Wyrok z 31 października 2025, sygn. I ACa 1823/22
Pokaż pozostałe podstawy prawne (18)
Sygn. akt I ACa 1823/22
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 31 października 2025 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSA Grzegorz Krężołek
Protokolant: Dominika Lasek
po rozpoznaniu w dniu 10 października 2025 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwa M. M. (1) i A. M.
przeciwko Bankowi (...) S.A. z siedzibą w G.
o zapłatę
na skutek apelacji obu stron
od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 28 lipca 2022r.;
sygn. akt : I C 2637/20
w częściowym uwzględnieniu apelacji powodów
1.zmienia zaskarżony wyrok nadając mu treść :
I. „ I .zasądza od strony pozwanej Banku (...) S.A. z siedzibą w G. na rzecz powodów M. M. (1) i A. M. kwoty po 131 987, 95 zł / sto trzydzieści jeden tysięcy dziewięćset osiemdziesiąt siedem złotych/ , od każdej z tych sum, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie , począwszy od dnia 19 grudnia 2020r. do dnia zapłaty , a w pozostałym zakresie powództwo oddala ;
II. zasądza od strony pozwanej Banku (...) S.A. z siedzibą w G. na rzecz powodów M. M. (1) i A. M. kwoty po 5917 zł / pięć tysięcy dziewięćset siedemnaście złotych /, od każdej z tych sum , z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia , którym je zasądzono do dnia zapłaty , tytułem kosztów procesu „
2. oddala apelację powodów w pozostałej części , a apelację strony pozwanej w całości;
3. zasądza od strony pozwanej Banku (...) S.A. z siedzibą w G. na rzecz powodów M. M. (1) i A. M. kwoty po 4 550 zł / cztery tysiące pięćset pięćdziesiąt złotych / , od każdej z tych sum z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia , którym je zasądzono do dnia zapłaty , tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.
Sygn. akt : I ACa 1823/22
UZASADNIENIE
Na wstępie należy wskazać , iż zgodnie z treścią art. 327 1 §2 kpc w zw. z art. 391 §1kpc., pisemne motywy rozstrzygnięcia mają zachowywać zwięzłość.
Odwołując się do tej reguły, Sąd Apelacyjny uzasadniając wydany wyrok, przedstawi tylko kluczowe elementy faktyczne oraz dotyczące oceny prawnej roszczenia pieniężnego powodów o zwrot dotąd spełnionych świadczeń, poddanych pod osąd Sądów obu instancji, które zdecydowały o jej treści.
Uwzględniając w części , zgłoszone - przez powodów M. M. (1) i A. M. - jako główne - w pozwie przeciwko Bankowi (...) S.A. z siedzibą w G. roszczenie o zasądzenie na ich rzecz od strony przeciwnej , w warunkach nieważności umowy kredytowej z powodu niedozwolonego charakteru części jej postanowień , kwoty 263 975, 91 zł wraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia następnego po dacie doręczenia odpisu pozwu , jako zapłaconej bankowi przez nich nienależnie , a stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą którą uzyskali z tytułu kapitału kredytu , a tą, którą rzeczywiście świadczyli drugiej stronie w wykonaniu swojego obowiązku zwrotnego, oraz obciążenia przeciwnika procesowego kosztami sporu,
w warunkach , gdy strona przeciwna domagała się oddalenia powództwa w całości , wobec braku niedozwolonego charakteru kwestionowanych postanowień umownych i przeczyła aby po stronie powodów wystąpiła jakąkolwiek nadpłata świadczenia ,a nadto podnosząc zarzut przedawnienia roszczenia i postulując przyznanie na swoją rzecz kosztów postępowania ,
Sąd Okręgowy w Kielcach wyrokiem z dnia 28 lipca 2022r :
- zasądził od Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. na rzecz A. M. i M. M. (1) kwoty po 38 199,23 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 13 kwietnia 2021 roku do dnia zapłaty [ pkt I];
- oddalił powództwo w pozostałym zakresie [pkt II] oraz ;
- nie obciążył powodów kosztami procesu należnymi stronie pozwanej. [ pkt III sentencji wyroku ].
Sąd I instancji ustalił następujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia :
Małżonkowie A. M. i M. M. (1) budowali dom w 2006 roku. Chcieli zaciągnąć kredyt na ten cel. Kiedy zgłosili się do (...) Banku S.A. , w związku z niską zdolnością kredytową, powód pracował w (...) na stanowisku kierownika działu z wynagrodzeniem miesięcznym brutto 3 798,82 zł, a powódka jako menadżer w restauracji na czas określony z wynagrodzeniem brutto 2030 zł. miesięcznie, od razu zaproponowano im kredyt indeksowany do waluty szwajcarskiej. Na podstawie informacji przekazywanych przez pracownika banku, wyobrażali sobie, że kurs franka szwajcarskiego będzie zmieniał się w niewielkim zakresie, że jest to stabilna waluta i tak samo będzie z ich ratami. Nie wiedzieli w jaki sposób bank będzie ustalał raty kredytu.
W dniu 30 czerwca 2006r. złożyli u poprzednika prawnego strony pozwanej wniosek kredytowy. Otrzymali wówczas informację o wysokości rat miesięcznych kredytu, jakich mieli się spodziewać.
W dniu 17 lipca 2006r podpisali umowę kredytu indeksowanego walutą szwajcarską nr. (...).
W umowie wskazano, że bank udzielił im kredytu w kwocie 150 000 zł.
Zgodnie z nią , w dniu wypłaty saldo miało być wyrażone walucie, do której indeksowany jest kredyt , według kursu kupna waluty, podanego w Tabeli Kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) Bank S.A.
Następnie saldo walutowe przeliczane było dziennie na złote polskie, według kursu franka szwajcarskiego do złotego przy sprzedaży podanego w Tabeli Kursów (§ 1.1 umowy).
Kredyt był przeznaczony na pokrycie części kosztów budowy domu mieszkalnego (§ 1.2 umowy). Spłata kredytu wraz z odsetkami miała nastąpić w 300 równych ratach kapitałowo – odsetkowych (§ 1 ust. 5 umowy).
Oprocentowanie kredytu na dzień sporządzenia umowy wynosiło 3,83 % w skali roku i stanowiło sumę: marży banku , niezmiennej w okresie trwania umowy, w wysokości 1,51 % oraz aktualnie obowiązującego indeksu L3 oraz 0,95 p.p. do czasu przedstawienia odpisu księgi wieczystej dla nieruchomości (§ 2 ust. 1 i 2).
Umowa stron przewidywała, że bank może, za czynności wykonywane na wniosek, pobierać opłaty bankowe np. za sporządzenie aneksu, określone w tabeli prowizji i opłat bankowych. Wszelkie opłaty i prowizje podawane miały być w walucie do której indeksowany był kredyt, a ich zapłata odbywała się poprzez doliczenie opłaty do raty kredytu (§ 9 umowy).
Oprocentowanie kredytu było zmienne i ulegać miało zmianie w tym samym dniu kalendarzowym, w jakim nastąpiła wypłata kredytu […] najbliższego miesiąca następującego po ostatniej zmianie indeksu L3 (§ 8.1).
Rozliczenie każdej wpłaty dokonanej przez kredytobiorców następować miało według kursu sprzedaży waluty, do której był indeksowany kredyt, podanego w Tabeli Kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) Bank S.A. , obowiązującego w dniu wpływu środków do banku (§10.6). Wysokość raty miała ulegać zmianie wyłącznie w przypadku zmiany oprocentowania (§10.7). W umowie znalazło się oświadczenie powodów, że postanowienia umowy zostały z nimi indywidualnie uzgodnione (§ 11.4).
Umowa przewidywała, że do rozliczenia transakcji wypłat i spłat kredytów stosowane są odpowiednio kursy kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) Bank S.A. walut zawartych w ofercie, obowiązujące w dniu dokonania transakcji (§ 17 ust. 1).
Kursy kupna określać się miało jako średnie kursy złotego do danych walut ogłoszone w Tabeli Kursów średnich NBP minus marża kupna. Natomiast kurs sprzedaży był określany jako średnie kursy złotego do danych walut ogłoszone w tej Tabeli plus marża sprzedaży.
Do wyliczenia kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) Bank S.A. stosować miało się kursy złotego do danych walut ogłoszone w Tabeli kursów średnich NBP w danym dniu roboczym skorygowane o marże kupna/sprzedaży (...) Banku S.A. (§17 ust.2-4). Obowiązujące w danym dniu roboczym kursy kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...)Bank walut zawartych w ofercie banku określane miały być po godzinie 15.00 poprzedniego dnia roboczego i wywieszane w siedzibie banku i publikowane na stronie internetowej banku (§ 17.5)
Powodowie byli zadowoleni z umowy. Wykańczali dom, spłacali raty jakich się spodziewali.
Potrzebowali jednak zwiększyć kwotę kredytu, albowiem koszty budowy podwyższały się. W związku z tym, że raty kredytu były stabilne, zdecydowali się zwrócić do banku o zwiększenie kwoty kredytowania.
W dniu 19 sierpnia 2008 roku, zawarli z bankiem aneks do umowy, w którym postanowili zwiększyć kwotę kredytu o kwotę 130 948,67 zł do kwoty w wysokości 280 948,67 zł (§ 1 aneksu) na pokrycie kosztów budowy domu.
Oprocentowanie kredytu na dzień wejścia w życie aneksu wynosiło 5,61 % w skali roku (§ 1 aneksu dot. § 2.1 umowy). § 6 umowy nadano brzmienie: „Całkowity koszt kredytu na dzień sporządzenia umowy wynosi kwotę 164 075,31 zł (podana kwota nie uwzględnia ryzyka kursowego), a rzeczywista roczna stopa oprocentowania wynosi 4,528 % (§ 1 aneksu dotyczący § 6 umowy).
Do treści § 11 umowy dodano zapis: „Kredytobiorca oświadcza, że postanowienia niniejszej umowy zostały z nim indywidualnie uzgodnione.” Natomiast w § 11 ust. 6 brzmiał: „Kredytobiorca oświadcza, że znane jest mu ryzyko występujące w kredytach indeksowanych kursem waluty obcej, wynikające ze zmiany kursu waluty obcej, do której jest indeksowany kredyt, w stosunku do złotych polskich. Oświadcza ponadto, że został poinformowany, że w przypadku wzrostu kursu waluty indeksacji kredytu w stosunku do złotych polskich, nastąpi odpowiedni wzrost jego zadłużenia w złotych polskich wobec banku z tytułu zaciągniętego kredytu oraz wzrost wysokości raty kredytu wyrażonej w złotych polskich, co może spowodować, że ustanowione prawne zabezpieczenie stanie się niewystarczające, a zdolność kredytobiorcy do obsługi zadłużenia ulegnie pogorszeniu. Powyższe może skutkować konsekwencjami wynikającymi z § 12 ust. 6 oraz § 18” tj. dodatkowe zabezpieczenie i zagrożenie terminowej spłaty kredytu. Z kolei w § 11 ust. 7 zapisano: „Kredytobiorca oświadcza, że znane jest mu ryzyko wynikające ze zmiany stopy procentowej kredytu. Oświadcza ponadto, że został poinformowany, że w przypadku wzrostu oprocentowania kredytu, nastąpi odpowiedni wzrost wysokości rat kredytu, a w konsekwencji wysokość całego zobowiązania wynikającego z umowy. Może to spowodować, że ustanowione zabezpieczenie stanie się niewystarczające, a zdolność kredytobiorcy do obsługi zadłużenia ulegnie pogorszeniu. Powyższe może skutkować konsekwencjami wynikającymi z § 12 ust. 6 oraz § 18”.
Z dalszej części ustaleń wynika , że :
Powodowie spłacali raty kredytu. Jednakże trudności w spłacie pojawiły się, kiedy powódka w 2015 r. straciła pracę, korzystała z zasiłku rehabilitacyjnego, a następnie przeszła na emeryturę. Powodowi została natomiast wypowiedziana umowa o pracę na styczeń 2017r. i od tego czasu pozostaje osobą bezrobotną. W tym samym roku M. i A. M. rozwiedli się.
W dniu 19 sierpnia 2019 roku Bank (...) S.A. w G. , który na podstawie art. 492 §1 kodeksu spółek handlowych przejął uprzednio cały majątek (...) Bank S.A. i stał się jego następcą prawnym , dokonał wypowiedzenia umowy kredytu i wezwał powodów do zapłaty łącznie kwoty 77 384,74 CHF w tym 76 920,25 CHF kapitału. Wskazał , iż spłata wierzytelności powinna zostać dokonana wg. kursu sprzedaży franka szwajcarskiego podanego w Tabeli (dla klientów dawnego (...) Banku, którzy zawarli umowy o kredyty hipoteczne) kursów kupna/sprzedaży Banku (...) S.A. obowiązującego w banku w dniu wpływu środków do banku.
Powodowie sprzedali kredytowaną nieruchomość i zdecydowali się spłacić zadłużenie.
W dniu 30 grudnia 2019 r. dokonali całkowitej spłaty kredytu. Przy tej czynności A. M. wskazał , iż następuje to z zastrzeżeniem zwrotu świadczonej sumy albowiem nie uznaje wysokości zadłużenia określonego przez kredytodawcę wobec zawarcia w umowie niedozwolonych klauzul indeksacyjnych, które powodowały nadmierne zadłużenie.
Bank te ocenę kwestionował.
Ponadto Sąd I instancji ustalił , iż :
Spłacając kredyt M. i A. M. zapłacili bankowi łącznie kwotę 522 718,44 zł, którą strona pozwana , a wcześniej jej poprzednik prawny zaliczyli : sumę 454 217,41 zł na spłatę kapitału, 63 630,75 zł na odsetki , 1 139,19 zł na odsetki karne i 2 435,14 zł na opłaty.
Ocenę prawną roszczenia powodów , przedstawioną w formie nadmiernie , ponad rzeczywistą potrzebę redakcyjnie rozbudowanej a przy tym wewnętrznie niespójnej , która utrudnia odszukanie , w nadmiarze tekstu , istotnych elementów stanowiska Sądu, oparł na stwierdzeniach i wnioskach , które zważywszy na obowiązek zachowania zwięzłości wypowiedzi motywacyjnej Sądu Odwoławczego można podsumować w następujący sposób :
a/ powodowie zawierając umowę kredytu indeksowanego walutą szwajcarską z poprzednikiem prawnym strony pozwanej, mieli status konsumentów w rozumieniu art. 22 1 kc.;
b/ postanowienia umowy stron , która była wzorcem stosowanym przez bank, na którego treść kredytobiorcy nie mieli wpływu, a możliwość negocjacji treści poszczególnych postanowień była wykluczona, składające się na tzw. klauzulę waloryzacyjną są takimi , które spełniają wszystkie wymienione w art. 385 1 §1 kc kryteria uznania ich za niedozwolone i jako takie są niewiążące M. i A. M.;
c/ taka ocena, a także uznanie , iż tak ukształtowane prawa i obowiązki stron powodują , umowa jest także niezgodna z istotą stosunku prawnego kredytu , nie powoduje jednak, zdaniem Sądu I instancji , iż nie jest ona nieważna w całości , gdyż kredytobiorcy „ posiedli znaczną wiedzę o swoim zobowiązaniu w sposób skonkretyzowany znając całkowity koszt umowy”
jak wskazuje dalej Sąd I instancji cyt :
„ w związku z powyższym, istotną wiedzą z punktu widzenia powodów było ile uzyskają środków z umowy i w jakiej wysokości raty będą płacić. Podkreślić należy, że konsument ma prawo zawrzeć umowę również niekorzystną, ale przedsiębiorca, aby obronić się przed zarzutem nieuczciwego działania, winien udowodnić, że jego słabszy kontrahent w sposób oczywisty znał skutki zawarcia umowy. Jak wspominali powodowie, nie wiedzieli, że mogą ponosić niespodziewane ryzyko wynikające nie tylko ze wzrostu kursu CHF (to ryzyko przyjmowali do wiadomości), ale indywidualnego postąpienia banku, który w świetle zapisów umowy mógł teoretycznie samodzielnie ustalać wysokość ich świadczenia i czerpać dodatkowy zysk ze spreadu, który nie został wyartykułowany w umowie. „
d/ „umowa stron dotknięta jest częściowo nieważnością, ponieważ wbrew przepisom nie precyzuje zobowiązania konsumenta, poprzez nadmierną ekspozycję klienta banku na ryzyko, co powoduje sprzeczność z zasadami współżycia społecznego, a także pozostawiając możliwość dowolnego niejako kształtowania zobowiązania kredytobiorcy przez bank, narusza właściwość zobowiązania w tym zakresie.
Nieważność ta obejmuje jednakże jedynie tylko część świadczenia ponad kwotę kosztów stanowiących koszt całkowity kredytu oraz kapitału, opisanych i zrekonstruowanych na dzień zawarcia umowy i aneksu.
Powodowie nie rozumieli wprawdzie dokładnie zapisów umowy, nie wiedzieli jakich operacji będzie dokonywał bank, ale zdawali sobie sprawę, że będą musieli zapłacić stronie pozwanej / jej poprzednikowi prawnemu / wynagrodzenie za udzielenie im kredytu, w kwocie 164 075,31 zł”;
e/ z ustaleń dokonanych w sprawie wynika , że objęta sporem umowa kredytowa została wykonana w całości, a powodowie świadczyli kwotę łącznie przewyższającą sumę kapitału kredytu i założonego całkowitego jego kosztu. Kwota przewyższająca świadczenie określone w umowie, stanowi świadczenie nienależne, zgodnie z art. 410 § 2 kc i na podstawie art. 410 § 1 kc w zw. z art. 405 kc i jako bezpodstawna korzyść ta podlega zwrotowi.
W tym kontekście Sąd I instancji wskazał , iż jego zdaniem , M. i A. M. niepoprawnie określili kwoty , które świadczyli na rzecz kredytodawcy. Łącznie była to bowiem suma 521 422,44 zł z racji spłaconego kapitału i zapłaconych odsetek.
Sąd podkreślił , iż jako świadczenia nienależnego i podlegającego zwrotowi, nie należy kwalifikować pokrytych przez nich opłat albowiem do ich zapłaty zobowiązali się w umowie podpisanej w dniu 17 lipca 2006r. ;
f/ zgodnie ze stanowiskiem Sądu, podważając zasadność roszczenia powodów, bank nie może skutecznie powoływać się na normę art. 411 kc albowiem świadczenie spełnione przez nich w wykonaniu umowy było zrealizowane z zastrzeżeniem zwrotu.
Nadto strona pozwana nie dowiodła faktów potwierdzających to , iż pieniądze otrzymane od kredytobiorców zużyła bezproduktywnie i nie jest już tym świadczeniem wzbogacona. Stąd żądanie zwrotu , w granicach oznaczonych w punkcie I sentencji zaskarżonego wyroku , Sąd niższej instancji ocenił jako uzasadniony , wbrew temu zarzutowi,
Określając granice ilościowe tego świadczenia zwrotnego , Sąd Okręgowy stanął na stanowisku zgodnie z którym jest powodom należne [ w częściach równych ] w kwocie łącznej 76 398,46 zł , stanowiącej różnicę pomiędzy następującymi wielkościami : (521 433,44 zł [ kwotą spłaty], a należnym bankowi , podklejającym zwrotowi, kapitałem (280 948,67 zł) oraz także obciążającymi powodów pełnymi kosztami kredytu , w wysokości 164 075,31 zł.
W pozostałym zakresie, jako nieuzasadnione powództwo zostało oddalone.
g/ podstawą oddalenia powództwa nie było przedawnienie roszczenia pieniężnego poddanego pod osąd albowiem ten zarzut banku, Sąd Okręgowy ocenił jako nieuzasadniony.
Wskazał , iż roszczenie konsumenta o zwrot świadczenia na podstawie przepisów art. 405 kc w zw. z art. 410 kc ulega 10-letniemu terminowi przedawnienia Początek biegu tego terminu powinien być liczony od momentu, w którym konsument powziął informację o nieuczciwym charakterze jednego lub kilku warunków umowy.
Powodowie wiedzieli o podnoszonych w postępowaniu nieprawidłowościach części postanowień umowy od 2019r , a zatem zarzut banku nie mógł być oceniony jako usprawiedliwiony;
h/ oceniając roszczenie o przyznanie odsetek ustawowych za opóźnienie od świadczenia głównego , Sąd I instancji zauważył , iż M. i A. M. nie wzywali banku do wcześniejszego spełnienia świadczenia.
Jego zdaniem o stanie opóźnienia po jego stronie w spełnieniu świadczenia należnego powodom,należy , w sposób uzasadniony mówić od daty pierwszej rozprawy wyznaczonej dla merytorycznego rozpoznania roszczenia byłych kredytobiorców
Podstawą orzeczenia o kosztach procesu była norma art. 102 kpc.
Apelacje od tego orzeczenia złożyły obydwie strony.
Zakresem środka odwoławczego Banku (...) SA. objęty został punkt I wyroku z dnia 28 lipca 2022r.
W jego wniosku strona pozwana domagała się jego zmiany , w następstwie której powództwo zostanie oddalone w całości, a powodowie obciążeni kosztami procesu i postępowania apelacyjnego.
Środek odwoławczy został oparty na zarzutach :
I.- naruszenia prawa procesowego , w sposób mający dla treści wyroku istotne znaczenie , a to:
1/ art.235 2 §1 pkt 2 w zw. z art. 227 kpc oraz 245 kpc poprzez pomięcie przez Sąd I instancji istotnego dla rozstrzygnięcia oświadczenia I. W. , które potwierdzało twierdzenia strony skarżącej, zawarte w odpowiedzi na pozew, wskazujące na brak abuzywności kwestionowanych przez powodów postanowień umowy kredytowej,
2/ art.235 2 §1 pkt 2 w zw. z art. 227 kpc oraz 278 §1 kpc , wobec nieuzasadnionego pominięcia przez Sąd wniosku strony skarżącej o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu bankowości mimo , iż wnioski z tego opracowania, odpowiadające na zagadnienia z tezy dowodowej sformułowanej przez bank w odpowiedzi na pozew, były doniosłe dla oceny roszczeń powodów,
3/ art. 235 2 §1 pkt 2 kpc w zw. z art. 227 kpc , poprzez nieuzasadnione pominięcie wnioskowanego przez stronę skarżącą dowodu z zeznań świadka M. N. mimo , że jego wiadomości , dotycząc okoliczności towarzyszących zawarciu umowy kredytowej z powodami , były relewantne z punktu widzenia rozstrzygnięcia.
4/ art. 299 kpc w zw. z art. 233 §1 kpc , jako konsekwencji dokonania ustaleń faktycznych tylko w oparciu o relacje powodów, złożone w ramach przesłuchania w charakterze stron mimo , iż dowód ten ma tylko subsydiarny charakter , a zeznania , jako osób zainteresowanych w rozstrzygnięciu, powinny być oceniane z dużą dozą ostrożności ,
5/ art. 233 §1kpc , poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny zgromadzonych dowodów i zastąpienie jej oceną dowolną . Jego konsekwencją były wady ustaleń pod postacią :
a/ pominięcia przez Sąd I instancji , że bank informował kredytobiorców o ryzyku walutowym w razie zawarcia umowy kredytu indeksowanego walutą szwajcarską.,
b/ nie uwzględnienia ,iż bank nie miał swobody w sposobie ustalania kursu waluty szwajcarskiej wobec złotego, skoro w umowie wyraźnie nawiązywano w tym zakresie do średniego kursu NBP.,
c/ nie wzięcia przez Sąd niższej instancji pod uwagę , że postanowienia spornej umowy mogły być z przyszłymi kredytobiorcami indywidualnie uzgadniane [ co do rodzaju umowy czy czasu kredytowania i wysokości rat ]. To , że powodowie na takie negocjacje nie zdecydowali się nie może obciążać , z rozważanego punktu widzenia, spełniania przesłanek abuzywności części postanowień , drugiej strony.
II. naruszenia prawa materialnego poprzez nieprawidłowe zastosowanie lub wadliwe niezastosowanie :
1/ art. 385 1 § 1 i 2 k.c. , wobec oceny , iż postanowienia umowy mogą zostać uznane za abuzywne, podczas gdy brak było ku temu wystarczających podstaw w sytuacji gdy :
- sposób dokonywania przeliczeń kursowych był , w zakwestionowanych przez powodów postanowieniach , jednoznacznie oznaczony ,
- kursy walutowe zamieszczone w Tabeli Kursów, wynikały z danych rynkowych , a przy tym nawiązywały do średniego kursu franka szwajcarskiego wobec złotówki , publikowanego przez NBP ,
2/ przepis ten w zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13 / EWG , miał być naruszony także przez to , iż Sąd nie uwzględnił treści orzeczenia SN wydanego w sprawie o sygnaturze II CSKP 364/22 z dnia 1 czerwca 2022r. W jego świetle umowa stron powinna zostać utrzymana jako wiążąca strony, a dalsze świadczenia powodów następować z wyłączeniem tej jej części z której wynikało uprawnienie banku do pobierania marży,
- powodowie byli , w sposób dostateczny poinformowani o ryzyku kursowym ,
2/ art. 4 w zw. z art. 1 ust. 1 lit. a/ ui b/ ustawy z dnia 29 lipca 2011r O zmianie ustawy Prawo bankowe [ ustawy antyspreadowej ] w zw. z art. 316 §1 kpc , jako konsekwencji nie zastosowania tych norm i nie wzięcia pod rozwagę stanu abuzywności części postanowień spornej umowy, na datę zamknięcia rozprawy, w tym tego , iż wskazana ustawa zniosła niedozwolony ich charakter,
3/ art. 410 §1 i 2 kc w zw. z art. 405 i 411pkt 1 i 2 kc , jako następstwa wadliwej oceny świerczeń uznanych za podlegające zwrotowi na rzecz byłych kredytobiorców , jako nienależnych,
4/ art. 481 §1 kc wobec nieuzasadnionego określenia początkowej daty naliczenia należności odsetkowej od świadczenia zwrotnego zasądzonego powodom. Zdaniem banku o ile takie odsetki byłyby należne to mogą być naliczane dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia stwierdzającego nieważność umowy , która była podstawą spełniania przez nich tych świadczeń.
Na podstawie art. 380 kpc strona pozwana domagała się przeprowadzenia oceny przez Sąd Odwoławczy decyzji procesowych o pomięciu dowodów z zeznań wskazanego wyżej świadka oraz opinii biegłego i w jej wyniku przeprowadzenia tych dowodów w postępowaniu odwoławczym.
Powodowie, odpowiadając na apelację byłego kredytodawcy , domagali się jej oddalenia jako pozbawionej uzasadnionych podstaw oraz obciążenia banku kosztami postępowania apelacyjnego na ich rzecz.
Sprzeciwili się także prowadzeniu dowodów wnioskowanych przez bank
Powodowie , w ramach swojej apelacji , obejmując jej zakresem punkt II sentencji wyroku Sądu niższej instancji , w jej wniosku , domagali się w pierwszej kolejności wydania przez Sąd Odwoławczy orzeczenia reformatoryjnego którym powództwo zostanie uwzględnione całości w odniesieniu do żądania zgłoszonego jako główne lub ewentualne [w ramach którego dochodzili od następcy prawnego kredytodawcy kwoty 214 249, 71 zł wraz z odsetkami od dnia następnego po dacie doręczenia odpisu pozwu do dnia zapłaty].
Wnioskiem zgłoszonym w drugiej kolejności , było żądanie uchylenia wyroku z dnia 28 lipca 2022r w zaskarżonym zakresie i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu w Kielcach do ponownego rozpoznania.
Apelacja została oparta na zarzutach :
a/ naruszenia prawa procesowego , a to:
- art. 233 §1 kpc , poprzez przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów i zastąpienie jej oceną dowolną, co przełożyło się na wadliwe ustalenia Sądu I instancji, zgodnie z którymi :
1/ suma wpłat dokonanych przez skarżących na rzecz banku , w wykonaniu umowy , to łącznie 521 718, 44zł, podczas gdy prawidłowe ustalenie powinno potwierdzać , iż było to łączne świadczenie w wysokości 5 44 740, 57 zł,
2/ powodowie zdawali sobie sprawę z zakresu swojego zobowiązania kredytowego , w tym był im wiadomy całkowity koszt związany z umową , oznaczony w aneksie do niej , na sumę 164 075, 31 zł ,
3/ podpisując umowę M. i A. M. aprobowali postanowienia zawarte w niej , stąd może ona być uznana tylko za w części ich niewiążącą, w zakresie wskazanym w motywach orzeczenia Sądu Okręgowego ,
- art. 278 kpc w zw. z art. 235 1 §2 pkt 2 w zw. z art. 227 kpc. jako konsekwencji niezasadnego pominięcia przez Sąd Okręgowy wniosku powodów o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości o specjalności bankowej, mimo , że wnioski z tego opracowania były istotne dla ustaleń doniosłych dla rozstrzygnięcia,
b/ naruszenia prawa materialnego poprzez nieprawidłowe zastosowanie lub niezastosowanie norm :
- art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2001r o kredycie konsumenckim , wobec uznania , iż po zmianach postanowień wskazanych przez Sąd, umowa stron mogłaby być traktowana jako kredyt konsumencki w rozumieniu uregulowań tej ustawy , w ich brzmieniu obowiązującym w dacie podpisania umowy objętej sporem,
- art. 7 ust. 1 tej ustawy, wobec nieuzasadnionej wykładni zawartego w tym przepisie pojęcia całkowitego kosztu kredytu ,
- art. 385 2 kc w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, jako następstwa nieuzasadnionego uznania , iż podpisując w dniu 17 lipca 2006r umowę powodowie byli świadomi , iż będą musieli pokryć pełne koszty kredytu , których skala została wskazana dopiero w aneksie do niej podpisanego już w takcie wykonywania przez strony swoich obowiązków kontraktowych. W ten sam sposób powodowie motywowali zarzut kolejny, naruszenia art. 385 1 §1 kc, dodatkowo powołując argument , że ustalenie wysokości kosztu kredytu , nie wyłącza możliwości oceny , iż postanowienia dotyczące indeksacji mogą podlegać weryfikacji z punktu widzenia abuzywności , a ich niedozwolony charakter może zostać potrwierdzony ,
- art. 385 1 §2 kc oraz art. 6 n ust. 1 Dyrektywy 93/13/ EWG , wobec wyrażenia przez Sąd niższej instancji wadliwej oceny zgodnie z którą , przy potwierdzeniu abuzywności części postanowień umowy , może ona nadal być uznana za obowiązującą pomiędzy stronami.
W zbieżny sposób powodowie motywowali zarzut kolejny ,
- naruszenia art. 353 1kc oraz 385 1 §1 kc , także zarzuty naruszenia art. 58 §1 , 2 i 3 kc wobec nieuzasadnionego zastosowania przez Sad I instancji instytucji konwersji i niepoprawnego uznania , że umowa może [ po wyeliminowaniu części postanowień], nadal łączyć strony ,
- art. 405 kc w zw. z art. 410 §1 i 2 kc , a także art. 455 kc wobec nieuzasadnionego przyjęcia , iż świadczenie pieniężne dochodzone przez powodów jest nienależne tylko w takim zakresie jak uznał to Sąd Okręgowy , a należne od niego odsetki ustawowe za opóźnienie powinny być naliczone dopiero od daty wskazanej w tym orzeczeniu a nie od dnia określonego w żądaniu skarżących.
Odpowiadając na apelacje byłych kredytobiorców bank domagał się jej oddalenia oraz przyznania na swoja rzecz od nich kosztów postępowania apelacyjnego.
W piśmie procesowym z dnia 10 maja 2023r., strona pozwana poinformowała Sąd Odwoławczy , iż oświadczeniem z dnia 17 stycznia 2023r. skorzystała z zarzutu zatrzymania świadczenia, podlegającego ewentualnemu zwrotowi na rzecz byłych kredytobiorców do czasu zaofiarowania przez nich zwrotu udzielonego im kapitału kredytu w wysokości 280 764, 66 zł./ por . 386-394 akt/
Na rozprawie apelacyjnej w dniu 10 października 2025r., pełnomocnicy procesowi stron przyznali , iż nie jest pomiędzy nimi wzajemnie kwestionowane okoliczności zgodnie z którymi :
a/ strona pozwana przekazała powodom w wykonaniu umowy , tytułem kapitału kredytu, kwotę 280 948, 67 zł ,
b/powodowie w wykonaniu tej umowy , doprowadzając do uznania przez bank , że umowa kredytu została wykonana z dniem 31 grudnia 2019r., zapłacili bankowi 521 422, 44 zł oraz 7 255, 33 franka szwajcarskiego
/ dowód zgodne oświadczenia pełnomocników stron , zapis dźwiękowy minuty 13-33 , zapis skrócony k. 417 v akt/
Rozpoznając apelację , Sąd Apelacyjny rozważył :
Środek odwoławczy banku nie jest uzasadniony i podlega oddaleniu.
Nie można bowiem podzielić żadnego z zarzutów na którym oparta została jego konstrukcja.
Rozpoczynając ich ocenę od tych , które maja charakter procesowy , na wstępie przypomnieć należy , że zarzut procesowy jest uzasadniony jedynie wówczas , gdy spełnione zostaną równocześnie dwa warunki.
Strona odwołująca się do niego wykaże , że rzeczywiście sposób postępowania Sądu naruszył indywidualnie oznaczoną normę [ normy ] formalne. Jednocześnie nieprawidłowości te prowadziły do następstw , które miały istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia. Nieco inaczej kwestię tę ujmując , zarzut procesowy jest usprawiedliwiony jedynie wówczas, jeżeli zostanie dowiedzione , że gdyby nie potwierdzone błędy proceduralne Sądu niższej instancji , orzeczenie kończące spór stron miałoby inną treść.
Biorąc pod rozwagę to generialium powiedzieć trzeba , że nie ma racji strona pozwana kwestionując w ramach tych zarzutów pominięcie przez Sąd I instancji wnioskowanych przez bank dowodów : z oświadczenia I. W. oraz zeznań świadka M. N..
Treść tych dowodów nie była bowiem podstawą dla ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia , skoro pierwszy z nich ma tylko charakter ogólny, nie odnosząc się do okoliczności dotyczących warunków w jakich była zawiera umowa objęta sporem stron.
W ramach drugiego z wniosków , bank nie stara się nawet wykazywać , iż świadek N. brał udział w tych właśnie czynnościach , a zatem jego wypowiedź miałaby także tylko ogólny charakter dotycząc samej procedury udzielania przez poprzednika prawnego takich kredytów jak ten , który uzyskali powodowie.
Wniosek banku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości byłby dla rozstrzygnięcia sprawy potencjalnie istotny z rozważnego punktu widzenia, doniosłości zarzutu procesowego dla wyniku sprawy , gdyby uznać , iż ocena żądania powodów byłaby inna niż ostatecznie dokonana przez Sąd II instancji- dla której podstawą jest uznanie , że umowa podpisana przez powodów w dniu 17 lipca 2006r jest w całości nieważna / o czym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia/
Przy takiej ocenie wskazanych wyżej zarzutów - jako nietrafnych - ponowienie wniosków przez pozwany bank o przeprowadzenie tych dowodów ich nie było uzasadnione w świetle art. 381 kpc i dlatego zostały pominięte przez Sąd Odwoławczy.
Zarzut naruszenia art. 299 kpc w zw. z art. 233 kpc , tak jak motywuje go strona skarżąca jest nieuzasadniony albowiem relacje obojga kredytobiorców złożone podczas przesłuchania w charakterze stron , nie są jedynymi dowodami , które pozwalają na ustalenie , w jakich warunkach była zawierana sporna umowa. Maja one potwierdzenie , chociażby pośrednie w dowodach z dokumentów przeprowadzonych w postępowaniu rozpoznawczym, a twierdzenia banku na temat charakteru tego dowodu jako uzupełniającego czy o potrzebie jego ostrożnej oceny z punktu widzenia obdarzenia go wiarygodnością , same w sobie nie wystarczają aby ten walor relacji M. i A. M. skutecznie zakwestionować .
W tym kontekście , już w tym miejscu jako nieuzasadniony, należy uznać także zarzut materialny naruszenia art.4 w zw. z art. 1 ust. 1 lit.a/ i b/ ustawy z dnia 29 lipca 2011r O zmianie ustawy Prawo bankowe, połączony z zarzutem procesowym art. 316 §1 kpc motywowany w sposób wskazany w jego uzasadnieniu.
Ocena abuzywności postanowień umowy z udziałem konsumentów jest prowadzona według stanu na datę jej zawierania. Zatem wszystko to , co towarzyszy jej wykonywaniu oraz w jaki sposób wówczas zmienia się jej treść jest, z tego punktu widzenia , pozbawione znaczenia prawnego . Odmienne zapatrywanie strony skarżącej , na którym zbudowała weryfikowany zarzut , czyni go nieusprawiedliwionym.
Przechodząc do oceny ostatniego z zarzutów procesowych - naruszenia art. 233 §1 kpc i funkcjonalnie z nim powiązanych zarzutów faktycznych , Sąd II instancji także i one uznaje za nieuzasadnione.
Podzielenie ich bowiem wymaga od strony wykazania na czym, w odniesieniu do zindywidualizowanych dowodów, polegała nieprawidłowość postępowania Sądu, w zakresie ich oceny i poczynionych na jej podstawie ustaleń.
W szczególności strona ma wykazać dlaczego obdarzenie jednych dowodów wiarygodnością czy uznanie, w odróżnieniu od innych, szczególnego ich znaczenia dla dokonanych ustaleń , nie da się pogodzić z regułami doświadczenia życiowego i [lub] zasadami logicznego rozumowania , czy też przewidzianymi przez procedurę regułami dowodzenia.
Nie oparcie takich zarzutów ; procesowego i faktycznych na tych zasadach , wyklucza uznanie ich za trafne , pozostając dowolną , nie doniosłą z tego punktu widzenia , polemiką oceną i ustaleniami Sądu niższej instancji.
/ por. w tej materii , wyrażające podobne stanowisko , powołane tylko przykładowo, orzeczenia Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2001, sygn. IV CKN 970/00 i z 6 lipca 2005, sygn. III CK 3/05 , obydwa powołane za zbiorem Lex/
Dopóty , dopóki ocena przeprowadzona przez Sąd ocena mieści się w granicach wyznaczonych przez tę normę procesową i nie doznały naruszenia wskazane tam jej kryteria , Sąd Odwoławczy obowiązany jest ocenę tę , a co za tym idzie także wnioski z niej wynikające dla ustaleń faktycznych , aprobować .
Uwzględniając powyższe, zważywszy na to, w czym bank upatrywał błędów oceny i ustaleń Sądu niższej instancji , zarzuty te nie mogą być uznane za trafne.
W miejsce rzeczowej, opartej na wskazanych wyżej kryteriach , odniesionej do indywidualnie oznaczonych dowodów [ i opartych na wnioskach z tej oceny wynikających ustaleń faktycznych , które przez to miałyby być dotknięte podnoszonymi nieprawidłowościami ] , polemiki ze sposobem postępowania Sądu Okręgowego , skarżący bank ogranicza się do przeciwstawienia jego stanowisku własnej wersji tak oceny dowodów jak i faktów doniosłych dla rozstrzygnięcia , jego zdaniem poprawnej.
Nieprawidłowość Sądu na której zarzuty te zostały oparte , zgodnie z argumentacją apelanta - sprawdza się do tego ,że nie przyjął on wersji zdarzeń towarzyszących zawarciu umowy kredytowej podpisanej przez powodów w dniu 17 lipca 2006r i interpretacji prawnej jej postanowień - § 1 ust.1, §7 ust.2 §10 ust.6 i §17 , kwestionowanych jako niedozwolone przez kredytobiorców , którą skarżący uznaje za prawidłową.
A według przebiegu zdarzeń afirmowanego przez bank ,[ naówczas] małżonkowie M. zostali w sposób dostateczny dla oceny jego skali , poinformowani, przy podpisywaniu umowy, o ryzyku walutowym wynikającym z umowy kredytowej indeksowanej do waluty obcej , a rzeczywisty rozmiar ich zobowiązania kredytowego był oznaczony od samego początku w sposób prawidłowy i dla klientów banku czytelny, , nie budzący ich wątpliwości.
Ponadto strona pozwana nie mogła tego ich obowiązku kształtować jednostronnie , w sposób dowolny , będąc związana wysokością kursów waluty szwajcarskiej określanej przez obiektywne siły panujące na rynku wymiany walut.
Już stwierdzenie takiego sposobu motywowania stawianych zarzutów wystarcza dla odparcia ich obu.
Dlatego jedynie na marginesie dostrzegając , że w istocie argumenty powołane dla ich potwierdzenia [ w rozbudowanej ponad rzeczywistą potrzebę formie redakcyjnej ] , nie dotyczą wprost oceny dowodów i okoliczności faktycznych ale prawnej weryfikacji okoliczności towarzyszących zawarciu umowy oraz kształtowania danych w Tabeli Kursów walut , które dla dokonywanych przeliczeń /stosowania klauzul przeliczeniowej - spreadau walutowego- i kursowej / , stosował najpierw jego poprzednik prawny, a później pozwany bank , z punktu widzenia przesłanek oceny postanowień umowy stron jako mających / bądź nie / cechy niedozwolonych.
Sąd II instancji dodaje jeszcze , iż informacja przekazana M. i A. M. przy zawieraniu spornej umowy , o ryzyku walutowym była - z punktu widzenia ich interesów- możliwości racjonalnej oceny swojej sytuacji finansowej w warunkach wzrostu kursu waluty szwajcarskiej , w czasie jej obowiązywania przez wiele lat , niedostateczna i nietransparentna.
Ponadto, skoro doniosła dla oceny ważności umowy jest chwila jej podpisania, to niezależnie od tego jakie dane kursowe zamieszczał bank / jego poprzednik prawny / w obowiązującej u siebie Tabeli Kursów , istotne było to , że ta część postanowień umownych , która dotyczyła waloryzacji kredytu kursem franka szwajcarskiego , nawet potencjalnie , dawała możliwość silniejszej stronie stosunku zobowiązaniowego - przedsiębiorcy- dowolnego / nieograniczonego / ustalania kursu przeliczenia złotówek na franka i odwrotnie , a nie to, czy bank stosował kusy przeliczeniowe wynikające z danych rynkowych.
Stąd bez znaczenia było też to , jak kwestia ta była regulowana później, a także jak kształtowałoby się zobowiązanie powodów , gdyby w miejsce danych kursowych z Tabeli Kursów stosować średni kurs NBP. franka szwajcarskiego do złotego
Z podanych powodów, uznając , iż zarzuty procesowe , w tym w szczególności zarzut przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów i wynikających stąd błędów ustaleń , nie są zasadne , fakty uczynione przez Sąd I instancji podstawą kontrolowanego instancyjnie orzeczenia Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne. Zastrzega jednak ,że wnioski , które , w zakresie oceny prawnej roszczenia poddanego pod osad w sprawie, wywiódł z nich Sąd niższej instancji a prowadzące do uznania , że umowa kredytowa mogą nadal wiązać strony z korektą części jej postanowień , są w sposób oczywisty nieuzasadnione , podobnie jak i [ niejasna i niespójna ] argumentacja , która ostatecznie przywiodła Sąd Okręgowy do wniosku , iż roszczenie pieniężne powodów jest usprawiedliwione jedynie w zakresie określonym punktem I sentencji ocenianego instancyjnie orzeczenia.
Sąd Odwoławczy uzupełnia te ustalenia jedynie o okoliczności , które wynikają z powołanych wcześniej : oświadczenia banku o skorzystaniu z prawa zatrzymania oraz zgodnych oświadczeń zawodowych pełnomocników stron , co do tego jaka suma została udostępniona powodom tytułem kapitału kredytu oraz jakie kwoty , w walutach polskiej i szwajcarskiej, zostały ostatecznie zapłacone Bankowi (...) S.A. przez powodów , które uznał za podstawę oceny , iż tym samym umowa kredytowa została w całości wykonana.
Rozpoczynając, na podstawie tych ustaleń faktycznych, ocenę zarzutów materialnych sformułowanych w apelacji byłego kredytodawcy i uznając , że żaden z nich nie jest trafny , odeprzeć należy te , ramach których strona pozwana podnosi naruszenie art. 385 1§1 i 2 kc , w powiązaniu ze wskazanymi przez bank przepisami kodeksu cywilnego oraz ustawy Prawo bankowe, a także art. 6 ust. 1 Dyrektywy nr 93/13/EWG.
Zostaną one omówione w sposób zbiorczy, skoro za ich pośrednictwem bank kwestionuje w istocie dwa elementy oceny Sądu I instancji.
To , że postanowienia umowy kredytowej, w tym w szczególności postanowienia objęte jej § 1 ust. 1 ,§ 7 ust 2 § 10 ust.6 oraz §17 , wskazane przez powodów jako niedozwolone , mają taki charakter , mimo wypełnienia przez kredytodawcę obowiązków informacyjnych wobec powodów jako klientów , w odniesieniu zwłaszcza do mechanizmu waloryzacji / zastosowania klauzul przeliczeniowych / i ich konsekwencji dla wysokości obciążającego ich zobowiązania oraz ryzyka walutowego.
Drugim elementem składającym się na tę apelacyjną krytykę są konsekwencje, które Sąd wyciągnął z potwierdzenia abuzywności części postanowień umowy podpisanej przez powodów w dniu 17 lipca 2006r.
Przepisy art. 385 1 i następnych k.c. dotyczące niedozwolonych postanowień umownych mają charakter szczególny , w stosunku do tych norm , które mają generalne zastosowanie do kształtowania przez kontrahentów treści umowy.
Stanowią one implementację w polskim prawie postanowień dyrektywy nr 93/13/ EWG, w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.
Sądy krajowe, stosując prawo wewnętrzne, zobowiązane są tak dalece, jak jest to możliwe, dokonywać jego wykładni w świetle brzmienia i celu tej Dyrektywy, tak aby osiągnąć przewidziany w niej rezultat, a zatem zastosować się do art. 288 akapit trzeci Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
/por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13 VI 2016 r., C-377/14./.
Przewidziana przez art. 385 1kc sankcja bezskuteczności wobec konsumenta niedozwolonego postanowienia umownego ma dla jego interesu i pozycji wobec drugiej – silniejszej strony kontraktu - działanie ochronne i jest dla niego obiektywnie korzystniejsza, aniżeli sankcja nieważności wynikająca z normy ogólnej 58 kc oraz 353 1 kc.
Dlatego już w tym miejscu - odnosząc się do zarzutów materialnych sformułowanych w apelacji powodów, Sąd Apelacyjny stoi na stanowisku , że nietrafne są te spośród nich które zostały zbudowane na odwołaniu się do norm innych aniżeli te normy kodeksowe , które służą ocenie postanowień umowy zawartej pomiędzy konsumentem a przedsiębiorcą z punktu widzenia ich [ potencjalnego ] niedozwolonego charakteru.
W konsekwencji, nieuzasadnionymi są również te , w ramach których skarżący powodowie odwoływali się do regulacji zawartych w ustawie z dnia 20 lipca 2001r o kredycie konsumenckim.
Kontynuując zasadniczą część motywów wskazać należy ,iż w ten sposób konsument jest chroniony przed upadkiem całej umowy. To on może zrezygnować z przysługującej mu ochrony przed nieuczciwymi postanowieniami czynności prawnej co spowoduje , że od jego swobodnej i uświadomionej decyzji zależy czy uznaje , iż jego interes przemawia dostatecznie za tym , że pomimo abuzywności niektórych spośród postanowień, umowa będzie nadal obwiązywać. Zatem normę 385 1 k.c. należy traktować jako lex specialis względem ogólnej regulacji kodeksowej jaką jest art. 58 §1 i 2 oraz 3 kc oraz art. 353 1kc., odwołanie się do których nietrafnie i w sposób wręcz niezrozumiały argumentacyjnie, podstawą swoich rozważań prawnych uczynił także Sąd Okręgowy.
W konsekwencji , zarzuty niedozwolonego charakteru postanowień umowy objętej sporem, mogą być oceniane z punktu widzenia tylko tego przepisu, a nie ogólnych, wskazanych wyżej, norm kodeksowych, które wobec tego nie mogły zostać , wbrew argumentom apelującego banku , naruszone orzeczeniem poddanym kontroli instancyjnej, w sposób doniosły dla rozstrzygnięcia.
Analiza treści postanowień umowy objętej sporem , a szczególności tych , które powodowie podważali z punktu widzenia ich niedozwolonego charakteru , uznając tę ocenę jako przesłankę weryfikacji ich [ sformułowanego jako główne ] roszczenia pieniężnego jako uzasadnionego w całości, pozwala uznać, iż art. 385 1 §1 i 2 kc są podstawą do potwierdzenia ich niedozwolonego charakteru. Szczególnie dotyczy to tych , określających sposób waloryzacji /przeliczenia / waluty szwajcarskiej na polską i odwrotnie, według Tabeli Kursów obowiązujących u poprzednika prawnego strony pozwanej , a później w Banku (...) S.A.
To ten właśnie mechanizm , na zastosowanie którego kredytobiorcy jako klienci – konsumenci - nie mieli żadnego wpływu, ten bowiem był wprowadzony jednostronnie przez kredytodawcę na podstawie wzorca umownego i ostatecznie decydował o tym ile pieniędzy zostało ówcześnie małżonkom M. , udostępnione przez bank oraz w jaki sposób poszczególne raty kapitałowo – kredytowe wpływały na rzeczywiste zmniejszenie ich zobowiązania kredytowego.
Taki ich charakter, wbrew stanowisku Sądu niższej instancji , a w zgodzie z argumentacją apelacyjną byłych kredytobiorców , prowadził do nieważności umowy jako całości albowiem nie mogła ona nadal funkcjonować, w warunkach uznania tych klauzul za nie wiążące ich jako klientów banku.
Dodać jeszcze należy , iż jak wynika z ustaleń poczynionych w postępowaniu, żadne postanowienie umowne spośród tych , które składały się na mechanizm służący opisanym wyżej przeliczeniom ,nie zostało z kredytobiorcami indywidualnie uzgodnione.
W szczególności bank nie dowiódł- mimo , że to na nim spoczywał obowiązek w tym zakresie- faktów pozwalających na wniosek przeciwny. Powodowie dokonali jedynie wyboru gotowego produktu przygotowanego przez przedsiębiorcę.
Dla zrealizowania przesłanki rzeczywistego wpływu konsumenta na treść postanowień umownych nie wystarczy wykazanie, że dowiedział się o treści postanowień , których niedozwolony charakter podnosi, w odpowiednim czasie, a strony prowadziły w tym przedmiocie negocjacje.
Konieczne jest udowodnienie przez przedsiębiorcę , szczególnie jeżeli posługuje się przygotowanym przez siebie wzorcem , wspólnego ustalenia ostatecznej ich treści , w wyniku rzetelnych negocjacji, w ramach których konsument miał realny wpływ na treść określonego postanowienia umownego, chyba że zostało ono sformułowane przez niego i włączone do umowy na jego żądanie.
/ por. w tej materii także judykat Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2019r , sygn.IV CSK 443/18 , powołany za zbiorem Legalis /.
Takich indywidualnych uzgodnień przed podpisaniem umowy z małżonkami M. nie było , w tym w szczególności, w odniesieniu do postanowień określających sposób, w jaki kwota kredytu i sumy rat kapitałowo odsetkowych, będą przeliczane z waluty szwajcarskiej na polską i odwrotnie.
W ocenie Sądu II instancji , kwestionowane w postępowaniu postanowienia umowne dotyczyły świadczeń głównych stron.
W utrwalonym obecnie orzecznictwie sądowym , zostało zgodnie przyjęte zapatrywanie o takim charakterze mechanizmu przeliczeniowego, w kredytach denominowanych i indeksowanych do waluty obcej [ waloryzowanych walutą obcą ]
/ por. powołane jedynie przykładowo wyroki Sądu Najwyższego: z 4 kwietnia 2019 r., sygn. III CSK 159/17, z 9 maja 2019 r., sygn. I CSK 242/18 i z 11 grudnia 2019 r., sygn. V CSK 382/18., wskazane za zbiorem Legalis /.
Obowiązek zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu w oznaczonych terminach spłaty , stanowi główne świadczenie kredytobiorcy. Natomiast klauzula według której dochodzi do przeliczenia dokonywanych przez niego wpłat rat na walutę obcą [ w tym przypadku na franka szwajcarskiego ], wpływa na wysokość tego świadczenia. To z zastosowania tego mechanizmu wynika to , w jakiej wysokości świadczenie główne ma być spełnione, co tym bardziej upewnia poprawność takiej jej kwalifikacji.
Wobec powyższego poddanie tych postanowień umownych kontroli pod kątem abuzywności jest możliwe tylko pod warunkiem, że nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny , a zatem jeżeli nie zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem , nie spełniając tym samym wymogu przejrzystości materialnej wynikającej z art. 4 ust. 2 oraz art. 5 dyrektywy nr 93/13/ EWG.
Jak wyjaśnił TSUE w wyroku z dnia 20 września 2017 r. , w sprawie o sygnaturze C - 186/16, wymóg wyrażenia warunku umownego prostym i zrozumiałym językiem oznacza, że warunek ten musi zostać zrozumiany przez konsumenta zarówno w aspekcie formalnym i gramatycznym, jak i w odniesieniu do jego konkretnego zakresu, tak aby właściwie poinformowany , a przy tym jako osoba dostatecznie uważna i rozsądna , mógł nie tylko dowiedzieć się o możliwości wzrostu lub spadku wartości waluty obcej, ale również miał realną możliwość oszacowania konsekwencji ekonomicznych takiego potencjalnego następstwa dla swoich zobowiązań finansowych.
Zdaniem Sądu II instancji, ustalenia faktyczne poczynione w postępowaniu , nie dają dostatecznych podstaw do uzasadnionego przyjęcia, iż w momencie zawierania umowy M. i A. M. mieli możliwość uzyskania pełnego rozeznania co do wysokości świadczenia, które będą mieli obowiązek spełnić oraz i w szczególności , co do ryzyka zmiany kursu waluty w przyszłości , jak również wpływu tej zmiany na rzeczywiste saldo zobowiązania , przekładające się wprost na ich sytuację ekonomiczną , w dającym się przewidzieć realnie okresie , zważywszy , iż mieli związać się z bankiem węzłem obligacyjnym na okres dwudziestu pięciu lat.
W szczególności brak było , w dniu zawierania umowy , możliwości ustalenia wysokości zobowiązania ratalnego kredytobiorców wobec banku , / rat kapitałowo - odsetkowych / albowiem wysokość ta zależna była od danych zamieszczonych w nieokreślonej w umowie Tabeli Kursów, stosowanej przez bank . Przy tym sposób zamieszczania w niej tych danych także był pozostawiony wyłącznej jego decyzji. Klienci – konsumenci - nie mieli możliwości ich sprawdzenia ani tym bardziej jakiegokolwiek wpływu na ich rzeczywistą wysokość. Tym samym warunek jednoznaczności klauzuli waloryzacyjnej / przeliczeniowej i kursowej/ , nie został w umowie stron spełniony.
/ por. w tej materii także stanowisko SN zawarte w judykacie z 19 kwietnia 2021r., sygn. III CSK 159/17- powołanym za zbiorem Lex /.
Okoliczności ustalone w sprawie nie pozwalają na potwierdzenie , iż kredytobiorcy zostali przed podpisaniem umowy w sposób jasny , możliwie pełny i zrozumiały poinformowani o ryzyku walutowym, związanym z możliwością niekorzystnych zmian kursu franka szwajcarskiego w czasie.
Przy tym nie można uznać, że obowiązek ten został spełniony przez bank, który poprzestał na ogólnym pouczeniu o możliwości wzrostu kursu w czasie trwania umowy i wynikającym stąd wpływie na wzrost zakresu obowiązku finansowego jego kontrahentów. Z treści oświadczenia powodów przytoczonego przez Sąd I instancji we fragmencie ustaleń faktycznych , taka wyłącznie ogólna treść pouczenia , wprost wynika .
Tymczasem dla potwierdzenia wypełnienia przez bank obowiązków informacyjnych dotyczących ryzyka kursowego nie jest wystarczające odebranie od konsumenta standardowego oświadczenia, że o takim ryzyku został poinformowany.
/ por. w tej materii także wyrok SN z 27 listopada 2019r., sygn. II CSK 483/18 powołany za zbiorem Lex /.
Zgodnie z aktualnie obowiązującą w judykaturze wykładnią art. 385 1 §1 k.c. nie budzi wątpliwości, iż postanowienia umowy, które określają zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kapitału kredytu, a także spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych.
/ por. wskazane tylko ilustracyjnie orzeczenia SN z 27 lutego 2019 r. sygn. II CSK 19/18 i z 29 października 2019 r. sygn. V CSK 382/18 , powołane za zbiorem Legalis /
Klauzule takie mają charakter abuzywny, gdyż kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy. Przy czym sprzeczność z dobrymi obyczajami i naruszenie tych interesów polega, w tym wypadku, na uzależnieniu wysokości świadczeń banku i konsumenta od swobodnej decyzji silniejszej strony stosunku zobowiązaniowego / przedsiębiorcy/.
/ por. tylko ilustracyjnie wyroki SN z 13 grudnia 2018 r., sygn. V CSK 559/17 i z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt V CSK 382/18 powołany za zbiorem Legalis /.
W ocenie Sądu Apelacyjnego postanowienia łączącej strony umowy, w zakresie ryzyka walutowego oraz określające wskazany wyżej sposób dokonywania przeliczeń walut polskiej i szwajcarskiej , w odwołaniu się do danych kursowych kształtowanych jednostronnie przez bank, przybierających postać przygotowanych przezeń i obowiązujących w banku Tabel Kursów, uznać należy, za niedozwolone.
Nie ma znaczenia dla tej oceny to, w jaki sposób umowa w rzeczywistości była wykonywana i jak , po jej zawarciu , zmieniała się jej treść.
/ por. także uchwalę[ 7] Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r., sygn. III CZP 29/17 powołaną za zbiorem Lex.
Przechodząc do oceny skutków niedozwolonego charakteru tych postanowień , wskazać na wstępie należy , iż zgodnie z treścią uchwały SN z dnia 7 maja 2021 sygn. III CZP 6/21 , powołanej za zbiorem Lex /, której stanowisko Sąd II instancji, w składzie rozpoznającym sprawę podziela, niedozwolone postanowienie umowne jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który ewentualnie może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną.
W rozpoznawanej sprawie , stanowisko powodów , jeszcze przed wszczęciem procesu , o czym świadczy treść pisma reklamacyjnego skierowanego do banku było jednoznaczne co do tego, iż nie są zainteresowani , w warunkach abuzywności części postanowień, w utrzymaniu w dalszym ciągu umowy jako obowiązującej pomiędzy stronami. Zaakcentować także należy to, iż nawet spłacając całość należności pieniężnej wobec banku , A. M. jednoznacznie wskazał , iż czyni to z zastrzeżeniem jej zwrotu , negując zarówno skuteczność części postanowień umownych jak i wysokość świadczenia zwrotnego należnego przedsiębiorcy
Eliminacja tych postanowień z umowy powoduje brak możliwości określenia mechanizmu oznaczenia wysokości świadczenia jakie konsument - kredytobiorca - ma otrzymać od drugiej strony- skoro jak w rozstrzyganej sprawie - powodowie, otrzymali od banku złotówki po ich przeliczeniu według kursu / ceny / kupna waluty szwajcarskiej oraz byli zobowiązani spełniać na rzecz banku , w ramach umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, w odwołaniu się do kursu jej sprzedaży przez pozwany bank, wedle którego, [ w stanie faktycznym rozstrzyganej sprawy ] przeliczana miała być wpłata złotówkowa, mająca prowadzić do ograniczenia długu [ówcześnie] małżonków - kredytobiorców.
Zgodnie ze stanowiskiem TSUE, wyrażonym w motywach wyroku z dnia 3 października 2019r sygn. C – 260/18 , postanowienie art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13/ EWG , należy wykładać w ten sposób [a jest to wykładania, którą Sądy krajowe muszą brać pod uwagę przy rozstrzyganiu indywidualnych spraw, są bowiem nią związane ], iż stoi ono na przeszkodzie wypełnianiu luk w umowach spowodowanych eliminacją klauzul uznawanych za niedozwolone , wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, nie będących przepisami dyspozytywnymi lub takimi , które będą mieć zastosowanie dlatego , że strony umowy wyrażą na to wolną i uświadomioną zgodę.
Takiej regulacji ,[ jak dotąd] w polskim porządku prawnym brak.
Nie można też w sposób usprawiedliwiony przyjmować , że wolą stron w połowie 2006r. było zawarcie umowy kredytu waloryzowanego walutą obcą , bez mechanizmu waloryzacji wzajemnych świadczeń , na podstawie kursów waluty polskiej i szwajcarskiej, przy równoczesnym pozostawieniu wskaźnika LIBOR stosowanego tylko w kredytach walutowych oraz indeksowanych lub denominowanych w takim zagranicznym pieniądzu.
Analiza treści pozostałych postanowień umownych w tym w szczególności tych , które określały sposób wypłaty kwoty kredytu i warunki jej spłaty, takiemu zamiarowi w sposób nie budzący wątpliwości zaprzecza , by przypomnieć tylko sposób określenia wysokości należności odsetkowej i sposobu jej wyrażenia.
Skoro tak , to uzasadnionym jest wniosek zgodnie z którym tego rodzaju zabiegi do jakich odwołał się w swoim stanowisku prawnym Sąd niższej instancji, zmierzających do potwierdzenia podstaw dla dalszego związania stron sporu umową kredytową które aprobuje bank [ uznając nawet , że świadczenie rozliczeniowe , w skali przyjętej w punkcie I sentencji zaskarżonego wyroku, także nie jest powodom należne ] są - szczególnie przy stanowczym, zrelacjonowanym wyżej , stanowisku procesowym powodów - niedopuszczalne - skoro prowadziłoby to , do tak znacznego przekształcenia umowy, iż wywołałoby skutek nie dający się pogodzić z charakterem stosunku prawnego nawiązanego przez strony czynności prawnej z 17 lipca 2006r.
Trzeba także podkreślić , iż eliminacja postanowień niedozwolonych o ile nie miałaby prowadzić do nieważności umowy jako całości , musi zapewniać to , że prawa i obowiązki stron są nadal ściśle oznaczone i w tym zakresie nie zachodzi skutek deformacji regulacji umownej, [także z punktu widzenia celu jaki strony chciały osiągnąć, wyrażając wzajemny konsens poprzez zawarcie umowy kredytowej określonego rodzaju, na oznaczonych naówczas warunkach].
W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju deformacja , przy aprobacie dla argumentacji prawnej Sądu I instancji afirmowanej w tym zakresie przez stronę pozwaną , zwłaszcza zaważywszy na charakterystyczne elementy kredytu waloryzowanego walutą obcą , miałaby, przy jej potencjalnym utrzymaniu , miejsce.
Już tylko na marginesie należy zauważyć , iż powoływane w apelacji banku , orzeczenie SN z dnia 1 czerwca 2022r wydane w sprawie II CSKP 364/22 wyraża stanowisko , które w świetle innych rozstrzygnięć Sądu Najwyższego ale przede wszystkim dorobku wykładniczego na tle art. 6 ust. 1 i 7 ust. 1 Dyrektywy 93/13/EWG Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, ma charakter odosobniony , jednostkowy i nie da się pogodzić szczególnie z rozstrzygnięciami TSUE , które , jak już wskazano , są wiążące dla Sądu Apelacyjnego rozpoznającego apelacje stron w sprawie niniejszej.
Nie ma racji bank także podnosząc pozostałe zarzuty materialne. Nie mogą być podzielone właśnie w świetle orzeczeń Trybunału.
Stawiając zarzut naruszenia art. 410 §1 kc w zw. z art. 405 kc, i art. 411 pkt 1 i 2 kc i widząc jego realizację w tym , iż Sąd niższej instancji niezasadnie przyjął , iż strona pozwana jest bezpodstawnie wzbogacona kosztem kredytobiorców , skarżąca nie dostrzega , że pieniężne roszczenie zwrotne jest wynikiem uznania , iż podstawa świadczeń wzajemnych pomiędzy stronami od samego początku nie istniała, wobec nieważności umowy , która była dla spełnionych świadczeń kredytobiorców źródłem i racją prawną.
Już tylko na marginesie i dla porządku dodać należy , że bank nie dowiódł w postępowaniu , a nawet nie starał się tego czynić [ czy chociażby uprawdopodobnić ], iż rzeczywiście kwotą uzyskaną od M. i A. M. nie jest już wzbogacony.
Nie ma też racji strona pozwana twierdząc , że podstawą w oparciu o którą jest wolna od obowiązku zwrotu świadczenia objętego sporem jest to , że powodowie spłacając kredyt , realizowali swój obowiązek w zgodzie z zasadami współżycia społecznego.
Ta podstawa normatywna wyłączenia obowiązku zwrotu świadczenia , dotyczy zupełnie innych sytuacji , gdy za jego brakiem przemawiają szczególne przyczyny o podłożu moralnym , które można potwierdzić po stronie podmiotu , na którym taki obowiązek spoczywa. Z pewnością bank do kręgu takich podmiotów , w relacji do byłych kredytobiorców , jako słabszej strony stosunku zobowiązaniowego wynikającego z umowy kredytu , nie przynależy.
Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 481 §1 kc., w sposób wskazany przez Bank (...) S.A.
Możliwość dochodzenia należności odsetkowej za opóźnienie w spełnieniu świadczenia zwrotnego od kredytodawcy przez konsumenta zależy tylko od uprzedniego , skutecznego wezwania dłużnika do wykonania tego obowiązku i stwierdzenia stanu opóźnienia jego [ niezwłocznej ] realizacji .
Taki stan powstał w relacji pomiędzy stronami sporu , nawet wcześniej niż w dacie od której Sąd I instancji przyznał to świadczenie akcesoryjne powodom. Szerzej na ten temat Sąd II instancji wypowie się w ramach oceny ich apelacji
Sąd II instancji uznał za niezasadny , podniesiony na apelacyjnym etapie sporu stron przez bank , zarzut zatrzymania do kwoty udzielonego powodom kapitału.
Powołując się na mogące być uznane za ukształtowane najbardziej aktualne orzecznictwo SN , co do merytorycznej zasadności takiego zarzutu w tzw. „ sprawach frankowych „ / por. spośród kilku , stanowisko SN zawarte w judykacie z dnia 24 października 2024r , sygn. I CSK 2443/24 – powołanym za zbiorem Lex / , które Sąd Apelacyjny, w składzie rozpoznającym sprawę podziela ; przyjąć należy , iż w sytuacji gdy strona sporu , szczególnie bank – przedsiębiorca w relacji z konsumentem , może skutecznie powołać zarzut potrącenia wierzytelności wzajemnej , wobec pretensji finansowej drugiej strony , nie jest uprawniona do korzystania z zarzutu zatrzymania w powołaniu się , jako na jego źródło , na taką wierzytelność własną.
Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w rozstrzyganym sporze , a , jak dotąd bank z możliwości potrącenia nie zdecydował się skorzystać .
Uznając zatem , iż także żaden z podniesionych zarzutów materialnych nie może być uznany za uzasadniony , oceniając apelację strony pozwanej za nieusprawiedliwioną , Sąd Apelacyjny orzekł o jej oddaleniu , na podstawie art. 385 kpc. / pkt 2 sentencji uzasadnianego wyroku/.
Apelacja powodów jest uzasadniona niemal w całości , prowadząc do wydania przez Sąd II instancji orzeczenia reformatoryjnego o treści wskazanej w punkcie 1 , I i II uzasadnianego wyroku.
Sformułowane przez nich zarzuty procesowe nie są uzasadnione dlatego ,iż te w ramach których powodowie odwołują się do naruszenia normy art. 233 §1 kpc , w istocie nie zmierzają do podważenia sposobu w jaki Sąd niższej instancji ocenił zgromadzone dowody ale do zakwestionowania tego w jaki , w oparciu o ich treść sformułował wnioski prawne prowadzące do oceny , zgłoszonego jako główne , ich roszczenia pieniężnego.
Natomiast wywodzony z naruszenia tej normy zarzut faktyczny dotyczący ustalenia wysokości rzeczywiście przekazanych bankowi , tytułem spłaty kapitału środków pieniężnych jest o tyle nie doniosły , że skala tego zwrotu , w ostatecznym wyniku okazała się być pomiędzy stronami faktem niespornym, podobnie z resztą jak kwota udostępnionego M. i A. M. przez poprzednika prawnego strony pozwanej, kapitału.
Przypomnieć tylko należy , iż kwota kapitału zamknęła się wielkością 280 948, 67 zł. Natomiast to powodowie zwrócili bankowi / doprowadzając do uznania przez bank umowy za ostatecznie wykonaną - uwaga redakcyjna S.A./ to suma 521 422, 44 zł oraz 7 255, 33 franka szwajcarskiego.
Na potrzeby określenia, w walucie polskiej , rozmiaru tego zwrotu, Sąd II instancji dokonał przeliczenia zwróconej kwoty franków na złotówki , sięgając po oficjalne dane kursowe , publikowane na stronie internetowej Narodowego Banku Polskiego w dniu 31 grudnia 2019r , kiedy bank uznał umowę , w następstwie zwrotu, za zrealizowaną. Według tych danych, kurs wynosił wówczas 3, 9213 złotego za 1 franka szwajcarskiego.
Zatem równowartość spłaconej kwoty frankowej w złotych polskich to kwota , z niewielkim przybliżeniem , - 28 450, 32 zł.
W konsekwencji, uzasadnionym jest przyjęcie , iż z tytułu spłaty kredytu powodowie świadczyli najpierw poprzednikowi prawnemu , a następnie Bankowi (...) S.A. kwotę 549 872, 76 zł [ 521 422,44zł + 28 450, 32 zł ]
Pamiętać również należy , że w ramach, zgłoszonego jako główne, roszczenia poddanego pod osąd w sprawie, powodowie domagali się zapłaty przez stronę przeciwną kwoty 263 975, 91 zł jako różnicy pomiędzy sumą przez nich rzeczywiście zwróconą a kwotą uzyskaną przez nich kapitału /niespornie / 280 948, 67 zł.
Nie mają racji powodowie podnosząc także zarzut procesowy naruszenia art. 278 kpc w zw. z art. 235 2§1 pkt 2 kpc w zw z art. 227 kpc, wobec pominięcia dowodu z opinii biegłego z zakresu bankowości. Przy przyjęciu stanowiska prawnego zgodnie z którym umowa kredytowa podpisana przez powodów w dniu 17 lipca 2006r jest z powodu abuzywności części jej postanowień , nieważna w całości zarzut ten jest chybiony albowiem jego treść, zważywszy na tezę dowodową określoną przez obecnie skarżących , która dowód ten miał potwierdzić, jawi się on niedoniosły dla rozstrzygnięcia . Stąd jego pominięcie przez Sąd Okręgowy nie miało jednak wpływu na ostateczny wynik sprawy.
1 Tak jak już była o tym mowa wcześniej część zarzutów materialnych powodów także nie jest uzasadniona.
Tym nie mniej usprawiedliwione są te za pośrednictwem których , a w szczególności art. 385 1 1 i 2 kc oraz art. 410§1 i 2 kc w zw z art. 405 kc , powodowie podważają stanowisko prawne Sądu niższej instancji tak w zakresie uznania , iż umowa kredytowa jest tylko w części nieważna i nadal może być traktowana jako wiążąca strony [ nota bene Sąd I instancji w zupełności nie dostrzegł ani nie poddał swojej ocenie tego , iż umowa kredytowa została zakończona z dniem 31 grudnia 2019r ] jak i w odniesieniu do tego jaki rozmiar ilościowy roszczenia zwrotnego jest byłym małżonkom M. należny od strony przeciwnej .
Podzielając te zarzuty jako usprawiedliwione, Sąd II instancji ocenia , że :
a/ z powodu niedozwolonego charakteru części postanowień umownych , a w tym w szczególności , te objęte §10 ust.6 oraz §17 mają abuzywny charakter,
b/ z przyczyn które były wskazane w ramach omawiania zarzutów materialnych sformułowanych w apelacji banku , prowadzi to do uznania , iż umowa kredytowa jest ab initio nieważna w całości ,
c/ nieważność umowy powoduje , że wzajemne świadczenia stron, dotąd spełnione w jej wykonaniu , podlegają zwrotowi , uzyskując cechę świadczeń nienależnych.
Takie wnioski i oceny przenoszą dalsze rozważania na grunt weryfikacji tego, w jakim zakresie, zgłoszone przez powodów jako główne, świadczenie zwrotne jest im od drugiej strony sporu należne.
Ponownie przypomnieć należy , iż w ramach roszczenia procesowego poddanego pod osąd w rozstrzyganej sprawie , po jego ostatecznej modyfikacji, M. i A. M. domagali się kwoty 263 975. 91 zł wraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie, identyfikując ją z różnicą pomiędzy sumą uzyskanego kapitału kredytu, a kwota spłaconą rzeczywiście bankowi.
Odwołując się do dokonanych przez Sąd Odwoławczy uzupełniająco ustaleń faktycznych , powołanych wcześniej , wskazać należy , że powodowie otrzymali od banku kwotę 280 948 , 67 zł a spłacili łącznie 549 872, 76 zł / wliczając w nią sumę wyrażoną w pieniądzu szwajcarskim /.
Różnica pomiędzy tymi wielkościami jest nawet kwotą wyższą niż ta której dochodzili od strony pozwanej w ramach roszczenia głównego. [ 268 924, 09 zł. ]
W warunkach , gdy Sąd Odwoławczy był związany żądaniem powodów ; w częściowym uwzględnieniu ich apelacji , na podstawie art.386 §1 kpc , zmienił wyrok Sądu I instancji , w sposób wskazany w punkcie 1 I, II orzeczenia reformatoryjnego, przy czym kwota należnego im świadczenia w warunkach , gdy w chwili orzekania przez Sądy obu instancji nie byli już małżeństwem, została im przyznana w częściach równych.
Środek odwoławczy byłych kredytobiorców jednak w części podlegał oddaleniu jako nieuzasadniony - na podstawie art. 385 kpc , co spowodowało ten skutek , iż w ramach zmiany dokonanej przez Sąd II instancji , część ich roszczenia została oddalona.
Oddalenie obejmuje część świadczenia odsetkowego od wskazanej wyżej kwoty świadczenia głównego.
Powodowie domagali się od niego odsetek ustawowych za opóźnienie począwszy od dnia następnego po doręczeniu odpisu pozwu stronie przeciwnej [ i żądanie w tym kształcie podtrzymywali w ramach wniosku apelacyjnego o zmianę orzeczenia objętego kontrolą instancyjną].
Jednak Sąd Odwoławczy stanął na stanowisku , że o późnieniu po stronie banku w spełnieniu tego świadczenia, można w sposób usprawiedliwiony mówić nie już wówczas ale dopiero w ósmym dniu po doręczeniu odpisu pozwu , stanowiącego wezwanie do wykonania tego obowiązku.
Trzeba bowiem pamiętać , że wcześniej , przed wszczęciem postępowania przez Sądem powodowie nie wzywali strony pozwanej do realizacji tego konkretnego obowiązku świadczenia,. Stąd nawet tak profesjonalny podmiot jak bank , musi mieć , w normalnym biegu spraw, odpowiedni czas aby móc zareagować na takie sformułowane po raz pierwszy wezwanie jednych z wielu swoich wielu klientów.
Zdaniem Sądu . termin siedmiu dni był wystarczający aby profesjonalista mógł to uczynić , w tym dobrowolnie spełnić to świadczenie tym bardziej , iż od końca 2019r wiedział , że umowa została wykonana. Nie czyniąc tego , w tym czasie , może być uznamy za pozostającego w opóźnieniu , uprawniającym do przyznania powodom – wierzycielom świadczenia odsetkowego po upływie tego okresu.
Ponieważ , jak wynika z akt , odpis pozwu w rozpoznanej sprawie, strona pozwana otrzymała w dniu 11 grudnia 2020r/ / por k. 62 akt/ , stan opóźnienia należy potwierdzić począwszy od dnia 19 grudnia 2020r.
Z tych przyczyn i tylko , we wskazanym zakresie, powództwo powodów zostało oddalone.
Zakres porażki procesowej po stronie M. i A. M. jest, zważywszy na rozmiar roszczenia , które sformułowali , bardzo nieznaczny a to , na podstawie art. 100 kpc., dało podstawę Sądowi II instancji aby , w ramach dokonywanej zmiany orzeczenia Sądu Okręgowego, całością kosztów procesu obciążyć byłego kredytodawcę.
Ich suma w wysokości 11 834 zł., na która złożyły się : opłata od pozwu [ 1000zł ] , wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika powodów - adwokata - ustalone na podstawie przepisów Rozporządzenia MS w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 15 października 2015 [ DzU z 2015 poz. 1800], stanowiąc pochodną wartości przedmiotu sporu [ 10 800zl oraz dwie opłaty skarbowe od pełnomocnictwa w łącznej sumie 34 złotych , została zasądzona wraz z odsetkami o których Sąd był obowiązany orzec z urzędu. Należność kosztowa także została przyznana obojgu powodom w częściach równych / pkt II sentencji orzeczenia zmieniającego / .
Orzekając o kosztach postępowania apelacyjnego, Sąd Odwoławczy zastosował art. 100 kpc w zw. z art. 391 §1 kpc i z tych samych przyczyn zdecydowały sposobie rozliczenia kosztów procesu , kwotą należną z tego tytułu M. i A. M. [ po połowie ] , obciążył stronę pozwaną.
Ich suma odpowiada wniesionej przez byłych kredytobiorców opłacie od apelacji [1 000zł ] oraz wynagrodzeniu reprezentującego powodów zawodowego pełnomocnika - adwokata- , [8 100zł ] ustalonemu , jako pochodna wartości przedmiotu zaskarżenia , na podstawie §2 pkt 7 w zw. z §10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia MS w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 [ DzU z 2015 poz. 1800].
Kwota należna powodom z tytułu rozliczeń kosztowych została zasądzona , po myśli art. 98 §1 1kpc w zw. z art. 391 § 1 kpc , wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie , o których Sąd II instancji był obowiązany orzec z urzędu. / pkt 3 sentencji uzasadnianego wyroku/.