne jako dokument prywatny stanowi jedynie dowód tego, że osoba podpisująca ten dokument złożyła oświadczenie w nim zawarte, a nie tego, że miały miejsce podane w nim fakty. Dokument prywatny nie jest dowodem rzeczywistego stanu rzeczy, nie przysługuje mu walor prawdziwości. Z dokumentem prywatnym nie łączy się domniemanie zgodności z prawdą oświadczenia w nim zawartego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2023 r., II PSK 104/22, LEX nr 3589662). Jednak, przede wszystkim, opinie te, jak również stanowisko Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorstw nie miały wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, bowiem nie dotyczyły stanu faktycznego ustalonego w sprawie, odmiennego niż ten przedstawiany przez płatników.

Podkreślić przy tym trzeba, że Sąd Apelacyjny nie kwestionuje możliwości powierzania określonych czynności osobom zatrudnianym w ramach stosunków cywilnoprawnych, jednak musi się to odbywać z poszanowaniem porządku prawnego, w tym także w zakresie wywiązywania się z zobowiązań publiczno-prawnych. Płatnicy to przedsiębiorcy prowadzący profesjonalną działalność, z którą wiążą się określone obowiązki publicznoprawne tj. podatkowe i zobowiązania na rzecz ZUS. Rzetelna realizacja przez przedsiębiorcę obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne była okolicznością, która nie mogła być pomijana przy ocenie natury prawnej spornej umowy o współpracy.

Ocena całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, trafnie doprowadziła zatem Sąd Okręgowy do przekonania, że praca ubezpieczonego nie podlegała rozgraniczeniu na pracę dla (...) sp. z o.o. s.k.a. i dla (...) sp. z o.o. s.k.a., czy też na pracę dla innej spółki z grupy (...). Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku trafnie ocenił zgromadzone dokumenty i zeznania świadków.

Zaznaczenia także wymaga, że apelujące w zasadzie ograniczają się do wskazania fragmentów materiału dowodowego, które ich zdaniem potwierdzały prezentowane w sprawie stanowisko, nie przedstawiając argumentacji, dlaczego ocena Sądu Okręgowego była wadliwa, co sąd drugiej instancji ocenił jako niewystarczające procesowo. Płatnicy składek skupili się na wykazywaniu w apelacji, jakoby błędne były rozważania sądu pierwszej instancji w zakresie tego, że ubezpieczony nie wiedział kiedy oraz na rzecz której spółki świadczy pracę, a także która spółka za co mu płaci. Sąd pierwszej instancji ustalając stan faktyczny w tym zakresie powołał się jednak m.in. na zeznania J. P., K. G. (1), K. G. (2), z których to zeznań wynikało, że kwota z przygotowywanego przez B. K. rachunku stanowiła uzupełnienie wynagrodzenia za jedną pracę. Stąd wniosek, że łączna kwota wynagrodzenia otrzymana od obu spółek odpowiadała ilości wykonanej pracy. Pracownicy, będąc zatrudnieni w pełnym wymiarze czasu pracy, otrzymywali wynagrodzenie zasadnicze w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę lub w wysokości nieznacznie przekraczającej wynagrodzenie minimalne - w wysokości określonej w umowie. Natomiast spółka, z którą mieli zawartą umowę o współpracę (umowę zlecenia) wypłacała pozostałą kwotę wynagrodzenia, wynikającą z sumy wszystkich łącznie przepracowanych przez pracownika godzin.

W sprawie nie można pominąć okoliczności, że (...) nie jest spółką produkcyjną, pełni bowiem rolę zarządczą i usługową dla innych spółek z grupy (...). Spółka ta uzyskuje przychody ze sprzedaży produktów i świadczonych usług, głównie na rzecz podmiotów powiązanych kapitałowo. Na koniec miesiąca (...) sp. z o.o. s.k.a. wystawiała faktury dla (...) sp. z o.o. s.k.a., za pracę swoich pracowników dla tej spółki w danym miesiącu. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że spółki grupy (...) prowadziły współpracę w ramach zawartej przez nie umowy konsorcjum. A zatem pomiędzy spółkami występowały nie tylko powiązania osobowe, ale także organizacyjne i gospodarcze. Badając zapisy umów pomiędzy spółkami z grupy (...), nie sposób nie spostrzec wzajemnie dokonywanych rozliczeń między podmiotami, a co za tym idzie systematycznych przepływów finansowych pomiędzy tymi spółkami. Nadto, spółki grupy (...) wspólnie partycypowały w opłatach (chociażby za zużycie wody - w równych kwotach, za energię elektryczną - proporcjonalnie w zależności od wielkości sprzedaży danej spółki, za nadzór techniczny ważności certyfikatu - w równych kwotach, za abonament na system i serwis (...) w równych kwotach). Przy tym, powiązania organizacyjne spółek, przejawiają się nie tylko w posiadaniu swoich siedzib pod tym samym adresem (ul. (...) w S.), ale także w posiadaniu jednego miejsca przechowywania dokumentacji kadrowo-płacowej, akt osobowych pracowników (w tym samym pomieszczeniu), czy tej samej osoby zajmującej się prowadzeniem kadr (B. K.). Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że w spółkach grupy (...) obowiązuje wspólny Regulamin wynagradzania dla pracowników grupy (...), prowadzony jest również dla wszystkich spółek jeden rejestr wypadków. Wreszcie, nie sposób nie wspomnieć o bezspornych powiązaniach osobowych pomiędzy spółkami. Zaznaczenia bowiem wymaga, że A. G. (1) jest głównym akcjonariuszem i udziałowcem wszystkich spółek wchodzących w skład grupy i - jak słusznie ustalił organ rentowy oraz Sąd Okręgowy - w ekonomicznym sensie jest on ostatecznym beneficjentem pracy wykonywanej przez ubezpieczonych, zarówno w ramach umowy o pracę, jak i umów o współpracy - umów zlecenia. A. G. (1) pełni bowiem szczególną funkcję we wszystkich spółkach, co więcej znakomicie orientuje się w potrzebach podmiotów i może swobodnie zarządzać przepływem pracowników, jak i koordynowaniem rodzaju i zakresu ich prac.

Uwzględniając powyższe rozważania i ocenę - zdaniem Sądu Apelacyjnego - kwestie podnoszone jako zarzuty proceduralne, gdy zanalizować ich rzeczywistą treść, stanowią jedynie wyraz stanowiska odwołujących, którzy niezmiennie podtrzymują dotychczasowe twierdzenia. Tego rodzaju polemiczne zarzuty apelujących, dotyczące wadliwości oceny zgromadzonych dowodów i w rezultacie wadliwości dokonanych ustaleń, oraz odwołujące się do odmiennego stanu faktycznego, który w przekonaniu apelujących odpowiadał rzeczywistości, ostatecznie nie doprowadziły do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Zaakcentować przy tym trzeba, że zarzut naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów nie może polegać tylko na podważeniu podstaw tej oceny z wykazaniem, że jest ona rażąco wadliwa lub oczywiście błędna (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 2004 r., IV CK 274/03, LEX nr 164852). Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd przepisu art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. W szczególności skarżący powinien wskazać, jakie kryteria oceny naruszył sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im je przyznając (tak Sąd Najwyższy m. in. w orzeczeniach: z dnia 23 stycznia 2001 r., IV CKN 970/00, LEX nr 52753; z dnia 12 kwietnia 2001 r., II CKN 588/99, LEX nr 52347 i z dnia 10 stycznia 2002 r., II CKN 572/99, LEX nr 53136). Wymogów tych nie spełniają apelacje obu spółek, których uzasadnienie, w zakresie omawianego zarzutu, ogranicza się de facto do krytyki oceny dowodów oraz ustaleń faktycznych sprawy, dokonanej przez sąd pierwszej instancji, ze wskazaniem na wybrane fragmenty zeznań świadków, które w przekonaniu apelujących lepiej oddają realia sprawy, jednocześnie podważając zeznania innych świadków, wypowiadających się w sposób odmienny od apelujących. Nie ulega przy tym wątpliwości, że jeżeli sąd dokonuje ustaleń na podstawie obszernego materiału dowodowego, który jest niespójny, to oceniając zeznania i dokumenty, w pewnym zakresie uznaje je za wiarygodne, a w innym nie i bynajmniej nie należy tego poczytywać za uchybienie proceduralne, bo na tym polega sędziowska swoboda oceny materiału dowodowego. Natomiast istotne jest, by sąd przekonująco wyjaśnił przyczyny odmowy wiarygodności w sposób logiczny, przejrzysty i spójny. Niewątpliwie tak Sąd Okręgowy uczynił w przedmiotowej sprawie, bowiem drobiazgowo wyjaśnił, które dowody i dlaczego uznał za niewiarygodne. A przy tym wszystkim, apelujący nie przedstawiają żadnych materialnych dowodów na okoliczność rodzaju, zakresu i czasu faktycznie wykonywanej pracy na rzecz spółki (...), lecz odmienną narrację budują wyłącznie w oparciu o odmienną ocenę materiału dowodowego, dobierając adekwatne fragmenty zeznań świadków, przy braku źródłowej dokumentacji dotyczącej czasu i zakresu zadań realizowanych dla spółki (...).

W związku z powyższym Sąd Apelacyjny uznał bezskuteczność zarzutów naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 233 § 1 k.p.c., a tym samym dokonania wadliwych ustaleń faktycznych. W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy właściwie przeprowadził postępowanie dowodowe, w żaden sposób nie uchybiając przepisom prawa procesowego oraz dokonał trafnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w konsekwencji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy.

Sąd Apelacyjny w całości podzielił więc ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego, bez konieczności ich powtórzenia oraz uzupełnienia, a także argumentację prawną tego Sądu wskazującą, że praca świadczona przez ubezpieczonego na podstawie umowy o współpracy zawartej z (...) sp. z o.o. s.k.a. wykonywana była w rzeczywistości na rzecz (...) sp. z o.o. s.k.a., czyli tego podmiotu, z którym zainteresowanego łączyła umowa o pracę, a wynagrodzenie, które otrzymywał od (...) sp. z o.o. s.k.a. było faktycznie wynagrodzeniem za pracę świadczoną przez niego na rzecz (...) sp. z o.o. s.k.a. Prawidłowo sąd pierwszej instancji doszedł do przekonania, że spółka (...) działała w celu zminimalizowania obciążeń publicznoprawnych i dlatego w ramach grupy spółek (...) stworzono system optymalizacyjny, polegający na tym, iż część należności pracowników za wykonaną przez nich pracę na podstawie umowy zawartej z (...) sp. z o.o. s.k.a., była wypłacana przez inne spółki - w przypadku ubezpieczonego - (...) sp. z o.o. s.k.a., z tytułu odrębnej umowy o współpracy zawartej z tą spółką. R. R. wykonując pracę w ramach zawartej umowy o współpracy w rzeczywistości nie wykonywał żadnej pracy na rzecz spółki (...), którą można byłoby skutecznie oddzielić od prac wykonywanych dla spółki (...) w ramach umowy o pracę, zaś wynagrodzenie, które od niej uzyskiwał powinno być mu wypłacane przez pracodawcę - spółkę (...), jako część należnego mu wynagrodzenia za pracę. Sąd Okręgowy trafnie ocenił, że brak było wiarygodnych dowodów na to, aby ubezpieczony wykonywał w okresie objętym zaskarżoną decyzją jakiekolwiek czynności, które można byłoby rozgraniczyć od czynności wykonywanych na rzecz W. (...). Ze sporządzonej umowy ze spółką (...) wynika, że ubezpieczony miał wykonywać „prace pomocnicze, prace magazynowe”. Umowa nie precyzowała tych czynności, a więc już chociażby przez wzgląd na powyższe, argumenty płatników były nie do obrony. Sąd Okręgowy zasadnie ocenił, że czynności wykonywane przez ubezpieczonego - według apelujących - na rzecz (...) sp. z o.o. s.k.a., jeśli rzeczywiście miały miejsce, to były czynnościami, których w istocie nie można było wyodrębnić od pracy na rzecz spółki (...) oraz oddzielnie ich opłacać, skoro były realizowane w tym samym czasie, w tym samym miejscu i pod kontrolą tych samych przełożonych. Zasadnie sąd pierwszej instancji wnioskował, że wypłata należnego R. R. - jako pracownikowi spółki (...) - wynagrodzenia za pracę, następowała w ten sposób, że spółka pracodawca wypłacał tylko część tego wynagrodzenia, w kwocie wskazanej w tej umowie, natomiast spółka (...), opłacała pozostałą część należnego ubezpieczonemu wynagrodzenia za pracę. Wniosek ten był logiczny i dodatkowo potwierdzony zeznaniami świadków, co uzasadniało ocenę Sądu, co do braku wiarygodności zeznań m.in. A. G. (1), który jako ostateczny beneficjent pracy wykonywanej przez ubezpieczonego, niewątpliwie był zainteresowanym korzystnym wynikiem sprawy. Natomiast dla oceny prawidłowości ustaleń sądu pierwszej instancji, bez znaczenia pozostaje pozostawanie J. P. w akcentowanym przez apelujących konflikcie z byłym pracodawcą. Zeznania J. P. znajdują odzwierciedlenie w pozostałym zgromadzonym materiale dowodowym, w tym w zeznaniach innych świadków, ale również w dowodach w postaci dokumentacji. Z tego względu brak jest podstaw, aby zeznaniom tego świadka odmówić przymiotu wiarygodności.

Sąd Apelacyjny nie miał zatem wątpliwości, że umowę o współpracy zawartą pomiędzy R. R. a (...) sp. z o.o. s.k.a. należało uznać za nieważną w oparciu o przepis art. 58 § 1 k.c., bowiem w istocie stanowiła ona obejście przepisów z zakresu publicznoprawnego obowiązku opłacania składek art. 9 ust. 1 ustawy systemowej. Sąd drugiej instancji nie ma wątpliwości, że w sprawie doszło do instrumentalnego wykorzystania przepisów o ubezpieczeniu społecznym i stworzenia wyłącznie formalnej podstawy ubezpieczenia, skutkującej obniżeniem podstawy wymiaru składek R. R. - pracownika spółki (...), skoro strony nie wykazały kiedy i jak umowa o współpracy była realizowana (i to przez poszczególne miesiące w latach 2017-2021). Przy tym, nie można pominąć i tej okoliczności, że omówiona sytuacja R. R. nie była odosobniona, a wręcz wpisywała się w przyjęty model prowadzenia działalności przez spółki (...). Wynika to z innych analogicznych spraw prowadzonych przez Sąd Okręgowy, jak i przez Sąd Apelacyjny.

Jednocześnie sąd odwoławczy uznał, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostają wyniki kontroli przeprowadzonych wcześniej w spółkach (...). Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadzając te kontrole nie analizował prawidłowości postępowania spółki (...) wobec ubezpieczonego w kontekście ubezpieczeń społecznych czy ubezpieczenia zdrowotnego. Ponadto, sąd ubezpieczeń społecznych nie jest związany wynikami kontroli przeprowadzonymi przez organ rentowy. W postępowaniu sądowym badana jest wyłącznie prawidłowość zawieranych umów, w tym wypadku umowy o pracę oraz umowy o współpracę, traktowanej jako umowę zlecenia. Sąd Okręgowy dokonując analizy stosunku prawnego oraz wynikającej z niego podstawy wymiaru składek prawidłowo ocenił, że w spornym przypadku mamy do czynienia wyłącznie z jednym stosunkiem pracy, a mianowicie z umową o pracę zawartą z (...) sp. z o.o. s.k.a. Z tego względu w niniejszej sprawie, wbrew zarzutom podnoszonym w apelacjach, nie znajduje zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej.

Ponadto należy zwrócić uwagę, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych znacznemu ograniczeniu ulega zasada swobody umów, bowiem w sprawach związanych z podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu wykonywanej przez pracownika pracy podstawowy cel przypisuje się interesowi ubezpieczonemu. Co do zasady, zgodnie z art. 353 1 k.c. strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania. Jednakże jego treść lub cel nie mogą sprzeciwiać się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 2022 r., I (...) 292/21, LEX nr 3411412 czy z dnia 10 września 2024 r., I (...) 21/24, LEX nr 3774110). Z tego też względu, nawet utrwalona, ale niezgodna z przepisami praktyka pracodawcy, w odniesieniu do kształtowania stosunków pracowniczych, nie zasługuje na uwzględnienie. Chybione są zatem w tym zakresie również zarzuty apelujących, wskazujące, że w kontekście poprzednich kilkunastu kontroli Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalono, że powyżej przedstawiony model zawierania umów jest prawidłowy.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, w okolicznościach analizowanej sprawy doszło ze strony apelujących spółek do intencjonalnego nadużycia prawa. Przywołując przepisy ustawy Prawo przedsiębiorców należy wskazać, że zgodnie z brzmieniem art. 8 tej ustawy, przedsiębiorca może podejmować wszelkie działania, z wyjątkiem tych, których zakazują przepisy prawa. Przedsiębiorca może być obowiązany do określonego zachowania tylko na podstawie przepisów prawa. Przepis ten nie dopuszcza jednak dowolności i nie oznacza przyzwolenia na nadużywanie prawa i łamanie zasady równości podmiotów danych stosunków społecznych. Powoływany przez apelujące przepis art. 10 ustawy Prawo przedsiębiorców przewiduje zaś domniemanie uczciwości przedsiębiorcy, a w szczególności działanie uczciwe oraz z poszanowaniem dobrych obyczajów. Dodatkowo mając przy tym na uwadze zasadę równego traktowania, wyrażoną w art. 2a ust. 2 ustawy systemowej, nie ma wątpliwości, że zasadę tę należy odnieść do warunków objęcia systemem ubezpieczeń społecznych, obowiązku opłacania i obliczania wysokości składek na ubezpieczenie społeczne oraz obliczania wysokości świadczeń. W świetle ujawnionych w sprawie okoliczności, w ocenie sądu drugiej instancji, apelujące, nadużywając przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców, wyszły z błędnego założenia, iż zasada o której mowa w art. 8 ustawy nie nakłada żadnych ograniczeń i przewiduje nieograniczoną swobodę w celu uzyskania korzyści, z jednoczesnym pokrzywdzeniem pracowników. Takim działaniem, tj. obejściem przepisów ustawy systemowej przez stworzenie drugiego tytułu do ubezpieczeń społecznych wyłącznie w celu opłacania za pracownika składek na ubezpieczenia społeczne z jednego stosunku pracy - innymi słowy poprzez ustalenie niższych składek na ubezpieczenia społeczne - pracodawca doprowadza do obniżenia ubezpieczonym wysokości świadczeń przysługujących im w przyszłości z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Takiego rodzaju postępowanie pracodawcy należy ocenić negatywnie, a wręcz jako działania naganne, nie zasługujące na uwzględnienie, i nie może stanowić, jak wskazują apelujące, utrwalonej praktyki pracodawcy. Przysporzenie korzyści pracodawcy nie może odbywać się kosztem ubezpieczonych. W ocenie Sądu Apelacyjnego, omówione działania skarżących spółek naruszają zasady współżycia społecznego, w tym zasadę równego traktowania wszystkich ubezpieczonych, zasadę solidaryzmu ubezpieczeń społecznych oraz zasadę ochrony interesów i nie pokrzywdzenia ubezpieczonych.

Podsumowując, w ocenie Sądu Apelacyjnego w sprawie rozstrzygającym jest, że płatnicy w ogóle nie wykazali jakie czynności i na jakich warunkach były wykonywane przez R. R. na podstawie zawartej umowy o współpracy. Uwzględniając bezsporną okoliczność, że ubezpieczony wykonywał prace ustalone w umowie o pracę oraz te do których kierował go pracodawca, a praca ta przekraczała 8 godzin wówczas gdy taka potrzeba występowała po stronie płatnika, to wynagrodzenie z tego tytułu winno być wypłacane przez pracodawcę z konsekwencjami także w sferze ubezpieczeń społecznych.

Mając na uwadze powyższe rozważania, na potrzeby rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, sąd odwoławczy nie podzielił stanowiska apelujących o potrzebie zwrócenia się do Sądu Najwyższego w zakresie zagadnienia prawnego wskazanego w piśmie z dnia 10 października 2024 r.

Przedstawiając powyższą ocenę i rozważania, Sąd Apelacyjny uznał zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego za chybione i dlatego na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelacje obu spółek (punkt I sentencji wyroku).

O kosztach postępowania, Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu), przy czym Sąd rozstrzyga o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji (art. 108 § 1 k.p.c.). Do celowych kosztów postępowania należy, między innymi, koszt ustanowienia zastępstwa procesowego (art. 98 § 3 i art. 99 k.p.c.). Zatem, skoro oddalono apelację płatników uznać należało, że organ rentowy wygrał także postępowanie w drugiej instancji. Wysokość kosztów ustalono na podstawie § 10 ust. 1 pkt 2 w związku z § 2 pkt. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radcowskie (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.), przy uwzględnieniu, że na podstawie art. 98 § 1 1 k.p.c. Sąd ma obowiązek orzekać z urzędu o odsetkach należnych stronie wygrywającej od przyznanych kosztów (punkt II sentencji wyroku).

sędzia Urszula Iwanowska