sygn. I ACa 1032/25 17 lipca 2025 Sąd Apelacyjny w Krakowie

Wyrok z 17 lipca 2025, sygn. I ACa 1032/25

Data orzeczenia 17 lipca 2025

Sąd Sąd Apelacyjny w Krakowie

Wydział I Wydział Cywilny

Przewodniczący Sędzia Monika Świerad

Tagi

#Sąd Apelacyjny w Krakowie #I Wydział Cywilny #wyrok

Podstawa prawna

art. 58 kc art. 65 kc art. 98 kpc art. 100 kpc art. 174 kpc art. 180 kpc art. 189 kpc art. 227 kpc

Pokaż pozostałe podstawy prawne (26)

art. 233 kpc art. 235 kpc art. 247 kpc art. 278 kpc art. 299 kpc art. 316 kpc art. 327 kpc art. 353 kc art. 358 kc art. 378 kpc art. 380 kpc art. 382 kpc art. 385 kc art. 386 kpc art. 391 kpc art. 405 kc art. 410 kc art. 411 kc art. 451 kc art. 455 kc art. 457 kc art. 458 kpc art. 481 kc art. 498 kc art. 499 kc art. 840 kpc

Sygn. akt I ACa 1032/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 lipca 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSO del. Monika Świerad

Protokolant: Grzegorz Polak

po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2025r. w Krakowie na rozprawie

sprawy z powództwa E. W., M. W., S. W.

przeciwko Bankowi (...) S.A. w G.

o zapłatę i ustalenie

na skutek apelacji strony pozwanej Banku (...) S.A. w G.

od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie

z dnia 20 czerwca 2022 r. sygn. akt I C 309/21

1. zmienia zaskarżony wyrok w pkt II i III w ten sposób, że nadaje im treść:

„ II. zasądza od strony pozwanej Banku (...) S.A. w G. na rzecz:

a) powódki E. W. kwotę 11 164 12 CHF (jedenaście tysięcy sto sześćdziesiąt cztery franki szwajcarskie dwanaście centymów) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 29 czerwca 2024r. do dnia zapłaty;

b) powoda M. W. kwotę 2 791,03 CHF (dwa tysiące siedemset dziewięćdziesiąt jeden franków szwajcarskich trzy centymy) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 29 czerwca 2024r. do dnia zapłaty;

c) S. W. kwotę 2 791,03 CHF (dwa tysiące siedemset dziewięćdziesiąt jeden franków szwajcarskich trzy centymy) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 29 czerwca 2024r. do dnia zapłaty;

i w zakresie tego obniżenia powództwo oddala;

III. ustala, że stosunek prawny wynikający z umowy kredytu nr (...) z dnia 8 czerwca 2006r. zawartej pomiędzy E. W. oraz Z. W., którego następcami prawnymi są powodowie E. W., M. W. i S. W., a (...) Bankiem, którego następcą prawnym jest Bank (...) S.A. w G. nie istnieje”;

2. oddala apelację strony pozwanej w pozostałym zakresie;

3. zasądza od strony pozwanej na rzecz powodów kwotę 8 134zł. ( osiem tysięcy sto trzydzieści cztery złote ) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego do dnia zapłaty.

Sygn. Akt IACa 1032/25

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie

z dnia 17 lipca 2025r.

Powodowie E. W. i Z. W. pozwem wniesionym w dniu 25 stycznia 2021 r. skierowanym przeciwko Bankowi (...) spółce akcyjnej w G., wnieśli o:

1. zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powodów łącznie kwoty 19.286,84 zł i 16.842,56 CHF tytułem bezpodstawnego wzbogacenia strony pozwanej w związku z nieważnością zawartej przez strony umowy kredytu i pobraniem świadczeń nienależnych w okresie od 9 lutego 2011 r. do 16 kwietnia 2020 r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie:

- od kwoty 19.286,84 zł od dnia 4 lipca 2020 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 16.842,56 CHF od dnia następnego po doręczeniu stronie pozwanej odpisu pozwu do dnia zapłaty,

2. ustalenie nieistnienia pomiędzy stronami stosunku prawnego kredytu wynikającego z umowy kredytu nr (...) z dnia 8 czerwca 2006 r.

ewentualnie, w przypadku uznania przez Sąd umowy zawartej przez strony za zgodną z prawem i mogącą dalej obowiązywać w kształcie pozbawionym zapisów abuzywnych, wnieśli o:

3. zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powodów łącznie kwoty 6.441,26 zł i 16.842,56 CHF tytułem bezpodstawnego wzbogacenia pozwanej w związku z pobraniem środków tytułem spłaty kredytu w zawyżonej wysokości w okresie od 9 lutego 2011 r. do 14 kwietnia 2020 r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie:

- od kwoty 6.441,26 zł od dnia 4 lipca 2020 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 16.842,56 CHF od dnia następnego po doręczeniu stronie pozwanej odpisu pozwu do dnia zapłaty,

W uzasadnieniu powodowie podali, że w dniu 8 czerwca 2006 r. zawarli z poprzednikiem prawnym pozwanego Banku umowę kredytu na kwotę 128.438,40 zł. Kredyt był waloryzowany kursem CHF. W ocenie powodów zawarta przez nich umowa kredytu jest nieważna z uwagi na abuzywność postanowień dotyczących indeksacji kwoty kredytu oraz zasad rozliczania spłat rat kredytowych. Zaznaczyli, że zawarli przedmiotową umowę jako konsumenci, z wykorzystaniem wzorca umownego przedłożonego przez Bank, bez możliwości negocjowania jego treści. W kwestionowanych postanowieniach Bank przyznał sobie prawo do jednostronnego i dowolnego regulowania wysokości swojego świadczenia w postaci kwoty kredytu, jaka miała zostać oddana do dyspozycji powodom oraz świadczenia powodów w postaci rat kredytowych poprzez dowolne, niczym nieograniczone wyznaczanie w tabelach kursów kupna lub sprzedaży CHF, w oparciu o nieznane powodom kryteria. Dodatkowo zastosowanie dwóch mierników wartości – kursu kupna i kursu sprzedaży CHF spowodowało, że w rzeczywistości powodowie zobowiązani byli do spłaty wyższego kapitału kredytu niż rzeczywiście im wypłacony, co należy uznać za sprzeczne z dobrymi obyczajami, a równocześnie rażąco naruszające interesy konsumentów. Zdaniem powodów umowa bez kwestionowanych przez nich postanowień nie może funkcjonować, co powoduje jej całkowitą nieważność. Taki stosunek prawny musi ich zdaniem zostać uznany za nieważny zarówno z powodu bezskuteczności jej głównych postanowień i niedopuszczalności ich zastąpienia innymi ze względu na konieczność utrzymania podstawowych elementów umowy (przepis 353^{(

1)} k.c.) oraz sprzeczności z art. 69 ust. 1 w zw. z art. 58 § 1 k.c., tj. braku takich postanowień, które w pierwszym z tych przepisów zostały uznane za przedmiotowo istotne, bez których nie mogło dojść do ważnego jej zawarcia.

Strona pozwana Bank (...) spółka akcyjna w G. wniosła o oddalenie powództwa w całości. Zaprzeczyła, że:

- udzielony kredytobiorcom kredyt jest kredytem waloryzowanym kursem CHF,

- udzielony kredytobiorcom kredyt jest kredytem w złotych,

- strona pozwana nie przedstawiła rzetelnych informacji pozwalających ocenić rozmiar ryzyka związanego z produktem powiązanym w walutą obcą, a oferta kredytu przedstawiona została jedynie w świetle potencjalnych korzyści,

- pozwany Bank stosował nieweryfikowalne parametry, skrajnie różne, arbitralne i dowolnie ustalane kursy,

- strona pozwana miała możliwość manipulowania wysokością zobowiązania powodów, czy też wysokość zobowiązania pozostała nieznana, podczas gdy zobowiązanie powodów jako wyrażone we frankach szwajcarskich nigdy nie wzrosło, a jedynie zmniejszało się wraz ze spłatą kredytu,

- w wyniku spłaty kredytu powodowie dokonali nadpłaty kwoty kredytu, która należna była Bankowi,

- kwestionowana umowa została zawarta za pośrednictwem wzorca stworzonego przez stronę pozwaną, a powodowie nie mieli możliwości prowadzenia negocjacji, podczas gdy jej postanowienia umowy były przedmiotem indywidualnych ustaleń pomiędzy kredytobiorcami a Bankiem,

- w przedmiotowej sprawie zabrakło rzetelnej informacji o ryzyku kursowym, podczas gdy doradca kredytowy zapoznał kredytobiorców z ryzykiem związanym z zawarciem umowy o kredyt indeksacyjny kursem franka szwajcarskiego, polegającym na zmianie kursu waluty.

Strona pozwana wskazała, że kurs kupna CHF, po którym były przeliczane transze kredytu wypłacane powodom oraz kurs sprzedaży CHF, po którym były przeliczane raty kredytu spłacane przez powodów w złotych był bezpośrednio i ścisłe sprzężony z wysokością kursów średnich NBP.

Strona pozwana podniosła także brak interesu prawnego powodów w żądaniu stwierdzenia nieważności umowy.

Wyrokiem z 20 czerwca 2022r. wydanym w sprawie o sygn. akt IC 309/21 Sąd Okręgowy w Krakowie, I Wydział Cywilny:

I. zamknął rozprawę,

II. zasądził od strony pozwanej Bank (...) spółki akcyjnej w G. na rzecz powodów E. W. i Z. W. jako wierzycieli solidarnych:

- kwotę 19.286 (dziewiętnaście tysięcy dwieście osiemdziesiąt sześć) złoty 84 (osiemdziesiąt cztery) grosze z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 4 lipca 2020 r. do dnia zapłaty,

- kwotę 16.842 (szesnaście tysięcy osiemset czterdzieści dwa) franki szwajcarskie 56 (pięćdziesiąt sześć) centymów z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 lipca 2021 r. do dnia zapłaty,

III. stwierdził, że pomiędzy powodami a stroną pozwaną nie istnieje stosunek prawny wynikający z umowy kredytu nr (...) zawartej między powodami a (...) Bankiem spółką akcyjną w G. (poprzednikiem prawnym strony pozwanej) w dniu 8 czerwca 2006 r.,

IV. zasądził od strony pozwanej na rzecz powodów jako wierzycieli solidarnych kwotę 11.817 (jedenaście tysięcy osiemset siedemnaście) złoty tytułem zwrotu kosztów postępowania z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia prawomocności wyroku do dnia zapłaty.

Rozstrzygnięcie takie Sąd Okręgowy wydał po ustaleniu stanu faktycznego wskazanego w pisemnym uzasadnieniu wyroku ( k. 513-515 ), które to ustalenia są prawidłowe i Sąd Apelacyjny przyjmuje je za własne, czyniąc integralną częścią uzasadnienia, zgodnie z którym:

W dniu 15 maja 2006 r. powodowie na druku poprzednika strony pozwanej złożyli wniosek o udzielenie kredytu, w którym wnieśli o udzielenie kredytu w kwocie 125.720 zł wyrażonej w walucie CHF, na okres 30 lat.

W dniu 8 czerwca 2006 r. powodowie zawarli z poprzednikiem prawnym pozwanego (...) Bankiem spółką akcyjną w G. umowę kredytu
nr (...).

Zgodnie § 1 ust. 1 i 2 umowy bank udzielił powodom kredytu w kwocie 128.438,40 zł indeksowanego kursem CHF celem pokrycia części kosztów remontu nieruchomości oraz spłatę zobowiązań powodów. Saldo kredytu było wyrażone w walucie indeksacji według kursu kupna waluty do której indeksowany był kredyt, podanego w Tabeli kursów kupna/sprzedaży do kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) Bank SA, opisanej szczegółowo w § 17, następnie saldo walutowe było przeliczane dziennie na złote polskie wg kursu sprzedaży waluty do której indeksowany był kredyt, podanego w Tabeli kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) Bank SA, opisanej szczegółowo w § 17 (§ 1 ust. 1 umowy).

We wspomnianym § 17 ust. 1 umowy wskazano z kolei, że do rozliczania transakcji wypłat i spłat kredytów stosowane są odpowiednio kursy kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) Bank SA, dla waluty do której jest indeksowany kredyt obowiązujące w dniu dokonania transakcji. Przy czym wskazano, że:

a) kursy kupna określa się jako średnie kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich Narodowego Banku Polskiego minus marża kupna,

b) kursy sprzedaży określa się jako średnie kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich Narodowego Banku plus marża sprzedaży (§ 17 ust. 2 i 3 umowy). Jednocześnie w § 17 ust. 5 zawarto postanowienie, że obowiązujące w danym dniu roboczym kursy kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) Bank S.A. walut zawartych w ofercie Banku określane są przez Bank po godz. 15:00 poprzedniego dnia roboczego i wywieszane są w siedzibie Banku oraz publikowane na stronie internetowej Banku, zaś do wyliczenia tychże kursów stosuje się kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich NBP w danym dniu roboczym skorygowane o marżę kupna/sprzedaży (...) Banku (ust. 4).

Spłata kredytu wraz z odsetkami miała nastąpić w 360 równych miesięcznych ratach kapitałowo – odsetkowych na zasadach określonych w § 10 umowy (§ 1 ust. 5). Oprocentowanie kredytu wynosiło 4,07 % w skali roku i stanowiło sumę marży Banku w wysokości 2,03 % oraz aktualnie obowiązującego indeksu L3 (§ 2 ust. 1 umowy).

Zgodnie z treścią § 3 ust. 2 umowy zabezpieczenie kredytu stanowiła m.in. hipoteka kaucyjna w PLN do kwoty stanowiącej 170% kwoty kredytu. Przy czym Bank był uprawniony do wystąpienia do sądu o dokonanie wpisu hipoteki (§ 12 ust. 2 umowy).

Wypłata kredytu następowała w złotych polskich, przeliczona na walutę do której indeksowany był kredyt według kursu kupna waluty kredytu podanego w Tabeli kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) Bank SA, obowiązującego w dniu dokonania wypłaty przez Bank (§ 7 ust. 2 umowy).

Z kolei spłata kredytu wraz z odsetkami miała następować według rozliczenia polegającego na zastosowaniu kursu sprzedaży waluty, do której indeksowany był kredyt według kursu podanego w Tabeli kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) Bank SA, obowiązującego w dniu wpływu środków do Banku (§ 10 ust. 6 umowy).

W § 14 ust. 3 umowy wskazano, że w przypadku skorzystania przez bank z uprawnienia do zapłacenia w imieniu i na rzecz kredytobiorcy podatku lub opłat, złożenia wniosku o urządzenie księgi wieczystej dla nieruchomości, wtedy wszelkie koszty i wydatki związane z dokonaniem tych czynności zostaną zwrócone Bankowi przez kredytobiorcę na żądanie banku albo zostaną przeliczone na walutę do której indeksowany był kredyt według kursu sprzedaży podanego w Tabeli kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) Bank SA, z dnia dokonania płatności przez Bank i doliczone do raty o której mowa w § 10 ust. 2 umowy, chyba że strony podjęłyby odmienne ustalenia w tym zakresie.

W dniu 17 stycznia 2007 r. strony zawarły aneks do powyższej umowy, w którym zmieniono załącznik A do umowy

W dniu 22 lipca 2011 r. strony zawarły kolejny aneks, którego przedmiotem była zmiana terminu płatności.

Powodowie w wykonaniu swojego zobowiązania w okresie od 9 lutego 2011 r. do 16 kwietnia 2020 r. zapłacili na rzecz strony pozwanej kwoty 19.286,84 zł i 16.842,56 CHF. Pismem z dnia 30 czerwca 2020 r. powodowie wezwali stronę pozwaną do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z tytułu umowy kredytu nr (...) w związku z nieważnością zawartej pomiędzy stronami umowy kredytu. W piśmie z dnia 3 lipca 2020 r., stanowiącym odpowiedź na reklamację, strona pozwana nie uznała żądań powodów.

Powodowie poszukiwali kredytu na remont domu. Kredyt został wypłacony w złotówkach. Nie mieli możliwości wypłaty kredytu w walucie franka szwajcarskiego. Kredyt w pozwanym banku został zaprezentowany powodom przez doradcę kredytowego jako najkorzystniejsza oferta w porównaniu do kredytów udzielanych przez inne banki. Powodowie nie posiadali zdolności kredytowej pozwalającej uzyskać kredyt złotowy. Powodom nie wyjaśniono według jakich kryteriów bank dokonywał przeliczenia PLN na CHF i CHF na PLN, kiedy stosowany jest kurs kupna i kurs sprzedaży, ani czym jest spread. Nie poinformowano powodów o zasadach tworzenia bankowych tabel kursów oraz możliwości zapoznania się z nimi. Powodów zapewniano o stabilności waluty szwajcarskiej. Umowa została zawarta na wzorcu przygotowanym przez Bank. Bank nie proponował powodom zabezpieczenia od ryzyka kursowego.

W rozważaniach prawnych ( k. 515-522 ), Sąd I instancji wskazał, że roszczenia pozwu zasługują na uwzględnienie, co do żądania ustalenia i zapłaty albowiem zarzut nieważności umowy okazał się zasadny, przywołując na poparcie dokonanej oceny prawnej przepisy k.c. i orzecznictwo TSUE.

Apelację od powyższego wyroku złożyła strona pozwana.

Pozwany Bank (...) S.A. z siedzibą w G. zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie, I Wydział Cywilny, z 20 czerwca 2022 r., wydany w sprawie o sygn. akt I C 309/21, w całości

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. w pierwszej kolejności podniósł zarzuty, co do podstawy faktycznej rozstrzygnięcia oraz niewłaściwego ustalenia przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego sprawy, wskazując, że następujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały pominięte przez Sąd pierwszej instancji przy wydawaniu zaskarżonego wyroku, tj. fakt, że:

(i) Kredytobiorcy od kwietnia 2013 r. dokonywali spłat rat kredytu bezpośrednio w walucie indeksacji (CHF), co ma istotne znaczenie w okolicznościach niniejszej sprawy, albowiem nie mają do nich zastosowania kursy sprzedaży CHF ofererowane przez Bank w Tabeli Kursów;

(ii) kurs sprzedaży CHF z Tabeli Kursów mający zastosowanie do spłaty kredytu przez Kredytobiorców był aż w 97,17% skorelowany z kursami średnimi NBP, co ma istotne znaczenie w okolicznościach niniejszej sprawy, albowiem wyklucza możliwość uznania, że w następstwie korzystania z kursów sprzedaży CHF oferowanych przez Bank doszło do naruszenia interesów Kredytobiorców, a tym bardziej że naruszenie to miało charakter rażący;

( (...)) na podstawie § 10 ust. 11 Umowy Kredytu Kredytobiorca miał możliwość wnioskowania o zmianę waluty kredytu, co ma istotne znaczenie w okolicznościach niniejszej sprawy, albowiem możliwość przewalutowania kredytu jest powszechnie wykorzystywanym mechanizmem ograniczania ryzyka walutowego w kredytach walutowych, spójnym z jego naturą. Tymczasem kontrola treści danego postanowienia umownego pod kątem jego zgodności z dobrymi obyczajami należy dokonywać na podstawie konkretnych okoliczności danego wypadku i w szerszym jego kontekście (art. 385² k.c.). Kontekst ten nie ogranicza się przy tym do treści samej zakwestionowanej klauzuli, ale wymaga uwzględnienia wszystkich postanowień Umowy Kredytu, w tym również § 10 ust, 11 Umowy Kredytu.

II. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

1. przepisu art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych sprzecznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, w zakresie, w jakim Sąd pierwszej instancji niezgodnie z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, a przy tym w sposób całkowicie dowolny, ustalił, że:

(i) umowa Kredytu będąca przedmiotem niniejszego postępowania nie jest umową kredytu walutowego, a umową w złotych polskich, podczas gdy Umowa Kredytu ma charakter kredytu walutowego, bowiem z dniem jego wypłaty zobowiązanie Strony Powodowej zostaje wyrażone w walucie CHF i zostaje zaksięgowane w walucie CHF na rachunku kredytu, a zatem waluta CHF nie stanowi miernika wartości zobowiązania, a kwota kredytu wyrażona w walucie CHF stanowi zobowiązanie kredytowe Strony Powodowej;

(ii) „kredyt w pozwanym banku został zaprezentowany powodom przez doradcę kredytowego jako najkorzystniejsza oferta. (...) Powodów zapewniano o stabilności waluty szwajcarskiej. Powodom nie wyjaśniono według jakich kryteriów bank dokonywał przeliczenia PLN na CHF i CHF na PLN, kiedy stosowany jest kurs kupna i kurs sprzedaży, ani czym jest spread. Nie poinformowano powodów o zasadach tworzenia bankowych tabel kursów oraz możliwości zapoznania się z nimi, podczas gdy:

ustalenie to jest wewnętrznie sprzeczne z ustalonym przez Sąd I instancji stanem faktycznym, gdzie Sąd wskazał, że: Nie ma podstaw do czynienia ustaleń, że powodowie zostali poinformowani o sposobie (algorytmie) ustalania kursów przez bank oraz ryzyku kursowym, tj. jakie okoliczności decydują o zmianie kursów. Oczywistym jest, że powodowie zdawali sobie sprawę z tego, że kursy walut ulegają wahaniom (wiedza powszechna), a zmiana kursu waluty rodzi konsekwencje w postaci zmiany salda zobowiązania i wysokości raty;

ustalenie to zostało dokonane wyłącznie w oparciu o dowód z przesłuchania strony powodowej (a dokładniej wybiórcze fragmenty zeznań), z istoty rzeczy najmniej wiarygodny, obiektywny i wartościowy środek dowodowy w procesie cywilnym;

zasady doświadczenia życiowego wskazują, że jeśli postanowienia Umowy Kredytu dotyczącego wybranego produktu kredytowego byłyby dla strony powodowej niezrozumiałe lub niejasne to z pewnością poprosiliby pracownika Banku o ich wyjaśnienie, natomiast z faktu, iż Kredytobiorca nie formułował wątpliwości co do treści Umowy Kredytu czy też jej konkretnych postanowień, ani też nie formułował żadnych pytań w zakresie sposobu ustalania kursu w Tabeli Kursów, pomimo iż zapoznał się z treścią Umowy Kredytu, nie sposób logicznie wywodzić, że nie wyjaśniono mu podstawowych mechanizmów i treści konkretnych postanowień Umowy Kredytu oraz związanych z Umową Kredytu ryzyk;

( (...)) Bank miał zatem jednostronną swobodę w zakresie ustalania kursu waluty indeksacyjnej, podczas gdy:

ustalenie to jest wewnętrznie sprzeczne z ustalonym przez Sąd I instancji stanem faktycznym, gdzie Sąd wskazał, że: Bank nie miał wprawdzie pełni swobody w ustalaniu tzw. tabel kursów, gdyż w umowie wskazano, że ustalane one są z uwzględnieniem wskaźnika od niego niezależnego, tj. średniego kursu NBP (...);

sposób ustalania kursów walut w Tabeli Kursów Banku został określony zarówno w § 17 Umowy Kredytu, jak i wynikał z Regulaminu ustalania kursów obowiązującym w Banku na podstawie uchwały nr(...)zarządu (...) Banku (...) S.A, z dnia 26 marca 2003 r, według kryteriów opartych wyłącznie o obiektywne mierniki wartości, co wykluczało jakąkolwiek dowolność czy arbitralność po stronie Banku; zostało to również potwierdzone przez zeznania świadka E. C., których treść Sąd pierwszej instancji pominął dokonując ustaleń faktycznych;

w treści § 17 Umowy Kredytu został określony sposób tworzenia kursów waluty poprzez odwołanie do średniego kursu NBP, w świetle zasad doświadczenia życiowego i zasad logicznego rozumowania nie powinno budzić wątpliwości, że odwołanie do średniego kursu NBP jest odwołaniem do miernika w pełni obiektywnego, na którego ustalenie Bank nie ma żadnego wpływu i którego nie może zmieniać;

(iv) Postanowienia umowy, nie były przedmiotem indywidualnych ustaleń pomiędzy kredytobiorcami a Bankiem, podczas gdy:

strona powodowa miała możliwość indywidualnego negocjowania oferty, a w szczególności postanowień dotyczących kursu mającego zastosowanie do wypłaty i spłaty kredytu (§ 17 Umowy Kredytu) oraz postanowień dotyczących marży; Kredytobiorcy mieli możliwość wynegocjowania odmiennego niż określony w § 7 ust. 2, § 10 ust. 6 oraz § 17 Umowy Kredytu mechanizmu przeliczania świadczeń obejmujących wypłatę oraz spłatę kredytu ze złotych polskich na franki szwajcarskie, gdyż strona pozwana w relewantnym dla sprawy okresie oferowała swoim klientom kredyty na analogicznych warunkach jak udzielony Kredytobiorcom, ale np. z przeliczaniem świadczeń na podstawie kursu średniego NBP, a powyższe jednoznacznie wynika ze zanonimizowanej umowy kredytu indeksowanego do CHF, zawarta na wzorcu umownym (...) Banku S.A., z rozliczeniem po kursie średnim Narodowego Banku Polskiego.

ponadto zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego jeśli strona powodowa dostrzegała możliwość korzystniejszego dla niej uregulowania postanowień dotyczących kursu, nic nie stało na przeszkodzie by zainicjowała negocjacje w tym zakresie, gdyby bowiem Kredytobiorca wyraził wolę negocjowania przykładowo szczegółowych zasad indeksacji kwoty kredytu, Bank pozostawał w gotowości do prowadzenia takich negocjacji, takie negocjacje były bowiem prowadzone z innymi kredytobiorcami, ilekroć wyrazili oni taką wolę;

(v) Urnowa Kredytu nie wskazywała w chwili jej zawarcia obiektywnych podstaw umożliwiających określenie świadczenia Kredytobiorców, pozostawiające je uznaniu drugiej strony, w tym w Umowie Kredytu nie zawarto postanowień lub informacji wystarczających do wyliczenia wysokości zobowiązania Strony Powodowej z tytułu wykorzystanej kwoty kredytu i zasad spłaty kredytu, podczas gdy:

zobowiązania strony powodowej zostały w Umowie Kredytu określono prawidłowo i w sposób adekwatny dla zobowiązania wynikającego z kredytu indeksowanego do CHF, w tym w § 1 ust. 1 zd. 1 Umowy Kredytu określono precyzyjnie wysokość kwoty kredytu, a w § 10 Umowy Kredytu określono szczegółowo zasad jego spłaty,

z treści § 17 ust. 5 Umowy Kredytu wynika, że Kredytobiorca tak samo jak każdy inny klient Banku mógł ustalić kursy kupna i sprzedaży CHF obowiązujące w dniu zawarcia Umowy Kredytu, a także w każdej innej dacie poprzez stronę internetową ((...), a następnie (...)) i na tej podstawie mógł wyliczyć równowartość swoich zobowiązań z tytułu Umowy Kredytu w złotych polskich;

(VI) „Powodowie zostali wystawieni na nieograniczone ryzyko kursowe, podczas, gdy ryzyko kursowe Banku, gdyby nawet nie zabezpieczył się przed nim, co najwyżej teoretycznie ograniczało się do spadku kursu CHF/PLN do poziomu zerowego”, podczas gdy stronie powodowej przysługiwało uprawnienie do spłaty kredytu bezpośrednio we frankach szwajcarskich (z którego to uprawnienia Strona Powodowa od kwietnia 2013 roku korzystała), co eliminowało jakiekolwiek ryzyko związane ze zmianą kursu waluty, a w razie zaprzestania akceptowania przez stronę powodową wysokości tego ryzyka Kredytobiorcom w dalszym ciągu przysługuje uprawnienie do przewalutowania kredytu, które jest mechanizmem ograniczającym ryzyko walutowe, zapewnionym w Umowie Kredytu (§ 10 ust. 11 Umowy Kredytu);

2. przepisu art. 233 § 1 k.p.c. w zw. art 299 k.p.c. i art. 247 k.p.c. poprzez wadliwe oparcie ustaleń faktycznych na dowodzie z przesłuchania strony powodowej, a więc dowodzie mającym walor wyłącznie subsydiarny, z istoty rzeczy najmniej wiarygodny, obiektywny i najmniej wartościowy środek dowodowy w procesie cywilnym, w sposób prowadzący do obejścia zakazu przesłuchiwania stron przeciwko osnowie lub ponad osnowę dokumentu, gdyż Sąd pierwszej Instancji dysponując innymi dowodami w postaci dokumentów dokonał ustaleń faktycznych sprzecznych z treścią pisemnych oświadczeń strony powodowej. Jednocześnie zeznania Kredytobiorców są sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego - tym bardziej, że świadomość nieograniczonej zmienności kursów walut w czasie należy uznać za fakt notoryjny;

3. przepisu art 235² § 1 pkt 5 k.p.c. oraz art. 227 k.p.c. poprzez bezzasadne pominięcie dowodu z zeznań świadka A. W., jako rzekomo zmierzającego jednie do przedłużenia postępowania, podczas gdy strona pozwana w piśmie procesowym z dnia 31 stycznia 2022 r. wskazała i uwiarygodniła okoliczności - jakimi była zbieżność imienia i nazwiska świadka z innym świadkiem - z powodu których dopuszczalność przeprowadzenia wnioskowanego dowodu nie budziła żadnych wątpliwości, także w kontekście przepisów o prekluzji dowodowej, a dodatkowo dowód ten dotyczył okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż obejmował w szczególności okoliczności dotyczące zakresu informacji przekazanych Kredytobiorcom przy składaniu wniosku kredytowego poprzedzającego podpisanie spornej Umowy Kredytu, nadto zasady doświadczenia życiowego i zasady logicznego rozumowania wskazują, że:

(1) zeznania osoby obecnej w procesie przedstawiania oferty kredytu i zawierania Umowy Kredytu, która nie jest zainteresowana konkretnym rozstrzygnięciem sporu pomiędzy Stroną Powodową a Bankiem są wiarygodne i istotne, w przeciwieństwie do twierdzeń samej Strony Powodowej, która z definicji dąży do korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a fakty ocenia wyłącznie w sposób subiektywny;

4. przepisu art. 235² § 1 pkt 2 oraz pkt 3 k.p.c. oraz art. 227 k.p.c. poprzez bezzasadne pominięcie dowodu z zeznań świadka E. C., jako rzekomo sprowadzającego się do wyrażenia opinii co do charakteru kredytów walutowych, realiów funkcjonowania tych kredytów oraz sposobów ustalania kursów walut, co - w ocenie Sądu - końcowo nie jest kwestią istotną dla rozstrzygnięcia, podczas gdy charakter udzielonego kredytobiorcom kredytu (rzekomo Złotowy) oraz sposób ustalania kursów waluty (rzekomo jednostronny i arbitralny) stanowił trzon ustaleń faktycznych Sądu, na których oparł kwestionowane rozstrzygnięcie.

5. przepisu art. 235² § 1 pkt 2 k.p.c., art. 227 k.p.c. oraz art. 278 § 1 k.p.c. poprzez bezzasadne pominięcie dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości na tej podstawie, że rozstrzygnięcie sprawy nie wymagało wiadomości specjalnych, podczas gdy do prawidłowego ustalenia konsekwencji ekonomicznych wynikających ze spornej umowy kredytu koniecznym było dokonanie następujących wyliczeń (których Sąd nie poczynił w zakresie rozstrzygnięcia), mianowicie: (i) wysokości wierzytelności Banku wobec strony powodowej z tytułu Umowy Kredytu, obliczonej przy założeniu, że wszelkie kwoty (tj. zarówno wypłacone przez Bank na rzecz strony powodowej transze kredytu, jak i spłacone przez stronę powodową na rzecz Banku raty kapitałowo- odsetkowe), które Bank przeliczył stosując kursy walut z Tabeli Kursów, zostałyby przeliczone przy zastosowaniu kursów średnich CHF z Tabeli A Narodowego Banku Polskiego obowiązujących w dacie poszczególnych przeliczeń, w tym także celem ustalenia (ii) różnicy pomiędzy wartością spłat dokonanych przez stronę powodową w walucie PLN i przeliczonych na CHF przy zastosowaniu kursu sprzedaży Banku wskazanego w Tabeli Kursów, a wartością spłat dokonanych przez stronę powodową, przy założeniu, że kursem przeliczenia spłaty danej raty byłby średni kurs Narodowego Banku Polskiego z Tabeli A z daty dokonania danej spłaty, a zatem dowód ten służył wykazaniu, wymagających wiadomości specjalnych, faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy bowiem pozwalał na porównanie dokonanych wpłat rat kapitałowo - odsetkowych przez Kredytobiorców na podstawie Umowy Kredytu z wysokością rat ustalonych o w pełni obiektywny i niezależny od żadnej ze stron miernik, jakim jest kurs średni Narodowego Banku Polskiego;

6. przepisu art. 316 § 1 k.p.c. poprzez wydanie wyroku z pomięciem stanu rzeczy istniejącego w dacie jego wydania, gdyż prawidłowa ocena możliwości dalszego obowiązywania Umowy Kredytu powinna być dokonywana z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego istniejącego w momencie orzekania, co w konsekwencji przesądza o tym, że brak było podstaw do ustalenia bezskuteczności Umowy Kredytu, gdyż na moment orzekania Umowa Kredytu może być wykonywana w oparciu o bezwzględnie obowiązujący przepis prawa, tj. art. 69 ust. 3 prawa bankowego, ponadto poprzez przyjęcie że nie ma możliwości do sięgnięcia do przepisu art. 358 § 2 k.c. ¹², który nie obowiązywał w chwili zawierania umowy (do skutków, które nastąpiło po dacie jego wejścia w życie), podczas gdy prawidłowa ocena możliwości dalszego obowiązywania Umowy Kredytu powinna być dokonywana z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego istniejącego w momencie orzekania, co w konsekwencji przesądza o tym, że brak było podstaw do ustalenia nieistnienia Umowy Kredytu, albowiem na moment orzekania Umowa Kredytu może być wykonywana, gdyż istnieją przepisy dyspozytywne, które powinny zostać zastosowane do wypełnienia ewentualnej luki związanej z usunięciem z Umowy Kredytu klauzul określających kurs przeliczeń;

7. art. 233 § 1 w zw. z art. 227 i art. 327^{(

1)} § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. poprzez wybiórcze, a nie wszechstronne rozważenie zebranego materiału dowodowego, tj. faktyczne pominięcie części dokumentów zebranych w aktach sprawy, w tym w szczególności: Wniosku Kredytowego, Umowy Kredytu, historii rachunku kredytu udzielonego na podstawie Umowy Kredytu, zestawienia wypłat i spłat kredytu udzielonego kredytobiorcom na podstawie Umowy Kredytu, zestawienia porównawczego, uchwały Zarządu Banku nr (...)z dnia 26 marca 2003 r. wraz z załącznikiem nr (...) do uchwały - Regulaminem ustalania kursu kupna/sprzedaży (...) Banku (...) S.A., zanonimizowanej umowa kredytu indeksowanego do CHF, zawartej w 2006 r. na wzorcu umownym Banku, z rozliczeniem po kursie średnim Narodowego Banku Polskiego, których to wiarygodności Sąd I Instancji nie zakwestionował, przy jednoczesnym dokonywaniu ustaleń faktycznych sprzecznych z treścią tych dowodów, podczas gdy prawidłowa analiza zebranego materiału w sprawie oraz ocena jego mocy dowodowej doprowadziłaby do odmiennych niż dokonane w sposób wewnętrznie sprzeczny i wadliwy ustaleń faktycznych, o których była szczegółowo mowa powyżej.

III naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie lub błędną wykładnię, a to:

1. przepisu art. 189 k.p.c. poprzez jego niewłaściwą wykładnie i przyjęcie, że stronie powodowej przysługuje interes prawny w ustaleniu nieważności Umowy Kredytu podczas gdy:

(i) po stronie Kredytobiorców nie istnieje obiektywna potrzeba wprowadzenia jasności i pewności w sferze ich sytuacji prawnej, a to z uwagi na fakt, iż ich sytuacja jest ukształtowana Umową Kredytu i obowiązującymi przepisami prawa;

(ii) Kredytobiorcom przysługuje dalej idące roszczenie o zapłatę, a przyszły, niewymagalny, potencjalny, a nawet warunkowy charakter takiego roszczenia nie uzasadnia interesu prawnego strony powodowej w żądaniu ustalenia nieważności Umowy Kredytu,

( (...)) wydanie wyroku nie zakończy definitywnie sporu pomiędzy stronami;

2. przepisu art. 58 § 1 i 2 k.c. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż:

(i) w okolicznościach niniejszej sprawy zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia nieważności zawartej przez Kredytobiorcę oraz pozwany Bank Umowy Kredytu, oraz

(ii) możliwe jest równoczesne przyjęcie nieważności i bezskuteczności postanowień umownych;

3. przepisu art. 58 k.c. w zw. z art. 353¹ k.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że umowa jest nieważna tylko i wyłącznie na tej podstawie, że Bank wprowadził do umowy postanowienia o abuzywnym charakterze wskutek przyznania sobie kompetencji do jednostronnego decydowania o wysokości zobowiązania Kredytobiorców poprzez dowolne ustalenie wysokości kursów w Tabeli Kursów w postaci braku sprecyzowanych jednoznacznie kryteriów ustalania marży kupna i sprzedaży podczas gdy ustalenie to jest wewnętrznie sprzeczne z ustalonym przez Sąd I instancji stanem faktycznym, gdzie Sąd wskazał, że:

(i) nie tylko sama konstrukcja Umowy Kredytu, jako kredytu indeksowanego, ale także wszystkie postanowienia Umowy Kredytu związane z jej wykonywaniem pozostają w zgodzie z przepisami prawa, w tym Prawa bankowego i zasadą swobody umów;

(ii) Umowa Kredytu stanowi umowę kredytu w rozumienia art. 69 Prawa bankowego - prawidłowo określa świadczenia stron wynikające z zaciągnięcia przez Powodów kredytu indeksowanego do waluty CHF oraz zawiera wszelkie elementy przewidziane w przepisach prawa, w szczególności w art. 69 ust. 1 i 2 Prawa bankowego;

( (...)) nawet gdyby hipotetycznie przyjąć za słuszną tezę, że Umowa Kredytu nie wskazywała precyzyjnie w jaki sposób Bank obliczał marżę kupna/sprzedaży na potrzeby określenia kursów w Tabeli Kursów to tego typu naruszenie nie może prowadzić do uznania, iż Umowa Kredytu jest w całości nieważna;

4. przepisu art. 385¹ § 1 k.c. w zw. z art. 65 § 1 i 2 k.c., poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż postanowienia Umowy Kredytu mogą zostać uznane za abuzywne, podczas gdy sposób wypłaty i spłaty kredytu uzgodniony przez strony w Umowie Kredytu wyklucza możliwość kwalifikacji go za abuzywny, albowiem:

(i) Bank zdecydowanie wyróżniał się na tle innych banków udzielających w latach 2005 - 2008 kredytów w walutach obcych, albowiem jako jedyny z działających w tamtym czasie na rynku wskazał konsumentom bezpośrednio w umowach kredytu, że podstawą ustalania kursów kupna i sprzedaży CHF stanowi kurs średni NBP;

(ii) kursy kupna i sprzedaży CHF były ustalane w oparciu o zdarzenia niezależne od Banku, a więc kurs średni NBP;

( (...)) wypłata kredytu nastąpiła pod pełną kontrola Kredytobiorców, którzy wskazali rachunki, na które został wypłacony kredyt; pozwany Bank nie miał w tym zakresie jakiejkolwiek dowolności;

(iv) kurs sprzedaży CHF z Tabeli Kursów mający zastosowanie do spłat kredytu przez Kredytobiorców był aż w 97,17% skorelowany z kursami średnimi NBP;

(v) rażącego naruszenie interesów Kredytobiorców nie można wyprowadzić wyłącznie z faktu, że w spornej Umowie Kredytu nie opisano algorytmu ustalania przez Bank marży doliczanej do kursów średnich NBP; w dacie zawierania Umowy Kredytu nie istniał jakikolwiek przepis prawa, który nakładałaby na Bank obowiązek opisywania w umowie kredytowej sposobu ustalania kursów wymiany walut. Taki obowiązek wprowadzono dopiero w 2011 r. na mocy ustawy antyspreadowej. Po drugie, zwrócić należy uwagę na charakter umowy kredytu i jej specyfikę. Umowa kredytu hipotecznego indeksowanego lub denominowanego do waluty obcej zawarta na kilkadziesiąt lat wymusza sformułowanie wzorca umownego w taki sposób, aby mógł on mieć zastosowanie przez cały czas trwania umowy. Bank musi mieć zapewnioną pewną ograniczoną „swobodę". Skoro Narodowy Bank Polski, a więc podmiot o umocowaniu ustawowym (ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim) i ustrojowym (art. 227 Konstytucji RP), realizujący politykę pieniężną (art. 227 Konstytucji RP) i politykę walutową (art. 24 ustawy o NBP) w ciągu ostatnich kilkunastu lat dwukrotnie zmieniał zasady ustalania kursów walut obcych, to nie można obiektywnie wymagać, aby bank komercyjny był w stanie w tej kwestii przyjąć rozwiązanie i to na znacznie dłuższy okres (zwykle 25 lub 30 lat), które wyklucza jakąkolwiek „elastyczność" po stronie Banku wtoku kilkudziesięciu lat obowiązywania umowy kredytowej;

(vi) sporna Umowa Kredytu wyposażała Kredytobiorców w instrumenty mitygujące ryzyko kursowe (możliwość przewalutowania kredytu);

5. przepisu art. 385¹ § 1 k.c. poprzez jego błędną wykładnie i przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że z punktu widzenia abuzywności postanowień nie ma znaczenia czy bank faktycznie nadużywał uprawnienia do kształtowania wysokości kursów walut w tabelach, czy utrzymywał je w zbliżonej wysokości do kursów rynkowych podczas gdy dla oceny przesłanki abuzywności postanowienia w postaci rażącego naruszenia interesów strony powodowej należy zbadać realność naruszenia interesów konsumenta, która powinna materializować się w taki sposób, że faktycznie, a nie tylko hipotetycznie, dochodzić musi do stosowania przez Bank kursów walut, odbiegających w sposób rażący od kursów rynkowych jak również zobligowaniem kredytobiorcy do korzystania z kursów banku;

6. przepisu art. 385¹ § 1 k.c. poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że nie można uznać, aby postanowienia waloryzacyjne były wystarczająco jednoznaczne oraz że przyznanie sobie przez Bank jednostronnej kompetencji do swobodnego ustalania kursów przyjmowanych do wykonania umowy prowadzi do wniosku, że były one sprzeczne z dobrymi obyczajami i naruszały rażąco interesy powodów, podczas gdy żadne z postanowień Umowy Kredytu nie naruszało interesów Kredytobiorców ani dobrych obyczajów, a w konsekwencji powinny pozostać w mocy;

7. przepisów art. 385¹ § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 58 § 1 i 3 k.c. w zw. z art. 358 § 1 i 2 k.c., art 65 § 1 k.c. oraz art. 69 ust. 3 Prawa bankowego, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że sporne klauzule umowne powinny zostać wyeliminowane w całości, co prowadzi do stwierdzenia nieważności Umowy Kredytu, podczas gdy:

(i) zarzut abuzywności w rzeczywistości dotyczy wyłącznie § 17 ust. 2, 3 i 4 Umowy Kredytu i to jedynie w części, odnoszącej się do odpowiedniego pomniejszenia lub powiększenia kursu średniego Narodowego Banku Polskiego o marżę Banku;

(ii) nawet w razie uznania § 17 Umowy Kredytu za abuzywny, w części przewidującej odwołanie do marży Banku, brak jest podstaw do stwierdzenia, iż charakter Umowy Kredytu nie może zostać zachowany, jak również nie zachodzi konieczność poszukiwania odpowiednich przepisów dyspozytywnych, które zastąpiłyby nieskuteczne klauzule regulujące mechanizm przeliczania świadczeń stron, gdyż w § 17 ust. 2, 3 i 4 Umowy Kredytu w wyraźny sposób odwołano się do kursu średniego Narodowego Banku Polskiego;

( (...)) prawidłowa ocena możliwości dalszego obowiązywania Umowy Kredytu powinna być dokonywana z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego istniejącego w momencie orzekania (ewentualnie zawiśnięcie sporu), co w konsekwencji

przesądza o tym, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności Umowy Kredytu, albowiem na moment orzekania (ewentualnie zawiśnięcie sporu) Umowa Kredytu może być wykonywana, gdyż istnieją przepisy dyspozytywne, które mogłyby zostać zastosowane do wypełnienia ewentualnej luki związanej z usunięciem z Umowy Kredytu klauzul określających kurs przeliczeń walutowych;

8. przepisu art 385^{(
1)} § 1 i 2 k.c., poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że postanowienia umowne dotyczące kursów wymiany waluty odnoszą się do przedmiotu głównego Umowy Kredytu, podczas gdy w realiach niniejszej sprawy koniecznie należy odróżnić dwie kategorie postanowień umownych, tj. (i) postanowienie § 1 ust. 1 Umowy Kredytu wskazujące kwotę i walutę kredytu oraz wprowadzający indeksację do waluty CHF, oraz (ii) klauzule przeliczeniowe, a więc § 7 ust. 2 Umowy Kredytu (odnoszący się do wypłaty kredytu) i § 10 ust. 6 Umowy Kredytu (odnoszący się do spłaty kredytu) oraz powiązany z nimi § 17 Umowy Kredytu, w którym wskazano sposób ustalania kursów wymiany walut. TSUE w swoich orzeczeniach dokonał bowiem wyraźnego rozdzielenia postanowień umowy wprowadzających ryzyko walutowe, tj. indeksację (określanych przez Trybunał jako „klauzule ryzyka kursowego" lub „klauzule ryzyka walutowego") od postanowień określających zasady przeliczeń kursowych. Klauzula przeliczeniowa określa jedynie źródło kursu, po którym dokonywane są przeliczenia walutowe. Nie jest jednak źródłem powiązania zaciągniętego zobowiązania z walutą obcą^{(
18)}. Z przedstawionych wyżej względów fundamentalne znaczenie nabiera odróżnienie klauzuli umownej z § 1 ust. 1 Umowy Kredytu, w którym wskazano walutę i kwotę kredytu od klauzul przeliczeniowych. Skoro indeksacja kredytu została wprost dopuszczona przez ustawodawcę (m.in. w art. 69 ust. 2 pkt 4a i ust. 3 Prawa bankowego), to postanowienie Umowy Kredytu przewidujące dokonanie indeksacji (tj. § 1 ust. 1 Umowy Kredytu) nie może być w ogóle przedmiotem badania pod kątem rzekomej abuzywności. Klauzula z § 1 ust. 1 Umowy Kredytu stanowi bowiem wręcz modelowy przykład klauzuli indeksacyjnej dopuszczalnej przez ustawodawcę i orzecznictwo Sądu Najwyższego. Strony wskazały, że pozwany Bank ma udostępnić Kredytobiorcom kredyt w precyzyjnej określonej kwocie i wysokości w PLN, a następnie zgodnie uzgodniły, że przedmiotowa kwota będzie indeksowana do waluty obcej. Nie sposób zatem racjonalnie twierdzić, że ustawodawca wprowadza w przepisach prawa rodzaj kredytu sprzeczny z dobrymi obyczajami czy też przepisami prawa. Zarzut potencjalnej abuzywności może odnosić się wyłącznie do klauzul przeliczeniowych (tj. postanowień określających po jakich kursach walut mają zostać dokonane przeliczenia CHF/PLN w ramach Umowy kredytu), zaś samo wyeliminowanie klauzul przeliczeniowych nie może prowadzić do nieważności Umowy Kredytu;

9. przepisów art 65 k.c. w związku z art 385¹ § 1 k.c. w związku z § 17 Umowy Kredytu poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że możliwe jest dokonanie przez Sąd wykładni postanowień umownych w sposób niemający uzasadnienia w ich treści ustalonej zgodnie z zasadami składniowymi i znaczeniowymi języka, rezultatem czego była wadliwa wykładnia § 17 Umowy Kredytu i przyjęcie, że wskazane postanowienie nie zawiera odrębnych obowiązków umownych spoczywających na stronach Umowy Kredytu, lecz jest wyłącznie elementem (częścią) zobowiązania dotyczącego indeksacji kwoty kredytu, podczas gdy prawidłowa wykładnia § 17 Umowy Kredytu, na potrzeby art. 385¹ § 1 k.c., uwzględniająca treść i cel Umowy Kredytu, powinna skutkować przyjęciem, że § 17 Umowy Kredytu zawiera dwa odrębne obowiązki, tj.:

(i) obowiązek przeliczenia walut według kursów średnich NBP; oraz

(i) obowiązek zapłaty marży przez kredytobiorcę,

które: (i) mają inną treść normatywną; (ii) pełnią inne funkcje; oraz (iii) nie są ze sobą nierozerwalnie związane, a w konsekwencji mogą być przedmiotem indywidualnej kontroli pod kątem ich nieuczciwego (niedozwolonego) charakteru, zgodnie z wiążącymi wytycznymi zawartymi w wyroku TSUE z dnia 29 kwietnia 2021 r., wydanego w sprawie C-19/20 - Bank (...) („Wyrok TSUE") (por. również wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 2022 r., sygn. akt II CSKP 364/22), co prowadzi do wniosku, że Sąd pierwszej instancji powinien poddać indywidualnej kontroli pod kątem ewentualnej abuzywności wyłącznie zobowiązanie strony powodowej do zapłaty marży na rzecz Banku, a w przypadku dojścia do wniosku, że zobowiązanie to ma charakter abuzywny - stwierdzić w Wyroku, że tylko to zobowiązanie nie wiąże strony powodowej (pozostawiając w Umowie Kredytu odesłania do średniego kursu NBP);

10. przepisów art 385¹ § 1 i § 2 k.c. w związku z art. 6 ust. 1 Dyrektywy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w efekcie uznanie za bezskuteczne wobec strony powodowej wszystkich postanowień Umowy Kredytu regulujących indeksację kursem franka szwajcarskiego kwoty kredytu udzielonego stronie powodowej, tj. § 1 ust. 1 in fine, § 7 ust. 2 zdanie 4, § 10 ust. 6 oraz § 17 Umowy, podczas gdy prawidłowa analiza treści Umowy Kredytu w świetle naruszonych przepisów oraz więżących wytycznych określonych w Wyroku TSUE powinna skutkować przyjęciem, że wyłącznie zobowiązanie strony powodowej do zapłaty marży na rzecz Banku może mieć charakter abuzywny, co powinno prowadzić do ewentualnego stwierdzenia przez Sąd pierwszej instancji, że tylko to zobowiązanie nie wiąże strony powodowej;

11. przepisu art. 410 § 1 k.c. oraz art. 411 pkt 2 k.c., poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż w okolicznościach niniejszej sprawy strona pozwana była bezpodstawnie wzbogacona, podczas sporna Umowa Kredytu była zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa i nie zawierała postanowień abuzywnych;

12. przepisów art. 481 § 1 k.c. w związku z art. 405 k.c. oraz art. 410 k.c. poprzez zasądzenie od Banku na rzecz Strony Powodowej odsetek za opóźnienie liczonych od dnia 4 lipca 2020 r. (w zakresie kwoty 19.286,84 zł) oraz od 1 lipca 2021 r. (w zakresie kwoty 16.842,56), podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy nie można wiązać początkowego terminu opóźnienia w zapłacie od doręczenia wezwania do zapłaty, lecz ewentualnie dopiero na skutek ustalenia przez Sąd, że Umowa Kredytu nie może być dalej wykonywana z uwagi na uznanie za bezskuteczne postanowień Umowy Kredytu oraz jej unieważnienie; dopiero zatem w razie prawomocnego przesądzenia abuzywności, Umowa Kredytu może przestać obowiązywać; w konsekwencji wymagalność roszczeń Kredytobiorców o zapłatę powstanie dopiero z chwilą prawomocnego przesądzenia o abuzywności i trwałej bezskuteczności Umowy Kredytu;

W oparciu o przedstawione powyżej zarzuty wniósł o:

1. rozpoznanie na zasadzie art. 380 k.p.c. niezaskarżalnego postanowienia Sądu pierwszej instancji w przedmiocie oddalenia dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu bankowości i rachunkowości celem ustalenia następujących faktów: wysokości wierzytelności Banku wobec strony powodowej z tytułu Umowy Kredytu, obliczonej przy założeniu, że wszelkie kwoty (tj. zarówno wypłacone przez Bank na rzecz strony powodowej transze kredytu, jak i spłacone przez stronę powodową na rzecz Banku raty kapitałowo-odsetkowe), które Bank przeliczył stosując kursy walut z Tabeli Kursów, zostałyby przeliczone przy zastosowaniu kursów średnich CHF z Tabeli A Narodowego Banku Polskiego obowiązujących wdacie poszczególnych przeliczeń, w tym także celem ustalenia (ii) różnicy pomiędzy wartością spłat dokonanych przez stronę powodową w walucie PLN i przeliczonych na CHF przy zastosowaniu kursu sprzedaży Banku wskazanego w Tabeli Kursów, a wartością spłat dokonanych przez stronę powodową, przy założeniu, że kursem przeliczenia spłaty danej raty byłby średni kurs Narodowego Banku Polskiego z Tabeli A z daty dokonania danej spłaty, a także z zastrzeżeniem, że przeliczenie spłat dokonywanych przez stronę powodową powinno być dokonane wyłącznie dla kwot wpłaconych w walucie PLN, a kwoty wpłacone przez stronę powodową w walucie CHF nie podlegają przeliczeniu;

2. rozpoznanie na zasadzie art 380 k.p.c. postanowienia Sądu I instancji z dnia 9 lutego 2022 r., w przedmiocie pominięcia dowodu z zeznań świadka A. W. i dopuszczenie dowodu z zeznań tego świadka, wskazanego w piśmie z dnia 31 stycznia 2022 r., celem wykazania faktów szczegółowo wymienionych we wniosku dowodowym wskazanym w piśmie Strony Pozwanej - Odpowiedź na pozew z dnia 14 lipca 2022 r. (pkt 5 petitum Odpowiedzi na Pozew);

3. zmianę wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie, I Wydział Cywilny z dnia 20 czerwca 2022 r. (sygn. akt I C 309/21), poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od strony powodowej na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych;

4. zasądzenie od strony powodowej na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty (art. 98 § 1¹ k.p.c.).

Powodowie wnieśli o oddalenie apelacji pozwanej i zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów zwrotu kosztów postępowania przed sądem II instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Pismem z 20 lutego 2025r. ( k. 599 ) powodowie poinformowali o śmierci powoda Z. W. 4 listopada 2024r. Przedłożyli akt poświadczenia dziedziczenia, na podstawie którego spadek po Z. W. na podstawie ustawy nabyli: żona E. W. i synowie: M. W. i S. W. – każdy po 1/3 części z dobrodziejstwem inwentarza.

Zmodyfikowali żądanie pozwu w ten sposób, że wnieśli o zasądzenie od strony pozwanej:

a) na rzecz powódki ad 1. E. W.

•

kwoty 12 857,90 zł (słownie: dwanaście tysięcy osiemset pięćdziesiąt siedem złotych 90/100} tytułem bezpodstawnego wzbogacenia pozwanej w związku z nieważnością zawartej przez strony umowy kredytu i pobraniem świadczeń nienależnych w okresie od 09,02.2011 r. do 16.04.2020 r. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 04.07.2020r. do dnia zapłaty;

•

kwoty 11 228,38 CHF (słownie jedenaście tysięcy dwieście dwadzieścia osiem CHF 38/100} tytułem bezpodstawnego wzbogacenia pozwanej w związku z nieważnością zawartej przez strony umowy kredytu i pobraniem świadczeń nienależnych w okresie od 09.02.2011 r. do 16.04.2020 r. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia następującego po dniu doręczenia pozwanemu odpisu pozwu do dnia zapłaty,

b) na rzecz powoda ad 2, M. W.:

•

kwoty 3 214,47 zł (słownie: trzy tysiące dwieście czternaście złotych 47/100} tytułem bezpodstawnego wzbogacenia pozwanej w związku z nieważnością zawartej przez strony umowy kredytu i pobraniem świadczeń nienależnych w okresie od 09.02.2011 r. do 16.04.2020 r. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 04.07.2020r. do dnia zapłaty;

•

2 807,09 CHF (słownie: dwa tysiące osiemset siedem CHF 09/100} tytułem bezpodstawnego wzbogacenia pozwanej w związku z nieważnością zawartej przez strony umowy kredytu i pobraniem świadczeń nienależnych w okresie od 09.02.2011 r. do 16.04.2020 r. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia następującego po dniu doręczenia pozwanemu odpisu pozwu do dnia zapłaty,

c) na rzecz powoda ad 3. S. W.:

•

2 807,09 CHF (słownie: dwa tysiące osiemset siedem CHF 09/100) tytułem bezpodstawnego wzbogacenia pozwanej w związku z nieważnością zawartej przez strony umowy kredytu i pobraniem świadczeń nienależnych w okresie od 09.02.2011 r. do 16.04.2020 r. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia następującego po dniu doręczenia pozwanemu odpisu pozwu do dnia zapłaty,

o ustalenie nieistnienia pomiędzy stronami stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu nr (...) z dnia 08.06.2006 r. zawartej pomiędzy E. W. oraz Z. W., którego następcami prawnymi są powódka E. W., powód M. W. oraz powód S. W., a (...) Bankiem S.A. z siedzibą w G., którego następcą prawnym jest Bank (...) S.A. z siedzibą w G..

Postanowieniem z 25 marca 2025r. Sąd Apelacyjny w Krakowie (k. 610):

1. na podstawie art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. zawiesił postępowanie apelacyjne, a to z uwagi na śmierć powoda Z. W.;

2. na podstawie art. 180 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. podjął zawieszone postępowanie z udziałem następców prawnych pozwanego Z. W. – E. W., M. W. i S. W..

Pismem z 29 maja 2025r. (k.616) strona pozwana podniosła ewentualny zarzut spełnienia świadczenia przez Bank, objętego żądaniem pozwu, a to wobec podniesienia przez Kredytobiorców zarzutu potrącenia co do kwoty należności głównej objętej przedmiotowym powództwem, tj. kwoty 19 286,84zł. oraz 16 842,56 CHF, z kwotą hipotetycznej wierzytelności banku o zwrot kapitału kredytu w wysokości 125 719,97zł. ( a więc roszczenia, z którym bank wystąpił z powództwem przeciwko Kredytobiorcom w postepowaniu toczącym się przed Sądem Okręgowym w K., I Wydziałem Cywilnym, w sprawie do sygn. akt (...).

W konsekwencji na skutek złożonego oświadczenia o potraceniu – wyłącznie na wypadek przyjęcia przez sąd, że umowa kredytu jest w całości nieważna – Bank spełnił przynajmniej w części wierzytelność objętą powództwem.

Pismem z 14 lipca 2025r. ( k. 679) strona pozwana podniosła, że przy rozliczeniu wzajemnych świadczeń stron wynikających z umowy kredytu winna mieć zastosowanie teoria salda – zgodnie ze stanowiskiem prawnym TSUE C-396/24.

Na rozprawie apelacyjnej 17 lipca 2025r. ( k. 693/2) Powodowie podali, że w sprawie winna mieć zastosowanie teoria dwóch kondykcji.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja strony pozwanej okazała się częściowo zasadna, a to w związku ze zmianą okoliczności do jakiej doszło już po wydaniu wyroku przez Sąd I instancji.

Jak już wskazano wyżej, Sąd Apelacyjny podziela ustalenia faktyczne i wnioski wyprowadzone przez sąd I instancji, przedstawione w pisemnym uzasadnieniu wyroku wydanego w dniu 20 czerwca 2022 r. w pełnym zakresie. Przy czym uzupełniająco w toku postępowania przed Sądem II instancji zostało ustalone, że:

W okresie od 3.08.2006r. do 10.01.2001r. powodowie zapłacili na rzecz strony pozwanej kwotę 34 747,90 PLN,

W okresie od 9.02.2011 r. do 16.04.2020 r. zapłacili na rzecz strony pozwanej kwoty 19.286,84 zł i 16.842,56 CHF,

W okresie od 10.08.2020 r. do 8.01.2021 r. zapłacili na rzecz strony pozwanej kwotę 5 068,00 PLN,

W dniu 10.03.2021 r. zapłacili na rzecz strony pozwanej kwotę 786,11 PLN,

W okresie od 10.05.2021 r. do 13.05.2024 r. zapłacili na rzecz strony pozwanej kwotę 34 624,11 PLN.

( dowód: historia spłat 32-35,248-273, 637-663)

W dniu 24 czerwca 2024r. powodowie wezwali pozwany bank do zapłaty kwot:

34 747,90 PLN jako kwot świadczonych nienależnie w wykonywaniu nieważnej umowy kredytu hipotecznego, w okresie od 03.08.2006r. do 10.01.2011r.

5 068,00 PLN jako kwot świadczonych nienależnie w wykonywaniu nieważnej umowy kredytu hipotecznego, w okresie od 10.08.2020r. do 08.01.2021r.

786,11 PLN jako kwot świadczonych nienależnie na rzecz Państwa w wykonywaniu nieważnej umowy kredytu hipotecznego, w dniu 10.03.2021r.

34 624,11 PLN jako kwot świadczonych nienależnie w wykonywaniu nieważnej umowy kredytu hipotecznego, w okresie od 10.05.2021r. do 13.05.2024r. – w terminie 3 dni od otrzymania pisma.

Pismo to bank otrzymał wiadomością mailową 24 czerwca 2024r.

( dowód: wezwanie do zapłaty z 24.06.2024r. wraz z pełnomocnictwem k. 664, 665, korespondencja mailowa k. 666-668)

W dniu 28 czerwca 2024r. powodowie złożyli w stosunku do pozwanego Banku oświadczenie o potrąceniu kwot przez nich pod kolejnymi pozycjami wskazanymi z wierzytelnością pozwanego Banku o zwrot kwoty nominalnie odpowiadającej kwocie wypłaconego kapitału kredytu tj. 125 719,97zł.

tj.:

1. najpierw, wierzytelności nieobjęte żądaniem zasądzenia w procesie sądowym, tj.:

34 747,90 PLN jako kwot świadczonych nienależnie w wykonywaniu nieważnej umowy kredytu hipotecznego, w okresie od 03.08.2006r. do 10.01.2011r.

5 068,00 PLN jako kwot świadczonych nienależnie w wykonywaniu nieważnej umowy kredytu hipotecznego, w okresie od 10.08.2020r. do 08.01.2021r.

786,11 PLN jako kwot świadczonych nienależnie na rzecz Państwa w wykonywaniu nieważnej umowy kredytu hipotecznego, w dniu 10.03.2021r.

34 624,11 PLN jako kwot świadczonych nienależnie w wykonywaniu tej nieważnej umowy kredytu hipotecznego, w okresie od 10.05.2021r. do 13.05.2024r.

1. następnie, wierzytelności objęte żądaniem zasądzenia w procesie sądowym, tj.:

1. na sam przód skapitalizowane odsetki ustawowe za opóźnienie, tj.:

7 116,71 PLN liczone za okres od 04.07.2020r, do 28.06.2024r., od kwoty wierzytelności dochodzonej wobec banku w procesie sądowym z tytułu nieważności kredytu, a wyrażonej w walucie PLN, tj. 19 286,84 PLN

5 279,37 CHF liczone za okres od 01.07.202lr. do 28.06.2024r., od kwoty wierzytelności dochodzonej w procesie sądowym z tytułu nieważności kredytu, a wyrażonej w walucie CHF, tj. 16 842,56 CHF (przeliczone na kwotę 23 658,44 PLN po kursie średnim NBP z dnia jej potrącenia tj. 28.06.2024r.s który wynosi 4,4513 zł. )

3.na sam koniec, wierzytelności dochodzone w procesie sądowym z tytułu nieważności umowy kredytu, tj.:

19 286,84 PLN z tytułu rat kredytu nienależnie świadczonych w okresie od 09.02.2011 r. do 16.04.2020 r.

16 842,56 CHF z tytułu rat kredytu nienależnie świadczonych w okresie od 09.02.2011 r. do 16,04.2020 r (przeliczone na kwotę 75 476,56 PLN po kursie średnim NBP z dnia jej potrącenia tj. 28.06.2024 r., który wynosi 4,4813 zł).

Tak wskazane wierzytelności potracili z wierzytelnością banku o zwrot kwoty nominalnie odpowiadającej kwocie wypłaconego kapitału kredytu tj. 125 719,97zł. Wskutek potracenia, wierzytelności wzajemne umorzyły się do wysokości wierzytelności niższej.

( dowód: oświadczenie o potrąceniu z 28.06.2024r. k. 626-627, korespondencja mailowa k. 666-668)

W odpowiedzi na złożone oświadczenie o potraceniu, bank pismem z 19 lipca 2024r. nie podzielił stanowiska powodów, co do nieważności umowy kredytu.

( dowód: pismo banku z 19.07.2024r. k. 669)

Powód Z. W. zmarł (...). Spadek po Z. W. na podstawie ustawy nabyli: żona E. W. i synowie: M. W. i S. W. – każdy po 1/3 części z dobrodziejstwem inwentarza.

( dowód: odpis skrócony aktu zgonu k. 604, akt poświadczenia dziedziczenia k. 605-606)

Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji ( art. 378 § 1 k.p.c ) na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym ( art. 382 k.p.c ) z tym zastrzeżeniem, że przed sądem pierwszej instancji powinny być przedstawione wyczerpująco kwestie sporne, zgłoszone fakty i dowody, a prezentacja materiału dowodowego przed sądem drugiej instancji może mieć miejsce wyjątkowo. Stosując zasady tzw. apelacji pełnej należy stwierdzić, że obowiązkiem Sądu Apelacyjnego nie jest rozpoznanie samej apelacji lecz ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy w granicach zaskarżenia. Zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów ( III CZP 49/07 OSN 2008 nr 6 poz. 55 ) której nadano moc zasady prawnej sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, wiążą go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego. W granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.

Sąd drugiej instancji jest zobligowany do ponownego rozpoznania sprawy, a nie wszystkich zarzutów i poglądów stron podniesionych w apelacji czy w odpowiedzi na apelację. Z przewidzianego w artykule 378 § 1 k.p.c. obowiązku rozpoznania sprawy w granicach apelacji nie wynika konieczność odrębnego omówienia w uzasadnieniu wyroku każdego argumentu podniesionego w apelacji wystarczy jeśli sąd drugiej instancji odniesie się do zarzutów en bloc, ale w sposób wskazujący na to, że zostały one przez sąd drugiej instancji w całości rozważone przed wydaniem rozstrzygnięcia ( tak uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2021 sygn. akt I CSK 709 /20 ). Jeżeli zarzuty apelacyjne są ponadprzeciętnie rozbudowane można je rozważać łącznie chwytając oś problemu byleby podsumować je stanowczą puentą z wyjaśnieniem dlaczego tego rodzaju argumentacja nie jest zasadna ( tak postanowienie Sądu Najwyższego z 17 listopada 2020 roku IUK 437/19 ).

Odnosząc się do zarzutów procesowych stwierdzić należy, że w postępowaniu zwykłym apelacja podlega oddaleniu, jeżeli stwierdzone uchybienia naruszenia prawa procesowego nie prowadzą do zmiany lub uchylenia zaskarżonego wyroku. Wynika to z faktu, że pomiędzy zasadnymi zrzutami apelacji a treścią rozstrzygnięcia musi istnieć związek przyczynowy. W niniejszej sprawie to pozwany bank w złożonej apelacji winien przedstawić przekonującą argumentację, że w postępowaniu przez Sądem Okręgowym doszło do takiego naruszenia przepisów postępowania, które dawałoby podstawę do stwierdzenia ( biorąc pod uwagę treść zarzutów apelacji ) o nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego.

Zarzuty naruszenia prawa procesowego, przywołane przez skarżący bank pozostają nietrafne.

Sąd Okręgowy uwzględnił wszystkie przeprowadzone w toku postępowania dowody, wyciągnął z nich wnioski logicznie poprawne, w sposób obiektywny i wszechstronny rozważył wszystkie okoliczności ujawnione w toku postępowania oraz zawarte w aktach sprawy i w oparciu o nie dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, nie naruszając przy tym w żaden sposób przepisów prawa materialnego i procesowego. O poprawności wniosków sądu I instancji świadczą pisemne motywy uzasadnienia, w których przedstawione zostały wszystkie fakty stanowiące podstawę wydanego wyroku, a także omówione dowody ze wskazaniem, którym sąd I instancji dał wiarę.

Zarzuty apelacji sprowadzają się do gołosłownej polemiki pozwanego z prawidłowym rozstrzygnięciem sądu I instancji, stanowią polemikę ze swobodną oceną dowodów przeprowadzoną przez sąd I instancji, której to ocenie nie można nic zarzucić, skoro ocena ta nie wykracza poza ramy zakreślone w art. 233 k.p.c.

Prawidłowo ustalił sąd I instancji, że Bank nie wypełnił ciążących na nim obowiązków informacyjnych, w szczególności, że przedstawione przez niego informacje dotyczące ryzyka kursowego związanego z zawarciem umowy o kredyt indeksowany kursem CHF były niewystarczające do podjęcia przez powodów świadomej decyzji o związaniu się tego rodzaju umową. Odesłanie do tabel kursowych stanowi główny przedmiot umowy, postanowienia w tym zakresie nie zostały sformułowane jednoznacznie, gdyż Bank nie wskazał zasad ustalania kursów oraz nie udzielił powodom rzetelnej informacji o ryzyku kursowym przy jednoczesnym wykreowaniu takiego ryzyka w spornej umowie. W dokumentacji kredytowej brak informacji o ryzyku walutowym. Dokumenty te nie spełniają wymogów z art. 4 ust. 2 dyrektywy nr 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich, zgodnie z którymi warunki umowy powinny być wyrażone prostym i zrozumiałym językiem. Przede wszystkim dokumenty te nie wskazują rzeczywistej skali ryzyka kursowego, na które narażeni zostali powodowie w trakcie obowiązywania umowy zawartej na dwadzieścia lat. Bank nie wykazał, że uzgadniał indywidualnie z powodami postanowienia umowne oraz, że przedstawił im historyczne kursy CHF z kilkunastu lub kilkudziesięciu poprzednich lat (w których kurs CHF istotnie się zmieniał) ani, że poinformował ich o parametrach wpływających na zmiany tego kursu. Powodowie jasno zeznali, że nie negocjowali treści umowy, co nie zmienia treści zapisu § 11 ust. 3 umowy kredytu, że postanowienia umowy zostały z nimi indywidualnie uzgodnione. Z zeznań świadka W. S. (k.546-548) wynika, że była możliwość negocjacji poszczególnych zapisów – jednak co do szczegółów świadek nie pamiętał. Z wielu podobnych spraw znanych Sądowi z urzędu wynika, że klienci frankowi mogli co najwyższej negocjować drobne kwestie jak wysokość prowizji, czy okres kredytowania, czego nie należy mylić z indywidualnym uzgadnianiem warunków umowy.

Ponadto jak wynika z ustaleń poczynionych w postępowaniu, żadne postanowienie umowne spośród tych, które składały się na mechanizm denominacji, nie zostało z powodami uzgodnione indywidualnie. W szczególności bank nie dowiódł - mimo, że to na nim spoczywał obowiązek w tym zakresie - faktów pozwalających na wniosek przeciwny. Powodowie dokonali jedynie wyboru gotowego produktu przygotowanego przez przedsiębiorcę. Dla zrealizowania przesłanki rzeczywistego wpływu konsumenta na treść postanowień umownych nie wystarczy wykazanie, że konsument dowiedział się o treści klauzuli, której niedozwolony charakter podnosi, w odpowiednim czasie, a strony prowadziły w tym przedmiocie negocjacje. Konieczne jest udowodnienie wspólnego ustalenia ostatecznego brzmienia klauzuli, w wyniku rzetelnych negocjacji, w ramach których konsument miał realny wpływ na treść określonego postanowienia umownego, chyba że zostało ono sformułowane przez niego i włączone do umowy na jego żądanie ( por. orzeczenie SN z dnia 10 grudnia 2019r, sygn. akt IV CSK 443/18). Takich indywidualnych uzgodnień przed podpisaniem umowy nie było, w tym w szczególności w odniesieniu do postanowień określających sposób, w jaki kwota kredytu i sumy rat kapitałowo odsetkowych będą przeliczane z waluty polskiej na szwajcarską i odwrotnie.

Z całą pewnością zapewniano natomiast powodów o stabilności kursu CHF. Bank powinien wyraźnie wskazać klientowi niebezpieczeństwa wiążące się z oferowanym kredytem, tak by miał on pełne rozeznanie co do jego skutków ekonomicznych. Powodom jako konsumentom, do podjęcia świadomej decyzji potrzebna była wiedza o sposobie kształtowania się kursów CHF w szerokim horyzoncie czasowym, z uwzględnieniem historycznych danych i wypływających z nich prawidłowości oraz o znaczeniu tych okoliczności dla całościowej kwoty ostatecznego zobowiązania. Do kwestii minimum informacji o ryzyku kursowym, jakie powinien otrzymać konsument przed zawarciem umowy kredytu, w której wartość świadczeń uzależniona jest od kursu waluty obcej Trybunał Sprawiedliwości UE odniósł się między innymi w wyroku z 20 września 2017 r. RP A. i in. przeciwko B., w którym stwierdził, że konsumentowi przed zawarciem umowy powinno być wyjaśnione co najmniej jak na wysokość jego zobowiązań wpłynie silna deprecjacja waluty krajowej w stosunku do waluty obcej. Informacje przekazane konsumentowi przez bank powinny umożliwić konsumentowi nie tylko zrozumienie, że zmiana kursu waluty rozliczeniowej może pociągać za sobą niekorzystne konsekwencje dla jego zobowiązań finansowych, lecz muszą również pozwolić zrozumieć rzeczywiste ryzyko, na które narażony jest konsument w trakcie obowiązywania umowy. W tym celu konieczne jest przedstawienie konsumentowi symulacji wysokości rat kredytu i salda jego zadłużenia w przypadku istotnej i niekorzystnej dla niego zmiany kursu waluty obcej wykorzystywanej jako miernik wartości.

Art. 3 ust. 1 i 2 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że za warunek umowy, który nie był indywidualnie negocjowany w rozumieniu wspomnianego przepisu, należy uznać warunek objęty zawartą z konsumentem umową kredytu denominowanego w walucie obcej, na podstawie którego bank może ustalić ostateczną kwotę kredytu wyrażoną w tej walucie przez zastosowanie do kwoty wyrażonej w walucie krajowej, odpowiadającej wnioskowi konsumenta o finansowanie, kursu wymiany, który bank ten ustala jednostronnie, w przypadku gdy sposób ustalenia ostatecznej kwoty został określony wyłącznie przez bank przed zawarciem umowy, w związku z czym konsument nie mógł mieć wpływu na jego ukształtowanie ( postanowienie TSUE z 30.05.2024r. C-325/23).

Wobec powyższego brak jest podstaw do odmówienia wiarygodności zeznaniom powodów, że zawierając umowę nie wiedzieli że są zagrożeni tak dużym wzrostem kursu CHF jaki notowany jest obecnie. Zeznania powodów mają taką samą moc dowodową jak inne dowody i ustalenia poczynione na podstawie zeznań stron nie wymagają potwierdzenia innymi dowodami ( por. A. Turczyn Kodeks postepowania cywilnego. Postepowanie procesowe. Komentarz, red. O. M. Piotrowska, Warszawa 2020, art. 299 ).

Reasumując zatem tę część rozważań, Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własną ocenę Sądu Okręgowego, zgodnie z którą w takim stanie rzeczy powodowie, jako kredytobiorcy, powinni otrzymać informację o nieograniczonym charakterze ryzyka walutowego, z naciskiem na słowo „nieograniczonym", oraz symulację przykładowych wysokości raty kredytu i całego zobowiązania do spłaty w zależności od procentowego wzrostu kursu CHF na okres zawierania umowy. Przedstawiona przez pozwanego powodom informacja jest zbyt mało precyzyjna, by stanowić należytą realizację obowiązku informacyjnego banku wobec kredytobiorcy konsumenta.

Postępowanie toczy się z udziałem konsumentów. Odnośnie pominięcia dowodu z zeznań świadka A. W. przez Sąd I instancji - przedsiębiorca jest obowiązany powołać wszystkie twierdzenia i dowody, będąc pozwanym w odpowiedzi na pozew – art. 458^{(

15)} k.p.c. a twierdzenia i dowody powołane z naruszeniem tego przepisu podlegają pominięciu. Pozwany w odpowiedzi na pozew zawnioskował w charakterze świadka J. A., przy czym osoba wskazana przez bank nie udzielała kredytów hipotecznych indeksowanych do CHF. W okresie zatrudnienia pracowała w Oddziale w G. i oferowała jedynie kredyty gotówkowe w PLN ( oświadczenie k. 417). Słusznie zatem uznał Sąd I instancji dowód z zeznań świadka A. W. jako spóźniony. Wniosek kredytowy powodów przyjmował przedstawiciel banku J. A. (...) co może oznaczać, że był to pracownik firmy pośredniczącej. Umowa została podpisana przez powodów także w obecności doradcy J. A. ( k. 238). A. W. podpisała się pod umową jako pełnomocnik banku. A. W. nie była zatem obecna przy składaniu wniosku przez powodów i nie może posiadać wiedzy na fakty na jakie została zawnioskowana przez stronę pozwaną ( k. 428/2) tj. w zakresie przekazywanych powodom informacji przy składaniu wniosku kredytowego.

Dla rozstrzygnięcia sprawy nie miały także znaczenia, zasadnie pominięty przez Sąd I instancji dowód z zeznań świadka E. C..

Bezspornie łącząca strony umowa kredytu była tzw. kredytem indeksowanym. W kredycie indeksowanym kwota kredytu jest podana w walucie krajowej i w tej walucie zostaje wypłacona, ale zostaje przeliczona na walutę obcą według klauzuli umownej opartej również na kursie kupna tej waluty obowiązującym w dniu uruchomienia kredytu, przy czym spłata kredytu następuje w walucie krajowej. Zawarcie tego typu umowy było możliwe i ważne w 2006 roku, chociaż ustawodawca polski nie definiował wtedy takiej umowy. Była to wówczas umowa nienazwana, ale ważna na gruncie art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 69 prawa bankowego, chociaż nie była zdefiniowana ustawowo. W orzecznictwie Sądu Najwyższego w odniesieniu do kredytów zawieranych przed nowelizacją prawa bankowego w 2011 roku zostało już wyjaśnione, że dopuszczalne było zaciągnięcie zobowiązania kredytowego w walucie obcej z równoczesnym zastrzeżeniem, że wypłata i spłata kredytu będzie dokonywana w walucie krajowej, z tym że tego rodzaju zastrzeżenie dotyczyły wyłącznie sposobu wykonania zobowiązania, a zatem nie powodowały zmiany waluty wierzytelności (por. wyrok z dnia 25 marca 2011 r., IV CSK 377/10, nie publ. oraz z dnia 29 kwietnia 2015 r., V CSK 445/14, nie publ.).

Nie zachodziła w sprawie konieczność uzupełnienia stanu faktycznego poprzez ustalanie faktów na jakie zgłoszony został przez stronę pozwaną dowód z opinii biegłego. Dla dokonania oceny czy w umowie o kredyt łączącej strony, zawarte są postanowienia, które należy ocenić jako niedozwolone postanowienia umowne, czy zachodzą przesłanki do dokonania oceny umowy jako nieważnej, zbędnym było przeprowadzanie dowodu wnioskowanego przez stronę pozwaną, zasadnie pominiętego przez Sąd I instancji, na podstawie art. 235² § 1 pkt 5 k.p.c., co skutkowało dokonaniem oceny o braku podstaw do wydania postanowienia dowodowego na podstawie art. 380 k.p.c.

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania, podniesione w apelacji strony pozwanej, okazały się niezasadne.

Przechodząc do zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego należy podnieść, że przepisy art. 385 i następnych k.c. dotyczące niedozwolonych postanowień umownych mają charakter szczególny w stosunku do tych przepisów, które mają generalne zastosowanie do kształtowania przez kontrahentów treści umowy. Stanowią one implementację w polskim prawie postanowień dyrektywy nr 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Sądy krajowe stosując prawo wewnętrzne, zobowiązane są tak dalece, jak to możliwe, dokonywać jego wykładni w świetle brzmienia i celu tej dyrektywy, tak by osiągnąć przewidziany w niej rezultat, a zatem zastosować się do art. 288 akapit 3 Traktu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej ( por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13.06.2016r., C-377/14). Zatem normę art. 385¹ k.c. należy traktować jako lex specialis względem regulacji kodeksowej jaką jest art. 58 § 1 i 2 k.c. Przewidziana przez art. 385¹ k.c. sankcja bezskuteczności wobec konsumenta niedozwolonej klauzuli umownej ma dla niego działanie ochronne i jest dla niego obiektywnie korzystniejsza, aniżeli sankcja nieważności wynikająca z normy ogólnej art. 58 k.c. ( por. uchwała SN z dnia 28.04.2022r. sygn. akt IIICZP 40/22 ).

Na tle stosowania przedmiotowego przepisu Sąd Najwyższy przyjmuje jednolicie że brak związania konsumenta niedozwolonym postanowieniem umownym oznacza, iż nie wywołuje on skutków prawnych od samego początku i z mocy samego prawa co sąd ma obowiązek wziąć pod uwagę z urzędu ( tak m. in. w uchwale z dnia 29 czerwca 2007 r. IIICZP 62/07, OSNC 2008 r. z. 7-8 poz. 87, uchwała składu 7 sędziów z dnia 20 czerwca 2018 r. IIICZP 29/17, OSNC z 2019 r. z. 1 poz. 2 ), chyba że konsument następczy udzieli świadomej i wyraźnej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób jednostronnie przywróci mu skuteczność ( tak m. in. w wyroku z dnia 14 lipca 2017 r. IICSK 803/16, w uchwale z dnia 6 kwietnia 2018 r. IIICZP 114/17, OSNC z 2019 r., z. 3 poz. 26 ). Wyżej przedstawiony pogląd pozostaje w zgodzie z postanowieniami dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich ( Dz.Urz.UE.L. 1993.95.29 z dnia 21 kwietnia 1993 )

Sąd I instancji dokonał oceny zakwestionowanych postanowień umownych przez powodów z punktu widzenia ich niedozwolonego charakteru.

Odnośnie zarzutów naruszenia prawa materialnego, podniesionych w apelacji przez stronę pozwaną, zakresie, w jakim Sąd ten przyjął, że umowa zawarta pomiędzy stronami zawiera klauzule niedozwolone, które nie wiążą konsumenta z mocy art. 385 ¹§ 1 zd. 1 k.c. Sąd Apelacyjny, biorąc pod uwagę linię orzeczniczą wypracowaną na datę wydawania orzeczenia przez Sąd II instancji, stwierdza, że nie zasługiwały one na uwzględnienie.

W ramach żądania pozwu, badaniu podlegała umowa kredytu pod kątem abuzywności niektórych postanowień w niej zawartych i wpływu ewentualnej nieważności tych postanowień na ważność całej umowy.

Sąd Apelacyjny, w odniesieniu do zarzutów apelacji, wskazuje, że w umowie z 8 czerwca 2006 strony zawarły m.in. następujące zapisy:

Kwota udzielonego kredytu wynosiła 128 438,40 zł. indeksowanego kursem CHF (§ 1 umowy).

Każdorazowo wypłacona kwota złotych polskich zostanie przeliczona na walutę do której indeksowany kurs kupna waluty podany w Tabeli kursów kupna/sprzedaży(...) Banku (...), ogłoszony przez Bank w dniu dokonania wypłaty przez Bank (§ 7 ust 2 umowy).

Rozliczenie każdej wpłaty dokonanej przez Kredytobiorcę, będzie następować według kursu sprzedaży waluty do której jest indeksowany kredyt, wg kursu kupna waluty kredytu podanego w Tabeli kursów/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) Bank S.A., obowiązującego w dni wpływu środków do Banku. (§ 10 ust 6 umowy)

Strony uzgodniły, że do rozliczania transakcji wypłat i spłat Kredytów stosowane są odpowiednio kursy kupna/sprzedaży (...) Banku (...) S.A. walut zawartych w ofercie Banku, obowiązujące w dniu dokonania transakcji.

Kursy kupna określa się jako średnie kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich NBP minus marża kupna.

Kursy sprzedaży określa się jako średnie kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich NBP plus marża sprzedaży. (§ 17 umowy)

W świetle art. 385¹ k.c. postanowienia które spełniają przewidziane w nim przesłanki nie wiążą konsumenta. Jak wyjaśnił jednak Sąd Najwyższy m. in. w wyroku z dnia 30 maja 2014 r. III CSK 204/13, stosownie do art. 385¹ § 2 k.c., jeżeli postanowienie umowy, jako niedozwolone w rozumieniu § 1 tego przepisu nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Bezskuteczność niedozwolonych klauzul następuje ex lege i ex tunc, a w ich miejsce wchodzą odpowiednie przepisy dyspozytywne.

Zgodnie z art. 385¹ k.c. konieczne jest spełnienie łącznie następujących przesłanek pozytywnych: postanowienie zawarte jest we wzorcu umownym wykorzystanym do zawarcia umowy z konsumentem, kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy oraz niezaistnienie przesłanek negatywnych: postanowienie nie zostało uzgodnione indywidualnie lub nie dotyczy głównego świadczenia stron.

Banki w umowach kredytowych, w tym także w umowie rozpatrywanej w tej sprawie, posługują się wzorcami umownymi, a umowy przybierają postać czynności prawnych powstających w sposób adhezyjny. Wzorce te podlegają kontroli w toku rozpoznawania spraw spornych jako ogólne warunki umów lub wzory umów. Znaczenie kontroli wzorców umownych w umowach konsumenckich, w tym również w ramach kontroli z urzędu wielokrotnie potwierdzało orzecznictwo (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2007, I CSK 27/07, OSNC-ZD 2008, nr A, poz. 25 i powołane tam wyroki Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (obecnie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, dalej jako TSUE lub Trybunał) oraz uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2004 r., III CZP 110/03, OSNC 2004, Nr 9, poz. 133, a także wyroki Sądu Najwyższego z dnia 31 maja 2017 r., V CSK 534/16 i z dnia 14 lipca 2017 r., II CSK 803/16, OSNC z 2018 r. Nr 7-8, poz. 79). Kontrola ta odnosi się zwłaszcza do respektowania postanowień art. 385¹ § 1 k.c. w umowach zawieranych z konsumentami, z użyciem wzorców umownych. Szeroko akceptowane przez judykaturę jest stanowisko, że zgodnie z powołanym przepisem postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Przyjmuje się (zob. wśród wielu niedawny wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2019 r., II CSK 19/18, nie pub.), że postanowienie umowne jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, jeżeli kontrahent konsumenta, traktujący go w sposób sprawiedliwy, słuszny i uwzględniający jego prawnie uzasadnione roszczenia, nie mógłby racjonalnie spodziewać się, iż konsument ten przyjąłby takie postanowienie w drodze negocjacji indywidualnych. Natomiast w celu ustalenia, czy klauzula rażąco narusza interesy konsumenta, należy wziąć głównie pod uwagę, czy pogarsza ona jego położenie prawne w stosunku do tego, które w braku odmiennej umowy, wynikałoby z przepisów prawa, w tym mających charakter dyspozytywny (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, Nr 1, poz. 2).

Rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków wynikających z umowy na jego niekorzyść, skutkującą niekorzystnym ukształtowaniem jego sytuacji ekonomicznej oraz jego nierzetelnym traktowaniem (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2006 r., I CK 297/05, nie publ., z dnia 15 stycznia 2016 r., I CSK 125/15, OSNC - ZD 2017, Nr 1, poz. 9; z dnia 27 listopada 2015 r., I CSK 945/14, nie publ.; z dnia 30 września 2015 r., I CSK 800/14, nie publ. i z dnia 29 sierpnia 2013 r. I CSK 660/12, nie publ.).

W okolicznościach tej sprawy bezspornie powodowie zawierając kwestionowaną umowę kredytu byli konsumentami. Ponadto bezspornie umowę zawarto na wzorcu stosowanym przez Bank.

Bez znaczenia dla sprawy pozostaje uznanie czy w.w klauzule przeliczeniowe umowy kwalifikują się jako nie określające głównych świadczeń stron czy też określające główne świadczenia stron, lecz które nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W obydwu przypadkach możliwa i niezbędna jest kontrola abuzywności powołanych klauzul przeliczeniowych stosownie do art. 385¹ § 1 k.c. i art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13. Bowiem w/w postanowienia dotyczące klauzuli waloryzacyjnej z odwołaniem przeliczeń kursowych do Tabel kursowych stosowanych w Banku były niejednoznaczne i niejasne dla kredytobiorcy-konsumenta. Odwołanie do kursów walut zawartych w Tabeli kursów Banku, która z kolei nawiązywała nie tylko do średnich kursów NBP, ale i do marży bankowej oznaczało, że powodom ten sposób przeliczenia Banku nie był znany.

Bez wątpienia również w/w postanowienia umowne dotyczące klauzul waloryzacyjnych kształtowały prawa i obowiązki konsumenta - w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy, ponieważ Bank przyznał sobie prawo do jednostronnego regulowania - na gruncie zawartej umowy – wypłaty kredytu i wysokości rat kredytu waloryzowanego kursem franka według własnych tabel z odwołaniem się do średnich kursów NBP i marży bankowej. Bank tak redagując wskazane postanowienia przyznał sobie prawo do jednostronnego regulowania wysokości wypłat i wysokości rat kredytu, poprzez wyznaczanie w tabelach kursowych kursu sprzedaży franka szwajcarskiego oraz wartości spreadu walutowego (rozumianego jako różnica pomiędzy kursem sprzedaży a kursem zakupu waluty obcej).

Do dobrych obyczajów, uczciwości kupieckiej zalicza się przede wszystkim wymaganie od przedsiębiorcy wysokiego poziomu świadczonych usług oraz stosowania we wzorcach umownych takich zapisów, aby dla zwykłego konsumenta były one jasne, czytelne i proste, a ponadto by postanowienia umowne w zakresie łączącego konsumenta z przedsiębiorcą stosunku prawnego należycie zabezpieczały interesy konsumenta i odwzorowywały przysługujące mu uprawnienia wynikające z przepisów prawa. W orzecznictwie przyjmuje się, że jako sprzeczne z dobrymi obyczajami kwalifikowane są w szczególności wszelkie postanowienia, które zmierzają do naruszenia równorzędności stron umowy, nierównomiernie rozkładając uprawnienia i obowiązki między partnerami stosunku obligacyjnego. Natomiast o rażącym naruszeniu interesów konsumenta można mówić w przypadku prawnie relewantnego znaczenia tego nierównomiernego rozkładu praw i obowiązków stron umowy (vide wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt: VI ACa 1733/13, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt: VI ACa 1313/13).

Przede wszystkim interesy ekonomiczne powodów nie były właściwie zabezpieczone poprzez odpowiednie postanowienia umowne. W umowie kredytowej próżno szukać postanowienia, które chroniłoby kredytobiorcę przed nieograniczonym wzrostem kursu CHF.

Ponadto w stosunku do powodów zaniechano obowiązku informacyjnego polegającego na szczegółowym i zrozumiałym dla niego przedstawieniu produktu jakim był kredyt indeksowany oraz nie przedstawiono poglądowo i obrazowo nieograniczonego ryzyka walutowego. Nikt nie poinformował ich o możliwości nieograniczonego wzrostu kursu CHF, nie przedstawiono im symulacji wzrostu raty i zobowiązania kredytowego przy znacznym wzroście kursu CHF. Poprzestano tylko na informacji o stabilności kursu CHF. Dopiero podanie tych informacji w sposób jasny i precyzyjny pozwalało przeciętnemu konsumentowi na podjęcie racjonalnej decyzji odnośnie ewentualnej opłacalności kredytu i płynącego stąd ryzyka finansowego. Niepełna informacja o ryzyku kursowym w oczywisty sposób wpływała na decyzję o zawarciu umowy w CHF.

Również z orzecznictwa TSUE wynika, że prawidłowe pouczenie ze strony banku winno uświadomić kredytobiorcy, że ryzyko kursowe ma charakter nieograniczony i ukazywać wpływ także silnej deprecjacji waluty krajowej, w której dokonywane są płatności w stosunku do waluty indeksacji kredytu, na wysokość raty i saldo kredytu. Niekiedy może to bowiem spowodować, że ciężar spłaty kredytu będzie dla konsumenta nie do udźwignięcia. Trzeba przy tym wskazać, że sama wiedza konsumenta o zmienności kursów nie świadczy jeszcze o świadomości poziomu tego ryzyka. Pouczenia muszą być szczegółowe, zawierać symulacje i przedstawiać zmiany kursu w długim okresie, najlepiej gdyby był to czas obowiązywania umowy (wyrok TSUE z 30 kwietnia 2014 C-26/13; wyrok TSUE z 20 września 2017 r. C -186/16; wyrok TSUE z 20 września 2018 r. CCC-51/17; wyrok TSUE z 14 marca 2019 r. CCC-118/17).

To pozwany bank nie wykazał, że ryzyko kursowe jest nieograniczone zaś w przypadku silnej deprecjacji waluty krajowej ciężar spłaty kredytu może okazać się dla konsumenta nie do udźwignięcia. W efekcie powodowie nie zostali prawidłowo poinformowani o realnej skali tego ryzyka, a w szczególności, że kurs wzrostu będzie tak istotnie rzutować na saldo całego kapitału kredytu i wysokość rat. Powodom nie zaprezentowano szczegółowej symulacji która wskazywałaby, jakie kwoty kredytu będą musieli uiszczać w przypadku istotnego wzrostu kursu CHF. Konstrukcja samej umowy kredytu jest natomiast taka, że w przypadku wzrostu kursu franków to saldo może rosnąć nadal – teoretycznie w nieskończoność i bez żadnych ograniczeń. Nie sposób w tej sytuacji mówić o zachowaniu równorzędności podmiotów czy porównywalności wysokości świadczeń. Jest to rozwiązanie wadliwe i rażąco krzywdzące powodów, zaś skutków takiego rozwiązania z pewnością nie sposób było przewidzieć jedynie na podstawie analizy postanowień umowy, bez posiadania obszernej wiedzy i doświadczenia ekonomicznego.

Nie spełnia wymogu przejrzystości przekazywanie konsumentowi informacji, które opierają się na założeniu, że równość między walutą rozliczeniową a walutą spłaty pozostanie stabilna przez cały okres obowiązywania tej umowy albo ulegnie nieznacznym wahaniom. Jest tak w szczególności wówczas, gdy konsument nie został powiadomiony przez przedsiębiorcę o kontekście gospodarczym mogącym wpłynąć na zmiany kursów wymiany walut, tak że konsument nie miał możliwości konkretnego zrozumienia potencjalnie poważnych konsekwencji dla jego sytuacji finansowej, które mogą wyniknąć z zaciągnięcia kredytu denominowanego w walucie obcej (wyrok TSUE z 10 czerwca 2021r. C – 776/19).

Prawidłowe wypełnienie obowiązku informacyjnego wymagało przekazania powodom pełnej informacji o ryzyku zarówno w odniesieniu do wysokości raty, jak i kapitału pozostałego do spłaty jaka była możliwa do uzyskania w dacie zawarcia umowy. Przekaz kierowany do konsumenta musi być jasny i zrozumiały, wobec czego podanie informacji powinno nastąpić w postaci podwójnej; przez wskazanie nieograniczonego charakteru ryzyka walutowego (z naciskiem na słowo „nieograniczone"), oraz konkretnych przykładowych kwot; wartości raty i salda charakteryzujących dany kredyt. Skoro zaś obie wartości są uzależnione od kursu waluty – to należało również wskazać możliwy do określenia poziom kursu tej waluty co należało uczynić przez odwołanie się do danych historycznych (występujących wcześniej zmian kursu, co najmniej w okresie porównywalnym do okresu zawarcia umowy).

Ocena korzyści i ryzyka płynącego z zawarcia umowy kredytu związanego z walutą, a zwłaszcza porównania go z kredytem złotówkowym, wymaga nie tylko określenia bieżących parametrów, ale i możliwego niekorzystnego rozwoju sytuacji na rynku. Dopiero podanie tych informacji – w ocenie Sądu Apelacyjnego – jest na tyle jasne i precyzyjne, że pozwala przeciętnemu konsumentowi na podjęcie racjonalnej decyzji odnośnie ewentualnej opłacalności kredytu i płynącego stąd ryzyka finansowego. Niepełna informacja o ryzyku kursowym w oczywisty sposób wpływa na decyzję o zawarciu umowy kredytu powiązanej z kursem walutowym.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy pozwany bank nie wykazał by powodowie otrzymali rzetelną i wyczerpującą informację o ryzyku walutowym i wpływie wahań kursu waluty na zadłużenie. Obowiązkiem banku było zaoferowanie produktu zrozumiałego dla konsumenta, nieobarczonego nadmiernym ryzykiem finansowym oraz należyte poinformowanie klienta zarówno o istocie produktu jak i o stopniu niebezpieczeństwa zaś ów obowiązek w żadnym z tych aspektów nie został wykonany.

Wyeliminowanie z łączącej strony umowy niedozwolonych postanowień umownych wymaga oceny, czy umowa w pozostałym zakresie jest możliwa do utrzymania. W świetle powyższych rozważań oczywista jest konkluzja, że eliminacja postanowienia umownego zawierającego klauzulę denominacyjną prowadzić będzie do upadku umowy w całości. Na podstawie pozostałych postanowień umowy nie jest możliwe określenie praw i obowiązków stron.

Klauzula niedozwolona nie wywołuje skutków prawnych od samego początku i z mocy samego prawa, przy czym jeżeli umowa kredytu nie może bez klauzuli abuzywnej wiązać stron, dzieli ona los klauzuli.

W sprawie nie ma możliwości utrzymania umowy poprzez wprowadzenie, w miejsce postanowienia niedozwolonego, regulacji zastępczej. Nie można w szczególności uznać, iż taką regulację może stanowić przepis art. 358 § 2 k.c. – przepis ten nie ma bowiem charakteru normy dyspozytywnej w rozumieniu wynikającym z orzecznictwa TSUE. Nadto rozważania w tym zakresie są bezprzedmiotowe, skoro powodowie składając pozew złożyli jednoznaczne oświadczenie o braku woli utrzymania spornej umowy.

Należy też podkreślić, że przy ocenie niedozwolonego charakteru określonego postanowienia umownego nie ma znaczenia to w jaki sposób umowa była wykonywana przez strony oraz czy w następnie ustawy antyspreadowej zastąpiono mechanizm waloryzacyjny np. możliwością spłaty rat bezpośrednio w CHF. Wejście w życie przepisów art. 69 ust. 2 pkt 4a w zw. z art. 69 ust. 3 w zw. z art. 75b ustawy z 1997 r. Prawo bankowe w zw. z art. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych inny ustaw (Dz. U. Nr 165, poz. 984) nie spowodowało, że postanowienia indeksacyjne utraciły abuzywny charakter w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c., skoro taki charakter miały w dniu zawarcia umowy. Wreszcie dla stwierdzenia niedozwolonego charakteru określonych postanowień umownych nie ma żadnego znaczenia i to w jaki sposób Bank rzeczywiście ustalał kurs CHF, jeśli uprzednio przyznał sobie prawo do swobodnego ustalania tego kursu, nieznanego i niemożliwego do zweryfikowania przez konsumenta.

Abuzywnych postanowień dotyczących klauzul przeliczeniowych nie można zastąpić możliwością spłaty rat bezpośrednio w CHF czy też innym kursem CHF, który nie naruszałby interesów powodów. W dacie zawarcia umowy kredytowej nie było w prawie polskim żadnych przepisów dyspozytywnych, które mogłyby być aktualnie wykorzystane do zastąpienia postanowień abuzywnych. Nie można zatem zastąpić postanowień abuzywnych art. 69 ust 3 prawa bankowego, ponieważ przepis ten został wprowadzony ustawą antyspreadową z 2011 roku i nie konwaliduje postanowień abuzywnych z daty zawarcia umowy w 2006 roku.

Powstałej luki co do abuzywnych postanowień waloryzacyjnych nie można zastąpić też powoływanym przez bank art. 65 § 2 k.c. na podstawie wykładni oświadczeń woli stron. W momencie zawierania umowy kwestia przeliczeń kursowych i sposobu tych przeliczeń nie była między stronami w żaden sposób uzgadniana. Została powodom narzucona przez bank we wzorcu umownym. Nikt powodom na etapie zawarcia umowy nie tłumaczył klauzul przeliczeniowych. Trudno zatem mówić o możliwości wykładni oświadczeń woli stron i badaniu zgodnego zamiaru stron umowy.

Takim przepisem dyspozytywnym nie są też art. 24 i 111 ust. 1 pkt 4 ustawy o NBP z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz.U.2022.492 t.j. z dnia 2022.03.01). Przepisy te regulują jedynie politykę walutową jaką prowadzi NBP.

W tym miejscu należy podkreślić, że Sąd Apelacyjny nie podzieliła argumentacji banku, iż umowa jest ważna, bo ewentualnie w § 17 umowy należy zastosować test niebieskiego ołówka i wykreślić z niego sformułowania dotyczące marży. Wtedy tabela kursowa banku odwoływałaby się do obiektywnego czynnika jakim jest średni kurs NBP.

Pojęcie testu niebieskiego ołówka zostało zaproponowane przez niemiecką doktrynę i polega ono na wykreśleniu elementu uznanego za spełniający kryteria nieuczciwości przy równoczesnym utrzymaniu w mocy pozostałej treści postanowienia. Również TSUE nawiązuje do tej koncepcji m.in. w orzeczeniu do sygn. C-19/20.

W orzeczeniu z dnia 29 kwietnia 2021 r. (sygn. akt C‑19/20), TSUE stanął na stanowisku, iż nie można dokonywać jedynie częściowej modyfikacji postanowienia uznanego za niedozwolone. Trybunał orzekł, że przepisy dyrektywy 93/13 stoją na przeszkodzie temu, żeby uznany za nieuczciwy warunek został częściowo utrzymany w mocy poprzez usunięcie elementów przesądzających o jego nieuczciwym charakterze, w przypadku gdyby to usunięcie sprowadzało się do mającej wpływ na istotę tych warunków zmiany ich treści (wyrok z dnia 26 marca 2019 r., Abanca Corporación Bancaria i Bankia, C-70/17 i C-179/17, EU:C:2019:250, pkt 64). Jedynie gdyby element klauzuli indeksacyjnej rozpatrywanego w postępowaniu głównym kredytu hipotecznego dotyczący marży Banku (...) stanowił zobowiązanie umowne odrębne od innych postanowień umownych, które mogłoby być przedmiotem zindywidualizowanego badania jego nieuczciwego charakteru, sąd krajowy mógłby go usunąć ( pkt 70-71 orzeczenia TSUR C‑19/20). W świetle całości powyższych rozważań na pytania drugie i trzecie należy odpowiedzieć, że wykładni art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy dokonywać w ten sposób, że z jednej strony nie stoją one na przeszkodzie temu, by sąd krajowy usunął jedynie nieuczciwy element warunku umowy zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem, w wypadku gdy odstraszający cel tej dyrektywy jest realizowany przez krajowe przepisy ustawowe regulujące korzystanie z niego, o ile element ten stanowi odrębne zobowiązanie umowne, które może być przedmiotem indywidualnej kontroli pod kątem nieuczciwego charakteru. Z drugiej strony przepisy te stoją na przeszkodzie temu, by sąd odsyłający usunął jedynie nieuczciwy element warunku umowy zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem, jeżeli takie usunięcie sprowadzałoby się do zmiany treści tego warunku poprzez zmianę jego istoty, czego zbadanie należy do tego sądu (pkt 80 cyt. orzeczenia).

W ocenie Sądu Apelacyjnego usunięcie z § 17 umowy nieuczciwego warunku dotyczącego pobieranej przez bank marży stanowiłoby o tym, że nie zostałby osiągnięty prewencyjny cel dyrektywy 93/13. Gdyby taki zabieg był dopuszczalny, nie zostałby zrealizowany cel dyrektywy mający długotrwale przeciwdziałać stosowaniu takich postanowień przez przedsiębiorcę, który dopuścił się zastosowania nieuczciwych postanowień umownych w umowie zawartej z konsumentem, licząc na to, że w razie sporu sądowego usunięta zostanie z umowy tylko część postanowienia, ta nieuczciwa, a umowa będzie obowiązywała nadal. Zdaniem Sądu Apelacyjnego zastosowanie teorii niebieskiego ołówka do kwestionowanej umowy kredytowej mogłoby zagrażać realizacji długoterminowego celu dyrektywy 93/13, jakim jest zniechęcanie przedsiębiorców do włączania do umów nieuczciwych warunków.

Z uwagi zatem na fakt, iż jeśli z umowy wyeliminujemy jako abuzywne mechanizmy przeliczenia kwoty kredytu i spłaty zobowiązań umowy nie jest możliwe dalsze wykonanie umowy. Tym samym umowa jest nieważna w całości także na podstawie art. 385¹ § 2 w związku z art. 58 § 3 k.c.

Nie budzi wątpliwości, w świetle ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, ze powodowie posiadają interes prawny w dochodzeniu ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z przedmiotowej umowy.

Wobec uznania, że umowa kredytowa z 2006 roku łącząca strony jest nieważna, co do zasady roszczenie powodów o zapłatę kwoty wynikającej ze spłat rat kredytu w okresie od dnia 9 lutego 2011 do dnia 16 kwietnia 2020 r. w kwocie 19 286,84 zł i 16 842,56 CHF na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu Sąd Apelacyjny uznał za zasadne. Wysokość kwot zasądzonych w wyroku sądu I instancji nie była kwestionowana ani przez powodów ani przez stronę pozwaną.

Wg przeważającej, na datę wydawania wyroku przez Sąd Apelacyjny linii orzeczniczej, rozliczenie nieważnej umowy o kredyt indeksowany do waluty obcej następuje wg teorii dwóch kondykcji. Na takim stanowisku stanął Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 7 maja 2021 r., sygn. akt III CZP 6/21, której nadał moc zasady prawnej „Jeżeli bez bezskutecznego postanowienia umowa kredytu nie może wiązać, konsumentowi i kredytodawcy przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy (art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c.). Podobne zapatrywanie wyraził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 lutego 2021 r., sygn. akt III CZP 11/20, w której stwierdził, że stronie, która w wykonaniu umowy kredytu, dotkniętej nieważnością, spłacała kredyt, przysługuje roszczenie o zwrot spłaconych środków pieniężnych jako świadczenia nienależnego (art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c.) niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie jest dłużnikiem banku z tytułu zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty kredytu” (zob. też uchwałę SN z dnia 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt III CZP 25/22). Orzeczenie TSUE C-396/24 na które powołuje się strona pozwana nie oznacza całkowitego porzucenia teorii dwóch kondykcji. Sprzeciwia się przypadkom ,w których bank domaga się zwrotu pełnej kwoty bez uwzględnienia spłat.

Zdaniem Sądu brak podstaw do zwolnienia banku z zapłaty roszczeń powodowi na podstawie art. 411 pkt 2 k.c., zgodnie z którym nie można żądać zwrotu świadczenia: jeżeli spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego.

Nie było podstaw do stosowania wskazanego przepisu w okolicznościach tej sprawy. W orzecznictwie podkreśla się, że z uwagi na charakter klauzuli generalnej wynikającej z przepisu art. 411 § 2 k.c., wskazana jest daleko idąca ostrożność przy stosowaniu tego instrumentu prawnego. Orzekanie na zasadzie słuszności powinno być ograniczone do wypadków szczególnych i nie powinno przysłaniać zasady, którą jest zwrot bezpodstawnie uzyskanej korzyści (tak: Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z 26 maja 2017 r., I ACa 975/16, Legalis).

Ponadto wskazać należy, że dla zastosowania art. 411 § 2 k.c. istotne znaczenie mają okoliczności danego przypadku. Jeżeli pozwany o zwrot nienależnego świadczenia realizował swoje prawo podmiotowe (uzyskał korzyść) z naruszeniem zasad współżycia społecznego, to nie ma podstaw do uznania, że spełnienie świadczenia przez stronę powodową czyniło zadość zasadom współżycia społecznego. Odwołanie się do zasad współżycia społecznego oznacza odwołanie się do idei słuszności w prawie i do powszechnie uznawanych wartości w kulturze naszego społeczeństwa, a przez zasady współżycia społecznego należy rozumieć podstawowe zasady etycznego i uczciwego postępowania (np. orzeczenia Sądu Najwyższego z 4 października 2001 r., I CKN 458/00, Legalis, z 6 stycznia 2009, I PK 18/08, OSNP 2010, nr 13-14, poz. 156, z 16 czerwca 2009 r., I CSK 522/08, Legalis czy z 23 maja 2013, IV CSK 660/12, Legalis). Skoro zatem pozwany realizował swoje prawo podmiotowe wskutek naruszenia zasad lojalnego kontraktowania, przy wykorzystaniu swojej przewagi kontraktowej wobec konsumenta, co skutkowało zawarciem umowy z postanowieniami niedozwolonymi, to należy przyjąć, że działał wbrew zasadom współżycia społecznego. W takiej sytuacji, w ocenie Sądu Apelacyjnego nie może powoływać się na klauzulę generalną z art. 411 § 2 k.c., a w okolicznościach ustalonych w sprawie trudno przyjąć, że spełnienie świadczenia przez powodów czyniło zadość zasadom współżycia społecznego.

Pismem z dnia 30 czerwca 2020 r. powodowie wezwali stronę pozwaną do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z tytułu umowy kredytu w związku z nieważnością zawartej pomiędzy stronami umowy kredytu w kwocie 30 277,10zł. W piśmie z dnia 3 lipca 2020 r., stanowiącym odpowiedź na reklamację, strona pozwana nie uznała żądań powodów, co uzasadnia żądanie odsetek od 4.07.2020r. odnośnie kwoty 19 286,84 zł. A od kwoty pozostałej kwoty 16 842,56 CHF od dnia następnego po doręczeniu odpisu pozwu, tj. 1.07.2021r. ( odpis pozwu doręczono 30.06.2021r. ). Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia jest roszczeniem bezterminowym, a zatem jego wymagalność zależy od wezwania dłużnika przez wierzyciela (art. 455 k.c.). W wyroku TSUE z 14.12.2023r. w sprawie C-28/22 zaznaczono, że odsetki należne konsumentowi powinny być naliczane od momentu wezwania do zapłaty, co potwierdza kontynuację linii orzeczniczej wyroku C-140/22 z dnia 7.12.2023 r. To oznacza, że odsetki stanowiące rekompensatę dla konsumentów za czas oczekiwania na prawomocne orzeczenie przysługują im w pełnej wysokości. Zarzut naruszenia zatem przepisów prawa materialnego – art. 455 k.c. w zw. z art. 481 k.c. jest niezasadny.

Powyższe czyni niezasadnymi zarzuty banku naruszenia przez Sąd Okręgowy przepisów prawa materialnego.

Odnośnie orzeczenia obejmującego żądanie zapłaty, wyrzeczenie zawarte w pkt II zaskarżonego wyroku, na datę zamknięcia rozprawy przed Sąd I instancji, było poprawne co do wysokości kwot w nim wskazanych (19 286 zł. i 16 842 CHF – obejmujące wpłaty od 9 lutego 2011r. do 16 kwietnia 2020r. ) wraz z ustawowymi odsetkami.

Wysokość kwot zasądzonych w wyroku sądu I instancji nie była kwestionowana ani przez powodów ani przez stronę pozwaną.

Po wydaniu wyroku przez sąd I instancji (20 czerwca 2022 r.),

W dniu 24 czerwca 2024r. powodowie wezwali pozwany bank do zapłaty kwot:

34 747,90 PLN jako kwot świadczonych nienależnie w wykonywaniu tej nieważnej umowy kredytu hipotecznego, w okresie od 03.08.2006r. do 10.01.2011r.

5 068,00 PLN jako kwot świadczonych nienależnie w wykonywaniu tej nieważnej umowy kredytu hipotecznego, w okresie od 10.08.2020r. do 08.01.2021r.

786,11 PLN jako kwot świadczonych nienależnie na rzecz Państwa w wykonywaniu tej nieważnej umowy kredytu hipotecznego, w dniu 10.03.2021r.

34 624,11 PLN jako kwot świadczonych nienależnie w wykonywaniu tej nieważnej umowy kredytu hipotecznego, w okresie od 10.05.2021r. do 13.05.2024r. – w terminie 3 dni od otrzymania pisma.

pismo to bank otrzymał wiadomością mailową 24 czerwca 2024r.

Tj.:

1. najpierw, wierzytelności nieobjęte żądaniem zasądzenia w procesie sądowym, tj.:

34 747,90 PLN jako kwot świadczonych nienależnie w wykonywaniu tej nieważnej umowy kredytu hipotecznego, w okresie od 03.08.2006r. do 10.01.2011r.

5 068,00 PLN jako kwot świadczonych nienależnie w wykonywaniu tej nieważnej umowy kredytu hipotecznego, w okresie od 10.08.2020r. do 08.01.2021r.

786,11 PLN jako kwot świadczonych nienależnie na rzecz Państwa w wykonywaniu tej nieważnej umowy kredytu hipotecznego, w dniu 10.03.2021r.

34 624,11 PLN jako kwot świadczonych nienależnie w wykonywaniu tej nieważnej umowy kredytu hipotecznego, w okresie od 10.05.2021r. do 13.05.2024r.

2. następnie, wierzytelności objęte żądaniem zasądzenia w procesie sądowym, tj.:

na sam przód skapitalizowane odsetki ustawowe za opóźnienie, tj.:

7 116,71 PLN liczone za okres od 04.07.2020r, do 28.06.2024r., od kwoty wierzytelności dochodzonej wobec Państwa w procesie sądowym z tytułu nieważności kredytu, a wyrażonej w walucie PLN, tj. 19 286,84 PLN

3.na sam koniec, wierzytelności dochodzone w procesie sądowym z tytułu nieważności umowy kredytu, tj.:

19 286,84 PLN z tytułu rat kredytu nienależnie świadczonych w okresie od 09.02.2011 r. do 16.04.2020 r.

Tak wskazane wierzytelności potrącili w kolejności określonej jak wyżej z wierzytelnością banku o zwrot kwoty nominalnie odpowiadającej kwocie wypłaconego kapitału kredytu tj. 125 719,97 PLN. Wskutek potrącenia, wierzytelności wzajemne umorzyły się do wysokości wierzytelności niższej.

Zgodnie z art. 498 k.c. gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym (§ 1), wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej (§ 2). Wszystkie przesłanki warunkujące możliwość dokonania potrącenia zostały spełnione: wzajemność wierzytelności (tzn. dłużnik jest jednocześnie wierzycielem swojego wierzyciela i odwrotnie), jednorodzajowość świadczeń, wymagalność obu wierzytelności (z zastrzeżeniem jak niżej) oraz możliwość dochodzenia ich przed sądem. Odnośnie wymagalności wierzytelności wskazać należy, że wierzytelność jest wymagalna, gdy wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia przez dłużnika. W literaturze powszechnie przyjęty jest pogląd, że wymagalna musi być jedynie wierzytelność potrącającego. Co prawda nie wynika to wprost z przepisu, jednak na gruncie wykładni systemowej takie rozwiązanie wydaje się uzasadnione, zwłaszcza ze względu na możliwość przedterminowego spełnienia świadczenia przewidzianą w art. 457 k.c.

Powodowie posiadają wymagalną wierzytelność w stosunku do pozwanego Banku w kwocie 200 764,67zł. ( 34 747,90zł.+ 5 068,00zł. + 786,11zł. + 34 624,11zł. + 7 116,71zł. + 23 658,44zł. + 19 286,48zł. + 75 476,56zł. )

Wobec wezwania banku o zwrot w.w. kwoty wierzytelność powodów stała się wymagalna. Z kolei, pozwany Bank posiada w stosunku do powodów wierzytelność odpowiadającą wysokości wypłaconego im kapitału kredytu w kwocie 125 719,97 zł. Jak już wyżej wskazano, aby móc dokonać potrącenia wierzytelność banku nie musi być wymagalna, choć wobec wniesienia przez bank pozwu o zapłatę obejmującego żądanie zwrotu kapitału kredytu (sygn. akt (...) – Sąd Okręgowy wK.) niewątpliwie doszło do postawienia wierzytelności banku w stan wymagalności. Na skutek potrącenia własnej wierzytelności z wierzytelnością drugiej strony nieważnej umowy obie wierzytelności umorzyły się do wysokości wierzytelności niższej, czyli wierzytelności banku. Stąd, powództwo w części obejmującej żądanie zapłaty wobec nowych okoliczności, ujawnionych w sprawie, podlegało uwzględnieniu do kwoty 75 044,70 co w przeliczeniu na CHF przy kursie 4,4813 zł daje kwotę 16 746,18 CHF.

W ocenie Sądu Apelacyjnego przedmiotem zarzutu spełnienia świadczenia mogą być wierzytelności powodów nie objęte żądaniem pozwu. Przedmiot niniejszego postępowania pozostaje bowiem niezmienny. W dalszym ciągu przedmiotem oceny judykacyjnej pozostaje żądanie powodów oparte na przedstawionych przez strony okolicznościach faktycznych – tak np. Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z 29.05.2024r. sygn.. akt VACa 610/23. Skoro powodowie dochodzą w niniejszej sprawie zwrotu części świadczenia nienależnego, które przedstawili do potrącenia, do oceny pozostaje jaka część tego świadczenia należna jest powodom po wzajemnym umorzeniu wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej. Dokonując kompensaty wierzytelności powodów przedstawionych do potrącenia i wierzytelności banku, należało zasądzić powodom kwotę 16 746,18 CHF w ostatecznym rozliczeniu nieważnej umowy.

Przedmiotem potrącenia pozostawały również skapitalizowane odsetki od kwot: 7 116,71 zł. od dnia 4.07.2020r. do dnia 28 czerwca 2024r. i 5 279,37 CHF od dnia 1.07.2021r. do dnia 28 czerwca 2024r. – czyli do dnia złożenia oświadczenia o potrąceniu, których wysokość nie była kwestionowana przez pozwaną.

Do należności odsetkowej ( potrącanej zgodnie z wolą dokonujących tej czynności powodów ) jako pierwszej, zasada wstecznej mocy potrącenia nie znajdowała zastosowania.

Art. 499 k.c. stanowiący, że oświadczenie o potrąceniu ma moc wsteczną od chwili kiedy potrącenie stało się możliwe, umożliwia objęcie dokonywanym potrąceniem także odsetek za opóźnienie od kwoty wierzytelności wymagalnej wcześniej, liczonych od dnia następującego po dniu jej wymagalności do dnia, kiedy wymagalna stała się druga wierzytelność. Wyliczenie odsetek za ten okres byłoby konieczne, gdyby również wierzytelność z tego tytułu został objęta oświadczeniem o potrąceniu, względnie, gdyby potracenia dokonywał wierzyciel, którego, którego wierzytelność stała się wymagalna później, a ten którego wierzytelność była wymagalna wcześniej powoływałby się na zaliczenie potrącanej kwoty w pierwszej kolejności na należne odsetki ( art. 451 § 1 zd. 2 k.c. ) – vide stanowisko Sądu Apelacyjnego w Krakowie z wyroku z 8 marca 2017r. sygn. akt I ACa 1573/16.

Nie ma zatem podstaw do kwestionowania możliwości przedstawienia do potrącenia przez pozwanych należności z tytułu odsetek za opóźnienie od świadczeń, które należały się powodom bezspornie i które zostały postawione w stan wymagalności z datą wcześniejszą.

Mając na uwadze, że oświadczenie o potrąceniu ma moc wsteczną od chwili kiedy potrącenie stało się możliwe odsetki od kwoty 16 746,18 CHF należało zasądzić od dnia następującego po dniu złożenia oświadczenia o potrąceniu tj. od dnia 29 czerwca 2024r. do dnia zapłaty.

Powód Z. W. zmarł (...). Spadek po nim na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia nabyli: zona E. W. i synowie: M. W. i S. W. po 1/3 części każdy.

Wobec powyższego kwotę 16 746,18 CHF należało zasądzić od pozwanego banku na rzecz powodów: E. W. 11 164 12 CHF ( 8 373,09 CHF + 2 791,03 CHF ) i powodów M. W. i S. W. po 2 791,03CHF wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 29 czerwca 2024r. do dnia zapłaty.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 marca 2019 r., sygn. akt V CSK 68/18, wskazał m.in., że odpowiednie stosowanie art. 316 § 1 k.p.c. w postępowaniu apelacyjnym oznacza, że sąd drugiej instancji zobowiązany jest – przy uwzględnieniu unormowań zawartych w art. 380 i 382 k.p.c. – brać pod uwagę zmiany w stanie faktycznym i prawnym sprawy wpływające na treść orzeczenia. Wygaśnięcie wierzytelności, wskutek jej potrącenia z wierzytelnością przysługująca pozwanemu Bankowi, jest niewątpliwie zmianą okoliczności do której doszło po wydaniu wyroku przez sąd I instancji, którą sąd drugiej instancji jest obowiązany wziąć pod uwagę.

Zwrócić też należy uwagę na zmianę przepisu art. 840 k.p.c. i potencjalną możliwość oparcia powództwa o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części m.in. na zarzucie potrącenia. W realiach „spraw frankowych” przepis ten służyć może pomocą przy rozliczaniu świadczeń stron, w związku z tytułami egzekucyjnymi wydanymi przez sądy w konkretnych stanach faktycznych podlegającymi zbadaniu i ocenie w indywidualnych sprawach.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Apelacyjny zmienił pkt II i III wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z 20 czerwca 2022 r., w oparciu o dyspozycję art. 386 § 1 k.p.c. oddalając apelację strony pozwanej w pozostałym zakresie.

O kosztach postępowania apelacyjnego, w pkt 3 wyroku Sąd Apelacyjny orzekł w oparciu o dyspozycję art. 100 k.p.c. i zgodnie § 2 ust. 7 i § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Od pozwanego Banku na rzecz powodów zasądzono wynagrodzenie pełnomocnika procesowego powodów w taryfowej - pełnej wysokości (8.100 zł) oraz zwrot opłat skarbowych od pełnomocnictw powodów M. W. i S. W. (34 zł) biorąc pod uwagę, że apelacja strony pozwanej jedynie częściowo została uwzględniona, wobec zmiany okoliczności faktycznych już po wydaniu wyroku przez sąd I instancji. Na marginesie zwrócić też można uwagę na uregulowanie zawarte w art. 458 ¹⁶ k.p.c.

W sprawie, jak niniejsza, o zasadzie ponoszenia kosztów powinno decydować samo rozstrzygnięcie o racjach konsumenta co do bezskuteczności umowy kredytu, a nie zaś porównanie na ile powód utrzymał się ze swym żądaniem pozwu, a na ile z nim uległ. Należy mieć na uwadze, że działania konsumenta są niejako wymuszone nielojalnym postępowaniem pozwanego Banku, który mimo ugruntowanego orzecznictwa SN i TSUE odnośnie umów indeksowanych/denominowanych do waluty CHF, klauzul abuzywnych zawartych w kwestionowanej przez powodów umowie, nie wyraża zgody na rozliczenie kwestionowanej przez kredytobiorcę umowy bez procesu sądowego. Ryzyko obciążenia kredytobiorcy/konsumenta kosztami procesu w sprawie jak niniejsza skutkowałoby niewątpliwie „hamująco”, co nie jest akceptowane w świetle orzecznictwa TSUE.