sygn. I ACa 861/24 13 listopada 2025 Sąd Apelacyjny w Łodzi

Wyrok z 13 listopada 2025, sygn. I ACa 861/24

Data orzeczenia 13 listopada 2025

Sąd Sąd Apelacyjny w Łodzi

Wydział I Wydział Cywilny

Przewodniczący Sędzia Jacek Świerczyński

Tagi

#Sąd Apelacyjny w Łodzi #I Wydział Cywilny #wyrok

Podstawa prawna

art. 6 kc art. 23 kc art. 24 kc art. 98 kpc art. 102 kpc art. 110 kkw art. 113 koszty sadowe w sprawach cywilnych art. 162 kpc

Pokaż pozostałe podstawy prawne (10)

art. 174 kpc art. 233 kpc art. 235 kpc art. 378 kpc art. 385 kpc art. 386 kpc art. 387 kpc art. 391 kpc art. 417 kc art. 448 kc

Sygn. akt I ACa 861/24
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
 Dnia 13 listopada 2025 roku
Sąd Apelacyjny w Łodzi – I Wydział Cywilny
w następującym składzie:
Przewodniczący: Sędzia Jacek Świerczyński
Sędziowie: Krzysztof Depczyński
Jarosław Pawlak
po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2025 roku w Łodzi
na rozprawie


sprawy z powództwa R. M. 



przeciwko Skarbowi Państwa – Aresztowi Śledczemu w Ł.




o naruszenie dóbr osobistych i zapłatę 



na skutek apelacji powoda R. M. 



od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi 



z dnia 8 grudnia 2023 roku, sygn. akt I C 2274/22 


I.
zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 3. - w zakresie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu powodowi R. M. - w ten sposób, że przyznaje i nakazuje wypłacić z tego tytułu adw. R. T. (1) ze Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Łodzi kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) zł brutto,

II.
oddala apelację w pozostałej części,

III.
zasądza od R. M. na rzecz Skarbu Państwa – Aresztu Śledczego w Ł. kwotę 240,00 (dwieście czterdzieści) zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym,

IV.
przyznaje i nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Łodzi na rzecz adw. R. T. (1) kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) zł brutto tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu powodowi R. M. w postępowaniu apelacyjnym.



Sygn. akt I ACa 861/24

</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>


 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 grudnia 2023 r. Sąd Okręgowy w Łodzi w sprawie, z powództwa R. M. i E. G. przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu w Ł., o ochronę dóbr osobistych - zadośćuczynienie po 5.000,00 zł i przeprosiny:


1.
oddalił powództwo;

2.
tytułem zwrotu kosztów procesu zasądził solidarnie od R. M. i E. G. na rzecz Skarbu Państwa – Aresztu Śledczego w Ł. kwotę 240 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

3.
przyznał i nakazał wypłacić od Skarbu Państwa – Sadu Okręgowego w Łodzi na rzecz adwokata R. T. (1) kwotę 295,20 zł tytułem pomocy prawnej udzielonej z urzędu powodom R. M. i E. G..

Powyższe orzeczenie poprzedziły ustalenia faktyczne Sądu I instancji przedstawione w transkrypcji wygłoszonego ustnego uzasadnienia wyroku, które Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne, bez konieczności ich ponownego przytaczania zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 387;art. 387 § 2(1);art. 387 § 2(1) pkt. 1)">art. 387 § 2
1 pkt 1 k.p.c.</a>

W rozważaniach prawnych Sąd Okręgowy podał, że roszczenie powodów oparte było na przepisach <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 23;art. 24)">art. 23 i 24 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> Sąd a quo wskazał, że nie każda niedogodność w odbywaniu kary pozbawienia wolności stanowi naruszenie dóbr osobistych, które skutkuje obowiązkiem przeprosin, czy zadośćuczynienia. Zebrany materiał dowodowy nie wskazywał na to, aby ulokowanie powodów w celi z niedziałającym ogrzewaniem stanowiło celowe działanie ze strony administracji Aresztu Śledczego podjęte celem szykanowania powodów. Doświadczenie życiowe wskazywało na to, że zapowietrzenie, czy inna awaria kaloryfera zawsze mogła się zdarzyć, a Areszt Śledczy podjął działania w celu usunięcia usterki, a po trzech nieudanych próbach podjął decyzję o przekwaterowaniu powodów do innej celi. Sąd a quo zaznaczył, iż bezspornym w sprawie było to, że obaj powodowie składali wiele skarg na warunki odbywania kary, a jednocześnie przed 7 listopada 2022 roku, żaden z nich ze skargą na zimno w celi nie występował. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynikało jednoznacznie od kiedy był ten problem chłodu w celi. Sąd a quo w oparciu o zeznania samego powoda E. G., jak i dowody z dokumentów złożonych w sprawie Sąd pierwszej instancji uznał, że problem z ogrzewaniem pojawił się dopiero pod koniec października 2022 roku, na przełomie października i listopada. Przy czym pozwany podjął próby naprawcze w dniach 2 i 3 listopada 2022 roku. Kolejna, trzecia próba naprawy miała miejsce 7 listopada 2022 roku i była ponownie nieskuteczna. Tego samego dnia powodowie zostali przekwaterowani do innej celi. W konsekwencji Sąd a quo nie dopatrzył się opieszałości Aresztu Śledczego w podjęciu działań mających na celu usunięcie awarii. Sąd Okręgowy odniósł się do zarzutów powodów dotyczących tego, że powód R. M. zgłaszał problemy z zimnym kaloryferem w okresie przed zakwaterowaniem do celi powoda E. G., wskazując że musiało mieć to miejsce między 12 a 21 października 2022 roku. Sąd pierwszej instancji wskazał, że nie było żadnych dowodów na to, że w tym okresie ten problem był na tyle poważny, że wymagał jakiejś znaczącej interwencji. Sąd Okręgowy podkreślił, że gdyby faktycznie w celi było bardzo zimno, to pewnie osadzeni nie zdecydowaliby się na wietrzenie sali, do czego dochodziło. Jednocześnie Sąd a quo uznał za nieprzekonywujące twierdzenia powodów, że nie występowali o dodatkową odzież, gdyż zabraniał tego regulamin. Dalej Sąd pierwszej instancji wskazał, że z całą pewnością regulamin nie zabraniał wystąpienia ze stosownym pismem. Nadto, powodowie nie wykazali, że w związku z tymi problemami z ogrzewaniem, które zdaniem Sądu Okręgowego trwały maksymalnie przez tydzień, ucierpieli zdrowotnie. W związku z powyższym, roszczenie zarówno w zakresie przeprosin jak i zadośćuczynienia, podlegało oddaleniu jako niezasadne.
O kosztach procesu orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> Zaś o kosztach pełnomocnika powodów z urzędu orzeczono na postawie art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, orzekając o ich wypłaceniu ze Skarbu Państwa, w stawce 240 zł plus VAT.
Apelację od powyższego wyroku wywiedli powodowie, zaskarżając go w całości, zarzucając:

I.
naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na jego treść, a mianowicie:

1.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów, polegające na dowolnej a nie swobodnej ocenie zeznań powodów R. M. i E. G. w zakresie problemów z ogrzewaniem celi mieszkalnej nr (...), pawilon C Aresztu Śledczego w Ł., dokonywania zgłoszeń problemu przez powodów, podejmowania nieskutecznych napraw przez pracowników jednostki penitencjarnej, przebywania powodów w zimniej celi, wpływu na zdrowie powodów przebywania w nieogrzewanej celi oraz odpowiedzialności pozwanego za ten stan;

2.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów, polegające na dowolnej a nie swobodnej ocenie zeznań świadków A. N. i E. P. w problemów z ogrzewaniem celi mieszkalnej nr (...), pawilon C Aresztu Śledczego w Ł., dokonywania zgłoszeń problemu przez powodów, podejmowania nieskutecznych napraw przez pracowników jednostki penitencjarnej, przebywania powodów w zimniej celi, wpływu na zdrowie powodów przebywania w nieogrzewanej celi oraz odpowiedzialności pozwanego za ten stan;

3.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów, polegające na dowolnej a nie swobodnej ocenie materiału dowodowego i zaniechane ustalenia poziomu temperatury w celi nr 77 zajmowanej przez powodów;

4.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 5)">art. 235
2 § 1 pkt 5 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 162;art. 162 § 1)">art. 162 § 1 k.p.c.</a> poprzez pominięcie dowodu z zeznań świadków D. D. i Ł. M.;

II.
naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 23)">art. 23 k.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24)">art. 24 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> poprzez błędną jego wykładnię i w konsekwencji oddalenie powództwa w całości;

2.
art. § 14 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu poprzez jego błędne zastosowanie.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o uwzględnienie powództwa w całości oraz rozstrzygnięcie o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu każdemu z powodów w obu instancjach z jednoczesnym uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r. (SK 66/19, Dz.U. z 2020 r., poz. 769) oraz uchwały Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt III CZP 68/15, a więc przy zastosowaniu § 8 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie w stosunku do każdego z powodów wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.
Powód E. G. zmarł w dniu 17 czerwca 2024 roku.
Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 24 lipca 2024 roku, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 174;art. 174 § 1)">art. 174 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 § 1 k.p.c.</a> zawiesił postępowanie apelacyjne w stosunku do powoda E. G. z dniem 17 czerwca 2024 roku.
Pełnomocnik pozwanego na rozprawie w dniu 13 listopada 2025 roku wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.


Sąd Apelacyjny dodatkowo ustalił, co następuje:

Powód E. G. zmarł w dniu 17 czerwca 2024 roku (bezsporne, informacja o zwolnieniu - k. 132, oświadczenie pełnomocnika pozwanego - k. 131, zaświadczenie z systemu PESEL-SAD - k. 133-136, oświadczenie pełnomocnika powoda - k. 138).
Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 24 lipca 2024 roku, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 174;art. 174 § 1)">art. 174 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 § 1 k.p.c.</a>, zawiesił postępowanie apelacyjne w stosunku do powoda E. G. z dniem 17 czerwca 2024 roku (postanowienie - k. 140).


Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja powoda R. M. nie zasługiwała na uwzględnienie.
Tytułem wyjaśnienia Sąd Apelacyjny wskazuje, że mimo śmierci jednego z powodów, tj. E. G., wydając przedmiotowy wyrok Sąd nie oznaczył go jako wyrok częściowy, albowiem powodów łączyło jedynie współuczestnictwo formalne. Sąd Odwoławczy rozpoznał jedynie apelację R. M., a wydany wyrok w stosunku do tego powoda jest wyrokiem końcowym.
Mając na uwadze treść przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 387;art. 387 § 2(1))">art. 387 § 2
1 k.p.c.</a> Sąd Apelacyjny wskazuje, że podziela w całości poczynione przez Sąd Okręgowy ustalenia faktyczne i przyjmuje je za własne, czyniąc je integralną częścią swojego uzasadnienia.
Jednocześnie w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 387;art. 387 § 2(1);art. 387 § 2(1) pkt. 2)">art. 387 § 2
1 pkt 2 k.p.c.</a> Sąd Apelacyjny zaznacza, że podziela co do zasady także wywody prawne poczynione przez Sąd Okręgowy i również przyjmuje je za własne, czyniąc je integralną częścią swojego uzasadnienia.
Zgodnie z przywołanym przepisem Sąd II instancji powinien się natomiast odnieść do poszczególnych zarzutów apelacyjnych, co niniejszym czyni.
Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem – w tym Sądu Najwyższego – „Uzasadnienia sądów odwoławczych nie muszą, a zwykle wręcz nie powinny zawierać wszystkich elementów typowych dla uzasadnienia judykatu pierwszoinstancyjnego, lecz jedynie te z elementów, które ze względu na treść apelacji i zakres rozpoznania sprawy są niezbędne do przedstawienia motywów wydanego przez ten sąd rozstrzygnięcia…” (patrz: przykładowo postanowienie SN z dnia 24 maja 2022 r., I CSK 1434/22, LEX nr 3390416). Natomiast, zgodnie z innymi orzeczeniami, wynikający z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 378;art. 378 § 1)">art. 378 § 1 k.p.c.</a> nakaz odniesienia się do zarzutów apelacji nie oznacza konieczności bezpośredniego odniesienia się do każdego argumentu apelanta. Za wystarczające należy uznać odniesienie się do sformułowanych zarzutów i wniosków w sposób wskazujący na to, że zostały rozważone przed wydaniem orzeczenia (patrz: przykładowo postanowienie SN z dnia 16 października 2020 r., I CSK 120/20, LEX nr 3077155; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 września 2014 r., II CSK 478/13, LEX nr 1545029).
Przechodząc zatem do poszczególnych zarzutów apelacyjnych w pierwszej kolejności należy rozpocząć od zarzutów naruszenia prawa procesowego, albowiem jedynie prawidłowe ustalenia faktyczne mogą stanowić podstawę subsumpcji tegoż stanu faktycznego do norm prawa materialnego.
W ocenie Sądu Odwoławczego nie mogły się ostać zarzuty naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a>, gdzie skarżący zarzucał, że Sąd a quo przekroczył granicę swobodnej oceny dowodów z zeznań powodów, zeznań świadków A. N. i E. P., a także zarzucił zaniechanie ustalenia poziomu temperatury w celi nr 77 zajmowanej przez apelującego R. M., przy czym skarżący nie wskazał jakich to dokładnie naruszeń miałby dopuścić się Sąd Okręgowy.
Na wstępie należy podkreślić – jak wielokrotnie wyjaśniano w orzecznictwie Sądu Najwyższego – że zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> może być uznany za zasadny jedynie w wypadku wykazania, iż ocena materiału dowodowego jest rażąco wadliwa, czy w sposób oczywisty błędna, dokonana z przekroczeniem granic swobodnego przekonania sędziowskiego, wyznaczonych w tym przepisie. Sąd drugiej instancji ocenia bowiem legalność oceny dokonanej przez sąd I instancji, czyli bada czy zostały zachowane kryteria określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> Należy zatem mieć na uwadze, że - co do zasady - sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, dokonując wyboru określonych środków dowodowych. Jeżeli z danego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona tylko wtedy, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub, gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo - skutkowych (por. przykładowo postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2001 r., I CKN 1072/99, Prok. i Pr. 2001 r., Nr 5, poz. 33, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2000 r., I CKN 1114/99, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2000r., I CKN 1169/99, OSNC 2000 r., nr 7-8, poz. 139).
Jak wskazał Sąd Najwyższy w licznych orzeczeniach (np. wyrok z dnia 16 grudnia 2005 r., sygn. akt III CK 314/05, wyrok z dnia 21 października 2005r., sygn. akt III CK 73/05, wyrok z dnia 13 października 2004 r. sygn. akt III CK 245/04, LEX nr 174185), skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem może być jedynie przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej, niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie, niż ocena sądu. Dla skuteczności zarzutu naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> nie wystarcza stwierdzenie o wadliwości dokonanych ustaleń faktycznych, odwołujące się, do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego odpowiada rzeczywistości. Konieczne jest tu wskazanie przyczyn dyskwalifikujących postępowanie sądu w tym zakresie. W szczególności skarżący powinien wskazać, jakie kryteria oceny naruszył sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im je przyznając (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 19 czerwca 2008r., I ACa 180/08, LEX nr 468598).
Przedmiotowe zarzuty są o tyle bezzasadne, że ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego co do nieodpowietrzonego kaloryfera i zimna w celi, w której przebywali R. M. i E. G., w istocie odpowiadały twierdzeniom powodów. Bowiem Sąd pierwszej instancji ustalił, że w celi nr 77 w Areszcie Śledczym w Ł., tj. celi zajmowanej przez powodów popsuty był grzejnik, a w okresie około tygodnia czasu, tj. od końca października 2022 roku, przełomu października i listopada 2022 roku do 7 listopada 2022 roku w celi panował chłód (Sąd przyjął, że okres kiedy w celi panowała zbyt niska temperatura wynosił maksymalnie tydzień). Powyższa okoliczność wynikała zarówno z zeznań samych powodów, jak i zeznań świadków A. N. i E. P.. Nawet przesłuchiwani świadkowie - pracownicy pozwanego przyznawali, że osadzeni zgłaszali problemy z zimnym kaloryferem, który nie dostarczał ciepła, a w trakcie przeprowadzonych kontroli potwierdzały się te zarzuty. Pozwany za pośrednictwem ekip naprawczych podjął trzykrotnie próby wyeliminowania usterki, lecz były one nieskuteczne. Po niedanej trzeciej próbie odpowietrzenia grzejnika, zdecydowano o jego wymianie i konieczności przekwaterowania osadzonych do innej celi, w której ogrzewanie było sprawne.
W ocenie Sądu Odwoławczego, ustalenia faktyczne poczynione poczynione przez Sąd a quo są prawidłowe, znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodowym przedstawionym przez strony, który został oceniony bez przekroczenia granic wyznaczonych treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> Ocena dowodów dokonana przez Sąd Okręgowy nie narusza ani zasad doświadczenia życiowego, ani reguł logicznego myślenia. Wymaga ponownie podkreślenia, że w istocie ustalony przez Sąd pierwszej instancji stan faktyczny był zbieżny z twierdzeniami powodów, jednakże subsumpcja tak określonego stanu faktycznego do przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 23)">art. 23 k.c.</a> w zw. z z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24)">art. 24 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> doprowadziła Sąd do wniosku, że brak jest podstaw do zasądzenia na rzecz powodów R. M. i E. G. zadośćuczynienia, czy też nałożenia na pozwanego obowiązku przeproszenia, którą to ocenę Sąd drugiej instancji podziela.
Przy czym, co istotne powód R. M. przebywał u pozwanego dopiero od dnia 12 października 2022 roku, zaś E. G. od dnia 21 października 2022 roku, a w celi nr 77 byli zakwaterowani do dnia 7 listopada 2022 roku. Sąd Odwoławczy podziela ocenę Sądu a quo co do tego, że sama okoliczność, iż w październiku 2022 roku w celi nr 77 nie działało ogrzewanie, nie jest równoznaczna z tym, że w celi było zimno. Z zeznań powoda E. G. wynikało, że gdy trafił do tej celi, to na zewnątrz było na tyle ciepło, że problem z ogrzewaniem nie był odczuwalny (k. 94). Nie można również zapominać o tym, że sam powód E. G. wskazywał, że otwierali w celi okna, by nie dopuścić do zagrzybienia. Doświadczenie życiowe wskazuje, że gdyby wewnątrz pomieszczenia było zimno, to powodowie nie otwieraliby okien, by wpuścić chłodne powietrze i jeszcze bardziej wychłodzić celę. Nadto, z załączonej przez pozwanego notatki (k. 103), którą sporządził psycholog z rozmowy z R. M., która miała miejsce 25 października 2022 roku, nie wynika, by powód zgłaszał skargi na zimno w celi, co przynajmniej pośrednio potwierdza, że do tego czasu temperatura w celi, mimo braku sprawnego ogrzewania, była odpowiednia. Również z książki zdrowia osadzonego R. M. (k. 102) nie wynika by wymagał konsultacji lekarskiej w związku z dolegliwościami, które mogłoby być skutkiem długotrwałego przebywania w zimnym pomieszczeniu, czy też by zgłaszał jakieś skargi co do warunków panujących w celi, jak również z tego dokumentu nie wynika by w okresie do połowy listopada 2022 roku powód otrzymywał leki przeciwgorączkowe, czy też inne w związku z przeziębieniem. Jednocześnie wypada zauważyć, że sami powodowie przyznawali, że składali wiele różnych skarg, jak i pozwów dotyczących warunków osadzenia. Zaś jak podał powód R. M., złożył on skargę (wniosek) do Dyrektora Aresztu dotyczący zimna w celi dopiero w dniu 12 grudnia 2022 roku, czyli długo po przeniesieniu do innej celi, gdzie ogrzewanie działało (k. 70 odw.). Zaś powód E. G. wskazywał, że złożył skargę w tym temacie w dniu 7 listopada 2022 roku i tego samego dnia powodowie zostali przeniesieni do innej celi (k. 94). W aktach sprawy brak skargi E. G. z dnia 7 listopada 2022 roku, niemniej jednak z twierdzeń samego powoda wynikało, że nie składał wcześniej skarg w tym przedmiocie. Powyższe okoliczności także przynajmniej pośrednio potwierdzają to, że w październiku 2022 roku temperatura w celi, w której przebywali powodowie była odpowiednia.
W ocenie Sądu Odwoławczego prawidłowe było ustalenie, że na przełomie października/listopada 2022 roku do 7 listopada 2022 roku, temperatura w celi nr 77 znajdowała się na nieodpowiednim poziomie, było w niej za zimno w związku z nieodpowietrzonym kaloryferem. E. G. zeznał, że po jego zgłoszeniu problemu z ogrzewaniem, ekipa remontowa przyszła w ciągu dwóch dni (k. 94). Z kart zlecenia wykonania konserwacji, naprawy lub remontu prowadzonego przez warsztat naprawczy (k. 52-53), jak i notatki służbowej z k. 50, wynika że pozwany zlecił po raz pierwszy usunięcie usterki w dniu 2 listopada 2022 roku. Świadek A. N. wskazywał, że usterki tego typu usuwane są bezzwłocznie. Przy czym uwzględniając godziny pracy warsztatu naprawczego, najpóźniej kolejnego dnia roboczego problem powinien być rozwiązany (k. 90). W oparciu o wskazany materiał dowodowy trafne było ustalenie dokonane przez Sąd a quo o tym, że problem z zimnem w celi występował najwcześniej od 31 października 2022 roku lub od 1 listopada 2022 roku i trwał do 7 listopada 2022 roku, kiedy osadzeni zostali przeniesieni do innej celi. Pracownicy pozwanego podjęli próbę odpowietrzenia zapowietrzonego grzejnika odpowiednio w dniach 2, 3 i 7 listopada 2022 roku. Po trzeciej nieudanej próbie, w dniu 7 listopada 2022 roku, zdecydowano o konieczności wymiany grzejnika, co wiązało się z koniecznością przeniesienia osadzonych do innej celi, co nastąpiło jeszcze tego samego dnia.
Sąd a quo faktycznie nie ustalił jaka temperatura panowała w celi nr 77, niemniej jednak przyjął, że przez problemy z ogrzewaniem, w celi przez okres maksymalnie tygodnia, było zimno. Przy czym podkreślenia wymaga to, że w istocie niemożliwe było określenia jaka dokładnie panowała w celi temperatura wobec braku zainstalowania tam termometru, który dawałby obiektywne odczyty. Świadek A. N. nie był w stanie podać jak ciepło, czy też zimno było w celi powoda, gdyż w tym czasie osobiście w niej nie przebywał (k. 90). Powód R. M. wskazał, że w jego ocenie w tym czasie było w celi 15-17 °C, zaś E. G. ocenił temperaturę na około 12 °C, przy czym zaznaczył, że było to jego subiektywne odczucie, bowiem ze względu na swoje schorzenia, inaczej odczuwał temperaturę. Powodowie zatem, podawali jedynie swoje przypuszczenia co do wysokości temperatury w celi, przy czym powód E. G. dodatkowo miał zaburzenia w odczuwaniu ciepła, co rzutowało na jego subiektywny odbiór. Nawet zakładając, że w celi zajmowanej przez powoda R. M. temperatura oscylowała wokół 15-17 °C, to przyjąć należy, że taka temperatura pomieszczenia faktycznie była nieodpowiednia, nie odpowiadała regulacji z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 (art. 110)">art. 110 k.k.w.</a>

Nie mógł się ostać zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 5)">art. 235
2 § 1 pkt 5 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 162)">art. 162 k.p.c.</a> poprzez pominięcie dowodu z zeznań świadków D. D. i Ł. M.. Strona powodowa za pomocą dowodu z zeznań świadków zamierzała wykazać fakt podejmowanych czynności w związku ze zgłoszeniami zapowietrzenia kaloryferów w celi 77, dokonywanych przez powodów zgłoszeń, interwencji podejmowanych przez świadków, skarg zgłaszanych przez powodów. W ocenie Sądu drugiej instancji, pominięcie dowodu z przesłuchania świadków, jako zmierzającego do przedłużenia postępowania, było zasadne. Trzeba bowiem unaocznić, że przeprowadzenie wskazanego dowodu nie miałoby wpływu na treść faktów ustalonych przez Sąd a quo. Sąd Odwoławczy ponownie wskazuje, że Sąd pierwszej instancji ustalił, że powodowie dokonywali zgłoszeń co do zapowietrzonego kaloryfera w celi i skarżyli się na chłód w niej panujący. Jak również ustalono, że warsztat naprawczy wysłał swoich pracowników celem usunięcia usterki w dniach 2, 3 i 7 listopada 2022 roku, a podjęte próby naprawy były nieskuteczne, co wynikało z zeznań świadków A. N., E. P., powodów, a także notatek służbowych z k. 50-51, karty zlecenia naprawy k. 52-53. Zatem, przedmiotowe ustalenia odpowiadały twierdzeniom skarżącego. Wobec czego nie było konieczności przeprowadzania kolejnych dowodów, zmierzających do wykazania tych faktów, w szczególności, że wiązałoby się to z przedłużeniem trwania postępowania przed Sądem Okręgowym, bowiem wymagałoby to wyznaczenia kolejnej rozprawy. Pełnomocnik powodów dopiero na rozprawie w dniu 20 listopada 2023 roku zawnioskował o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, przy czym reprezentował stronę powodową już od 22 grudnia 2022 roku.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 23)">art. 23 k.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24)">art. 24 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji oddalenie powództwa, to nie mógł on się ostać.
Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 417)">art. 417 k.c.</a> za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa. Przepis powyższy przyjmuje, że jedynymi przesłankami odpowiedzialności Skarbu Państwa są: wykonywanie władzy publicznej niezgodnie z prawem oraz powstała z tego powodu szkoda. Przesłanką odpowiedzialności z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 417)">art. 417 k.c.</a> nie jest natomiast wina żadnego podmiotu.
Na gruncie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 417)">art. 417 k.c.</a> odpowiedzialność Skarbu Państwa ma miejsce wówczas, gdy wykonującemu władzę publiczną – bez względu na sposób i formę działania – można postawić zarzut działania z naruszeniem prawa. Niezgodność z prawem oznacza zaś niezgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa w rozumieniu przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 91)">art. 91 Konstytucji</a>. Aby więc można było przypisać odpowiedzialność Skarbowi Państwa należy dojść do przekonania, iż działanie lub zaniechanie, z którego wynikła szkoda winno pozostawać w sprzeczności z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucją</a>, ustawą, ratyfikowaną umową międzynarodową lub rozporządzeniami. Drugą przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej na gruncie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 417)">art. 417 k.c.</a> jest szeroko rozumiana szkoda, to jest każdy uszczerbek w prawnie chronionych dobrach danego podmiotu, zarówno o charakterze majątkowym, jak i niemajątkowym.
W <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 30)">art. 30 Konstytucji</a>, usytuowanym wśród przepisów o wolnościach, prawach i obowiązkach obywatela, ustawodawca stanowi, że przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Bezspornym jest to, że ochrona dóbr osobistych przysługuje także osobom pozbawionym wolności. Podstawowym aktem prawnym określającym prawa i obowiązki skazanego oraz obowiązki Państwa dotyczące sposobu wykonywania kar izolacyjnych jest <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 ()">ustawa z dnia 6 czerwca 1997 roku – Kodeks karny wykonawczy</a> (tj. - Dz.U. z 2021 r., poz. 53).
Rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne.
Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 23)">art. 23 k.c.</a> wskazuje katalog dóbr osobistych. Powyższy artykuł nie stanowi zamkniętego katalogu dóbr osobistych, ale wymienia w szczególności: zdrowie, wolność, cześć, swobodę sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnice korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukową, artystyczną, wynalazczą i racjonalizatorską. Zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24;art. 24 § 1;art. 24 § 1 zd. 1)">art. 24 § 1 zd. 1 k.c.</a> ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechana tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24)">art. 24 k.c.</a> ustanowione zostało domniemanie bezprawności naruszenia dobra osobistego. Domniemanie to podlega obaleniu przez wykazanie uprawnienia do określonego działania. Powyższe nie zwalnia jednak powoda z ciężaru udowodnienia, że do naruszenia jego dobra osobistego faktycznie doszło, skoro z okoliczności tej wywodzi dla siebie skutki prawne (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a>).
Zatem naruszenia dobra osobistego rozumianego jako prawa podmiotowego osoby fizycznej i prawnej dopuszcza się każdy, kto w takie dobro chronione konkretną normą prawną lub zasadami współżycia społecznego, godzi w sposób bezprawny. Podstawową przesłanką cywilnoprawnej ochrony dóbr osobistych jest ustalenie, że dobro osobiste konkretnej osoby zostało naruszone oraz, że to naruszenie spowodowane zostało działaniem bezprawnym i jedynie powyższe ustalenie warunkuje zarówno roszczenie zmierzające do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych, np. przeproszenie, jak i roszczenie o zasądzenie zadośćuczynienia.
Zgodnie z rozkładem ciężaru dowodu, na poszukującym ochrony z tytułu naruszenia dobra osobistego spoczywa ciężar wykazania jedynie dwóch pierwszych przesłanek roszczenia, zaś samo dowiedzenie, iż do naruszenia dobra osobistego doszło rodzi domniemanie jego bezprawności. Zatem to na pozwanym spoczywa ciężar obalenia domniemania istnienia bezprawności jego działania.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym ocena, czy w konkretnej sytuacji nastąpiło naruszenie dobra osobistego, nie może być dokonywana według miary indywidualnej wrażliwości pokrzywdzonego, a więc według oceny subiektywnej zainteresowanego. Kryteria oceny naruszenia dóbr osobistych muszą być poddane obiektywizacji, trzeba w tym zakresie uwzględnić odczucia szerszego grona uczestników i powszechnie przyjmowane, a zasługujące na akceptację normy postępowania, w tym normy obyczajowe i wynikające z tradycji (tak m.in. wyrok SN z 11 marca 1997 r., III CKN 33/97, OSNC 1997, z. 6-7., poz. 93; wyrok SN z 16 stycznia 1976 r., II CR 692/75, OSNC 1976, z. 11. poz. 251).
O dokonaniu naruszenia dobra osobistego decyduje obiektywna ocena konkretnych okoliczności, tj. jaką reakcję wywołuje naruszenie w społeczeństwie, a nie subiektywne odczucie osoby zainteresowanej, jej indywidualne wartości, uczuć i stanu psychicznego. (wyrok SN z 17.09.2004 r., V CK 69/04, i wyrok SN z 17.09.2004 r., V CK 69/04, oraz wyrok SA w Poznaniu z 19.10.2005 r., I ACa 353/05, wyrok SA w Warszawie z 13.05.2010 r., I ACa 20/10).
Przenosząc powyższe rozważania na kanwę przedmiotowej sprawy wpierw wskazać wypada, że prawo do godnego odbywania kary pozbawienia wolności i humanitarnego traktowania, stanowi dobro osobiste, podlegające ochronie prawnej. Powód R. M. wykazał, że temperatura panująca wewnątrz celi przez okres maksymalnie tygodnia (od przełomu października/listopada 2022 roku do 7 listopada 2020 roku), nie odpowiadała regulacji z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 (art. 110)">art. 110 k.k.w.</a>, nie była odpowiednia do pory roku, była zbyt niska.
Przy czym wymaga podkreślenia, że nie każde naruszenie dóbr osobistych skutkuje przyznaniem zadośćuczynienia, czy też obowiązku przeproszenia. Jedynie bezprawne naruszenie dóbr osobistych, rodziłoby takie konsekwencje.
W tym miejscu należy wskazać, że za bezprawne uważa się każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności, usprawiedliwiających takie działanie. Do okoliczności, wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych na ogół zalicza się: działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, wykonywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego oraz działanie w ochronie uzasadnionego interesu społecznego lub prywatnego. A zatem działanie nie jest bezprawne, chociażby zagrażało dobru osobistemu lub nawet je naruszało, przede wszystkim wówczas, gdy jest oparte na obowiązującym przepisie prawa albo stanowi wykonywanie prawa podmiotowego.
Zagrożenie naruszenia lub naruszenie dobra osobistego zostanie uznane za bezprawne, jeżeli jest ono sprzeczne z szeroko rozumianym porządkiem prawnym, a więc z normami prawnymi lub regułami postępowania wynikającymi z zasad współżycia społecznego (por. A. Szpunar, Nadużycie prawa podmiotowego, Kraków 1948, s. 125; M. Sośniak, Bezprawność zachowania jako przesłanka odpowiedzialności cywilnej za czyny niedozwolone, Kraków 1959, s. 103, 118 i nast; A. Kędzierska-Cieślak, Glosa do wyr. SN z 19 września 1968 r., II CR 291/68, PiP 1970, Nr 5, s. 822; K. Piasecki, Kodeks cywilny. Komentarz, s. 191 (pkt 6); J. Sadomski, Naruszenie, s. 42; S. Dmowski, w: Dmowski, Rudnicki, Komentarz k.c. 2009, s. 113 i nast.; A. Kubiak-Cyrul, Dobra osobiste, s. 215; A. Cisek, P. Machnikowski, w: Gniewek, Machnikowski, Komentarz k.c. 2013, s. 63, Nb 12. - red. prof. dr hab. Krzysztof Pietrzykowski, Kodeks cywilny. Komentarz do art. 1-44910. Tom I, C.H.Beck 2013)
W świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24;art. 24 § 1)">art. 24 § 1 KC</a> nie każde naruszenie dóbr osobistych stanowi podstawę udzielenia ochrony prawnej podmiotowi dotkniętemu naruszeniem. Warunkiem udzielenia ochrony jest uznanie danego naruszenia za bezprawne, tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 15 czerwca 2022 r., w sprawie I CSK 2330/22, Legalis nr 2851650. Za bezprawne należy uznać każde działanie, które jest sprzeczne z normą prawną, porządkiem prawnym, a także z zasadami współżycia społecznego.
W przekonaniu Sądu Apelacyjnego, w realiach przedmiotowej sprawy brak podstaw do tego, by działaniom pozwanego Aresztu Śledczego przypisać cechy działania bezprawnego. Faktycznie, w celi zajmowanej przez R. M. był zapowietrzony kaloryfer, co wiązało się z chłodem. Przy czym wymaga podkreślenia, że pracownicy pozwanego po zgłoszeniu problemu przez E. G. (drugiego powoda) w krótkim terminie, maksymalnie w ciągu dwóch dni stawili się, aby naprawić awarię (sam E. G. twierdził, że to były dwa dni). Przy czym świadek A. N. podawał, że taka usterka była kwalifikowana jako pilna i najpóźniej w kolejnym dniu po jej zgłoszeniu, była wysyłana ekipa naprawcza. Nawet zakładając, że pracownicy pozwanego pojawili się w celi powoda po dwóch dniach od zgłoszenia problemu, to i tak, trzeba przyjąć, że pozwany podjął działania w celu eliminacji awarii w rozsądnym terminie, szczególnie biorąc pod uwagę, że podobnych usterek mogło być więcej, uwzględniając początek okresu grzewczego w całym Areszcie Śledczym. Pracownicy z warsztatu naprawczego po raz pierwszy pojawili się, by dokonać naprawy w dniu 2 listopada 2022 roku. Przy czym pierwsza próba, była nieudana. Co istotne, kolejny raz pracownicy pozwanego stawili się w dniu 3 listopada 2022 roku, lecz podjęte przez nich działania także były nieskuteczne. W dniu 7 listopada 2022 roku ponowiono próbę naprawy, która także okazała się nieowocna, w wyniku czego zdecydowano o konieczności wymiany grzejnika, a także przeniesienia osadzonych do innej celi. Wymaga zaznaczenia, że pracownicy pozwanego nie zbagatelizowali problemów zgłaszanych przez osadzonych w celi nr 77, tylko sprawdzili czy grzejnik faktycznie nie działa, a następnie wobec potwierdzenia awarii, dokonali jej zgłoszenia do odpowiedniego organu – kwatermistrza. Kwatermistrz wysłał kilkukrotnie ekipę naprawczą, która podejmowała próby naprawy. Działania pozwanego choć nieskuteczne, były realnie podejmowane, w rozsądnym terminie. Pozwany nie był bezczynny, tylko próbował usunąć usterkę, a gdy się to nie udało to nakazał przenieść osadzonych do innej celi, w której działało ogrzewanie. Doświadczenie życiowe wskazuje na to, że w warunkach wolnościowych także mogłoby dojść do podobnej awarii, jak również wielce prawdopodobnym jest to, że pracownik spółdzielni, czy też wspólnoty mieszkaniowej, nie przyszedłby od razu w dniu zgłoszenia, czy też przy pierwszej próbie nie dokonałby skutecznej naprawy. Dodatkowo zaznaczenia wymaga, że R. M. nie wykazał by w wyniku panującego w celi zimna ucierpiał zdrowotnie.
Reasumując, w ocenie Sądu Odwoławczego pozwany wykazał, że jego działanie nie nosiło znamion bezprawności, a zatem brak było podstaw do zasądzenia na rzecz powoda zadośćuczynienia, czy też przeproszenia.
Chybiony był też zarzut naruszenia art. § 14 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu poprzez jego błędne zastosowanie. Skarżący wskazywał, że rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji o kosztach pomocy z tytułu udzielonej pomocy prawnej z urzędu każdemu z powodów winno uwzględniać wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 roku w sprawie SK 66/19, innymi słowy winno wynosić po 240 zł plus VAT za pomoc prawną udzieloną każdemu z powodów, czyli 480 zł plus VAT.
Powyższe stanowisko jest chybione. Sąd Okręgowy tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika z urzędu adwokata R. T. (2) powodom R. M. i E. Gmerkowi przyznał kwotę 240 zł plus VAT, czyli łącznie 295,20 zł, które to rozstrzygnięcie zdaniem Sądu Odwoławczego, było prawidłowe. Przy czym Sąd Okręgowy nie wskazał szerzej podstawy prawnej, w oparciu o którą przyznał wskazaną kwotę. Z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu z dnia 3 października 2016 (Dz. U z 2023 r. poz. 2631), w wersji obowiązującej w dacie wydania orzeczenia przez Sąd Okręgowy, wynikało że opłata z tytułu udzielenia takiej pomocy prawnej wynosi 120 zł (§14 ust. 1 pkt 26). Zaś w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964) stawka minimalna w sprawie o odszkodowanie lub o zadośćuczynienie związane z warunkami wykonywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania wynosiła 240 zł (§ 8 ust. 1 pkt 26). Zatem zasądzona przez Sąd Okręgowy kwota wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu, odpowiadała stawce wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru dla tego rodzaju sprawy, powiększonej o należny podatek VAT, czyli uwzględniała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 roku w sprawie SK 66/19. Sąd ad quem wskazuje, że w jego przekonaniu brak było podstaw do zasądzenia oddzielnego wynagrodzenia za reprezentację każdego z powodów. Z § 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu z dnia 3 października 2016 (Dz. U z 2023 r. poz. 2631) wynika, że za obronę kilku osób lub reprezentowanie kilku osób w postępowaniu karnym lub w postępowaniu o wykroczenia ustala się opłatę od każdej z tych osób. Przepis wskazuje przypadek szczególny, gdy należy ustalić opłatę oddzielnie dla każdej z reprezentowanych osób i dotyczy wyłącznie postępowania karnego lub postępowania o wykroczenia, a contrario nie dotyczy to postępowań cywilnych. Z zacytowanego przepisu nie wynika, by w sytuacji reprezentacji kilku podmiotów, czy to po stronie powodowej, czy też pozwanej w postępowaniu cywilnym należało przyznać oddzielne koszty pomocy prawnej od każdej z reprezentowanych osób. W sprawach cywilnych opłata ustalana jest za jedną sprawę, niezależnie od ilości osób reprezentowanych. Z tej też przyczyny rozstrzygnięcie wydane przez Sąd Okręgowy było prawidłowe.
Sąd Odwoławczy dokonał jednak korekty na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> rozstrzygnięcia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, jedynie ze względu na okoliczności faktyczne zaistniałe po wydaniu orzeczenia przez Sąd pierwszej instancji, a mianowicie śmierć powoda E. G.. W takiej sytuacji wskazane rozstrzygnięcie w zakresie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu mogłoby zostać wykonane dopiero po jego uprawomocnieniu się względem obu powodów, co w przypadku E. G., w sytuacji braku wstąpienia (hipotetycznie) jego następców prawnych do postępowania, nastąpiłoby dopiero za 5 lat. Wobec czego, Sąd Apelacyjny mając na uwadze, że po stronie powodowej występowało współuczestnictwo formalne, jak i zaistniałe okoliczności faktyczne (śmierć jednego z powodów) dokonał korekty zaskarżonego orzeczenia w punkcie 3 w ten sposób, że przyznał i nakazał wypłacić z tego tytułu adw. R. T. (1) ze Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Łodzi kwotę 295,20 zł brutto. Powyższa zmiana ma na celu umożliwienie wypłaty wynagrodzenia dla pełnomocnika z urzędu za świadczoną pomoc prawną w rozsądnym terminie i dotyczy pomocy udzielonej powodowi R. M..
Apelacja powoda w pozostałym zakresie podlegała oddaleniu w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a>

O kosztach postępowania apelacyjnego - z apelacji powoda R. M. - Sąd drugiej instancji rozstrzygnął w oparciu o treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 1(1);art. 98 § 3)">art. 98 § 1, 1
1 i 3 k.p.c.</a> w zw. w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1;art. 391 § 1 zd. 1)">art. 391 § 1 zd. 1 k.p.c.</a>, których wysokość (240 zł) ustalił na podstawie § 8 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964).
Sąd Odwoławczy nie zdecydował się zastosować wobec powoda R. M. dobrodziejstwa płynącego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> i nie odstąpił od obciążenia powoda kosztami procesu na rzecz strony pozwanej.
Ustawodawca nie konkretyzuje pojęcia wypadków szczególnie uzasadnionych, pozostawiając ich kwalifikację sądowi, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danej sprawy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2013 r., III CZ 75/12, LEX nr 1353220). Zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 KPC</a> powinno być oceniane w całokształcie okoliczności, które by uzasadniały odstępstwo od podstawowych zasad decydujących o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów procesu. Do kręgu tych okoliczności należy zaliczyć zarówno fakty związane z samym przebiegiem procesu, jak i fakty leżące na zewnątrz procesu, zwłaszcza dotyczące stanu majątkowego (sytuacji życiowej). Okoliczności te powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego (zob. post. SN z 14.1.1974 r., II CZ 223/73, L.).
W ocenie Sądu Apelacyjnego przedmiotowa sprawa nie kwalifikowała się do zastosowania wobec powoda przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> Wpierw trzeba wskazać, że zwolnienie powoda od kosztów sądowych nie przesądza o konieczności zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> Subiektywne poczucie krzywdy strony nie stanowi szczególnej okoliczności w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 KPC</a>, tak SN w postanowieniu z dnia 12 października 2011 roku, II CZ 78/11, Legalis nr 465597.
Powód po zapoznaniu z uzasadnieniem Sądu Okręgowego, dokonaną oceną o braku bezprawności po stronie pozwanego, powinien ponownie dokonać oceny dochodzonych roszczeń i rozważyć zasadność składania apelacji. Sąd Apelacyjny stoi na stanowisku, że powód wywodząc apelację musiał się liczyć z koniecznością zwrotu przeciwnikowi kosztów procesu, tym bardziej, że nie było to pierwsze postępowanie w tego typu sprawach wytoczone przez powoda.
O kosztach pomocy prawnej świadczonej powodowi R. M. z urzędu w postępowaniu apelacyjnym orzeczono na podstawie § 14 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. poz. 763), a zatem w łącznej kwocie 240 zł, którą to zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia w/w Ministra Sprawiedliwości, podwyższono o należny podatek VAT, co dało łącznie kwotę 295,20 zł tytułu kosztów zastępstwa procesowego udzielonego powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. Powyższą kwotę Sąd Apelacyjny nakazał wypłacić ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łodzi, z uwagi na wynik sprawy korzystny dla pozwanego.
</div>