Wyrok z 21 października 2025, sygn. I ACa 99/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 października 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSA Grzegorz Krężołek

Protokolant: Sara Cieślik

po rozpoznaniu w dniu 21 października 2025r.

na rozprawie

sprawy z powództwa B. P. i M. P.

przeciwko (...) Bank (...) w W. działający przez Oddział w Polsce z siedzibą w W.

o ustalenie i zapłatę

na skutek apelacji strony pozwanej

od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 18 października 2022r.

sygn. akt: I C 2133/22

I.  oddala apelację ;

II.  zasądza od strony pozwanej (...) Bank (...) w W. działający przez Oddział w Polsce z siedzibą w W., na rzecz powodów B. P. i M. P. łącznie kwotę 8100zł / osiem tysięcy sto złotych / z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia którym je zasądzono do dnia zapłaty, tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt : I ACa 99/23

UZASADNIENIE

Na wstępie należy wskazać , iż zgodnie z treścią art. 327 ¹ §2 kpc w zw. z art. 391 §1kpc., pisemne motywy rozstrzygnięcia mają zachowywać zwięzłość.

Odwołując się do tej reguły, Sąd Apelacyjny uzasadniając wydany wyrok, przedstawi tylko kluczowe elementy faktyczne oraz dotyczące oceny prawnej roszeń powodów : niepieniężnego o ustalenie oraz pieniężnego o zwrot dotąd spełnionych świadczeń poddanych pod osąd Sądów obu instancji, które zdecydowały o jej treści.

Uwzględniając niemal w całości , zgłoszone - jako główne- przez powodów :B. P. i M. P. , w pozwie przeciwko (...) Bank (...) w W. działającemu przez Oddział w Polsce z siedzibą w W. roszczenia :

- ustalenie nieważności umowy kredytu nr (...), zawartej pomiędzy nimi a poprzednikiem prawnym strony przeciwnej (...) SA Odział w Polsce z siedzibą w W. , w dniu 28 czerwca 2007r, z powodu niedozwolonego charakteru części jej postanowień oraz

- zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powodów kwot 114 982, 83 zł oraz 68 701, 29 CHF, jako spełnionych na rzecz banku nienależnie, z ustawowymi odsetkami od dnia 4 lipca 2022r do dnia zapłaty oraz obciążenia przeciwnika procesowego kosztami sporu,

w warunkach , gdy strona przeciwna domagała się oddalenia powództwa w całości , wobec braku niedozwolonego charakteru kwestionowanych postanowień umownych , podnosząc także , w stosunku do roszczenia pieniężnego, zarzut przedawnienia i postulując przyznanie na swoją rzecz kosztów postępowania ,

Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z dnia 18 października 2022r :

-ustalił , że umowa kredytu hipotecznego nr (...), zawarta 28 czerwca 2007r. pomiędzy powodami: M. P. i B. P. oraz pozwanym (...) - Bank (...) (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce z siedzibą w W. jako następcą prawnym (...) S.A. Spółka Akcyjna Oddział w Polsce w W. - jest nieważna[ pkt I] ;

-zasądził od strony pozwanej (...) - Bank (...) (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce z siedzibą w W. na rzecz powodów: M. P. i B. P. kwotę114 982,83 zł oraz 68 701,29 CHF wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia liczonymi od 4 lipca 2022r. do dnia zapłaty[ pkt II];

- w pozostałym zakresie powództwo oddalił [ pkt III] oraz ;

- zasądził od (...) - Bank (...) (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce z siedzibą w W. na rzecz M. P. i B. P., kwotę 11 834 zł , tytułem kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty [ pkt IV sentencji orzeczenia ].

Sąd Okręgowy ustalił następujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia :

(...) Bank (...) z siedzibą w W., prowadzący w Polsce działalność za pośrednictwem oddziału (...) Bank (...) (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce jest następcą prawnym (...) S.A. Oddział w Polsce z siedzibą w W..

Powodowie w dniu 25 maja 2007r. złożyli do (...) wniosek o udzielenie kredytu hipotecznego w kwocie 400 000 zł w walucie franka szwajcarskiego na okres 360 miesięcy z przeznaczeniem na zakup nieruchomości - domu jednorodzinnego.

Wniosek zawierał wzmiankę, iż w przypadku kredytów indeksowanych do waluty obcej, kwota kredytu zostanie ustalona w walucie obcej, na podstawie kursu kupna zgodnie z Tabelą Kursów walut obcych , obowiązującą w banku w dniu zawarcia umowy o kredyt hipoteczny.

Załącznikiem do wniosku było „Oświadczenie wnioskodawcy związane z ubieganiem się o kredyt hipoteczny indeksowany do waluty obcej”, które zawierało informacje o ryzyku kursowym i jego wpływie na wysokość zobowiązania względem banku oraz wysokość rat spłaty kredytu.

(...) S.A. podjął w dniu 20 czerwca 2007r. pozytywną decyzję kredytową, na warunkach wskazanych we wniosku powodów.

B. P. i M. P. zawarli 28 czerwca 2007 r. z (...) S.A. Oddział w Polsce z siedzibą w W. umowę o kredyt hipoteczny nr (...).

Na jej podstawie bank udzielił kredytobiorcom kredytu na cel i na warunkach określonych w umowie, natomiast kredytobiorcy zobowiązali się do korzystania z kredytu na warunkach określonych w umowie i Regulaminie oraz zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami, opłatami, prowizjami i innymi kosztami , w terminach spłaty określonych w umowie (§ 1 ust. 1 umowy).

Bank zobowiązał się oddać do dyspozycji kredytobiorców kwotę kredytu w wysokości 400 000 zł, przy czym kredyt został indeksowany do waluty franka szwajcarskiego (§ 2 ust. 1).

Przeznaczony był na zakup domu jednorodzinnego na rynku wtórnym (§ 2 ust. 2). Okres kredytowania został ustalony na 360 miesięcy (§ 2 ust. 3). Wypłata kredytu miała nastąpić jednorazowo (§ 5 ust. 1), a spłata w 360 miesięcznych równych ratach kapitałowo - odsetkowych (§ 6 ust. 1-4). Zabezpieczeniem kredytu jest m.in. hipoteka kaucyjna do kwoty 800 000 zł na nieruchomości powodów (§ 7 ust. 1 pkt 1).

Integralną część umowy stanowił Regulamin kredytu hipotecznego udzielanego przez (...) (§ 1 ust. 2), z którego wynikało m. in., że:



w przypadku kredytów indeksowanych do waluty obcej, wypłata kredytu następuje w złotych, według kursu nie niższego niż kurs kupna zgodnie z Tabelą obowiązującą w momencie wypłaty środków z kredytu. W przypadku wypłaty kredytu w transzach, stosuje się kurs nie niższy niż kurs kupna zgodnie z Tabelą obowiązującą w momencie wypłaty poszczególnych transz. Saldo zadłużenia z tytułu kredytu wyrażone jest w walucie obcej i obliczane jest według kursu stosowanego przy uruchomieniu kredytu. W przypadku wypłaty kredytu w transzach, saldo zadłużenia z tytułu kredytu ,obliczane jest według kursów stosowanych przy wypłacie poszczególnych transz. Aktualne saldo zadłużenia w walucie kredytu kredytobiorca otrzymuje listownie na podstawie postanowień § 11 (§ 7 ust. 4);



w przypadku kredytów indeksowanych do waluty obcej:

• 1)  raty kredytu podlegające spłacie wyrażone są w walucie obcej i w dniu wymagalności raty kredytu pobierane są z rachunku bankowego, o którym mowa w ust. 1, według kursu sprzedaży zgodnie z Tabelą obowiązującą w banku na koniec dnia roboczego poprzedzającego dzień wymagalności raty spłaty kredytu;

  2)  jeśli dzień wymagalności raty kredytu przypada na dzień wolny od pracy, stosuje się kurs sprzedaży zgodnie z Tabelą, obowiązującą w banku na koniec dnia roboczego poprzedzającego dzień wymagalności raty spłaty kredytu (§ 9 ust. 2 pkt 1 i 2);

- w przypadku takich kredytów , wcześniejsza spłata dokonywana jest w oparciu o kurs sprzedaży zgodnie z Tabelą obowiązującą w banku w momencie realizacji dyspozycji (§ 13 ust. 7).

Kredytobiorcy podpisali „Oświadczenie kredytobiorcy zw. z zaciągnięciem kredytu zabezpieczonego hipoteką”, które zawiera pouczenie o ryzyku stopy procentowej oraz ryzyku kursowym.

Umowa pomiędzy stronami została zawarta z zastosowaniem wzorca umownego przygotowanego przez bank, a jego treść nie podlegała negocjacjom.

Strony zawarły 8 maja 2012 r. aneks nr (...) do umowy, który umożliwił powodom spłatę rat kredytu bezpośrednio w walucie szwajcarskiej.

Z dalszej części ustaleń wynika , że :

powodowie kupili w dniu 2 lipca 2007r. od A. i Z. B. nieruchomość położoną w K., składającą się z działek nr (...) i (...)za cenę 800 000 zł.

Kredyt wypłacono im w dniu 6 lipca 2007 r. jednorazowo w kwocie 400 000 zł, co stanowiło równowartość 181 249,72 CHF , po przeliczeniu wg kursu banku, który wynosił 2,2069 złotego za jednego franka.

W okresie od 21 czerwca 2007 r. do 24 maja 2022 r. B. P. i M. P. dokonali wpłat w łącznych kwotach 114 982,83 zł oraz 68 701,29 CHF, przy czym począwszy od 6 czerwca 2012 r. spłacali raty kredytu bezpośrednio w walucie indeksacji.

Powodowie w dniu 22 czerwca 2022 r. skierowali do pozwanego banku wezwanie do zapłaty kwot 114 982,83 zł oraz 67 599,65 CHF w terminie 3 dni od daty otrzymania wezwania, wskazując na nieważność umowy z uwagi na zawarte w niej klauzule abuzywne. Wezwanie bank otrzymał w dniu 28 czerwca 2022 r.

W udzielonej 8 lipca 2022 r. odpowiedzi na to wezwanie , które bank potraktował jako reklamację , ocenił argumenty powodów i ich żądanie jako nieuzasadnione.

Ocenę prawna roszczeń powodów , które uznał za uzasadnione niemal w całości ,[ jako podstawę do oddalenia powództwa w nieznacznej części przyjął to , iż ocenił za nieuzasadnione żądanie powodów aby ich uprawnienie do świadczeń pieniężnych wobec banku miało charakter uprawnienia solidarnego – uwaga redakcyjna S.A. ], Sąd I instancji oparł na stwierdzeniach i wnioskach , które z uwagi na konieczność zachowania zwięzłości wypowiedzi motywacyjnej Sądu Odwoławczego , można podsumować w następujący sposób.

a/ umowa zawarta przez B. P. i M. P. zawiera postanowienia , które wypełniają wszystkie przesłanki normatywne uznania ich za abuzywne w rozumieniu art. 385 ¹ §1 kc. Taką cechę mają te spośród nich , które objęte są §7 ust. 4 umowy stron oraz §9 ust.2 , stanowiącego jej integralną część Regulaminu.

Niedozwolony ich charakter jest konsekwencją przyznania wyłącznie bankowi , jako stronie umowy kredytu, uprawnienia do jednostronnego kształtowania wysokości zobowiązania kredytobiorców (zarówno wysokości kredytu przeliczonego na franki szwajcarskie, jak i rat kredytu waloryzowanych kursem franka szwajcarskiego).

Wysokość tych zobowiązań - jak wynika z postanowień umowy kredytu objętej sporem , miała być określana wedle kursu franka szwajcarskiego ustalanego w Tabelach Kursowych poprzednika prawnego strony pozwanej , przy czym w umowie nie zostały określone zasady ustalania kursu tej waluty wobec złotego. Taka ich treść faktycznie pozostawiła bankowi dowolność w zakresie wyboru kryteriów ustalania kursu franka szwajcarskiego w Tabelach , a przez to kształtowania wysokości zobowiązań klientów, których kredyt waloryzowany był walutą szwajcarską,

b/ takie postanowienia umowy kredytu, które uprawniają bank do jednostronnego ustalenia kursów walut, są nietransparentne i naruszają równorzędność stron, albowiem pozostawiają pole do arbitralnego działania banku i obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym[ w zakresie skali - dodatek redakcyjny S.A. ] ryzykiem kursowym.

Sprzeczność z dobrymi obyczajami i naruszenie interesów konsumenta polega w tym przypadku na uzależnieniu wysokości świadczenia banku oraz wysokości świadczenia konsumenta od swobodnej decyzji banku. Zarówno przeliczenie kwoty kredytu na złotówki w chwili jego wypłaty, jak i przeliczenie odwrotne w chwili wymagalności poszczególnych spłacanych rat, służy bowiem określeniu wysokości świadczenia konsumenta. Takie uregulowanie umowne należy uznać za niedopuszczalne, niezależnie od tego, czy swoboda kredytodawcy - przedsiębiorcy w ustaleniu kursu jest pełna, czy też w jakiś sposób ograniczona, np. w razie wprowadzenia możliwych maksymalnych odchyleń od kursu ustalanego z wykorzystaniem obiektywnych kryteriów.

Postanowienia waloryzacyjne zamieszczone w umowie kredytu zawartej w dniu 28 czerwca 2007r nie odpowiadały warunkom transparentności i czytelności albowiem kredytobiorcy nie byli w stanie ustalić kursu wymiany waluty stosowanego przez przedsiębiorcę dla braku wskazania , w kwestionowanych postanowieniach , jasnych kryteriów jego oznaczania.

Ocena niedozwolonego charakteru postanowień umowy następuje według stanu na dzień zawarcia umowy. Okoliczności, które zaistniały po tej dacie są, z tego punktu widzenia, niedoniosłe,

c/ po myśli wskazanej wyżej normy kodeksowej , postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy . Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

Nie ulega wątpliwości, że małżonkowie P. , zawierając umowę kredytu objętą sporem, mieli status konsumentów w rozumieniu art. 22 ¹kc , którego strona przeciwna nie kwestionowała.

Postanowienia zamieszczone w umowie nie były przedmiotem indywidualnych uzgodnień stron.

Umowa została zawarta z zastosowaniem wzorca umownego, a co do zasady, wzorce te stanowią zbiór praw i obowiązków stron, opracowany przed zawarciem umowy i wprowadzany do stosunku prawnego przez jedną ze stron / bank / w ten sposób, że druga strona nie ma wpływu na ich treść. Za indywidualnie uzgodnione można uznać jedynie te postanowienia, które były przedmiotem negocjacji, bądź są wynikiem porozumienia lub świadomej zgody tej drugiej strony , co do ich zastosowania, której - w okolicznościach tej sprawy - w odniesieniu do klauzul indeksacyjnych nie można , w sposób uzasadniony , mówić .

Zarówno wniosek kredytowy jak i umowa kredytowa opierały się o wzorzec stosowany w banku, na którego treść kredytobiorcy nie mieli realnego wpływu. Dostosowanie umowy do ich potrzeb dotyczyło jedynie ustalenia wysokości kredytu oraz okresu spłaty, a zatem podstawowych parametrów kredytu, co bynajmniej nie świadczy o indywidualnym negocjowaniu klauzul składających się na mechanizm waloryzacji .

Również z faktu podpisania blankietowego oświadczenia o możliwości wzrostu kursu waluty i oprocentowania oraz z wyrażenia woli zawarcia umowy kredytu indeksowanego do waluty CHF , nie można wywieść, że B. P. i M. P. zostali należycie poinformowani o ryzyku walutowym / kursowym/,

d/ kwestionowane postanowienia umowy kredytu dotyczą głównych świadczeń stron. Odnosząc się do indeksacji , nie ograniczają się do posiłkowego określenia sposobu zmiany wysokości świadczenia kredytobiorców w przyszłości, ale wprost świadczenie to określają. Bez przeprowadzenia przeliczeń wynikających z indeksacji nie doszłoby do ustalenia wysokości kapitału podlegającego spłacie (wyrażonego w walucie obcej) ani też do ustalenia wysokości rat , które służyły do ograniczenia zobowiązania zawrotnego powodów ,

e/ sądowa kontrola postanowień określających główne świadczenia stron pod kątem abuzywności jest dopuszczalna, albowiem sporne postanowienia nie zostały sformułowane jednoznacznie; prostym i zrozumiałym językiem.

Zastosowanie dwóch różnych kursów waluty przy przeliczaniu świadczeń wypłacanych przez poprzednika prawnego strony pozwanej na rzecz konsumentów (kurs kupna) i świadczeń spełnianych przez nich na rzecz banku (kurs sprzedaży) , skutkowało możliwością jednostronnej przez przedsiębiorcę , zmiany wysokości zobowiązania klientów banku – konsumentów . Silniejsza strona stosunku kredytowego mogła kształtować wysokość zobowiązania strony słabszej przez zwiększenie wartości świadczenia wyrażonego we frankach szwajcarskich za pomocą obniżenia kursu kupna przy wypłacie kredytu, co ma również bezpośredni wypływ również na ostateczną kwotę uzyskanych przez bank odsetek , naliczanych od kapitału przeliczonego na walutę obcą.

Możliwość zmiany wysokości zobowiązania kredytobiorców umożliwił również mechanizm przeliczeń przewidziany w umowie , w odniesieniu do spłat poszczególnych rat tj. przeliczania wpłat uiszczonych w złotówkach, wedle kursu sprzedaży z tabeli kursowej banku, albowiem kurs sprzedaży waluty ze swej istoty jest zawsze wyższy niż kurs kupna.

Do takiej sytuacji doszło w umowie zawartej pomiędzy stronami rozstrzyganego sporu albowiem kredytodawca mógł kształtować kurs waluty w sposób dowolny, bez możliwości chociażby szczątkowej jego weryfikacji przez powodów , a nawet zapoznania się z kryteriami kształtowania tego kursu.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie - w ocenie Sądu I instancji - nie wynika, aby strona pozwana/ jej poprzednik prawny/ spełniła wobec kredytobiorców obowiązek informacyjny w sposób właściwy.

Pozwany bank nie udowodnił w postępowaniu aby informacje przekazane im przed zawarciem umowy , były na tyle obszerne i jasne, iż jako konsumenci, na ich podstawie, mogli się zorientować o skali ryzyka związanego z możliwą zmianą kursu walut i wpływu tej zmiany na wysokość całego zobowiązania kredytowego i poszczególnych rat.

Sąd zaakcentował , iż poinformowanie konsumenta o warunkach umowy i skutkach zaciągnięcia zobowiązania kredytowego przed zawarciem samej umowy ma dla niego zasadnicze znaczenie. To na podstawie tych informacji konsument podejmuje decyzję czy zamierza związać się warunkami sformułowanymi uprzednio przez przedsiębiorcę.

Prawidłowe wypełnienie obowiązku informacyjnego wymagało przekazania zaciągającym kredyt pełnej informacji o ryzyku zarówno w odniesieniu do wysokości raty, jak i kapitału pozostałego do spłaty, jaka była możliwa do uzyskania w dacie zawarcia umowy.

Minimalny poziom informacji o ryzyku kursowym , związanym z zaciągnięciem kredytu powiązanego z kursem franka szwajcarskiego, obejmuje wskazanie maksymalnego dotychczasowego kursu oraz obliczenie wysokości raty i zadłużenia przy zastosowaniu tego kursu. Dopiero podanie tych informacji - w ocenie Sądu - jest na tyle jasne i precyzyjne, że pozwala przeciętnemu konsumentowi na podjęcie racjonalnej decyzji odnośnie ewentualnej opłacalności kredytu i płynącego stąd dla niego ryzyka finansowego,

f/ skutkiem uznania za niedozwolone postanowień umownych dotyczących zasad ustalania kursów walut, jest konieczność ich pominięcia przy ustalaniu treści stosunku prawnego wiążącego konsumenta. Postanowienia takie przestają wiązać już od chwili zawarcia umowy. Oznacza to, że nie stanowią elementu treści tego stosunku i nie mogą być uwzględniane przy rozpoznawaniu roszczeń związanych z jego realizacją.

W rezultacie konieczne jest przyjęcie, że łączący strony stosunek umowny nie przewiduje zastosowania mechanizmu indeksacji, w kształcie określonym pierwotną umową. Wyeliminowanie ryzyka kursowego, charakterystycznego dla umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze wskaźnikiem LIBOR, jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze.

Z tej przyczyny umowę z dnia 28 czerwca 2007r należy ocenić jako nieważną w całości,

g/ z uwagi na nieważność umowy kredytu, dla ostatecznego rozliczenia stron zastosowanie znalazły przepisy art. 405-410 k.c.

Kredyt wypłacono powodom 6 lipca 2007 r. jednorazowo w kwocie 400 000 zł, co stanowiło równowartość 181 249,72 franka szwajcarskiego, po przeliczeniu wg. kursu banku, który wynosił 2,2069 złotego za jednego franka.

W okresie od 21 czerwca 2007 r. do 24 maja 2022 r. małżonkowie P. dokonali spłat w łącznych kwotach 114 982,83 zł oraz 68 701,29 CHF, przy czym począwszy od 6 czerwca 2012 r. spłacali raty kredytu bezpośrednio w walucie indeksacji.

Kwoty te, jako świadczenia nienależne w rozumieniu art. 410 §2 kc podlegają zawrotowi na rzecz B. P. i M. P.,

h/ w odniesieniu do terminu początkowego naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie od tych świadczeń , Sąd I instancji stanął na następującym stanowisku.

Zobowiązanie dochodzone w niniejszej sprawie ma charakter bezterminowy. Żądanie odsetek zasadne jest dopiero od chwili wezwania dłużnika przez wierzyciela na podstawie art. 455 k.c. do spełnienia świadczenia.

Powodowie 22 czerwca 2022r. skierowali do strony pozwanej wezwanie do zapłaty kwot 114 982,83 zł oraz 67 599,65 CHF w terminie 3 dni od daty otrzymania wezwania, wskazując na nieważność umowy z uwagi na zawarte w niej klauzule abuzywne. Wezwanie zostało doręczone bankowi w 28 czerwca 2022r., a zatem- zdaniem Sądu Okręgowego - od 2 lipca 2022r. bank popadł w opóźnienie w spełnieniu świadczenia zwrotnego , co uzasadniało zasądzenie odsetek zgodnie z żądaniem pozwu, czyli od 4 lipca 2022r.

Rozstrzygając o kosztach procesu Sąd I instancji zastosował art. 100 zd. 2 k.p.c. w zw. z art. 98 §1, §1 ¹ i §3 k.p.c.

Ocenił , iż powodowie ulegli w procesie jedynie w nieznacznej części swojego żądania, a to usprawiedliwia obciążenie tymi kosztami w całości strony przeciwnej.

Apelację od tego wyroku złożyła strona pozwana i obejmując jej zakresem punkty I, II i IV jego sentencji ,we wniosku środka odwoławczego domagała się wydania przez Sąd Apelacyjny orzeczenia reformatoryjnego , którym powództwo małżonków P. zostanie oddalone w całości , a ponadto zostaną obciążeni na rzecz skarżącego banku całością kosztów procesu i postępowania apelacyjnego.

Środek odwoławczy został oparty na zarzutach :

- naruszenia prawa procesowego , w sposób mający dla treści wyroku doniosłe znaczenie , a to :

a/ art. 233 kpc poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i zastąpienie jej oceną dowolną czego następstwem było niepoprawne ustalenie Sądu Okręgowego , że ;

1/ postanowienia umowy podpisanej przez strony w dniu z dnia 28 czerwca 2007r nie były indywidualnie uzgadnianie z kredytobiorcami , powodowie nie byli prawidłowo poinformowani przez drugą stronę o ryzyku walutowym wiążącym się z zawarciem kredytu indeksowanego do waluty obcej ,

2/ nie potwierdzenie w ustaleniach przyjętych za podstawę orzeczenia mimo , że były ku temu dostateczne podstawy z gromadzonym materiale dowodowym , względnie w treści relacji wnioskowanego przez stronę skarżącą zeznań świadka A. S. , który został niezasadnie przez Sąd Okręgowy pominięty , tego , iż powodowie zapoznawali się z umową oraz Regulaminem przed jej podpisaniem i byli świadomi ryzyka walutowego , a mimo to zdecydowali się na zawarcie umowy na warunkach w niej wskazanych,

3/ przyjęcie że bank mógł swobodne ustalać kursy walut na potrzeby ich przeliczenia w ramach umowy z powodami mimo , że obligowały go kursy średnie , ukształtowane przez rynek walutowy,

b/ art. 235 ² §1 pkt 2 kpc w zw. z art. 227 kpc wobec pominięcia dowodu z zeznań świadka A. S. mimo , że jego treść była istotna dla rozstrzygnięcia albowiem świadek miał informacje o praktyce informacyjnej banku i zakresie przekazywanych kredytobiorcom informacji przed zawarciem umowy ,

c/ art. 227 kpc w zw. z art. 299 kpc i art. 235 ² §1 pkt 2,5 kpc , wobec nie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania powodów mimo , iż mieli istotne dla rozstrzygnięcia wiadomości o sposobie prowadzenia czynności poprzedzających podpisanie umowy kredytowej;

- naruszenia prawa materialnego poprzez nieprawidłowe zastosowanie norm :

1/ art. 189 kpc i uznanie , iż powodowie mają interes prawny w żądanym ustaleniu,

2/ art. 385 ¹§1 kc w zw. z art. 4 ust. 2 Dyrektywy z 5 kwietnia 1993r nr 93/13/ EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich - dalej jako dyrektywa 93/13 /EWG poprzez to , że Sąd nietrafnie uznał , że postanowienie umowy stron składające się na tzw. klauzulę kursową [ sreadu walutowego ] określają [ wespół] z klauzulą ryzyka walutowego ] główne świadczenia stron , chociaż tak zdaniem skarżącego nie jest , a pierwsza z wymienionych klauzul takiego znaczenia nie ma.

Tym samym, wyrażając odmienne stanowisko, Sąd I instancji naruszył art. 65 kc i art. 69 ustawy Prawo bankowe,

3/ art. 385 ¹§1 zd 2 oraz art. 385 ¹kc w zw. z art. 58 §1 kc wobec przyjęcia , iż postanowienia umowy stron dotyczące indeksacji nie były sformułowane w sposób jasny oraz – w konsekwencji - mają charakter niedozwolony,

4/ art. 56 kc w zw. z art. 58 §1 kc oraz 358 §2 kc oraz 69 ust. 3 ustawy Prawo bankowe i art. 6 Dyrektywy nr 93/13 /EWG , poprzez wyrażenie oceny zgodnie z którą umowa stron jest w całości nieważna i nie ma w polskim systemie prawnym norm , które mogłyby zastąpić te postanowienia podpisanej w dniu 28 czerwca 2007 r umowy , które Sąd I instancji / błędnie / ocenił jako abuzywne.

Z tym zarzutem został połączony ściśle zarzut naruszenia art. 358 ¹§2 kc w zw z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13 EWG , którego realizacji strona skarżąca upatrywała w tym , iż Sąd niepoprawnie nie przyjął , że umowa nadal może obowiązywać pomiędzy stronami jako kredyt złotowy , oprocentowany według stawki referencyjnej WIBOR oraz marży banku.,

5/ art. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2011r O zmianie ustawy Prawo bankowe w zw. z art. 69 ust. 3 tego aktu , jako konsekwencji nie uwzględnienia przez Sąd I instancji , przy ocenie roszczeń powodów , faktu podpisania przez strony aneksu do umowy na podstawie którego mogli spłacać zobowiązanie kredytowe w walucie szwajcarskiej ,

6 / art. 405 kc w z art. 410 §1 i 2 kc poprzez uznanie , że roszczenie pieniężne powodów powinno być kwalifikowane jako wywodzone z przepisów o zwrocie bezpodstawnego wzbogacenia ,

7/ art. 411pkt 2 i 4 kc i zasądzenie na rzecz kredytobiorców roszczenia pieniężnego mimo , że spłacanie przez nich poszczególnych rat kredytowych było zgodne z zasadami współżycia społecznego , a płacili je przed nadejściem terminu ich wymagalności,

Ponadto bank , powołując się na art. 380 kpc , domagał się przeprowadzenia dowodu z zeznań powodów oraz świadka A. S. przed Sądem II instancji.

W motywach apelacji , liczącej 67 strony , które zważywszy na ich redakcyjne rozbudowanie , nawet ponad rzeczywistą potrzebę uzasadniania zajmowanego stanowiska , nie będą z przyczyn celowości relacjonowane w tym miejscu , skarżący bank w istocie powołał te same argumenty , które formował w dotychczasowych wypowiedziach procesowych w tym bardzo obszernej odpowiedzi na pozew.

Odpowiadając na apelację powodowie domagali się oddalenia powództwa oraz obciążenia oponenta procesowego kosztami postępowania apelacyjnego.

Odnieśli się w niej polemicznie do każdego z zarzutów powołanych przez stronę przeciwną.

Rozpoznając apelację Sąd Apelacyjny rozważył :

Środek odwoławczy strony pozwanej nie jest uzasadniony i podlega oddaleniu.

Rozpoczynając ocenę zarzutów apelacyjnych strony pozwanej od tych , które mają charakter procesowy wskazać należy , iż zarzut tego rodzaju jest uzasadniony jedynie wówczas , gdy spełnione zostaną równocześnie dwa warunki.

Strona odwołująca się do niego wykaże , że rzeczywiście sposób postępowania Sądu naruszał indywidualnie oznaczoną normę [ normy ] formalne.

Jednocześnie nieprawidłowości te prowadziły do następstw , które miały istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia. Nieco inaczej kwestię tę ujmując , zarzut procesowy jest usprawiedliwiony jedynie wówczas, jeżeli zostanie dowiedzione , że gdyby nie potwierdzone błędy proceduralne Sądu niższej instancji , orzeczenie kończące spór stron miałoby inną treść.

Biorąc pod rozwagę to generialium ,

za chybiony należy uznać te , za pomocą których pozwany bank neguje poprawność decyzji dowodowej Sądu I instancji oddalającej / pomijającej / wniosek kredytodawcy o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka A. S. mającego potwierdzić to, w jaki sposób bank realizował obowiązki informacyjne wobec potencjalnych kredytobiorców.

Zważywszy na to , jakim okolicznościom według tezy dowodowej miało posłużyć to zeznanie , a nadto zauważając , że świadek S. jest zastępcą dyrektora generalnego strony pozwanej uznać należy , iż jego wypowiedź mogłaby mieć tylko charakter ogólny, bez odniesienia się do indywidulanych okoliczności towarzyszących zawieraniu umowy kredytowej z powodami. Dlatego należy potwierdzić poprawność oceny Sądu niższej instancji , że depozycje tego świadka nie prowadziłyby do ustaleń doniosłych dla rozstrzygnięcia. Wobec tego złożenie wniosku o przesłuchanie tej osoby w postępowaniu apelacyjnym musiało zostać zweryfikowane jako spóźnione w rozumieniu art. 381 kpc.

Dlatego też wniosek dowodowy zawarty w środku odwoławczym został oddalony [ pominięty ] /por. zapis skrócony rozprawy apelacyjnej z dnia 21 października; minuty 21-28 , zapis skrócony k. 473 v akt /.

Podobnie należy ocenić zarzut procesowy , w ramach którego skarżący bank neguje nie przeprowadzenie dowodu z przesłuchania powodów w charakterze strony.

Zwarzywszy na to , iż dowód taki ma- jak wynika z treści art. 299 kpc- charakter subsydiarny, a pozostały materiał procesowy , w tym dowody z dokumentów, potwierdzają nie tylko treść samej umowy ale także wskazują jaki był zakres pouczeń kredytobiorców przez pracowników banku o ryzykach walutowym i kursowym , przy uwzględnieniu także tego , iż strona pozwana nie kwestiowała faktu , iż jej poprzednik prawny w relacjach umownych z małżonkami P. posługiwał się wzorcem umowy, należy uznać , że Sąd niższej instancji zasadnie ocenił prowadzenie tego dowodu jako zbędne dla dokonania ustaleń doniosłych dla rozstrzygnięcia. Stąd , z tych samych przyczyn , jak w odniesieniu do postulatu prowadzenia dowodu z zeznań świadka S. , Sąd Odwoławczy oddalił / pominął / ten wniosek apelanta.

/ por. zapis skrócony rozprawy apelacyjnej z dnia 21 października; minuty 21-28 , zapis skrócony k. 473 v akt ./

Jako nieusprawiedliwiony należy uznać zarzut naruszenia art. 233 §1 kpc i funkcjonalnie z nim powiązane zarzuty faktyczne.

Ocena , że jest on trafny, wymaga od strony, która go formułuje , wykazania na czym, w odniesieniu do zindywidualizowanych dowodów, polegała nieprawidłowość postępowania Sądu, w zakresie ich oceny i poczynionych na jej podstawie ustaleń.

W szczególności strona ma wykazać dlaczego obdarzenie jednych dowodów wiarygodnością czy uznanie, w odróżnieniu od innych, szczególnego ich znaczenia dla dokonanych ustaleń , nie da się pogodzić z regułami doświadczenia życiowego i [lub ] zasadami logicznego rozumowania , czy też przewidzianymi przez procedurę regułami dowodzenia.

Nie oparcie stawianego zarzutu na tych zasadach , wyklucza uznanie go za trafny , pozostając dowolną , nie doniosłą z tego punktu widzenia , polemiką oceną i ustaleniami Sądu niższej instancji.

/ por. w tej materii , wyrażające podobne stanowisko , powołane tylko przykładowo, orzeczenia Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2001, sygn. IV CKN 970/00 i z 6 lipca 2005, sygn. III CK 3/05 , obydwa powołane za zbiorem Lex/

Dopóty , dopóki ocena przeprowadzona przez Sąd ocena mieści się w granicach wyznaczonych przez tę normę procesową i nie doznały naruszenia wskazane tam jej kryteria , Sąd Odwoławczy obowiązany jest ocenę tę , a co za tym idzie także wnioski z niej wynikające dla ustaleń faktycznych , aprobować .

Uwzględniając powyższe, zważywszy na to, w czym bank upatrywał błędów oceny i ustaleń Sądu niższej instancji , zarzuty te nie mogą być uznane za trafne.

W miejsce rzeczowej, opartej na wskazanych wyżej kryteriach , odniesionej do indywidualnie oznaczonych dowodów [ i opartych na wnioskach z tej oceny wynikających ustaleń faktycznych , które przez to miałyby być dotknięte podnoszonymi nieprawidłowościami ] , polemiki ze sposobem postępowania Sądu Okręgowego , skarżący ogranicza się do przeciwstawienia jego stanowisku własnej wersji tak oceny dowodów jak i faktów doniosłych dla rozstrzygnięcia , jego zdaniem poprawnej.

Nieprawidłowość Sądu na której zarzuty te zostały oparte , zgodnie z argumentacją apelanta - sprawdza się do tego ,że nie przyjął on wersji zdarzeń towarzyszących zawarciu umowy kredytowej z 28 czerwca 2007r.i interpretacji prawnej jej postanowień , którą skarżący uznaje za prawidłową.

A według przebiegu zdarzeń afirmowanego przez bank ,powodowie zostali w sposób dostateczny dla oceny jego skali , poinformowani przy podpisywaniu umowy o ryzyku walutowym wynikającym z umowy kredytowej indeksowanej do waluty obcej , a rzeczywisty rozmiar zobowiązania kredytowego był oznaczony od samego początku w sposób prawidłowy i dla klientów banku czytelny , nie budzący ich wątpliwości.

Ponadto strona pozwana nie mogła tego obowiązku swoich klientów kształtować jednostronnie w sposób dowolny , będąc związana wysokością kursów waluty szwajcarskiej określaną przez obiektywne siły panujące na rynku wymiany walut.

Już stwierdzenie takiego sposobu motywowania stawianych zarzutów wystarcza dla odparcia ich obu.

Dlatego jedynie na marginesie dostrzegając , że w istocie argumenty powołane dla wsparcia weryfikowanych zarzutów [ w rozbudowanej ponad rzeczywistą potrzebę formie redakcyjnej ] , nie dotyczą wprost oceny dowodów i okoliczności faktycznych ale prawnej weryfikacji okoliczności towarzyszących zawarciu umowy oraz kształtowania danych w Tabeli Kursów walut , które dla dokonywanych przeliczeń /stosowania klauzul przeliczeniowej - spreadau walutowego- i kursowej / wykorzystywał pozwany bank /jego poprzednik prawny/, z punktu widzenia przesłanek oceny postanowień umowy stron , jako mających / bądź nie / cechy niedozwolonych.

Sąd II instancji dodaje jeszcze , iż podziela , wbrew argumentacji strony pozwanej, stanowisko Sądu Okręgowego zgodnie z którym informacja przekazana małżonkom P. przy podpisywaniu umowy o ryzyku walutowym była - z punktu widzenia ich interesów- możliwości racjonalnej oceny swojej sytuacji finansowej w warunkach wzrostu kursu waluty szwajcarskiej , w czasie obowiązywania umowy przez wiele lat , niedostateczna i nietransparentna.

Uznaje także za trafną tę jego część , w której wskazywał , że skoro doniosła dla oceny ważności umowy jest chwila jej podpisania, to niezależnie od tego jakie dane kursowe zamieszczał bank w obowiązującej u siebie Tabeli, istotne było to , że ta część postanowień umownych , która dotyczyła waloryzacji kredytu kursem franka szwajcarskiego , nawet potencjalnie , dawała możliwość silniejszej stronie stosunku zobowiązaniowego - przedsiębiorcy- dowolnego / nieograniczonego / ustalania kursu przeliczenia złotówek na franka i odwrotnie , a nie to, czy bank stosował kusy przeliczeniowe wynikające z danych rynkowych.

Stąd bez znaczenia było też to , jak kwestia ta była regulowana później, w formie aneksu podpisanego przez strony na podstawie art. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2011r zmieniającej ustawę Prawo bankowe/ co wyklucza zasadność postawionego przez bank materialnego zarzutu naruszenia tej normy przez Sąd niższej instancji / , a także jak kształtowałoby się zobowiązanie powodów , gdyby w miejsce danych kursowych z Tabeli Kursów , stosować średni kurs NBP , a mierniki decydujące o oprocentowaniu kredytu byłyby charakterystyczne i stosowane przez stronę pozwaną przy udzielaniu kredytów wyrażonych w złotówkach.

Taki argument pada w motywach tezy skarżącego o tym , że umowa powinna nadal obowiązywać strony , nawet gdyby przyjąć , że w ujęciu generalnym , klauzula waloryzacyjna miała być uznana za nie wiążącą kredytobiorców, mających status konsumentów w relacji umownej z bankiem.

Z podanych powodów, uznając , iż zarzuty procesowe , w tym w szczególności zarzut przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów i wynikających stąd błędów ustaleń , nie są zasadne , fakty uczynione przez Sąd I instancji podstawą kontrolowanego instancyjnie orzeczenia , jako poprawne i kompletne , Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne.

Ustalenia te należy jednak uzupełnić o fakt , który nie był pomiędzy stronami przedmiotem sporu , iż w dacie zamknięcia rozprawy przed Sądem I instancji powodowie spłacili w całości udzielony im przez bank , na podstawie umowy objętej sporem, kapitał. / por. zapis dźwiękowy rozprawy apelacyjnej z dnia 21 października 2025r. ;minuty 9-19 , zapis skrócony k. 473 v akt/.

Rozpoczynając ocenę zarzutów materialnych od zarzutu naruszenia art. 189 kpc , odpierając go , nie można zgodzić się z apelującym, iż przysługujące powodom roszczenie o zwrot kwot uiszczonych na rzecz banku tytułem spłat rat kredytu, zapewniają im, w relacji z bankiem , odpowiednią , a przy tym kompleksową i wystarczającą dla ich sfery prawnej, ochronę.

Zauważyć należy, że umowa kredytu zawarta została między stronami na okres trzydziestu lat.

Ewentualne uwzględnienie powództwa o zapłatę nie usunęłoby stanu niepewności pomiędzy stronami co do dalszego obowiązywania umowy oraz istnienia praw akcesoryjnych jak chociażby hipoteki ustanowionej na zakupionej nieruchomości położonej w K.. Bez uznania umowy za nieważną, ze skutkiem ex tunc, strona pozwana mogłaby potencjalnie skorzystać z ustanowionych na swoją rzecz zabezpieczeń spłaty zobowiązania kredytowego. Dlatego również – dla takiej oceny- nie ma przy tym znaczenia także to , iż powodowie spłacili cały kapitał udzielony im przez poprzednika prawnego strony przeciwnej.

W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że powód zachowuje interes prawny do wytoczenia powództwa o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego, mimo przysługującego mu powództwa o świadczenie lub mimo wytoczenia przeciwko niemu takiego powództwa przez stronę przeciwną na podstawie spornego stosunku prawnego, jeżeli z tego stosunku wynikają jeszcze inne lub dalej idące skutki, których dochodzenie w drodze takiego powództwa nie jest możliwe lub nie jest jeszcze aktualne.

W takim wypadku tylko powództwo o ustalenie nieistnienia tego stosunku prawnego może definitywnie rozstrzygnąć niepewną sytuację prawną powoda i zapobiec , także na przyszłość, możliwym sporom, a tym samym w pełny sposób zaspokoić jego interes prawny.

/ por bliżej wskazane jedynie przykładowo orzeczenia SN z dnia 30.10.1990 r. I CR 649/90, z 27.01.2004 r. II CK 387/02, z 2.07.2015 r. V CSK 640/14- wszystkie powołane za zbiorem Legalis/.

Nie ma też racji strona pozwana formułując zarzuty naruszenia art. 385 ¹§1 i 2 kc w powiązaniu ze wskazanymi przez bank przepisami kodeksu cywilnego czy art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13/ EWG oraz art. 56 kc w zw. z art. 58 §1i 2 kc i art. 69 ust. 3 ustawy Prawo bankowe oraz art. 6 ust. 1 Dyrektywy 13/93/EWG . Nietrafnie powołuje także[ o czym była już mowa wcześniej ] zarzut naruszenia art. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2011r o zmianie ustawy Prawo bankowe

Zostaną one omówione w sposób zbiorczy, skoro za ich pośrednictwem strona pozwana kwestionuje w istocie trzy elementy oceny Sądu I instancji :

- to , że postanowienia umowy kredytowej, wskazane przez powodów w ogóle mogą podlegać ocenie Sądu z punktu widzenia abuzywności skoro nie przynależą do elementów kształtujących główne świadczenia stron ,

- to , że mają charakter niedozwolony , w warunkach wypełnienia przez bank obowiązków informacyjnych wobec kredytobiorców , w odniesieniu w szczególności do mechanizmu waloryzacji / zastosowania klauzul przeliczeniowych / i ich konsekwencji dla wysokości obciążającego powodów zobowiązania oraz ryzyka walutowego,

- trzecim elementem składającym się na tę apelacyjną krytykę są konsekwencje, które Sąd wyciągnął z potwierdzenia abuzywności części postanowień umowy z dnia 28 czerwca 2007r , ustalając jej nieważność w całości.

Przepisy art. 385 ¹ i następnych k.c. dotyczące niedozwolonych postanowień umownych mają charakter szczególny , w stosunku do tych norm , które mają generalne zastosowanie do kształtowania przez kontrahentów treści umowy.

Stanowią one implementację w polskim prawie postanowień dyrektywy nr 93/13/ EWG, w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Sądy krajowe, stosując prawo wewnętrzne, zobowiązane są tak dalece, jak jest to możliwe, dokonywać jego wykładni w świetle brzmienia i celu tej dyrektywy, tak aby osiągnąć przewidziany w niej rezultat, a zatem zastosować się do art. 288 akapit trzeci Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

/por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13 VI 2016 r., C-377/14./.

Przewidziana przez art. 385 ¹kc sankcja bezskuteczności wobec konsumenta niedozwolonego postanowienia umownego ma dla jego interesu i pozycji wobec drugiej – silniejszej strony kontraktu - działanie ochronne i jest dla niego obiektywnie korzystniejsza, aniżeli sankcja nieważności wynikająca z normy ogólnej 58 kc oraz 353 ¹ kc.

W ten sposób konsument jest chroniony przed upadkiem całej umowy. To on może zrezygnować z przysługującej mu ochrony prawnej przed nieuczciwymi postanowieniami czynności prawnej co spowoduje , że od jego swobodnej i uświadomionej decyzji zależy czy uznaje , iż jego interes przemawia dostatecznie za tym , że pomimo abuzywności niektórych spośród postanowień, umowa będzie nadal obwiązywać. Zatem normę 385 ¹ k.c. należy traktować jako lex specialis względem ogólnej regulacji kodeksowej jaką jest art. 58 §1 i 2 oraz 3 kc oraz art. 353 ¹kc.

W konsekwencji , zarzuty niedozwolonego charakteru postanowień umowy zawartej w dniu 28 czerwca 2007r , mogą być oceniane z punktu widzenia tylko tego przepisu, a nie ogólnych, wskazanych wyżej, norm kodeksowych.

Sąd I instancji nie popełnił zarzucanych mu błędów zastosowania art. 385 ¹ §1 i 2 kc ,w powiązaniu z innymi powołanymi przez stronę skarżącą , trafnie przyjmując abuzywność postanowień umowy stron, w szczególności tych , określających sposób waloryzacji /przeliczenia / waluty szwajcarskiej na polską i odwrotnie, według Tabeli Kursów obowiązujących u poprzednika prawnego strony pozwanej.

To ten właśnie mechanizm , na zastosowanie którego powodowie jako klienci – konsumenci - nie mieli żadnego wpływu , ten bowiem był wprowadzony jednostronnie przez kredytodawcę na podstawie wzorca umownego i ostatecznie decydował o tym ile pieniędzy zostało ówcześnie małżonkom P. udostępnione przez bank oraz w jaki sposób poszczególne raty kapitałowo – kredytowe wpływały na rzeczywiste zmniejszenie ich zobowiązania kredytowego.

Taki ich charakter prowadził do nieważności umowy jako całości albowiem nie mogła ona nadal funkcjonować, w warunkach uznania tych klauzul za nie wiążące powodów.

Dodać jeszcze należy , iż jak wynika z ustaleń poczynionych w postępowaniu, żadne postanowienie umowne spośród tych, które składały się na mechanizm służący opisanym wyżej przeliczeniom , nie zostało z kredytobiorcami indywidualnie uzgodnione.

W szczególności bank nie dowiódł- mimo , że to na nim spoczywał obowiązek w tym zakresie- faktów pozwalających na wniosek przeciwny. Powodowie dokonali jedynie wyboru gotowego produktu przygotowanego przez przedsiębiorcę.

Dla zrealizowania przesłanki rzeczywistego wpływu konsumenta na treść postanowień umownych nie wystarczy wykazanie, że dowiedział się o treści postanowień których niedozwolony charakter podnosi, w odpowiednim czasie, a strony prowadziły w tym przedmiocie negocjacje.

Konieczne jest udowodnienie przez przedsiębiorcę , szczególnie jeżeli posługuje się przygotowanym przez siebie wzorcem , wspólnego ustalenia ostatecznej ich treści , w wyniku rzetelnych negocjacji, w ramach których konsument miał realny wpływ na treść określonego postanowienia umownego, chyba że zostało ono sformułowane przez niego i włączone do umowy na jego żądanie.

/ por. w tej materii także judykat Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2019r , sygn.IV CSK 443/18 , powołany za zbiorem Legalis /.

Takich indywidualnych uzgodnień przed podpisaniem umowy z powodami nie było, w tym w szczególności w odniesieniu do postanowień określających sposób, w jaki kwota kredytu i sumy rat kapitałowo odsetkowych, będą przeliczane z waluty szwajcarskiej na polską i odwrotnie.

W ocenie Sądu II instancji , kwestionowane przez B. P. i M. P. postanowienia umowne dotyczyły świadczeń głównych stron.

Po wahaniach w orzecznictwie sądowym ostatecznie zostało przyjęte zapatrywanie o takim charakterze mechanizmu przeliczeniowego, w kredytach denominowanych i indeksowanych do waluty obcej [ waloryzowanych walutą obcą ]

/ por. powołane jedynie przykładowo wyroki Sądu Najwyższego: z 4 kwietnia 2019 r., sygn. III CSK 159/17, z 9 maja 2019 r., sygn. I CSK 242/18 i z 11 grudnia 2019 r., sygn. V CSK 382/18., wskazane za zbiorem Legalis /.

Obowiązek zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu w oznaczonych terminach spłaty , stanowi główne świadczenie kredytobiorcy. Natomiast klauzula według której dochodzi do przeliczenia dokonywanych przez niego wpłat rat na walutę obcą [ w tym przypadku na franka szwajcarskiego ] wpływa na wysokość tego świadczenia. To z zastosowania tego mechanizmu wynika to , w jakiej wysokości świadczenie główne ma być spełnione, co tym bardziej upewnia poprawność takiej jej kwalifikacji.

Wobec powyższego poddanie tych postanowień umownych kontroli pod kątem abuzywności jest możliwe tylko pod warunkiem, że nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, a zatem jeżeli nie zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem , nie spełniając tym samym wymogu przejrzystości materialnej wynikającej z art. 4 ust. 2 oraz art. 5 dyrektywy nr 93/13.

Jak wyjaśnił TSUE w wyroku z dnia 20 września 2017 r. w sprawie o sygnaturze C - 186/16, wymóg wyrażenia warunku umownego prostym i zrozumiałym językiem oznacza, że warunek ten musi zostać zrozumiany przez konsumenta zarówno w aspekcie formalnym i gramatycznym, jak i w odniesieniu do jego konkretnego zakresu, tak aby właściwie poinformowany , a przy tym jako osoba dostatecznie uważna i rozsądna , mógł nie tylko dowiedzieć się o możliwości wzrostu lub spadku wartości waluty obcej, ale również miał realną możliwość oszacowania konsekwencji ekonomicznych takiego potencjalnego następstwa dla swoich zobowiązań finansowych.

Zdaniem Sądu II instancji, ustalenia faktyczne poczynione w postępowaniu nie dają dostatecznych podstaw do uzasadnionego przyjęcia, iż w momencie zawierania umowy powodowie mieli możliwość uzyskania pełnego rozeznania co do wysokości świadczenia, które będą mieli obowiązek spełnić oraz i w szczególności , co do ryzyka zmiany kursu waluty w przyszłości i wpływu tej zmiany na rzeczywiste saldo zobowiązania , przekładające się wprost na ich sytuację ekonomiczną , w dającym się przewidzieć realnie okresie , zważywszy , iż mieli związać się z bankiem węzłem obligacyjnym na okres trzydziestu lat.

W szczególności brak było , w dniu zawierania umowy , możliwości ustalenia wysokości zobowiązania ratalnego kredytobiorców wobec banku , / rat kapitałowo - odsetkowych / albowiem wysokość ta zależna była od danych zamieszczonych w nieokreślonej w umowie Tabeli Kursów, stosowanej przez bank . Przy tym sposób zamieszczania w niej tych danych , także był pozostawiony wyłącznej jego decyzji. Klienci – konsumenci - nie mieli możliwości ich sprawdzenia ani tym bardziej , jakiegokolwiek wpływu na ich rzeczywistą wysokość. Tym samym warunek jednoznaczności klauzuli waloryzacyjnej / przeliczeniowej i kursowej/ , nie został w umowie stron spełniony.

/ por. w tej materii także stanowisko SN zawarte w judykacie z 19 kwietnia 2021r., sygn. III CSK 159/17- powołanym za zbiorem Lex /.

Okoliczności ustalone w sprawie nie pozwalają na potwierdzenie , iż kredytobiorcy zostali przed podpisaniem umowy w sposób jasny , możliwie pełny i zrozumiały poinformowani o ryzyku walutowym, związanym z możliwością niekorzystnych zmian kursu franka szwajcarskiego w czasie. Przy tym nie można uznać, że obowiązek ten został spełniony przez bank, który poprzestał na ogólnym pouczeniu o możliwości wzrostu kursu w czasie trwania umowy i wynikającym stąd wpływie na wzrost zakresu obowiązku finansowego jego klientów. Dodać do tego należy , iż dla potwierdzenia wypełnienia przez bank obowiązków informacyjnych dotyczących ryzyka kursowego nie jest wystarczające odebranie od konsumenta standardowego oświadczenia, że o takim ryzyku został poinformowany.

/ por. w tej materii także wyrok SN z 27 listopada 2019r., sygn. II CSK 483/18 powołany za zbiorem Lex /.

Zgodnie z aktualnie obowiązującą w judykaturze wykładnią art. 385 ¹ §1 k.c. nie budzi wątpliwości, iż postanowienia umowy, które określają zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu, a także spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych.

/ por. wskazane tylko ilustracyjnie orzeczenia SN z 27 lutego 2019 r. sygn. II CSK 19/18 i z 29 października 2019 r. sygn. V CSK 382/18 , powołane za zbiorem Legalis /

Klauzule takie mają charakter abuzywny, gdyż kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy. Przy czym sprzeczność z dobrymi obyczajami i naruszenie tych interesów polega w tym wypadku na uzależnieniu wysokości świadczenia banku i konsumenta od swobodnej decyzji silniejszej strony stosunku zobowiązaniowego / przedsiębiorcy/.

/ por. tylko ilustracyjnie wyroki SN z 13 grudnia 2018 r., sygn. V CSK 559/17 i z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt V CSK 382/18 powołany za zbiorem Legalis /.

W ocenie Sądu Apelacyjnego postanowienia łączącej strony umowy, zawartej w dniu 28 czerwca 2007r., w zakresie ryzyka walutowego oraz określające wskazany wyżej sposób dokonywania przeliczeń walut polskiej i szwajcarskiej , w odwołaniu się do danych kursowych kształtowanych jednostronnie przez bank, przybierających postać przygotowanych przezeń i obowiązujących w banku Tabel Kursów, uznać należy, za niedozwolone.

Nie ma znaczenia dla tej oceny to, w jaki sposób umowa w rzeczywistości była wykonywana i jak , po jej zawarciu , zmieniała się jej treść.

/ por. także uchwalę[ 7] Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r., sygn. III CZP 29/17 powołaną za zbiorem Lex.

Przechodząc do oceny skutków niedozwolonego charakteru tych postanowień , wskazać na wstępie należy , iż zgodnie z treścią uchwały SN z dnia 7 maja 2021 sygn. III CZP 6/21 , powołanej za zbiorem Lex /, której stanowisko Sąd II instancji, w składzie rozpoznającym sprawę podziela, niedozwolone postanowienie umowne jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który ewentualnie może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną.

W rozpoznawanej sprawie , stanowisko powodów było jednoznaczne co do tego, iż nie są zainteresowani , w warunkach abuzywności części postanowień, w utrzymaniu w dalszym ciągu umowy jako obowiązującej pomiędzy stronami.

Eliminacja tych postanowień z umowy powoduje brak możliwości określenia mechanizmu oznaczenia wysokości świadczenia jakie konsument - kredytobiorca - ma otrzymać od drugiej strony- skoro jak w rozstrzyganej sprawie - otrzymali od banku złotówki , po ich przeliczeniu według kursu / ceny / kupna waluty szwajcarskiej , oraz byli zobowiązani spełniać na rzecz banku , w ramach umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, w odwołaniu się do kursu jej sprzedaży przez pozwany bank, wedle którego, [ w stanie faktycznym rozstrzyganej sprawy ] przeliczana miała być wpłata złotówkowa, mająca prowadzić do ograniczenia długu małżonków P..

Zgodnie ze stanowiskiem TSUE wyrażonym w motywach wyroku z dnia 3 października 2019r sygn. C – 260/18 , postanowienie art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13 , należy wykładać w ten sposób [a jest to wykładania, którą Sądy krajowe muszą brać pod uwagę przy rozstrzyganiu indywidualnych spraw albowiem są nią związane ], iż stoi ono na przeszkodzie wypełnianiu luk w umowach spowodowanych eliminacją klauzul uznawanych za niedozwolone , wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, nie będących przepisami dyspozytywnymi lub takimi , które będą mieć zastosowanie dlatego , że strony umowy wyrażą na to wolną i uświadomioną zgodę.

Takiej regulacji ,[ jak dotąd] w polskim porządku prawnym brak.

Nie można też w sposób usprawiedliwiony przyjmować , że wolą stron w połowie 2007r. było zawarcie umowy kredytu waloryzowanego walutą obcą , bez mechanizmu waloryzacji wzajemnych świadczeń , na podstawie kursów waluty polskiej i szwajcarskiej, przy równoczesnym pozostawieniu wskaźnika LIBOR , stosowanego tylko w kredytach walutowych , i kredytach waloryzowanych do takiego zagranicznego pieniądza.

Analiza treści pozostałych postanowień umownych w tym w szczególności tych , które określały sposób wypłaty kwoty kredytu i warunki jej spłaty, takiemu zamiarowi w sposób nie budzący wątpliwości zaprzecza , by przypomnieć tylko sposób określenia wysokości należności odsetkowej i sposobu jej wyrażenia.

Skoro tak , to uzasadnionym jest wniosek zgodnie z którym tego rodzaju zabiegi , jakie postuluje bank motywując omawiane zarzuty materialne , mające polegać na utrzymaniu umowy w mocy, przy wyeliminowaniu jedynie postanowień składających na mechanizm przeliczenia według danych dotyczących wzajemnych relacji kursowych oraz sięgnięcie po średni kurs franka do złotówki publikowany przez NBP są - szczególnie przy stanowczym, zrelacjonowanym wyżej , stanowisku procesowym powodów - niedopuszczalne - skoro prowadziłoby to , do tak znacznego przekształcenia umowy, iż wywołałoby skutek nie dający się pogodzić z charakterem stosunku prawnego nawiązanego przez strony.

Trzeba także podkreślić , iż eliminacja postanowień niedozwolonych o ile nie miałaby prowadzić do nieważności umowy jako całości , musi zapewniać to , że prawa i obowiązki stron są nadal ściśle oznaczone i w tym zakresie nie zachodzi skutek deformacji regulacji umownej, [także z punktu widzenia celu który strony chciały osiągnąć, wyrażając wzajemny konsens poprzez zawarcie umowy kredytowej określonego rodzaju, na oznaczonych naówczas warunkach].

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju deformacja , przy aprobacie dla argumentacji apelacyjnej banku , zwłaszcza zaważywszy na charakterystyczne elementy kredytu waloryzowanego walutą obcą , miałaby przy jej potencjalnym utrzymaniu , miejsce.

Stawiając zarzut naruszenia art. 405 kc w zw. z art. 410 §2 kc i widząc jego realizację w tym , iż Sąd niższej instancji niezasadnie przyjął , iż powodowie mogą w sposób usprawiedliwiony upatrywać podstawy dla roszczenia pieniężnego obejmującego zwrot spełnionych świadczeń, w przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu , strona pozwana nie ma racji

Już tylko to wyklucza zasadność stawianego zarzutu , że bank opiera go na tezie , iż nie jest wobec nich wzbogacony w ten sposób. Tymczasem roszczenie zwrotne jest wynikiem uznania , iż podstawa świadczeń wzajemnych od samego początku nie istniała, wobec nieważności umowy , która była dla spełnionego świadczenia kredytobiorców źródłem i racją prawną.

Już tylko na marginesie i dla porządku dodać należy , wobec dalszej argumentacji banku , że norma art. 411pkt 2 i 4 i kc. także nie została przez Sąd niższej instancji naruszona.

Bank nawet nie twierdził , iż powodowie spełniali swoje świadczenia - objęte obecnie żądaniem zwrotu - nie mając ku temu prawnego zobowiązania ale byli zobligowani do niego moralnie wobec przyjmującej te świadczenia strony pozwanej.

/ por. także uwagi W. Dubisa w komentarzu do kodeksu cywilnego pod redakcją ja E. Gniewka i P. Machnikowskiego k. 761 /

Niezasadnie także bank odwołuje się do art. 411 pkt 4 kc .

Zgodnie z utrwalonym i podzielanym przez Sąd II instancji stanowiskiem SN, do wzajemnych rozliczeń stron umowy kredytowej uznanej z powodu niedozwolonego charakteru części jej postanowień za nieważną, teoria salda / na której opiera się ta część zarzutu / , nie ma zastosowania.

Już tylko na marginesie i dla zapewnienia kompletności wywodu , Sąd Odwoławczy wskazuje , że na ocenę roszczenia pieniężnego powodów , jako usprawiedliwionego, nie wpływa wykluczająco , wbrew stanowisku banku wyrażonym na rozprawie apelacyjnej w dniu 21 października 2025r orzeczenie TSUE z dnia 19 czerwca 2025r sygn. C- 396-24 .

Odpowiedź na pytanie prejudycjalne zawarte w tym orzeczeniu była ściśle związana nie tylko z treścią samego pytania ale również z okolicznościami faktycznymi ustalonymi w postępowaniu , w ramach którego pytanie to zadał Sąd krajowy.

Zasadnicza teza , wydanego w tych realiach wyroku, nie uprawnia po pierwsze do żadnych uogólnień , a na jednym z nich opiera się stanowisko strony pozwanej , sugerującej że do rozliczenia finansowego pomiędzy stronami nieważnej umowy kredytowej powinna mieć zastosowanie teoria salda.

Po wtóre odwołując się do tego stanowiska Trybunału, bank nie bierze pod uwagę , iż w rozstrzyganej obecnie sprawie, nie podlega ocenie roszczenie rozliczeniowe kredytodawcy wobec byłych klientów banku – konsumentów, a przeciwnie to klienci domagają się rozliczenia z bankiem świadczeń , które spełnili , jak zasadnie oceniali , w sposób nienależny.

Co więcej, nie można tracić z pola widzenia i nie uwzględniać przy tej ocenie tego, iż (...) Bank (...) w W., nie przeciwstawił w tym soporze ich wierzytelnościom z tego tytułu jakiejkolwiek wierzytelności własnej twego samego rodzaju.

Zagadnienie to ma szerszy zakres i jest bardziej skomplikowane prawnie w warunkach, , gdy jak wynika z ustaleń , powodowie spłacili bankowi już cały kapitał. Sąd Odwoławczy nie będzie się jednak na ten temat wypowiadał. Jest to bowiem zbędne dla oceny środka odwoławczego banku.

Z podanych powodów apelacja strony pozwanej , jako nieuzasadniona, podlegała oddaleniu, w oparciu o art. 385 kpc.

Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego była norma art. 98 §1 i 3 kpc w zw z art. 391 §1kpc i zasada odpowiedzialności za wynik sprawy.

Przegrywający także ten etap sporu stron bank, został zobowiązany do zwrócenia - łącznie- powodom kosztów , które celowo ponieśli na podjęcie obrony przed środkiem odwoławczym strony pozwanej.

Ich suma odpowiada wynagrodzeniu reprezentującego ich zawodowego pełnomocnika – adwokata - ustalonym , jako pochodna wartości przedmiotu zaskarżenia , na podstawie §2 pkt 7 w zw. z §10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia MS w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 [ DzU z 2015 poz. 1800].

Kwota należna z tytułu rozliczeń kosztowych została zasądzona , po myśli art. 98 §1 ¹kpc , wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie , o których Sąd II instancji był obowiązany orzec z urzędu.