sygn. I ACa 462/23 14 listopada 2025 Sąd Apelacyjny w Krakowie

Wyrok z 14 listopada 2025, sygn. I ACa 462/23

Data orzeczenia 14 listopada 2025

Sąd Sąd Apelacyjny w Krakowie

Wydział I Wydział Cywilny

Przewodniczący Sędzia Sławomir Jamróg

Tagi

#Sąd Apelacyjny w Krakowie #I Wydział Cywilny #wyrok

Podstawa prawna

art. 58 kc art. 65 kc art. 98 kpc art. 189 kpc art. 227 kpc art. 233 kpc art. 235 kpc art. 278 kpc

Pokaż pozostałe podstawy prawne (14)

art. 299 kpc art. 316 kpc art. 353 kc art. 356 kc art. 358 kc art. 385 kc art. 385 kpc art. 391 kpc art. 405 kc art. 410 kc art. 411 kc art. 455 kc art. 481 kc art. 496 kc

Sygn. akt I ACa 462/23
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
Dnia 14 listopada 2025 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSA Sławomir Jamróg
Protokolant: Sara Cieślik
po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2025 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwa A. L. i U. L.

przeciwko Bankowi (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w G.

o ustalenie i zapłatę
na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach
z dnia 18 listopada 2022 r. sygn. akt I C 72/21

1.
oddala apelację;

2.
zasądza od strony pozwanej na rzecz każdego z powodów, tytułem kosztów postępowania apelacyjnego, kwoty po 4.050 zł (po cztery tysiące pięćdziesiąt złotych), z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty.

Sygn. akt: I ACa 462/23
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
Wyrokiem z dnia 18 listopada 2022 r., sygn. akt I C 72/21 Sąd Okręgowy w Kielcach ustalił, że umowa kredytu nr (...) z dnia 27 kwietnia 2005 roku wraz z aneksami zawarta pomiędzy (...) Bankiem SA z siedzibą w G. a U. i A. małż. L. jest nieważna (pkt I), zasądził od Banku (...) SA z siedzibą w G. na rzecz U. i A. małż. L. kwotę 179.260,43 zł i 27.936,89 CHF z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 10 listopada 2021r. do dnia zapłaty(pkt II), oddalił powództwo w pozostałej części (pkt III) i zasądził od Banku (...) SA z siedzibą w G. na rzecz U. i A. małż. L. kwotę 10.834 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt IV).
Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowił następujący stan faktyczny:

U. i A. L. są małżeństwem i łączy ich ustrój wspólności ustawowej. W 2005 r. prowadzili budowę domu i w tym celu poszukiwali kredytu, który pozwoliłby im na dokończenie inwestycji i spłatę zaciągniętych już zobowiązań. Zwrócili się do pośrednika bankowego, aby poszukał dla nich oferty bankowej , która spełniałaby ich oczekiwania. Ich zdolność kredytowa była ograniczona z uwagi na wiek ( ponad 50 lat ) jak również zobowiązane kredytowe. Pośrednik kredytowy zaoferował im pobranie kredytu waloryzowanego kursem franka szwajcarskiego, którego oprocentowanie było o wiele niższe niż kredytu złotowego, co powodowało niższe raty do spłaty ( w porównaniu do innych kredytów ) jak i dawało powodom zdolność kredytową. Od doradcy uzyskali informację, że dotychczas frank szwajcarski był stabilną walutą i taki kredyt może być im udzielony, a jest dla nich korzystny. Poinformował on powodów, że całkowity koszt kredytu wyniesie około 70.000 zł , a wahania kursowe jeśli wystąpią to wyniosą plus/ minus 20 % . Zaufali doradcy i zdecydowali się na zaciągnięcie kredytu. Nie dopytywali się o możliwość uzyskania innego kredytu ( w złotych czy tez w innej walucie), gdyż kredyt indeksowany do franka przedstawiony im został jako najkorzystniejszy i dostępny dla nich. Przed podpisaniem umowy powodowie odbyli dwa spotkania z doradcą kredytowym.
27 kwietnia 2005 r. U. L. i A. L. zawarli z (...) Bankiem SA w G. umowę kredytu nr (...) na spłatę uprzednio zaciągniętych przez nich zobowiązań na budowę domu położnego w N. tj kredytu hipotecznego i w (...) w (...). SA, kredytu gotówkowego w (...) oraz na cele konsumpcyjne w wysokości 5.000 zł.
Umowa została zawarta na gotowym wzorcu stosowanym przez pozwanego. Powodowie poza wysokością kredytu i okresem spłaty – nie mieli wpływu na warunki umowy. Przed jej podpisaniem nie zapoznali się szczegółowo z jej treścią, nie znali mechanizmów ustalania kursu walut i sposób ustalania wysokości rat. Nie dopytywali się, jak również nie zostało im wyjaśnione ani przez doradcę kredytowego, ani też przez pracownika Banku jak zmieni się wysokość ich zobowiązania w przypadku wzrostu kursu waluty, do której indeksowany był kredyt .
Bank udzielił powodom kredytu w kwocie 169.783 zł indeksowanego kursem CHF. W dniu wypłaty środków saldo miało zostać wyrażone w walucie, do której indeksowany był kredyt według kursu kupna tej waluty podanego w Tabeli kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) Bank, następnie saldo walutowe przeliczane miało być dziennie na złote polskie według kursu sprzedaży waluty indeksacji podany w Tabeli kusów/ sprzedaży pozwanego.
Powodowie zaciągnęli zobowiązanie na 228 miesięcy ( tj. 19 lat ) . Kredyt miał być spłacany w równych ratach kapitałowo - odsetkowych
Oprocentowanie kredytu w dniu zawarcia umowy wynosiło 3,644 % i jego wysokość w trakcie umowy uzależniona była od okoliczności wskazanych w § 8 umowy. Całkowity koszt kredytu w dniu zawarcia umowy wynosił 68.619,53 zł .
Wypłacana w złotych polskich kwota kredytu była przeliczana na walutę do której indeksowany był kredyt według kursu kupna waluty z Tabeli kursowej Banku dla kredytów hipotecznych z dnia wypłaty środków
W dniu 11 maja 2005 r. tj wypłaty kredytu stanowiła ona 64.226,59 CHF należności głównej i 396,82 CHF kredytowanych kosztów kredytu.
Do rozliczenia transakcji wypłaty i spłat kredytu Bank stosował odpowiednio kursy kupna/sprzedaży walut zawartych w ofercie Banku w dniu dokonania transakcji. Kursy kupna określone zostały jako średnie kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli średnich kursów NBP minus marża kupna , kursy sprzedaży zaś jako średnie kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli średnich kursów NBP plus marża sprzedaży. Do wyliczenia kursów kupna/ sprzedaży dla kredytów hipotecznych pozwany Bank stosował kursy złotego do danych walut ogłaszane w tabeli kursów średnich NBP w danym dniu roboczym skorygowane o marżę kupna / sprzedaży Banku. Z kolei marże kupna/ sprzedaży ustalane były raz na miesiąc. Marża stanowiła równicę pomiędzy średnimi kursami złotego do danych walut ogłoszonymi w tabeli średnich kursów NBP w przedostatnim dniu roboczym okresu obowiązywania wyliczonych marż, a średnia arytmetyczną z kursu kupna/sprzedaży stosowanych do transakcji detalicznych z pięciu banków ( (...), (...) SA, Bank (...), (...) Bank (...) SA ) na ostatni dzień roboczy poprzedzający okres obowiązywania marż
Spłata kredytu następowa w miesięcznych ratach w złotych polskich. Każda spłata raty przeliczana była na CHF według kursu sprzedaży waluty indeksacji poddanego w Tabeli kursów kupna /sprzedaży dla kredytów hipotecznych pozwanego Banku obowiązującego w dniu wpływu środków do Banku
W treści umowy powodowie oświadczyli, że postanowienia umowy zostały indywidualnie uzgodnione
Zabezpieczeniem spłaty kredytu było ustanowienie m.in. na nieruchomości hipoteki na rzecz pozwanego Banku
Kwota kredytu w CHF, wysokość kursu kupna obowiązującego w Banku w dniu uruchomienia kredytu , miały zostać określone w harmonogramie spłat.
Raty kredytu pobierane był w złotych polskich na podstawie umocowania Banku do obciążania przelewami rachunku powodów utworzonego w Banku przez nich na ten cel.
Następnie strony zawarły aneksy do umowy : nr (...) w dniu 8.06.2005 r. w którym zwiększyły kwotę kredytu o 10.000 zł , aneks nr (...) z 10.04.2006 r. ,w którym zmienili wysokość oprocentowania na 3,47 %, aneks nr (...) z 20.11.2006 r. , w którym kwota kredytu podwyższona została o 20.000 zł i nr 4 z 16.05.2008 r. zwiększając kwotę kredytu o kolejne 12.000 zł . Kolejnym aneksami z 8.09. 2011 r. strony ustaliły, że spłata kredytu może następować w złotych polskich lub w walucie, do której indeksowany jest kredyt
W okresie od 11 czerwca 2005 r. do 21 września 2020 r. powodowie na poczet przedmiotowego kredytu spłacili kwotę 179.260,43 zł i 27936,89 CHF
Przy tym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że powództwo zasługiwało na uwzględnienie niemal w całości ( zostało częściowo oddalone w zakresie odsetek za zwłokę) .
Zdaniem Sądu Okręgowego powodowie posiadali interes prawny w ustaleniu w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> Wyrok uwzględniający powództwo o świadczenie nie da pełnej ochrony prawnej powodom, w sytuacji gdy to Bank domaga się od powodów zwrotu udzielonego kredytu, kwestionując stanowisko powodów o nieważności umowy. Sąd Okręgowy nie podzielił zasadności zarzutu podniesionego przez powodów, że podstawą prawną do żądania stwierdzenia nieważności umowy stanowią przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353
1
</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 k.c.</a> Nieważność umowy należy jego zdaniem badać przede wszystkim w oparciu o przesłanki z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385 
1 
</a>

–385
3
 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> dotyczące niedozwolonych postanowień umownych
Sąd podkreślił, że umowa nie była indywidualnie uzgadniana. Oświadczenie, że postanowienia umowy zostały z powodami indywidualnie uzgodnione stanowiło element wzorca o czym świadczą zeznania świadka M. W. – pracownika G. M. Banku zajmującego się przygotowaniem umów kredytowych.
Z zeznań A. L. i U. L. wynika natomiast, że podczas spotkań z pośrednikiem kredytowym, a później pracownikiem banku przedstawiona została im informacja o możliwości zaciągnięcia kredytu, badana była ich zdolność kredytowa, zgromadzili wymagane dokumenty, a następnie dostali do zapoznania umowę według przygotowanego przez Bank wzorca umowy. Na treść zawartych w niej uregulowań ( poza wysokością kwoty kredytu i okresem kredytowania ) nie mieli wpływu. Po zapoznaniu się z nimi mogli zawrzeć umowę lub odstąpić od zaciągnięcia kredytu. Strona pozwana nie obaliła domniemania wynikającego z zawarcia umowy na wzorcu.
Analizując przesłanki uznania postanowień umowy za abuzywne ( w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385 
(
1) k.c.</a> i nast. ), Sąd Okręgowy stwierdził, że dla tej oceny nie ma żadnego znaczenia to, w jaki sposób umowa była wykonywana przez strony, gdyż istotne znaczenie ma wyłącznie to, czy bank miał możliwość wykorzystania abuzywnych postanowień na podstawie umowy zawartej z konsumentem. W tym kontekście nie miało więc znaczenia, że to małż. L. dokonali wyboru umowy indeksowanej do CHF, a nie innego kredytu ( w tym i wyrażonego w PLN ) kierując się jej niskim oprocentowaniem i spodziewanymi korzyściami Bazując na informacji przekazanej przez pracownika pozwanego Banku uznali , że kredyt indeksowany do CHF jest bezpieczny i korzystny dla nich. Wybranie przez nich kredytu z niższym oprocentowaniem i niższymi ratami było działaniem jak najbardziej logicznym, gdyż każda rozsądnie działająca osoba pragnie uzyskać kredyt z jak najmniejszym obciążeniem finansowym.
Dla oceny abuzywności decydujące znaczenie miało natomiast to, czy klauzula umowna została sformułowana w sposób rażący naruszający interesy konsumenta. Znaczenie więc miało to, że umowa dawała przedsiębiorcy w tym przypadku możliwość działania w sposób rażąco naruszający interesy konsumenta.
Sąd wskazał, że w przypadku kredytu indeksowanego do waluty obcej kurs, po którym następuje przeliczenie kwoty kredytu, i kurs będący podłożem oznaczenia wysokości rat spłaty kredytu w relacji do waluty indeksacji, współkształtują rozmiar świadczenia kredytobiorcy. Spadek lub wzrost wysokości tego kursu może prowadzić do zmniejszenia lub – odpowiednio – zwiększenia świadczenia obciążającego kredytobiorcę. Określając wysokość kursu waluty indeksacji bank może zatem wpływać na rozmiar świadczenia drugiej strony umowy, która zobowiązana jest do jego spełnienia wprawdzie w złotych, ale według miernika uzależnionego od decyzji kredytodawcy. Odwołując się do poglądów orzecznictwa Sąd pierwszej instancji przyjął, że określenie wysokości należności obciążającej kredytobiorcę z odwołaniem do tabel kursowych ustalanych jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów oznaczania kursu, jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność stron umowy kredytu. W konsekwencji postanowienia takie traktowane są jako niedopuszczalne, jako kształtujące prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Zdaniem Sądu postanowienia zawarte w § 1 ust 1, § 10 ust 2 i 8, §17 ust 1, które upoważniały Bank na określenie zobowiązania powodów według zasad arbitralnie ustalonych przez pozwanego w sposób rażący naruszają interesy konsumenta. Postanowienia te nie były sformułowane w sposób jednoznaczny , jasny dla powodów.
Sąd pierwszej instancji zaakcentował, że zastosowany w umowie mechanizm indeksacji wysokości zadłużenia powodów uzależniony był od kursu walut NBP i od marzy Banku. Marża ta została zaś określona jako różnica pomiędzy średnim kursem NBP a zmiennym kursem walut określanym przez pięć wybranych Banków. Takie uregulowanie nie świadczy jednak, że kursy walut obcych ustalone zostały w sposób obiektywny, precyzyjny i rynkowy. Tylko bowiem część uregulowania odwoływała się do ustalanego w sposób obiektywny kursu CHF, tj do wskaźników obiektywnych ( kursu Narodowego Banku Polskiego).
Odwołując się do wykładni art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13, wynikającej z orzecznictwa TSUE, Sąd Okręgowy uznał, że spornej umowy nie można utrzymać w kształcie pozbawionym ewentualnie abuzywnego uregulowania co do marży Banku, pozostawiając inne postanowienia dotyczące kursu NBP. Wyeliminowanie części nieuczciwego postanowienia umownego jest możliwe wówczas, gdy stanowi ono odrębne zobowiązanie umowne tak, że jego usunięcie z kwestionowanego warunku nie zmienia jego istoty. W tym zaś przypadku postanowienia dotyczące marży nie stanowiły odrębnego postanowienia umownego, które mogło być przedmiotem indywidualnej kontroli pod kontem nieuczciwego charakteru. Poprzez usunięcie z klauzuli indeksacyjnej z§ 17 umowy „ marży banku” doszłoby do nadania jej nowej treści co byłoby sprzeczne z dyrektywą 93/13 .
Zdaniem więc Sądu pierwszej instancji na podstawie zakwestionowanych postanowień umownych poprzednik prawny pozwanego Banku mógł jednostronnie i arbitralnie, a przy tym w sposób wiążący, modyfikować wskaźnik, według którego obliczana była wysokość zobowiązania kredytobiorcy, a tym samym mógł wpływać na wysokość świadczenia kredytobiorcy. Pozwany przyznał sobie prawo do jednostronnego regulowania wysokości rat kredytu poprzez wyznaczanie w tabelach kursowych kursu kupna oraz sprzedaży franka szwajcarskiego przy pozbawieniu konsumenta jakiegokolwiek wpływu na nie . Waloryzacja rat udzielonego kredytu, w oparciu o tabele kursowe sporządzane przez pozwanego, nie doznawała formalnie uregulowanych ograniczeń, na co słusznie zwracali uwagę powodowie . Tylko pozornie opierała się o warunki rynkowe i obiektywne ( średni kurs (...)) , bo uzależniona była również od marży, której wysokość ustalana była o arbitralne decyzje pozwanego. Kredytobiorca nie znał bowiem zasad ustalania marzy pozwanego Banku , nie miał wpływu na ich kształtowanie, nie miał możliwości zapoznania się z nim i ich akceptacji.
Nie bez znaczenia pozostawała też dla Sądu Okręgowego okoliczność, że umowa kredytu zawarta została na 19 lat. Ciągły charakter umowy kredytu, zakładający, że przeliczenia spłat według kursu waluty indeksacji są dokonywane wielokrotnie na przestrzeni kilkudziesięciu lat, powoduje, że możliwość jednostronnego określenia rozmiaru świadczenia wystawia drugą stronę umowy na daleko głębsze ryzyko i jest znacznie bardziej obciążająca dla kontrahenta. Ponadto możliwość jednostronnego ustalenia kursu stosowanego przy przeliczeniach salda i raty kredytu do waluty indeksacji pozwala również kształtować swobodnie wysokość marży kursowej (spreadu walutowego), stanowiącej dodatkową, ukrytą wobec kredytobiorcy, korzyść banku.
Sąd Okręgowy nie podzielił zarzutu pozwanego , że ten należycie spełnił on swój obowiązek informacyjny. Z zeznań powodów wynika, że pracownik bankowy przekonywał ich o stabilności waluty waloryzacji i zapewniał ( biorąc pod uwagę notowania CHF na rynku międzybankowym z poprzednich lat), że jego kurs nie powinien ulec znaczącej zmianie. Pracownik banku podając dane historyczne, przedstawił produkt bankowy, który czynił go atrakcyjnym dla kredytobiorcy. Umowy kredytowe z mechanizmem waloryzacji były promowane i szeroko oferowane przez banki, kurs franka szwajcarskiego uznawany był za stabilny. Małżonkowie L. zostali przekonani, że proponowany kredyt jest dla nich korzystny z uwagi chociażbym na niskie oprocentowanie. Powodowie nie zostali należycie poinformowana o tym, że zmiana kursu będzie również wpływała na wysokość salda kapitału pozostałego do spłaty. Stąd też zaskoczenie powodów, że po wielu latach spłaty kredytu saldo do spłaty jest wciąż wysokie.
Bank nie uświadomił powodom, iż silna deprecjacja waluty krajowej może pociągać za sobą konsekwencje trudne do udźwignięcia przez konsumenta. Kredytobiorca-konsument bowiem musi zostać jasno poinformowany, iż podpisując umowę kredytu indeksowanego do waluty obcej (szeroko rozumianego), ponosi przez cały okres obowiązywania umowy ryzyko kursowe, które z ekonomicznego punktu widzenia może okazać się dla niego trudne do udźwignięcia w przypadku silnej deprecjacji waluty, w której otrzymuje wynagrodzenie. Powodowie natomiast zostali przekonani, że kurs CHF wobec PLN jest stabilny i jeśli wzrośnie to tylko w nieznacznym rozmiarze. Gdyby powodowie posiadali obecną wiedzę o rzeczywistych i możliwych kosztach wynikających z umowy to by jej nie zawarli. Tym samym umowa jest również sprzeczna z dobrymi obyczajami. Pozwany bowiem przy należytym spełnieniu obowiązku informacyjnego, wyjaśnieniu możliwych i przewidywalnych skutków umowy nie mógłby liczyć na przyjcie przez małż L. oferowanego im produktu. Umowy tej nie da się według Sadu pierwszej instancji sanować.
Wobec zaś odmowy potwierdzenia przez powodów zakwestionowanej klauzuli, należało uznać nieważność umowy zawartej pomiędzy stronami ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58)">art. 58 k.c.</a> ) jako naruszającej normy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385 
1 k.c.</a>

W następstwie ustalenia, że przedmiotowa umowa kredytu jest nieważna, Sąd na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410)">art. 410 k.c.</a> przyjął, że świadczenia spełnione przez małż. L. były nienależne. Powodowie mogą więc skutecznie domagać się zwrotu świadczeń wskazanych w wyroku. Za niezasadny uznano zarzut przedawnienia. Do momentu złożenia przez konsumenta wyraźnego i świadomego oświadczenia w kwestii możliwości utrzymania umowy obie strony umowy nie znały jeszcze swojej sytuacji. W szczególności pozwany Bank nie miał wiedzy, czy wobec powołania się na nieważność umowy powinien zwrócić konsumentowi otrzymane przez niego środki. Termin przedawnienia roszczeń ( dla obu stron umowy) winien być liczony dopiero od daty, w której konsument złoży drugiej stronie umowy wyraźne oświadczenie co do tego, z jakiej możliwości chce skorzystać. A. L. i U. L. takie świadome oświadczenie złożyli na rozprawie 9 listopada 2021 r. i dopiero wtedy pozwany powziął wiedzą o woli konsumentów. Z tym dniem rozpoczął się bieg terminu przedawnienia dla stron umowy.
Jako datę początkową odsetek za opóźnienie Sąd uznał dzień następny po złożeniu przez powodów w.w. oświadczenia ( tj 10 listopada 2021 r. ).
Jako podstawę orzeczenia o kosztach procesu powołano <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a>

Apelację od tego wyroku wniosła strona pozwana , zaskarżając orzeczenie w punktach I, II i IV , zarzucając:

I.
Naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia tj.:

1.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 2)">art. 235 (2) § 1 pkt 2 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278;art. 278 § 1)">art. 278 § 1 k.p.c.</a> poprzez bezpodstawne pominięcie przez Sąd I instancji postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 26 października 2022 roku wniosku pozwanego o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny bankowości i rachunkowości na fakty wskazane w pkt 7 
petitum odpowiedzi na pozew, tj. m.in. fakty świadczące o walutowym charakterze Umowy kredytu, rynkowości stosowanych przez pozwanego kursów waluty obcej, konieczności stosowania rynkowych kursów waluty przez pozwanego w świetle czynników wpływających na zmiany kursów walut oraz na wysokość spreadu stosowanego przez uczestników rynku walutowego, a także o braku pokrzywdzenia powoda poprzez stosowanie kursów z tabeli Banku zamiast kursów średnich NBP, i uznanie, że do oceny faktów powołanych w tezie dowodowej istotnej dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy niewymagalne jest posiadanie przez Sąd orzekający wiedzy specjalistycznej, co skutkowało oparciem rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym, uniemożliwiającym odtworzenie rzeczywistego charakteru stosunku prawnego łączącego strony (w tym m.in. obiektywnego, rynkowego charakteru kursu waluty ustalanego przez pozwanego, a także określenia charakteru kredytu indeksowanego i sposobu jego działania);

1.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 299)">art. 299 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i poczynienie ustaleń faktycznych wyłącznie w oparciu o zeznania strony powodowej, co doprowadziło Sąd I instancji do błędnego ustalenia m.in., iż powód nie został w odpowiedni sposób poinformowany o ryzyku związanym z zawarciem Umowy kredytu oraz, iż Umowa kredytu nie była negocjowana i indywidualnie uzgodniona z powodem, a także że pracownicy pozwanego zapewniali powoda o stabilności kursu CHF, pomimo iż:

a.
dowód z przesłuchania stron ma charakter jedynie posiłkowy i nie powinien stanowić jedynego źródła dowodowego;

b.
zeznania strony powodowej powinny być poddane uważnej, a nie wybiórczej ocenie, z uwagi na bezpośrednie zainteresowanie strony powodowej składającej zeznania, wynikiem rozstrzygnięcia sprawy;

2.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez sprzeczną z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania ocenę materiału dowodowego i wywiedzenie przez Sąd 
a quo ze zgromadzonego materiału dowodowego nieuprawnionych wniosków, a w konsekwencji dokonanie ustaleń sprzecznych z treścią zgromadzonych w toku postępowania dowodów, tj. ustalenie, że:

a.
pozwany na podstawie spornej Umowy kredytu posiadał swobodę w kształtowaniu kursu CHF, a ponadto, jakoby Umowa kredytu nie zawierała jakichkolwiek zasad ustalania kursów przez pozwany Bank, podczas gdy § 17 Umowy kredytu zawiera precyzyjne wskazanie, w jaki sposób określa się kurs kupna oraz kurs sprzedaży stosowany do rozliczania wypłat i spłat kredytów w pozwanym Banku, a kursy te są wprost powiązane z kursami stosowanymi przez Narodowy Bank Polski, co oznacza, że brak było w tym zakresie zarzucanej dowolności; ponadto z dokumentu załączonego do odpowiedzi na pozew, tj. Uchwały Zarządu Banku nr (...) z dnia 26 marca 2003 roku jednoznacznie wynika, że pozwany posługiwał się szczegółowymi i precyzyjnymi sposobami wyznaczania wysokości marży Banku, a tym samym kursu waluty;

b.
pozwany zaniechał obowiązkowi poinformowania powoda o ryzyku związanym z zaciągnięciem kredytu indeksowanego do waluty obcej, podczas gdy w czasie zawierania przedmiotowej Umowy kredytu, tj. w 2005 roku żaden powszechnie obowiązujący akt prawny, ani rekomendacja organu nadzoru nie nakładały na banki obowiązku informowania kredytobiorców o ryzyku związanym z zaciągnięciem kredytu indeksowanego; dokument, który zawierał w tym zakresie wytyczne wszedł w życie dopiero w lipcu 2006 roku, była to Rekomendacja S z 2006 roku; Stąd za niezasadne uznać należy przyjęcie, że Bank powinien był poinformować klientów – powoda, że kurs CHF może się zmienić dokładnie w taki sposób, jak to później faktycznie miało miejsce;

c.
ze względu na brak wykonania obowiązków informacyjnych przez pozwanego (patrz wyżej) powód nie miał świadomości o ryzyku walutowym i wahaniach kursów walut obcych, podczas gdy powód posiadał już walutowy kredyt hipoteczny, tj. kredyt w walucie Euro, co strona powodowa przyznała podczas przesłuchania na rozprawie w dniu 9 listopada 2021 roku;

d.
strona pozwana nie wykazała, by kwestionowane postanowienia Umowy kredytu zostały uzgodnione indywidualnie z powodem, podczas gdy z przedstawionych przez pozwanego dowodów z dokumentów w postaci Wniosku kredytowego oraz Umowy kredytu, a także 
Pisemnego oświadczenia pracownika pozwanego I. W. (odpowiedzi na pytania nr 17 i 18), jednoznacznie wynikało, że w ramach procedur wewnętrznych Banku powód mógł negocjować wszelkie postanowienia zawieranej Umowy kredytu, w tym możliwe było wynegocjowanie rozliczenia kredytu według kursów średnich NBP zamiast kursów z tabeli kursowej Banku; Nadto podkreślenia wymaga, że w § 11 ust. 3 Umowy kredytu powód oświadczył, że każde z postanowień Umowy było z nim indywidualnie uzgodnione.

Strona pozwana podniosła, że wskutek powyższych uchybień w zakresie oceny wskazanych dowodów, Sąd niewłaściwie przeprowadził proces subsumpcji przepisu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385 (1) k.c.</a>, w konsekwencji błędnie stwierdzając abuzywność kwestionowanych przez powoda postanowień Umowy kredytu.

II.
Naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:

1.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 2)">art. 385 (1) § 1 i 2 k.c.</a> poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż kwestionowane przez stronę powodową postanowienia Umowy kredytu stanowią niedozwolone postanowienia umowne, skutkujące częściową niemożliwością utrzymania łączącego strony stosunku prawnego, podczas gdy ww. postanowienia: (i) zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, (ii) zostały indywidualnie uzgodnione z powodem, (iii) nie kształtują praw i obowiązków powoda w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, (iv) nie naruszają w żaden sposób interesów powoda, tym bardziej w sposób rażący;

1.
art.4 w zw. z art.1 ust. 1 lit. a) i b) ustawy z dnia 29 lipca 2011 roku o zmianie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">ustawy Prawo bankowe</a> (dalej: „Ustawa antyspreadowa”) w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 316;art. 316 § 1)">art. 316 § 1 k.p.c.</a> polegające na ich niezastosowaniu i nieuwzględnieniu przy rozstrzyganiu zarzutu abuzywności spornych postanowień Umowy kredytu obowiązującego na dzień zamknięcia rozprawy stanu prawnego wprowadzonego Ustawą antyspreadową, a w konsekwencji błędnym przyjęciu, że wejście w życie tej Ustawy nie zniwelowało dla strony powodowej skutków, z których wywodziła ona rzekomą abuzywność postanowień Umowy kredytu oraz że możliwe jest nadal kwalifikowanie jako niedozwolonych postanowień w pozwie;

2.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że powód posiada interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego w postaci Umowy kredytu, podczas gdy strona powodowa mogła wystąpić i wystąpiła z dalej idącym roszczeniem – o świadczenie, w którym sąd zobowiązany jest rozstrzygnąć kwestię ważności Umowy kredytu;

3.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 1;art. 410 § 2)">art. 410 § 1 i 2 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 411;art. 411 pkt. 1;art. 411 pkt. 2)">art. 411 pkt 1 i 2 k.c.</a> poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie świadczeń spełnionych przez powoda jako nienależnych, pomimo tego, iż podstawą świadczenia jest łącząca strony Umowa kredytu, a ponadto poprzez pominięcie przez Sąd I instancji okoliczności, że spełnione przez powoda świadczenie – spłata rat kredytu – czyniło zadość zasadom współżycia społecznego;

4.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1)">art. 481 § 1 k.c.</a> poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że powodowi należą się odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty zasądzonej w pkt. II. wyroku od dnia 10 listopada 2021 roku do dnia zapłaty w sytuacji, gdy termin liczenia odsetek za opóźnienie w realizacji roszczeń o zwrot nienależnie spełnionych świadczeń, wynikających z ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z Umowy kredytu, może rozpocząć się w niniejszej sprawie dopiero w momencie powstania stanu trwałej bezskuteczności Umowy, który to stan powstanie dopiero po uprawomocnieniu się Wyroku w przedmiotowej sprawie, bowiem aż do tego momentu powód ma prawo do odwołania oświadczenia o skorzystaniu z systemu ochrony konsumentów przewidzianego przez Dyrektywę 93/12 oraz przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385 (1)</a> i następne <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a>


5.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 2)">art. 385 (1) § 1 i 2 k.c.</a> w zw. z art. 6 ust.1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (dalej: „Dyrektywa”) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w efekcie uznanie za bezskuteczne wobec powoda wszystkich postanowień Umowy kredytu regulujących indeksację kursem franka szwajcarskiego kwoty kredytu udzielonego powodowi, podczas gdy prawidłowa analiza treści Umowy w świetle naruszonych przepisów oraz wiążących wytycznych określonych w wyroku TSUE z dnia 29 kwietnia 2021 roku, wydanego w sprawie C – 19/20 oraz wyroku Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 2022 roku w sprawie banku (...), sygn. akt(...) powinna skutkować przyjęciem, że wyłącznie zobowiązanie powoda do zapłaty marży na rzecz Banku może mieć charakter abuzywny, co powinno prowadzić do ewentualnego stwierdzenia w Wyroku, że tylko to zobowiązanie nie wiąże powoda;

6.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 3)">art. 58 § 3 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 1;art. 65 § 2)">art. 65 § 1 i 2 k.c.</a> poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że cała Umowa kredytu jest nieważna, podczas gdy ewentualną nieważnością może być ewentualnie dotknięta jedynie część postanowienia odnosząca się do marży Banku, a w pozostałej części mechanizm indeksacji powinien pozostawać uznany za skuteczny względem strony Umowy kredytu, bowiem bezsprzecznie wolą stron było zawarcie umowy kredytu indeksowanego kursem CHF, co wynika m.in. z Wniosku kredytowego, Umowy kredytu, a także dowodu z przesłuchania stron podczas rozprawy w dniu 9 listopada 2021 roku i rozprawy z dnia 26 października 2022 roku.

W oparciu o powyższe zarzuty pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w zaskarżonym zakresie; zmianę rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów procesu, tj. zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty; zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty; ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania; ewentualnie o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty oraz pozostawienia Sądowi I instancji rozstrzygnięcia o kosztach instancji odwoławczej.
W toku postępowania apelacyjnego strona pozwana podniosła zarzut zatrzymania (k 500).
Powodowie w odpowiedzi wnieśli o oddalenie apelacji i zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powodów kosztów postępowania według norm (k579).
Zdaniem powodów Sąd Okręgowy dokonał prawidłowej wykładni przepisów i zarzuty strony pozwanej nie są zasadne. Umowa została oparta na wzorcu , w który wkomponowano mechanizm denominacji, korzystny dla strony pozwanej. Zdaniem powodów strona pozwana próbuje rozmyć własną odpowiedzialność za włączenie do umowy zawartej z powodami jaki konsumentami abuzywnych postanowień. Powodowie zakwestionowali walutowy charakter umowy podtrzymując stanowisko, że nie zrealizowano prawidłowo obowiązku informacyjnego a wyeliminowanie z umowy niedozwolonych postanowień prowadzi do jej nieważności.
Rozpoznając apelację Sąd Apelacyjny uznał za własne ustalenia Sądu Okręgowego i zważył co następuje:
Zeznania powodów jednoznacznie wskazują, że doradca nie wytłumaczył im na czym polega niebezpieczeństwo związane z zawarciem umowy o kredyt indeksowany. Zapewniano zaś o stabilności waluty i korzyściach zaciągnięcia kredytu indeksowanego do CHF. Wiarygodności tych zeznań nie obalają zeznania M. W., który nie uczestniczył w zawieraniu umów z klientami. Oceny abuzywności dokonuje się z chwili zawierania umowy, stąd okoliczności z tym związane były istotne dla rozstrzygnięcia a nie wynikały z innych dowodów. Nie podniesiono zarzutów procesowych co do pominięcia dowodu z zeznań świadków P. K. (1) i P. K. (2) a M. W. nie uczestniczył w czynnościach zawierania umowy z powodami. Sama strona pozwana wnosiła o przeprowadzenie dowodu z zeznań powodów (k142v). Załączniki 11-13 odpowiedzi na pozew Sad drugiej instancji traktuje jak poszerzenie stanowiska strony pozwanej. Sam fakt zaś, że dowód z przesłuchania stron ma charakter subsydiarny i to, ze powodowie są zainteresowani wynikiem postępowania samo w sobie nie uchyla wiarygodności zeznań powodów.
W świetle treści §1 ust. 1 umowy, §7 ust. 2 , §10 ust. 8 i to nawet w połączeniu z §17 nie dawały możliwości określenia przez kredytobiorców kursu po jakim nastąpi przeliczenie salda kredytu i kwot spłacanych. Nie budzi żadnych wątpliwości, że postanowienia umowne dotyczące klauzuli przeliczeniowej nie zawierały jasnego, zobiektywizowanego mechanizmu określania kursu przeliczenia wysokości świadczeń wypłaconych kredytobiorcom oraz wysokości rat i wysokości zobowiązania pozostałego do spłaty. Określenie to bowiem należało wyłącznie do kredytodawcy. Należy podkreślić, że dyrektywa 93/13/EWG nie wyklucza możliwości uznania za nieuczciwy postanowienia umownego, które nie odzwierciedla normy ustawowej i pozostawia przedsiębiorcy swobodę w odniesieniu zarówno do wyboru wskaźnika referencyjnego dla stopy procentowej jak i wysokości stałej marży, którą można dodać do tej stopy (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 30 maja 2024 r. C-176/23 UG vs SC Raiffeisen Bank SA). W tym zaś przypadku marża nie miała jednak charakteru stałego. To bank więc decydował ostatecznie o wysokości kursów przedstawianych w tabeli kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) Bank S.A. Nawet jeżeli tabela kursów miała być sporządzana na podstawie kursów walut ogłoszonych w tabeli kursów średnich NBP w danym dniu roboczym to kursy te były skorygowane o marże kupna/sprzedaży (...) Bank S.A. Ostateczny kurs określać miał więc samodzielnie, jednostronnie (...) Bank S.A. w G., którego następcą prawnym jest strona pozwana. . Dla kredytobiorcy nie mogło być jasne w jaki sposób kształtowane są kursy w bankach referencyjnych, stąd trudno przyjąć by wyprowadzenie średniej arytmetycznej dla potrzeb określenia różnicy wskazanej w §17 ust. 5 umowy stanowiły o obiektywizacji kursu. To zaś jak faktycznie umowa była wykonywana nie ma znaczenia. Dowody więc mające wykazywać w jaki sposób bank faktycznie określał kurs faktycznie, w tym dowód z opinii biegłego nie są istotne dla rozstrzygnięcia. Ocena charakteru umowy i jej postanowień dokonywana jest na podstawie treści umowy i okoliczności jej zawarcia. Jeżeli zaś biegły miałby wyjaśniać umowę z puntu widzenia wiadomości specjalnych z zakresu bankowości i rachunkowości, to trudno przyjąć by umowa taka miałaby być jasna i zrozumiała dal powodów. Niezależnie od tego w tym przypadku marża miała być wyliczana na podstawie kursów stosowanych przez inne banki, które również stosowały niedozwolone postanowienia umowne. Określenie więc kursu stanowiącego podstawę przeliczenia wypłacanej kwoty według kursu kupna waluty, do której indeksowany był kredyt, jak i stanowiącego podstawę do określenia salda kredytu i przeliczenia spłat kredytów według kursu sprzedaży waluty, do której indeksowany był kredyt, podanego w Tabeli kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) Bank S.A. opisanej szczegółowo w §17 nie dawało konsumentowi możliwości weryfikacji prawidłowości określania przez Bank kursu stanowiącego podstawę przeliczenia odpowiednio wypłat, wpłat i salda kredytu. Powodowie na podstawie umowy nie mogli w sposób pewny określić wysokości zobowiązania. Nie zmieniają tej oceny dołączone do odpowiedzi na pozew pisemne oświadczenia E. C. i I. W. skoro wynika z nich , że marża całkowita była wynikiem kalkulacji banku i nie była ona limitowana, co już samo w sobie narusza interes konsumenta. Limity wprowadzono w 2015r. (k 224). Główne więc świadczenia nie zostały sformowane w umowie w sposób jednoznaczny, co pozwala na poddanie postanowień ich dotyczących ocenie, z punktu widzenia przesłanej abuzywności wynikających z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
1§1 k.c.</a>

W aktualnym orzecznictwie przyjmuje się, że obowiązek zwrotu kwoty kredytu korygowanej klauzulami przeliczeniowymi do waluty obcej stanowi świadczenie główne w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
(
1) § 1 k.c.</a> (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2019r., I CSK 242/18, LEX nr 2690299, z dnia 30 września 2020 r., I CSK 556/18 , z dnia 27 lipca 2021 r. V CSKP 49/21 i z dnia 28 września 2021 r. I CSKP 74/21 ). Niejednoznaczność określenia takiego świadczenia nie wyklucza jednak uznania braku związania takim postanowieniem.
Powodowie nie mieli żadnych praw w procesie określania przelicznika waluty, .Umowa kształtowała pozornie rynkowy mechanizm. Nie wskazano jednak w jaki sposób pięć banków będzie określało kurs w transakcjach detalicznych i i na jakich stronach kursy te kursy będą podawane. Ponadto w wypadku zaprzestania publikacji bank mógł wskazać inny bank dla potrzeb wyliczenia średniej arytmetycznej. Tej oceny nie uchyla to, że Bank spełniał obowiązek informacyjny z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 111)">art. 111 Prawa bankowego</a> i wskazywał w miejscach dostępnych informacje o aktualnych kursach wynikających z tabeli. Tylko bowiem od kredytodawcy i od banków, które nawet nie były stronami umowy zależało jak kredytodawca określi ten kurs. Okoliczność, że powodowie akceptowali przeliczenie kursu przy wypłacie i nie kwestionowali kursu, w chwili składania wniosku kredytowego i w chwili zawierania umowy nie jest istotna, skoro wówczas działali oni w przekonaniu stabilności kursów franka i nie mieli jeszcze świadomości abuzywności postanowień, które dopiero w perspektywie czasu okazały się dla nich niekorzystne. Istotne jest, że w tym przypadku sposób określenia kursu przeliczeniowego do waluty obcej powoduje nierównomierne rozłożenie uprawnień i obowiązków między partnerami stosunku obligacyjnego. Mechanizm indeksacji musi być określony w taki sposób, by konsument był w stanie oszacować, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z tej umowy konsekwencje ekonomiczne (zob. podobnie wyrok z dnia 27 stycznia 2021r., Dexia Nederland, C-229/19 i C-289/19, EU:C:2021:68, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo). Prawo banku do ustalania kursu waluty nie doznawało w tym przypadku żadnych umownych ograniczeń w postaci skonkretyzowanych, obiektywnych kryteriów zmian stosowanych kursów walutowych. Fakt, że faktycznie punktem wyjścia miał być kurs średni NBP nie jest wystarczający do przyjęcia obiektywizacji wyliczenia i oderwania tego wyliczenia od woli przedsiębiorcy. To Zarząd Banku ustalał zasady określania kursu. Przede wszystkim jednak kształtowanie tego kursu nie doznawało ograniczeń maksymalnych i nie wprowadzało realnych zabezpieczeń kredytobiorcy przed gwałtownymi zmianami kursów. W orzecznictwie uznawano już takie rozwiązanie za prowadzące do naruszenia interesów konsumenta, w tym przede wszystkim interesu ekonomicznego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2019r. IV CSK 309/18). Także w orzecznictwie Sądu Najwyższego uznawano, że jeżeli klauzula indeksacyjna nie zawiera jednoznacznej treści i pozwala na ustalanie kursów waluty w sposób pozostawiający bankowi swobodę, to jest ona w sposób oczywisty sprzeczna z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta (zob. np. wyroki SN z dnia 14 lipca 2017 r. II CSK 803/16 OSNC 2018/7-8/79 i z dnia 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18 ). Możliwość czasowego zawieszenia spłaty może mieć znaczenia w sytuacji jedynie okresowych ruchów kursowych bądź okresowych problemów ekonomicznych kredytobiorcy i nie uchylała ona możliwości wzrostu kursów w skali, w której kredyt stanie się dla kredytobiorcy niemożliwy do udźwignięcia.
Świadczenie banku było ponadto przeliczane po kursie kupna waluty CHF z dnia wypłaty środków. Spłata zaś była przeliczana według kursy sprzedaży. W orzecznictwie wskazywano, iż tego typu uregulowanie umożliwia uzyskiwanie przez instytucję kredytową dodatkowego dochodu bez świadczenia w zamian za „spread” żadnej rzeczywistej usługi (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 30 kwietnia 2014 r. w sprawie C-26/13, Kásler przeciwko Jelzálogbank, pkt 5–58). Nawet jeżeli bank pozyskiwał walutę do sfinansowania kredytu w formie pożyczek na co powoływała się strona pozwana (k.221 ik. 225), to operacja ta faktycznie nie miała znaczenia dla udzielenia powodom kredytu, który był wypłacany w złotych polskich. Ponadto nie wykazano by koszty pożyczek równoważyły negatywne konsekwencje spreadu dla kredytobiorców Jest to jednak tylko wzmocnienie oceny abuzywności.
Nie ma żadnych podstaw do zakwestionowania ustaleń wskazujących, że sporne postanowienia nie podlegały negocjacjom, umowa przewiduje dowolność kształtowania tabeli kursowej, a powodowie nie mieli wpływu na kształtowanie umowy w zakwestionowanym zakresie i nie byli dostatecznie informowani o ryzyku walutowym. Okoliczność, że klienci mogli zapoznać się ze wzorem umowy nie oznacza, że klauzula przeliczeniowa była przedmiotem negocjacji. Z zeznań świadka W. wynika, że negocjacje były czymś wyjątkowym (k 403/2). Wniosek kredytowy był przygotowany pod konkretny produkt (k184), który zaoferowano powodom jako korzystny z punktu widzenia wysokości rat oraz promocyjnego oprocentowania (k 193), bez dostatecznych informacji o negatywnych skutkach takiej umowy. Podpisanie umowy zawartej przez konsumenta z przedsiębiorcą, stanowiącej, że na jej mocy konsument ten akceptuje wszystkie warunki umowne sporządzone uprzednio przez przedsiębiorcę, nie prowadzi do obalenia domniemania, zgodnie z którym takie warunki nie były indywidualnie negocjowane (vide uzasadnienie ww. uzasadnienie orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 30 maja 2024 r. C-176/23). Także nie decyduje o tym oświadczenie zawarte w §11 ust. 3, wynikające z wzoru umowy (k 56). Z zasady bowiem fakt posłużenia się przez kontrahenta wzorem umowy i regulaminem tworzy domniemanie, że konstrukcję umowy oparto na wzorcu, na którego brzmienie konsument nie miał rzeczywistego wpływu. To pozwana winna więc obalić to domniemanie. Ciężar dowodu o jakim mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 4)">art. 385
1§4 k.c.</a> obalenia domniemania wynikającego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 3)">art. 385
1§3 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 381;art. 381 § 1 k)">art. 381§1k</a>.c. spoczywał zaś na pozwanej. Pozwana zaś nie wykazała na czym miał polegać rzeczywisty wpływ powodów na treść umowy. Wyrażenie zgody na zmianę umowy przez wyeliminowanie niedozwolonego postanowienia (zastąpienie go innym, uzupełnienie itp.) - choćby zmiana ta była indywidualnie uzgodniona - nie może być traktowane samo przez się jako wyraz woli sanowania wadliwego postanowienia ze skutkiem ex tunc. Podpisanie aneksów nie uchyliło więc skutków włączenia do umowy klauzul niedozwolonych. Nie wykazano też by powodowie negocjowali walutę spłaty.
Przedmiotowa umowa określała, że kredyt udzielony jest w walucie polskiej i jest on indeksowany do waluty obcej. Kwota kredytu była podana w walucie krajowej i w tej walucie zostaje wypłacona, ale miała być przeliczona na walutę obcą według klauzuli umownej opartej również na kursie kupna tej waluty obowiązującym w dniu wypłaty środków, przy czym spłata rat kapitałowo-odsetkowych dokonywana była po przeliczeniu według Tabeli Kursów- według kursu sprzedaży w dniu spłat. Zobowiązanie więc miało być każdorazowo przeliczne według kursu wskazanego jednostronnie przez bank. Słusznie Sąd Okręgowy uznał, że był to kredyt indeksowany do waluty obcej definiowany w sposób określony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2020 r. I CSK 556/18. Zarówno więc wartość salda kredytu jak i wypłata kredytu oraz kwoty spłacane przez kredytobiorcę miały być więc przeliczane do CHF.
Klauzula walutowa, czyli klauzula zawierająca postanowienia przewidujące przeliczenie oddawanej do dyspozycji kwoty kredytu oraz spłacanych rat na inną walutę mieści w sobie ryzyko kursowe, wiążące się z obciążeniem kredytobiorcy-konsumenta ryzykiem zmiany kursu waluty i związanym z tym ryzykiem zwiększenia kosztu kredytu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2022 r. II CSKP 285/22).
Niewątpliwie powodowie mieli świadomość zmiany kursu CHF do PLN. Wbrew jednak twierdzeniom strony pozwanej brak jest podstaw do przyjęcia domniemania, że konsumenci mieli świadomość, że to ryzyko jest nieograniczone i realne. Słusznie Sąd Okręgowy uznał, że informacje były niewystarczające i przyjął brak prawidłowości realizacji przez kredytodawcę obowiązków informacyjnych. Dokumenty przedstawione przez stronę pozwaną nie określają faktycznego zakresu przekazywanych informacji. Realizacja obowiązku informacyjnego nie ma jedynie charakteru formalnego, blankietowego. Bank jako profesjonalistę obciążała miara podwyższonej staranności, stad bank nie może powoływać się na brak regulacji określających zakres pouczeń. Obowiązek informacyjny dotyczy nawet konsumentów, którzy w subiektywnym odczuciu posiadają odpowiednią wiedzę w dziedzinie wspomnianej umowy (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia z dnia 21 września 2023 C 139/22 AM i PM vs mBank S.A). Nie ma więc znaczenia, że już wcześnie powodowie zawierali podobną umowę, jeżeli nie wykazano, że wówczas przekazano im odpowiednie informacje co do skutków tego typu umów. To, że w banku istniały procedury informacyjne i to, że kredytobiorcy ( co jest notoryjnością urzędową podpisywali nawet oświadczenia, że zapoznali się z możliwością wystąpienia zmian kursowych nie jest wystarczające w sytuacji, gdy z zeznań powodów wynika , że zapewniano ich o stabilności kursu i korzyściach kredytu indeksowanego. Potwierdzeniem prawdziwości tych zeznań jest powoływanie się przez bank na procedury, które zakładały wskazywanie zmian kursu z ostatnich trzech lat. Powszechnie dostępne dane o zmianach kursu CHF z lat 2002-2005 nie dawały podstaw do uznania, ze powodowie mogli spodziewać się zmian gwałtownych , szczególnie w aspekcie tendencji spadkowych. Wiarygodne są więc w tym zakresie zeznania powodów , z których wynika , że mówiono o ewentualnych wahaniach na poziomie 20% (k296). Informacje więc przekazane nie mogły obrazować potencjalnych niekorzystnych skutków ryzyka wynikającego ze znacznego wzrostu kursów a zeznania powodów i informacja k z dnia 27 maja 2005r. raczej wskazują na korzyści wynikające z zastosowania preferencyjnego kredytu. Należy podkreślić, że na gruncie Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich istotny jest poziom realizacji obowiązku informacyjnego, który ma fundamentalne znaczenie w obrocie konsumenckim. Twierdzenia, że kredytobiorcy byli informowani z ryzykiem kursowym a to zaburza ocenę ryzyka. Trudno przyjąć prawidłowość obowiązku informacyjnego, jeżeli bank nie obrazował wpływu znacznej deprecjacji PLN na wysokość rat i salda zadłużenia . Dowody nie dają podstaw do oceny, że powodowie byli rzeczywiście świadomi potencjalnych konsekwencji wystąpienia ryzyka kursowego, a przede wszystkim do uznania, że mieli świadomość, iż ryzyko kursowe ma charakter nielimitowany. Przewalutowanie na PLN, które nie wskazywało maksymalnych granic kursowych sprzedaży CHF i odwoływało się do Tabeli Kursowej banku również nie chroniło przed ryzykiem walutowym. Nie spełnia wymogu przejrzystości przekazywanie konsumentowi przy zawarciu umowy informacji, nawet licznych, jeżeli opierają się one na założeniu, że stosunek wymiany między walutą rozliczeniową a walutą spłaty pozostanie w miarę stabilny przez cały okres obowiązywania tej umowy. Sąd Okręgowy właściwie więc zinterpretował obowiązki przedsiębiorcy w tym zakresie. To bowiem na podstawie tej informacji konsument podejmuje decyzję, czy zamierza związać się warunkami sformułowanymi uprzednio przez przedsiębiorcę (zob. wyroki Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 2014 r. C-26/13 Árpád Kásler, Hajnalka Káslerné Rábai, i z dnia 21 marca 2013 r. C-92/11 RWE Vertrieb). Symulacje liczbowe powinny bowiem pozwalać konsumentowi zrozumieć rzeczywiste znaczenie długoterminowego ryzyka związanego z możliwymi wahaniami kursów wymiany walut, a tym samym ryzyka związanego z zawarciem umowy kredytu wyrażonego w walucie obcej lub denominowanego do waluty obcej.(por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości U.E. z dnia 10 czerwca 2021 r. C-776/19 ,VB i in vs. BNP Paribas Personal Finance SA, Procureur de la République). Strona pozwana więc powinna wykazać, że informacja przedstawiona kredytobiorcom dawała im jasne podstawy do uświadomienia sobie skutków znacznego osłabienia waluty polskiej względem CHF, tj takiego jakie wystąpiło w rzeczywistości ( a nawet jakie teoretycznie mogło nastąpić w wypadku jeszcze bardziej gwałtownego osłabienia złotego), co w tym przypadku nie zostało wykazane. Sąd Okręgowy słusznie więc uznał, że informacja przedstawiona przez bank nie była wystarczająca.
Obciążający przedsiębiorcę brak przejrzystości przy określeniu warunków umowy w zakresie konsekwencji istotnej zmiany kursu walut spowodował, że kredytobiorcy zawali umowę bez świadomości, że znaczny wzrost zwaloryzowanej wysokości zadłużenia, może być dla nich nie do udźwignięcia. Ponadto skutek zmian kursów chroni w istocie jedynie interes banku. Przy stosunkowo słabej walucie krajowej bank nie jest narażony na odwrotne, analogiczne, istotne dla strony pozwanej, ruchy kursowe wynikające ze znacznego osłabienia CHF względem złotego. Na istotne ryzyko kursowe w toku wykonywania długotrwałej umowy w nieporównywalny sposób narażeni byli powodowie i to nawet jeżeli strona powodowa musiała ponosić koszty obsługi takich kredytów. Postanowienie umowne jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, jeżeli może stworzyć podstawy znaczącej nierównowagi kontraktowej na niekorzyść konsumenta w sposób jednostronny, jeżeli przedsiębiorca, który traktuje kontrahenta w sposób słuszny nie mógłby racjonalnie się spodziewać, że konsument zaakceptowałby w ramach negocjacji taką klauzulę gdyby odpowiednio poinformował konsumenta (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r. III CZP 29/17 OSNC 2019/1/2). Taka sprzeczność z dobrymi obyczajami zachodzi więc w tym przypadku i to nawet jeżeli bank w ramach obsługi kredytu poniósł dodatkowe koszty zakupu walut. Tu jednak trzeba podkreślić, że dla samego wykonania obowiązku wypłaty środków kredytu bank nie musiał zabezpieczyć odpowiedniej ilości waluty CHF.
Rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków wynikających z umowy na jego niekorzyść, skutkującą niekorzystnym ukształtowaniem sytuacji ekonomicznej konsumenta oraz jego nierzetelnym traktowaniem (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2006r., I CK 297/05, nie publ., z dnia 15 stycznia 2016 r., I CSK 125/15, OSNC - ZD 2017). Zgodnie z art. 3 ust. 3 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, uznaje się za nieuczciwe te warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, jeśli stojąc w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta (por. także wyrok Trybunału Sprawiedliwości U.E. z dnia 10 czerwca 2021 r. C-609/19 BNP Paribas Personal Finance SA przeciwko VE). Taka nierównowaga i niekorzystne ukształtowanie sytuacji ekonomicznej powodów przyczyn wyżej podanych nastąpiły.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo więc ocenił postanowienia umowy dotyczące możliwości swobodnego kształtowania przez bank kursów przeliczania świadczeń jak i wpływające na charakter umowy postanowienia obciążające powodów skutkami nieograniczonego ryzyka wahań kursów. Możliwość przewalutowania ani nie zapewniała równowagi kontraktowej a tym bardziej nie mogła przywrócić tej równowagi kontaktowej z mocą wsteczną .
Niewątpliwie zawarcie umowy kredytu bankowego w złotych- indeksowanego do waluty obcej, było na gruncie w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353
1 k.c.</a> co do zasady dopuszczalne. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 2;art. 69 ust. 3)">art. 69 ust. 2 i ust. 3 prawa bankowego</a> nie zakazywał tego typu umów . Wprowadzenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 2;art. 69 ust. 2 pkt. 4 a)">art. 69 ust. 2 pkt 4 a</a> wskazywało, w świetle art.4 i 5 ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2011.165.984), że konstrukcja umowy kredytu indeksowanego nie była wcześniej sprzeczna z prawem, tym bardziej, że z przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353
1 k.c.</a> wynika, że strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Sama idea indeksacji, a także związana z nim zasada oprocentowania, nie jest sprzeczna z naturą stosunku.
Do tej sprzeczności może prowadzić jednak wprowadzenie do umowy postanowień niedozwolonych i brak potwierdzenia przez konsumenta abuzywnych postanowień umownych.
Abuzywne klauzule są od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść kredytobiorcy, chyba że następczo udzieli on świadomej i wolnej zgody na te klauzule i w ten sposób przywróci ich skuteczność z mocą wsteczną.
Niedozwolone postanowienie umowne (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
(
1) § 1 k.c.</a>) są więc od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną (por. Wyroki Sądu Najwyższego z dnia 27 lipca 2021 r. V CSKP 49/21 LEX nr 3207798 i z dnia 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21). Powodowie nie przywrócili tej skuteczności. Świadomi, że przedmiotowe postanowienia umowne nie wiążą ich, jak i świadomi, że przedmiotowe postanowienia umowne odnoszą się do istotnych elementów umowy, nie potwierdzili kwestionowanych postanowień, stąd w konsekwencji umowa kredytu nie może z przyczyn wyżej podanych wiązać stron umowy a w konsekwencji także egzekwującego wierzyciela.
Sąd nie jest uprawniony do uzupełniania umowy kredytu w walucie obcej treścią nieuzgodnioną przez strony, choćby zmierzała do wyrównania ich pozycji na gruncie łączącego je stosunku prawnego. Nie jest też uprawniony do tego, by umowę tę przekształcić w inny rodzaj umowy (por. (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2022 r. II CSKP 550/22 i z dnia 20 maja 2022r. II CSKP 943/22).). Nie jest więc prawidłowe odwoływanie się do zasad wykładni umów. Nie ma w tym przypadku możliwości wypełnienia luki co do określenia przeliczenia wartości zobowiązania ani też sposobu spełnienia świadczenia przez obie strony.
Konsekwencją stwierdzenia abuzywności klauzuli umownej spełniającej wymagania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
1§ 1 k.c.</a> jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia, połączona z przewidzianą w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 2)">art. 385
1 § 2 k.c.</a> zasadą związania stron umową w pozostałym zakresie (por. także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 października 2018 r. II CSK 632/17). Ta zasada jednak nie ma charakteru bezwzględnego.
W wyroku TSUE z 8 września 2022r. C-81/21, dotyczącym Deutsche Bank Polska i Bank Millennium wskazano, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, iż stoją one na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym sąd krajowy może stwierdzić nieuczciwy charakter nie całości warunku umowy zawartej między konsumentem a przedsiębiorcą, lecz jedynie elementów tego warunku, które nadają mu nieuczciwy charakter. Nie można więc dzielić takiego warunku eliminując marżę, która w tym przypadku decyduje o nieuczciwym charakterze klauzuli przeliczeniowej (indeksacyjnej). Jest to szczególnie istotne w aspekcie faktu, że także inne banki referencyjne dowolnie kształtowały własne kursy na podstawie których wyliczano marżę dla potrzeb przedmiotowej umowy. Stanowisko przedstawione przez pozwaną odwołującej się do kursu NBP nie jest przekonujące albowiem pozbawia jakiegokolwiek znaczenia odstraszający cel dyrektywy. Zawsze bowiem, jakiekolwiek przyjęcie obiektywnego wskaźnika jako jednego z elementów w mechanizmie przeliczenia, gwarantowałoby przedsiębiorcy utrzymanie umowy pomimo, że ostateczny wynik wyliczenia kursu zależny jest jedynie od jego woli. Ponadto Sąd krajowy nie może zmieniać treści nieuczciwych warunków zawartych w takich umowach, albowiem takie uprawnienie mogłoby zagrażać realizacji długoterminowego celu ustanowionego w art. 7 dyrektywy 93/13. Uprawnienie to przyczyniłoby się bowiem do wyeliminowania zniechęcającego skutku wywieranego na przedsiębiorców przez zwykły brak stosowania takich nieuczciwych warunków wobec konsumentów, ponieważ nadal byliby oni zachęcani do stosowania rzeczonych warunków, wiedząc, że nawet gdyby miały być one unieważnione, to jednak umowa mogłaby zostać uzupełniona w niezbędnym zakresie przez sąd krajowy, tak aby zagwarantować w ten sposób interes rzeczonych przedsiębiorców (wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2021 r., I.W., R.W. vs Bank BPH S.A. C-19/20 EU:C:2021:341, pkt 68 i przytoczone tam orzecznictwo). Niezależnie od tego , w aspekcie braku realizacji obowiązku informacyjnego, trudno przyjąć by na podstawie dostarczonych informacji, powodowie byli nawet w stanie zrozumieć metodę obliczania wskaźnika referencyjnego i to tylko ograniczonego jedynie do średniego kursu NBP by w ten sposób ocenić, na podstawie precyzyjnych i zrozumiałych kryteriów, potencjalnie istotne konsekwencje gospodarcze takiej klauzuli dla swoich zobowiązań finansowych (por. postanowienie Trybunału Sprawiedliwości z dnia 17 listopada 2021 r. Marc Gómez del Moral Guasch vs Bankia S.A. C-655/20 EU:C: 2022:37:2).
Nie ma w tym przypadku możliwości wypełnienia luki co do określenia przeliczenia wartości zobowiązania ani też sposobu spełnienia świadczenia przez obie strony.
Z przyczyn wyżej podanych nie ma podstaw do odwołania do tabeli kursów sprzedaży NBP. W chwili zawierania umowy nie obowiązywał jeszcze <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2)">art. 358§2 k.c.</a>, ponadto przepis ten ma znaczenie dla umów określających świadczenie w walucie obcej i nie odnosi się do klauzul waloryzacyjnych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2022 r II CSKP 797/22 ). Ponadto nowelizacja z dnia 23 października 2008 r., która określa sposób przeliczania nie wiązała się ze skutkami wstecznymi. Tut. Sąd w wyroku z dnia 22 czerwca 2020 r. I ACa 1684/17 w odniesieniu do zobowiązania wyrażonego w CHF uznał, że art. 24 ustawy o NBP to norma, która w połączeniu z art. 32 ustawy o NBP, oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 356;art. 356 § 2)">art. 356 § 2 k.c.</a>, daje podstawy do wypełnienia luki dotyczącej sposobu przeliczenia spłat na walutę obcą i przyjęcia, że miarodajny jest w tym przypadku kurs średni waluty ustalany przez NBP. Wsparciem dla tej koncepcji była także treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 137 a)">art. 137 a Prawa bankowego</a>, jednakże w aspekcie treści wykładni art. 6 ust. 1 Dyrektywy Rady 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, prezentowanej w orzecznictwie TSUE, nie można przyjąć, że są to normy dyspozytywne, które mają na celu wypełnienia luki w sytuacji nieuczciwych postanowień umowy zawartej z konsumentem. Ani <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2)">art. 358§2 k.c.</a>, jak też <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19360370282" title="Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe - Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 (art. 41)">art. 41 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. prawo wekslowe</a> nie stanowią więc norm dyspozytywnych dla określenia obiektywnych mechanizmów indeksacji wprowadzonej na wypadek braku związania stron mechanizmem określonym w umowie. Zastosowanie per analogiam innych norm odwołujących się do kursów średnich nie mogło nastąpić w tym przypadku, skoro brak jest normy wprost mającej zastosowanie do przeliczenia waluty kredytu i spłaty w wypadku braku związania stron postanowieniami zawartymi w tym zakresie w treści umowy. Także strony nie przewidziały też w umowie klauzul salwacyjnych.
Okoliczność, że kredytobiorca wykorzystał kredyt może być rozważana w ramach oceny zakresu zwrotu korzyści a nie może być podstawą utrzymania umowy, szczególnie, że to właśnie konsekwencje wprowadzenia do umowy przepisów abuzywnych spowodowało trudności powodów w spłacaniu kredytu.
W sytuacji wyeliminowania w oparciu o art. 385
(

1)§1k.c. skutku związania powodów wskazanymi postanowieniami abuzywnymi dotyczącymi klauzul przeliczeniowych brak jest umownego określenia mechanizmu przeliczania wysokości wypłaty świadczenia jak i przeliczania określenia zobowiązania powodów. Trudno zaś przyjąć by wolą stron było zawarcie kredytu bez takiego mechanizmu szczególnie, że oprocentowanie kredytu powiązano ze zmienną stopy referencyjnej Libor właściwą dla kredytów indeksowanych i denominowanych. Wyeliminowanie ryzyka kursowego, charakterystycznego dla umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką LIBOR, jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, choćby nadal chodziło tu tylko o inny podtyp czy wariant umowy kredytu. Powyższe oznacza z kolei, że po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, co przemawia za jej całkowitą nieważnością (por. wyrok Sądu Najwyższego z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2022 r. I CSK 3200/22). Należy podkreślić , że Sąd Najwyższy w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej z dnia 25 kwietnia 2024 III CZP 25/22 wyjaśnił, że w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym, nie można przyjąć, że w miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. W razie zaś niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Prawidłowo więc oceniono skutki abuzywności w tym przypadku, prowadzące do stwierdzenia, że tak okrojona umowa, która nie odpowiada rzeczywistej woli stron nie spełnia wymogów z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1);art. 353(1) § 1)">art. 353
1§1 k.c.</a>

Nie było także wykluczone uznanie, że umowa zawarta w okolicznościach wskazanych powyżej była sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Z uwagi jednak, że zastosowanie w sprawie miała regulacja szczególna wynikająca z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385
1 k.c.</a> i oparta na Dyrektywie Rady 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, to nie ma potrzeby odwolywania się do zasad ogólnych wynikających z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 2)">art. 58§2 k.c.</a> Podstawą rozstrzygnięcia był brak możliwości utrzymania umowy, po wyeliminowaniu z niej warunków dotyczących indeksacji.
Sąd Apelacyjny w całości podziela stanowisko Sądu Okręgowego w kwestii oceny interesu prawnego powodów w ustaleniu w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> Wyrok zasądzający nie przesądzał w sposób wiążący wzajemnych roszczeń banku jak też wszystkich rozliczeń i to nawet przy uwzględnieniu potrącenia jak i kwestii skuteczności zabezpieczeń. Prawidłowo więc uwzględniono powództwo o ustalenie.
W konsekwencji przyjęcia skutku nieważności konsumentowi i kredytodawcy(jego następcy prawnego) przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 1)">art. 410 § 1</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> zob. uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego - zasada prawna - z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, Nr 9, poz. 56). Kwestia świadomości nie ma decydującego znaczenia w wypadku realizacji nieważnej umowy Nie ma potrzeby sięgania do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 411;art. 411 pkt. 2)">art. 411pkt 2 k.c.</a> w sytuacji, w której wzbogacony środkami pieniężnymi wypłaconymi przez bank w wykonaniu nieważnej umowy kredytu jest prawnie (a nie moralnie) zobowiązany do jej zwrotu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2023 r. I CSK 3759/22).
Sama okoliczność, że świadczenie spełnione na rzecz pozwanego stanowiło ekonomiczny ekwiwalent usług wykonanych przez pozwaną na rzecz powodów, nie może też zostać uznana za wystarczającą do przyjęcia, że spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2022 r. I CSK 868/22). Jest to o tyle istotne, że pozwana miała możliwość potrącenia wzajemnych wierzytelności. Ponadto na zasady współżycia nie może powoływać się ten , kto sam te zasady narusza (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2000 sygn. V CKN 448/00). Naruszeniem zaś tych zasad było wprowadzenie do umowy zakwestionowanych postanowień.
Kredytodawca może żądać zwrotu świadczenia od chwili, w której umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna. W wyroku z dnia 7 grudnia 2023 r C 140/22 ECLI:EU:C:2023:965 Europejski Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że Artykuł 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą wykonywanie praw, które konsument wywodzi z tej dyrektywy, jest uzależnione od złożenia przez tego konsumenta przed sądem oświadczenia, w którym twierdzi on, po pierwsze, że nie wyraża zgody na utrzymanie w mocy tego warunku, po drugie, że jest świadomy z jednej strony faktu, że nieważność wspomnianego warunku pociąga za sobą nieważność wspomnianej umowy, a z drugiej – konsekwencji tego uznania nieważności, i po trzecie, że wyraża zgodę na uznanie tej umowy za nieważną. Nie można więc żądać sformalizowanego oświadczenia kredytobiorcy w toku postępowania sądowego odnośnie utrzymania skuteczności umowy zawierającej klauzule abuzywne (por. por. także Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 lipca 2024 r. II CSKP 296/24). Po złożeniu pisma z dnia 11 marca 2021r. (k 250)i po zajęciu stanowiska przez powodów na rozprawie w dniu 9 listopada 2021r. strona pozwana nie mogła już mieć żadnych wątpliwości co do braku woli powodów utrzymania umowy. Zarzut więc naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1)">art. 481§1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 k.c.</a> nie mógł zostać naruszony.
Stronie pozwanej nie przysługiwało prawo zatrzymania. W uchwale składu 7 sędziów z dnia 19 czerwca 2024 r. III CZP 31/23 Sąd Najwyższy wyjaśnił bowiem , że prawo zatrzymania (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 496)">art. 496 k.c.</a>) nie przysługuje stronie, która może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony. Takiego potrącenia powinna przede wszystkim dokonać strona pozwana albowiem z wyroku TSUE z dnia z dnia 19 czerwca 2025 r.C-396/24 mBank S.A. vs BL, CY, oraz PU,QS vs mBank S.A ECLI:EU:C:2025:460 wynika, że w sytuacji gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, żądanie przez przedsiębiorcę od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, zależne jest od wielkości kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy. Sąd Apelacyjny nie odczytuje tego rozstrzygnięcia TSUE jako konieczności stosowania tzw. teorii salda, lecz jako obowiązek banku do dokonania rozliczeń z konsumentem, tak by nie narażać konsumenta na konieczności wytaczania powództwa o zapłatę. Jeżeli jednak bank naraził konsumenta na taką konieczność to winien ponieść konsekwencje związane z opóźnieniem w spełnieniu świadczenia. Jak wyżej wskazano obu stronom przysługiwało prawo potrącenia wierzytelności wzajemnych.
Apelację więc strony pozwanej jako niezasadną oddalono w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a>

W konsekwencji zasądzono także od strony pozwanej na rzecz powodów koszty postępowania apelacyjnego w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 1(1);art. 98 § 3)">art. 98§1,§1
1i §3 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391§1 k.p.c.</a> oraz w zw. z §2 pkt 7 i §10 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2023.1964 t.j.). Uwzględniono przy tym materialnoprawny charakter współuczestnictwa powodów.(por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2023 r. III CZP 54/23).
</div>