sygn. I ACa 433/24 28 listopada 2025 Sąd Apelacyjny w Łodzi

Wyrok z 28 listopada 2025, sygn. I ACa 433/24

Data orzeczenia 28 listopada 2025

Sąd Sąd Apelacyjny w Łodzi

Wydział I Wydział Cywilny

Przewodniczący Sędzia Krzysztof Depczyński

Tagi

#Sąd Apelacyjny w Łodzi #I Wydział Cywilny #wyrok

Podstawa prawna

art. 6 kc art. 56 kc art. 58 kc art. 60 kc art. 61 kc art. 65 kc art. 94 kc art. 100 kpc

Pokaż pozostałe podstawy prawne (22)

art. 120 kc art. 189 kpc art. 203 kpc art. 227 kpc art. 235 kpc art. 278 kpc art. 353 kc art. 358 kc art. 365 kpc art. 380 kpc art. 385 kc art. 385 kpc art. 386 kpc art. 387 kpc art. 405 kc art. 410 kc art. 455 kc art. 481 kc art. 498 kc art. 499 kc art. 502 kc art. 783 kpc

I ACa 433/24


<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>


Dnia 28 listopada 2025 r.


Sąd Apelacyjny w Łodzi Wydział I Cywilny



w składzie:

<table>
<colgroup>
<col width="180"/>
<col width="115"/>
<col width="393"/>
</colgroup>
<tr>
<td>


Przewodniczący

</td>
<td>
Sędzia SA
</td>
<td>
Krzysztof Depczyński
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">


Protokolant

</td>
<td>
Magdalena Magdziarz
</td>
</tr>
</table>


porozpoznaniuwdniu 26 listopada 2025 r. 
w Łodzi



na rozprawie 



sprawyzpowództwa U. N.



przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą we X.



o ustalenie i zapłatę


na skutekapelacji obu stron


odwyroku Sądu Okręgowego w Płocku


z dnia 5 października 2023 r.


sygn. akt I C 1002/23

I.




z apelacji powoda zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 2. w ten sposób, że zasądza od (...) Bank Spółki Akcyjnej z siedzibą we X. na rzecz U. N. odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 271 452,83 (dwieście siedemdziesiąt jeden tysięcy czterysta pięćdziesiąt dwa 83/100) zł za okres od dnia 30 kwietnia 2023 r. do dnia 21 września 2023 r., oddalając powództwo w pozostałym zakresie,;



II.




oddala apelację powoda w pozostałej części i apelację strony pozwanej w całości;



III.




znosi wzajemnie między stronami koszty procesu w postępowaniu apelacyjnym. 







I ACa 433/24 


</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
Wyrokiem z dnia 5 października 2023 r. Sąd Okręgowy w Płocku w sprawie z powództwa U. N. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą we X. o ustalenie i zapłatę, ewentualnie o ustalenie i zapłatę:
1/ zasądził od pozwanego (...) Bank Spółki Akcyjnej z siedzibą we X. na rzecz powoda U. N. kwotę 271.452,73 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 22 września 2023 roku do dnia zapłaty,
2/ oddalił powództwo w pozostałej części;
3/ zasądził od powoda U. N. na rzecz pozwanego (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą we X. kwotę 2.849,83 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu.


Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o poczynione przez Sąd I instancji ustalenia faktyczne, które Sąd Apelacyjny w całości podzielił i przyjął za własne bez konieczności ponownego ich przytaczania (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 387;art. 387 § 2(1);art. 387 § 2(1) pkt. 1)">art. 387 § 2

1
pkt 1 k.p.c.</a>).

Dokonując oceny prawnej Sąd Okręgowy uznał powództwo za uzasadnione jedynie w części. Sąd wskazał, że powód spełnił na rzecz pozwanego świadczenie nienależne w wykonaniu nieważnej umowy o kredyt. Nieważności spornej umowy Sąd ten upatrywał w abuzywnym charakterze jej postanowień regulujących kwestię ustalania przez bank kursów waluty obcej, które w tym przypadku pozostawiały bankowi swobodę, tj. bank jednostronnie ustalał kurs franka szwajcarskiego, do którego indeksowany był kredyt powoda, podczas gdy ryzyko wahań kursu (...) obciążało kredytobiorcę w sposób nieograniczony. Sąd 
a quo uznał, że postanowienia kwestionowane w pozwie rażąco naruszają równowagę kontraktową pomiędzy stronami, gdyż świadczenia wzajemne kredytobiorcy nie były oznaczone w umowie w sposób stały (były uzależnione od kursu (...)), a wpływ na ich wysokość miała jedynie silniejsza strona umowy, czyli bank. Sąd Okręgowy nie miał wątpliwości co do tego, że klauzule przewidujące tak skonstruowany mechanizm mają charakter niedozwolony w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
1 § 1 k.c.</a>, jako że kształtowały prawa i obowiązki powoda w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. W ocenie Sądu I instancji, o niedozwolonym charakterze klauzul przeliczeniowych świadczy nie tylko arbitralne prawo banku do ustalania przez siebie kursów walut, ale dodatkowo brak należytego poinformowania powoda o faktycznym ryzyku wynikającym z tego rodzaju kredytu, które było ryzykiem niczym nieograniczonym. Oceniając skutki niedozwolonego charakteru kwestionowanych w pozwie postanowień, Sąd Okręgowy stwierdził, że po wyłączeniu z umowy opisanych postanowień – brak jest elementów charakterystycznych dla danej umowy i nie jest możliwe dalsze funkcjonowanie tej umowy w obrocie jako ważnej. W konsekwencji, stwierdzenie niedozwolonego charakteru omawianych postanowień skutkowało nieważnością całej umowy, a przez to odpadnięciem podstawy prawnej świadczenia na rzecz pozwanego banku, które podlegało zwrotowi jako świadczenie nienależne w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 1)">art. 410 § 1 k.c.</a>

W związku jednak z uwzględnieniem przez Sąd 
a quo zarzutu potrącenia zgłoszonego przez pozwanego w zakresie kwoty wypłaconego kredytobiorcy tytułem kapitału kredytu 248.900 zł, Sąd zasądził kwotę dochodzoną pozwem pomniejszą o kwotę tegoż kapitału, tj. 271.452,73 zł, oddalając powództwo o zapłatę w pozostałym zakresie jako nieusprawiedliwione. Za termin wymagalności odsetek do zasądzonego roszczenia pieniężnego Sąd I instancji uznał dzień następny po złożeniu przez powoda na rozprawie w dniu 21 września 2023 r. oświadczenia o świadomości skutków nieważności umowy. Równocześnie Sąd 
a quo oddalił powództwo o ustalenie nieważności umowy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a>, uznając, iż powodowi, który spłacił już kredyt w całości, nie przysługuje interes prawny w żądaniu takiego ustalenia.
O kosztach orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a>, dokonując ich stosunkowego rozdzielenia.


Apelacje od powyższego wyroku wywiodły obie strony.

Powód zaskarżył wyrok w części, tj. w zakresie pkt. 2. i 4.:
- co do oddalenia żądania powoda o ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego nominowanego do (...) nr (...), zawartej przez U. K. i M. N. z (...) S.A. z siedzibą we X. z dnia 30 maja 2005 r. (pkt. 2.),
- co do oddalenia żądania zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kwoty 248.900 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty (pkt. 2.),
- co do oddalenia żądania zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 271.452,73 zł za okres od dnia wniesienia pozwu (26 kwietnia 2023 r.) do dnia 21 września 2023 r. włącznie (pkt. 2.),
- co do postanowienia o kosztach procesu (pkt. 4).
Skarżący zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa materialnego w postaci:
1/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353
1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 2)">art. 410 § 2 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365;art. 365 § 1)">art. 365 § 1 k.p.c.</a> przez ich błędne zastosowanie i oddalenie żądania ustalenia nieważności umowy kredytu hipotecznego nominowanego do (...) nr (...) zawartej przez powoda U. K. i M. K. (1) z (...) S.A. (dawniej: (...) Bank S.A.) dnia 30 maja 2005 r., pomimo że powód ma interes prawny w jednoznacznym usunięciu niepewności co do wad prawnych umowy - co doprowadziło do bezzasadnego oddalenia żądania ustalenia nieważności umowy,
2/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 498;art. 498 § 1)">art. 498 § 1 k.c.</a> poprzez jego błędne zastosowanie i uwzględnienie zgłoszonego przez pozwanego zarzutu potrącenia roszczenia powoda z wysuniętym przez bank roszczeniem o zwrot kapitału w kwocie 248.900 zł, pomimo że roszczenie banku nie było wymagalne w chwili podniesienia zarzutu - co doprowadziło do bezzasadnego oddalenia żądania zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kwoty 248.900 zł,
3/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 502)">art. 502 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 120;art. 120 § 1)">art. 120 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 498;art. 498 § 1)">art. 498 § 1 k.c.</a> poprzez ich błędne zastosowanie i uwzględnienie zgłoszonego przez pozwanego zarzutu potrącenia roszczenia powoda z wysuniętym przez bank roszczeniem o zwrot kapitału w kwocie 248.900 zł, pomimo że roszczenie banku uległo przedawnieniu zanim potrącenie stało się możliwe, z uwagi na niewymagalność roszczenia - co doprowadziło do bezzasadnego oddalenia żądania zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kwoty 248.900 zł,
4/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 94)">art. 94 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 498;art. 498 § 1)">art. 498 § 1 k.c.</a> poprzez ich błędną wykładnię i uwzględnienie zarzutu potrącenia, pomimo że pozwany złożył oświadczenie o potrąceniu pod warunkiem zawieszającym wydania wyroku uznającego umowę za nieważną, a więc niedopuszczalnego w przypadku jednostronnych czynności prawnokształtujących – co prowadzi do nieważności oświadczenia pozwanego o potrąceniu,
5/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1;art. 481 § 2)">art. 481 § 1 i 2 k.c.</a> poprzez ich błędne zastosowanie i zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia następującego po dniu pouczenia powoda przez Sąd o skutkach nieważności, podczas gdy z przepisów tych wykładanych w sposób prawidłowy wynika, że wierzyciel może żądać od dłużnika odsetek za okres od dnia następnego po dniu wezwania do zapłaty należności głównej - z tego względu roszczenie powoda należało uznać za zasadne i Sąd winien zasądzić na jego rzecz odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty,
Zarzucając powyższe apelujący powód wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez uwzględnienie powództwa w całości, tj. ustalenie nieważności umowy kredytu z dnia 30 maja 2005 r. oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 520.352,73 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od ww. kwoty od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Nadto, wniesiono o zasądzenie kosztów procesu za II instancję oraz przeprowadzenie rozprawy apelacyjnej.
W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o oddalenie apelacji powoda w całości, zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym oraz przeprowadzenie rozprawy.
Pozwany zaskarżył wyrok w części uwzględniającej powództwo oraz w zakresie orzeczenia o kosztach procesu, tj. co do pkt. 1. i 3. wyroku.
Rozstrzygnięciu temu zarzucił:
I. naruszenie przepisów prawa procesowego, a to <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 2)">art. 235
2 § 1 pkt 2 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278)">art. 278 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> poprzez pominięcie wniosku dowodowego z opinii biegłego sądowego zgłoszonego przez pozwanego w pkt. vii. ppkt. 5. Tabeli z dowodami zawartej w Odpowiedzi na pozew i uznanie, że dla rozstrzygnięcia sprawy nie było konieczności szacowania wartości usługi odpłatnego udostępnienia kapitału, podczas gdy pozwanemu należne jest wynagrodzenie za korzystanie z kapitału w sytuacji prawomocnego orzeczenia stwierdzającego nieważność umowy, a przeprowadzenie tego dowodu jest niezbędne dla ustalenia prawidłowej wysokości wartości tejże usługi i całościowego rozliczenia zawartej między stronami umowy;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:
1/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 1;art. 65 § 2)">art. 65 § 1 i 2 k.c.</a>, w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 56)">art. 56 k.c.</a> poprzez błędne wyłożenie treści oraz skutków oświadczeń woli stron zawartych w:
- § 2 ust. 1 umowy (udzielenie kredytu);
- § 3 ust. 2 umowy (wypłata kredytu);
- § 5 ust. 5 umowy (spłata kredytu);
i niesłuszne wyprowadzenie wniosku, że brak zawarcia w umowie matematycznego, sztywnego algorytmu wyliczania kursów waluty obcej prowadzi do sytuacji, w której bank miał dowolność w zakresie ustalania świadczenia kredytobiorcy - podczas gdy z prawidłowo wyłożonej umowy wynika stan przeciwny:
- kurs sprzedaży – kluczowy dla kredytobiorcy (gdyż stosowany przez kilkadziesiąt lat przez bank względem klienta) – jest sztywno związany z kursem ustalonym i opublikowanym przez NBP;
- kurs kupna – stosowany tylko przy wypłacie kredytu, który klient może zweryfikować na chwilę zawierania umowy – bank jest zobowiązany ustalić na zwykłym, rzeczywistym, aktualnym rynkowym poziomie i nie ma prawa go „naginać” na niekorzyść konsumenta;
2/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
1 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(2))">art. 385
2 k.c.</a> poprzez oparcie twierdzenia o abuzywności klauzuli umownej dotyczącej kursu kupna, na konstatacji, że bank miał swobodę w zakresie ustalania kursu waluty, w sytuacji gdy:
- brak opisania w umowie sposobu obliczania kursu nie wpływa na to, że bank był zobowiązany ustalić rzetelnie i wskazać w swej tabeli rynkowy kurs kupna;
- niewłaściwe, nierzetelne ustalenie kursu nie miałoby żadnej podstawy umownej i mieściłoby się w sferze wykonania (nieprawidłowego) umowy, a nie jej treści;
- bank mógłby „naginać” kursy w swojej tabeli, także wtedy, gdyby w treści umowy wprowadził sztywny algorytm wyliczania kursu, oparty choćby o średni kurs NBP z poprzedniego dnia, czy też kurs opublikowany przez agencję (...) o konkretnej godzinie;
- wykroczenie przez bank poza ścisły algorytm, tak samo jak wykroczenie poza zobowiązanie do publikowania w tabeli rzeczywistego aktualnego kursu rynkowego - prowadziłoby do powstania po stronie konsumenta dokładnie takiego samego roszczenia o prawidłowe wykonanie umowy;
- transparentność w zakresie wykonywania umowy nie ma nic wspólnego z zawarciem sztywnego algorytmu w treści umowy lub brakiem takowego, niezależnie od treści umowy, konsument może chronić się przed nadużyciami ze strony banku tylko i wyłącznie porównując kursy z tabeli banku z kursami rynkowymi albo kursami NBP;
3/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 2)">art. 385
1 § 2 k.c.</a> poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało błędnym uznaniem, że na skutek kontroli abuzywności umowę kredytu uznać należy za nieważną w całości, mimo że w przypadku ewentualnego usunięcia z treści umowy klauzul uznanych przez Sąd za abuzywne:
- umowa w dalszym ciągu posiadałaby wszystkie elementy niezbędne dla odtworzenia treści głównych zobowiązań stron, a jedyna luka dotyczyłaby sposobu wykonania zobowiązania;
- możliwe jest utrzymanie umowy w pozostałym zakresie w mocy poprzez zastosowanie w miejsce pominiętego postanowienia umowy innego pozostającego w mocy postanowienia umownego lub powszechnie obowiązującego przepisu prawa;
- możliwość wykonania umowy istnieje na gruncie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 3)">art. 69 ust. 3 prawa bankowego</a> w obecnym brzmieniu oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2)">art. 358 § 2 k.c.</a>, albowiem powód ma możliwość spełnienia świadczenia bezpośrednio w walucie (...) (na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 3)">art. 69 ust. 3 Prawa bankowego</a>) nie tracąc przy tym uprawnienia do spłaty w walucie PLN (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2)">art. 358 § 2 k.c.</a>), a w konsekwencji umowy mogą być wykonywane poprzez spełnienia zobowiązania w walucie obcej lub w walucie PLN;
- w przypadku przyjęcia za abuzywne postanowień dotyczących spłaty kredytu możliwe jest, wobec regulacji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2)">art. 358 § 2 k.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 783)">art. 783 k.p.c.</a> w brzmieniu na dzień zawarcia umowy, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981601063" title="Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. - Prawo dewizowe - Dz. U. z 1998 r. Nr 160, poz. 1063 (art. 8)">art. 8 ustawy z 18 grudnia 1998 r. - Prawo dewizowe</a> w brzmieniu obowiązującym na dzień zawarcia umowy kredytu oraz art. 24 ust. 2 ustawy o Narodowym Banku Polskim, zastosowanie średniego kursu NBP jako przelicznika waluty obcej;
4/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 1;art. 65 § 2)">art. 65 § 1 i 2 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 1)">art. 358 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 56)">art. 56 k.c.</a> poprzez bezpodstawne przyjęcie, że strony jakiegokolwiek stosunku cywilnoprawnego muszą zawrzeć w treści swojej umowy sposób obliczania wartości wybranego przez nie 

per se obiektywnego miernika wysokości ich świadczeń, co miałoby prowadzić do nieważności całej umowy, w sytuacji gdy w rzeczywistości umówienie się na rozliczenie się wg aktualnych kursów kupna/sprzedaży franka szwajcarskiego jest samoistnie w pełni wystarczające do stworzenia w pełni ważnej, jasnej i korzystającej z ochrony prawnej klauzuli waloryzacyjnej - a skutkiem tego było bezpodstawne ustalenie, że umowa jest nieważna bez odwołania do tabeli ogłaszanej przez bank;
5/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 2)">art. 58 § 2 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
1 § 1 k.c.</a> poprzez niewłaściwe zastosowanie i niesłuszne przyjęcie, że o sprzeczności z dobrymi obyczajami lub zasadami współżycia społecznego może przesądzać to, że powoda nie uprzedzono dostatecznie dobitnie o tym, że kursy walut obcych względem złotego mogą się zmieniać i to drastycznie na przestrzeni dekad, w sytuacji gdy nie jest to materia umowna ani „bankowa” lub w ogóle w jakikolwiek sposób „profesjonalna”, a absolutnie powszechna wiedza społeczno-ekonomiczna (którą każda osoba o pełnej zdolności do czynności prawnych nabywa na etapie podstawowej, obowiązkowej edukacji) - a pozwany w całym procesie zawierania umowy zwracał uwagę powoda na istnienie ryzyka kursowego;
6/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410)">art. 410 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 498;art. 498 § 1)">art. 498 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 203(1))">art. 203
1 k.p.c.</a> poprzez błędną wykładnię i uznanie, że pozwanemu nie przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie przez powoda z kapitału przez wiele lat z uwagi na brak podstawy prawnej dla takiego roszczenia pozwanego i sporność wierzytelności pozwanego, w sytuacji gdy powyższe roszczenie znajduje podstawę w przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu, a co więcej pozwany przedłożył za Odpowiedzią na pozew szczegółowe wyliczenie ww. roszczenia i przedstawił wynikającą z niego wierzytelność do potrącenia, zaś uwzględnienie zarzutu potrącenia pozwoliłoby na całościowe uregulowanie zobowiązań pomiędzy stronami i wykluczyłoby konieczność kolejnego procesu.
Z uwagi na powyższe apelujący pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu za I instancję, jak również zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu za postępowanie odwoławcze według norm prawem przepisanych oraz rozpoznanie apelacji na rozprawie.
Równocześnie w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 380)">art. 380 k.p.c.</a> wniósł o reasumpcję postanowienia Sądu I instancji o pominięciu dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu rachunkowości i finansów (pkt vii. ppkt 5. Tabeli z dowodami w Odpowiedzi na pozew), tj. o dopuszczenie i przeprowadzenie ww. dowodu na fakty wskazane w Odpowiedzi na pozew.
W odpowiedzi na apelację powód wniósł o oddalenie apelacji pozwanego w całości oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.
Na rozprawie apelacyjnej z dnia 26 listopada 2025 r. strony poparły swoje dotychczasowe stanowiska procesowe w sprawie.


Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja powoda odniosła skutek reformatoryjny li tylko w zakresie daty początkowej biegu odsetek ustawowych zasądzonych na rzecz powoda z tytułu dochodzonego roszczenia o zapłatę, natomiast apelacja pozwanego podlegała w całości oddaleniu jako nieuzasadniona.
Na wstępie należy wskazać, że Sąd II instancji przyjmuje za własne oceny prawne dokonane przez Sąd Okręgowy (z pewnymi wyjątkami dotyczącymi zastosowania w niniejszej sprawie zarzutu potrącenia zawartego w odpowiedzi na pozew – w kwestii wymagalności roszczenia banku, co będzie wynikało z toku dalszego wywodu), dlatego wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa - zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 387;art. 387 § 2(1);art. 387 § 2(1) pkt. 2)">art. 387 § 2
1 pkt 2 k.p.c.</a> – ograniczy się do oceny zarzutów apelacyjnych obu stron (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 387(1);art. 387(1) § 2(1);art. 387(1) § 2(1) pkt. 2)">art. 387
1 § 2
1 pkt. 2 k.p.c.</a>).
Rozpatrując wpierw zarzuty apelacyjne powoda, należy podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie obowiązują typowe reguły dotyczące naliczania odsetek od zaległości w zapłacie pieniężnej na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1)">art. 481 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 k.c.</a> Sąd Apelacyjny, odmiennie niż Sąd Okręgowy, uznał, iż powodowi nie przysługują odsetki od kwoty dochodzonego roszczenia począwszy od dnia 22 września 2023 r., tj. od dnia następującego po dniu, w którym to powód, na rozprawie, pouczony o konsekwencjach uznania umowy za nieważną, potwierdził w sposób świadomy wolę powoływania się na nieważność umowy i konsekwencje takiego stanu rzeczy. Należy wszak podzielić argumentację strony powodowej, która wywodzi, iż powód wyraził wiążącą, tj. świadomą, wyraźną i swobodną decyzję w przedmiocie nieważności umowy, a także powziął wiedzę o skutkach nieważności umowy jeszcze przed wytoczeniem pozwu, zaś na rozprawie w dniu 21 września 2023 r. owe okoliczności jedynie potwierdził.
Odsetki za opóźnienie mają charakter rekompensacyjny, a nie majątkowy - to nie jest „nagroda” dla powodów, ale forma zadośćuczynienia za dysponowanie ich pieniędzmi przez bank, co Sąd Najwyższy i (...) wielokrotnie potwierdziły 
(por. m.in. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20; wyrok TSUE z dnia 15 czerwca 2023 r., C-520/21 M. K. (2) przeciwko M. SA). W wyroku z dnia 15 czerwca 2023 r. w sprawie C-520/21 (LEX nr (...)) jednoznacznie wskazał, że odsetki od kwoty żądanej przez konsumentów od banku w związku ze stwierdzeniem nieważności umowy kredytowej tytułem zwrotu uiszczonych rat kredytu na rzecz banku należą się od dnia wezwania do zapłaty. Tożsame stanowisko wynika również z późniejszego wyroku (...) z dnia 7 grudnia 2023 r. w sprawie C-140/22 (Legalis). Sąd Apelacyjny podziela więc wiodący pogląd, że odsetki ustawowe za opóźnienie winny być spełnione w związku z czynnością wezwania pozwanego do zapłaty. W niniejszej sprawie powód wniósł o zasądzenie odsetek ustawowych od daty wytoczenia powództwa. Jako że wniesienie pozwu było poprzedzone wezwaniem do zapłaty z dnia 28 marca 2023 r., żądanie to było uzasadnione.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a>, zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 2., orzekając jak w punkcie I. sentencji swojego wyroku.
Nie sposób jednak podzielić argumentacji zawartej w apelacji strony powodowej w pozostałej części. Pełnomocnik powoda na etapie postępowania odwoławczego wywodził twierdzenia sobie przeczące. Z jednej strony wskazywał, że roszczenie banku o zwrot kapitału kredytu jest przedawnione i zwrot kapitału pozwanemu nie przysługuje, a ponadto, że kapitał już został spłacony i jest w posiadaniu banku. Równocześnie żądał rozliczenia umowy zgodnie z teorią dwóch kondykcji, a więc domagał się całej kwoty świadczonej przez powoda na rzecz banku (łącznie z kapitałem kredytu) i nieuwzględniania skutku zarzutu potrącenia. Z orzeczenia (...) z dnia 19 czerwca 2025 r. pełnomocnik strony powodowej wnioskował natomiast, że bankowi nie przysługuje względem kredytobiorcy żadne roszczenie, choćby ten pozostawał jego dłużnikiem.
Na kanwie powyższego, w ocenie Sądu II instancji, strona powodowa, swoim niespójnym stanowiskiem procesowym, w istocie zanegowała konieczność rozliczenia się z bankiem z nieważnej umowy kredytowej, co nie mogło zyskać akceptacji Sądu 
ad quem. Z tego względu Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę wyjątkowo opowiedział się za skutecznością zarzutu potrącenia zgłoszonego przez stronę pozwaną (z pewnymi modyfikacjami – o czym w dalszej części uzasadnienia), pomimo że powyższe jest zrównane w skutkach z zastosowaniem teorii salda, której zasadniczo tutejszy Sąd w tym składzie nie aprobuje.
W ocenie Sądu II instancji, Sąd Okręgowy niezasadnie uznał skuteczność zarzutu potrącenia zgłoszonego przez pozwany bank w odpowiedzi na pozew. Sąd Apelacyjny nie podzielił konstatacji Sądu 
a quo co do momentu wymagalności roszczenia pozwanego z tytułu kapitału kredytu. Zgłoszony wówczas zarzut potrącenia nie był poprzedzony wezwaniem powoda do zapłaty, co zdaniem Sądu odwoławczego implikuje przekonanie o ówczesnym braku wymagalności ww. roszczenia banku. Niemniej jednak, pozwany, pismem z dnia 24 września 2025 r. (data prezentaty SA), nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 18 września 2025 r. (k. 340), ponownie podniósł zarzut potrącenia, tym razem odpowiednio dopełniając wymogów formalnych, tj. załączył wezwanie do zapłaty datowane na 27 sierpnia 2025 r. wyznaczające powodowi termin 7 dni od daty otrzymania tegoż wraz z pełnomocnictwem uprawniającym pełnomocnika procesowego banku do składnia w jego imieniu oświadczeń materialnoprawnych o potrąceniu. Wezwanie to zostało doręczone powodowi w dniu 3 września 2025 r. (postawienie w stan wymagalności), wobec czego 7-dniowy termin na zapłatę upłynął powodowi bezskutecznie z dniem 10 września 2025 r. Z kolei podniesienie zarzutu potrącenia w procesie nastąpiło w dniu 18 września 2025 r. (zaś oświadczenie o potrąceniu zostało wysłane bezpośrednio do powoda i dotarło do adresata-powoda w dniu 23 września 2025 r.). Zatem, zachowując wymóg formalny z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 203(1);art. 203(1) § 2)">art. 203
1 § 2 k.p.c.</a>, pozwany zgłosił procesowy zarzut potrącenia w terminie dwóch tygodni od dnia, gdy jego wierzytelność stała się wymagalna.
Co do 
meritum potrącenia należy wskazać, że pozwany bank ponownie i tym razem skutecznie podniósł zarzut potrącenia przysługujących mu wierzytelności obejmujący zwrot kwoty udzielonego kredytu (250.987,79 zł) oraz wynagrodzenia za korzystanie z kapitału kredytu (45.332,32 zł) z umowy z dnia 30 maja 2005 r.
Od potrącenia jako czynności materialnoprawnej, odróżnić trzeba zarzut potrącenia będący czynnością procesową. Oświadczenie o potrąceniu, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 499)">art. 499 k.c.</a>, jest czynnością materialnoprawną powodującą – w razie wystąpienia przesłanek określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 498;art. 498 § 1)">art. 498 § 1 k.c.</a> – umorzenie wzajemnych wierzytelności, natomiast zarzut potrącenia jest czynnością procesową, polegającą na żądaniu oddalenia powództwa w całości lub w części z powołaniem się na okoliczność, że roszczenie objęte żądaniem pozwu wygasło wskutek potrącenia. Oświadczenie o potrąceniu stanowi zatem materialnoprawną podstawę zarzutu potrącenia, który jest dozwolonym sposobem obrony swych praw w ramach toczącego się postępowania sądowego. Do dokonania potrącenia może dojść zarówno w ramach postępowania sądowego, jak i poza nim; w trakcie postępowania sądowego uprawniony może połączyć złożenie oświadczenia woli o potrąceniu z podniesieniem zarzutu potrącenia. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 499)">art. 499 k.c.</a> potrącenia dokonywa się przez oświadczenie złożone drugiej stronie, zaś stosownie do treści z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 61;art. 61 § 1)">art. 61 § 1 k.c.</a> oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią 
(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 10 października 2017 r., I ACa 487/17, LEX nr 2471805). Zgłoszenie zarzutu potrącenia stanowi więc procesową formę wykonania prawa podmiotowego, opartego o normę <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 498)">art. 498 k.c.</a>, mającego charakter kształtujący sytuację prawną obu stron wierzytelności prowadzący do umorzenia przeciwstawnych wierzytelności. Ponadto, zarzut potrącenia, niezależnie od czasu złożenia oświadczenia o potrąceniu (dokonania potrącenia), może być zgłoszony aż do zamknięcia rozprawy w drugiej instancji. Zgłoszenie zarzutu potrącenia w postępowaniu apelacyjnym podlega jednak ograniczeniom dowodowym przewidzianym dla tego stadium postępowania sądowego. Oznacza to ograniczenie skutecznego powołania się na ten zarzut do granic stanu faktycznego już wykazanego przed sądem I instancji lub okoliczności opartych na nowych faktach i dowodach dopuszczalnych w postępowaniu przed sądem apelacyjnym, o ile fakty zaistniały później, co 
in casu miało miejsce.
Potrącenie jest możliwe jeśli dwie strony są względem siebie wierzycielami i dłużnikami, a przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub innym organem państwowym (nieprzedawnione). Oświadczenie o potrąceniu jest jednostronnym oświadczeniem woli, które dokonuje się przez złożenie jej drugiej stronie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 499)">art. 499 k.c.</a>). Potwierdzenie, że oświadczenie takie zostało złożone – w razie sporu – nie przesądza o tym, że przedstawione do potrącenia wierzytelności wzajemne istniały. Skuteczność potrącenia zależy od wykazania istnienia wierzytelności wzajemnej w dacie składania oświadczenia o potrąceniu (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a>). Dług z bezpodstawnego wzbogacenia jest długiem bezterminowym, a w rezultacie zwrot powinien co do zasady nastąpić niezwłocznie po wezwaniu do zwrotu bezpodstawnie wzbogaconego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 k.c.</a>) 
(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2020 r., I ACa 625/18, LEX nr 2775686 i wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 1 grudnia 2017 r., I ACa 279/16, LEX nr 2516241). Z uwagi na treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 60)">art. 60 k.c.</a>, nie jest konieczne wyraźne stwierdzenie, że dłużnik potrąca swoją wierzytelność z wierzytelnością drugiej strony, lecz wystarczy ujawnienie przez niego woli umorzenia obu wierzytelności przez ich wzajemne przeciwstawienie 
(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2020 r., VI ACa 586/18, LEX nr 3022534).

Złożenie w toku procesu przez pozwanego oświadczenia o potrąceniu wzajemnej wierzytelności łączy się z podniesieniem przez pozwanego procesowego zarzutu potrącenia, tj. z powołaniem się na umorzenie w całości lub w części dochodzonej od niego wierzytelności w następstwie złożonego oświadczenia o potrąceniu. Zatem zarzut potrącenia może być też połączony z oświadczeniem woli o potrąceniu, jeżeli oświadczenie to nie zostało uprzednio złożone
 (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2004 r., I CK 181/03, Legalis). 

Ponadto, wbrew odmiennemu stanowisku strony powodowej, w orzecznictwie uznaje się za dopuszczalne dokonanie potrącenia jedynie ewentualnie, tj. tylko na wypadek, gdyby objęta żądaniem pozwu wierzytelność, która jest kwestionowana, została uznana przez sąd za uzasadnioną 
(zob. np. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 22 listopada 1968 r., I CR 538/68, OSNCP 1969, Nr 11, poz. 204; z dnia 9 listopada 2011 r., II CSK 70/11, L.; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 2019 r., III CZP 18/19, Legalis.). Ustawodawca nie wprowadza w tym zakresie żadnych ograniczeń. W żadnym razie zastrzeżenie takie o charakterze potestatywnym nie może być utożsamiane z warunkiem. Żadna ze stron do czasu prawomocnego zakończenia postępowania nie ma wiedzy o kierunku ostatecznego rozstrzygnięcia stosunku spornego.
Tożsamy pogląd na gruncie sporów związanych z umowami „frankowymi” wyraził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20, stwierdzając, że „zabezpieczeniu interesów stron nieważnej umowy, zobowiązanych do zwrotu otrzymanych świadczeń jednorodzajowych (w tym pieniężnych) przed ryzykiem niewypłacalności dłużnika, i uproszczeniu rozliczeń, może również służyć instytucja potrącenia (por. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 498)">art. 498</a> i następne <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a>), która także zakłada jednak złożenie stosownego oświadczenia woli, co jest wyrazem poszanowania autonomii woli uprawnionego”.
Zgłoszenie zarzutu potrącenia powoduje, że rozliczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia mającego miejsce po obu stronach nieważnej umowy powinno nastąpić w ramach tej instytucji, tym bardziej, że spełnione zostały przesłanki procesowe potrącenia określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 203(1);art. 203(1) § 1;art. 203(1) § 2)">art. 203
1 § 1 i 2 k.p.c.</a> Podstawą potrącenia jest wierzytelność pozwanego z tego stosunku co wierzytelność dochodzoną przez powoda i – jak już wyżej zaakcentowano – zarzut potrącenia został zgłoszony w terminie dwóch tygodni od dnia, gdy wierzytelność pozwanego stała się wymagalna.
Nadto, wierzytelności stron nadają się do potrącenia stosownie do warunków z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 498;art. 498 § 1)">art. 498 § 1 k.c.</a> stanowiącego, że gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelnością drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym 
(tak Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 20 grudnia 2021 r., I ACa 993/21, LEX nr 3345200).

Należy przy tym podkreślić, że w świetle poglądów wyrażanych w judykaturze i doktrynie prawa cywilnego, roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia jest tzw. roszczeniem bezterminowym w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 k.c.</a>, wobec czego świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do jego spełnienia i wtedy też staje się wymagalne. Zaakcentowania wymaga też, że choć doręczenie wezwania do zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia nie jest warunkiem samego złożenia oświadczenia o potrąceniu, to jest ono niezbędnym warunkiem powstania stanu wymagalności wierzytelności, która z kolei jest przesłanką dopuszczalności potrącenia. Dopiero wówczas, gdy wierzytelność przedstawiana do potrącenia jest wymagalna, oświadczenie o potrąceniu wywoła skutek w postaci umorzenia wierzytelności. 
Nie wywołuje żadnego skutku złożenie oświadczenia o potrąceniu niewymagalnej wierzytelności (co zdaniem Sądu Apelacyjnego w przedmiotowej sprawie miało miejsce przy zarzucie potrącenia podniesionym w odpowiedzi na pozew, a Sąd 
a quo nieprawidłowo przyjął inne zdarzenie jako moment postawienia w stan wymagalności roszczenia pozwanego). Oznacza to, że potrącający powinien złożyć oświadczenie po ziszczeniu się tej przesłanki, a jeśli dokonał tego we wcześniejszym czasie, musi złożyć ponowne oświadczenie 
(zob. wyrok Sadu Najwyższego z dnia 2 marca 2017 r., V CSK 395/16; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 14 września 2021 r., V ACa 111/19, LEX nr 3505463). In casu pozwany, jak już wyżej napomknięto, wezwał powoda do zapłaty pismem z dnia 27 sierpnia 2025 r. wyznaczając 7-dniowy termin do spełnienia świadczenia. Z chwilą doręczenia wezwania wierzytelność bezterminowa stała się wymagalna, a zarzut potrącenia został zgłoszony w piśmie procesowym z dnia 18 września 2025 r. Odrębne oświadczenie o potrąceniu dotarło do powoda w dniu 23 września 2025 r. Wzajemne umorzenie wierzytelności stron do wysokości wierzytelności niższej (banku) nastąpiło z chwilą uzyskania przez powoda wiedzy o woli potrącenia wyrażonej przez pozwanego, a zatem w dniu 23 września 2025 r.
Wbrew przeciwstawnym wywodom pełnomocnika strony powodowej, wierzytelność pozwanego z tytułu zwrotu kapitału kredytu nie jest przedawniona.
Kluczowe znaczenie dla praktyki orzeczniczej w kwestii określenia początku biegu przedawnienia roszczenia banku miała, mająca moc zasady prawnej, uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, gdzie przyjęto, że kredytodawca może żądać zwrotu świadczenia od chwili, w której umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna. Stanowisko takie było wynikiem – wspartej orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej – analizy charakteru sankcji, jaką w stosunku do niedozwolonych postanowień umownych przewiduje <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
1 § 1 k.c.</a> Z przepisu tego wywiedziono, że klauzula abuzywna nie wywołuje wobec konsumenta żadnych skutków prawnych, co sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu, a świadczenia spełnione na podstawie takiej klauzuli są nienależne i podlegają zwrotowi. Konsument, mając świadomość niewiążącego charakteru niedozwolonego postanowienia, może jednak wyrazić następczo „świadomą, wyraźną i wolną” zgodę na związanie tym postanowieniem. Przyznanie mu takiej kompetencji nie pozwala przyjąć, że na nieskuteczność klauzuli może powołać się druga strona umowy, co wyklucza możliwość uznania klauzuli abuzywnej za nieważną, a uzasadnia skojarzenie z sankcją bezskuteczności zawieszonej. Konsument może również odmówić zgody na związanie niedozwolonym postanowieniem, co spowoduje jego trwałą nieskuteczność (nieważność). Zatem do chwili decyzji konsumenta bank nie może postawić swoich roszczeń restytucyjnych w stan wymagalności zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 k.c.</a> i niemożliwe jest rozpoczęcie ich przedawnienia.
Powyższe zostało jednoznacznie potwierdzone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024/12/118), na kanwie której przejęto, że jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu, w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie postanowieniami umowy. W ocenie Sądu II instancji, owo „zakwestionowanie” następuje już w momencie wytoczenia powództwa, co w omawianej sprawie miało miejsce kwietniu 2023 r. (natomiast w późniejszym toku procesu – najczęściej rozprawy – kredytobiorca-powód swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w pozwie jedynie potwierdza po uzyskaniu od sądu formalnych pouczeń w zakresie wzajemnego rozliczenia z bankiem).
Stąd też na gruncie niniejszej sprawy 3-letni termin przedawnienia roszczenia banku o zwrot kapitału kredytu z całą pewnością nie upłynął, licząc od dnia złożenia pozwu jako (najwcześniejszego) momentu zakwestionowania przez powoda ważności umowy. Termin przedawnienia roszczenia banku upływa więc w kwietniu 2026 r.
Innymi słowy, odmowa potwierdzenia abuzywnych postanowień (która 
de facto implikuje się już z chwilą złożenia pozwu) i zakwestionowanie umowy przez konsumenta spowodowały powstanie stanu bezpodstawnego wzbogacenia w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a>, a w konsekwencji – aktualizację obowiązku zwrotu świadczenia przez konsumenta oraz wymagalność roszczenia banku.
Wobec przytoczonej wyżej argumentacji, w uznaniu Sądu odwoławczego, teza powoda o przedawnieniu roszczenia banku z tytułu kapitału kredytu, jest całkowicie chybiona.
W świetle powyższych rozważań należało stwierdzić, że zarzut potrącenia został skutecznie złożony przez pozwanego w procesie, przy czym jedynie w zakresie kwoty wypłaconego kredytu wywołał materialnoprawny skutek w postaci umorzenia wzajemnych wierzytelności stron do wysokości wierzytelności niższej, tj. co do kwoty 248.900 zł (realnie wypłaconego powodowi kredytu), będącej wierzytelnością banku dotyczącą zwrotu kapitału udostępnionego powodowi na podstawie umowy z dnia 30 maja 2005 r.
Z kolei żądanie banku uwzględnienia potrącenia kwoty 45.332,32 zł stanowiącej wierzytelność dotyczącą wynagrodzenia za korzystanie z kapitału (urealnienia wartości kapitału) nie mogło odnieść oczekiwanego rezultatu i prowadzić do dalszego umorzenia wierzytelności.
W tej kwestii zaakcentować należy, że domaganie się potrącenia kwoty wyliczonej przez bank jako wynagrodzenie za korzystanie z kapitału nie ma oparcia w przepisach prawa i jest próbą uzyskania przez bank świadczeń całkowicie nienależnych.
W przypadku uznania umowy za nieważną (trwale bezskuteczną), podstawą zwrotu nienależnych świadczeń będzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410)">art. 410 k.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> Przepisy te przewidują tzw. roszczenie restytucyjne, które ma na celu przywrócenie zachwianej równowagi majątkowej, czyli przywrócenie stanu sprzed dokonania świadczenia. Również w doktrynie prawa cywilnego akcentuje się, że funkcja kompensacyjna w wypadkach nienależnego świadczenia sprowadza się do przywrócenia stanu sprzed dokonania świadczenia. Jeżeli przedmiotem świadczenia było świadczenie pieniężne, zwrot następuje w wartości nominalnej. Podobnie Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że odpowiedzialność wzbogaconego nie może wykraczać poza granice wzbogacenia. W wypadku nierówności między wielkością tego, co bez podstawy prawnej ubyło z majątku zubożonego i wartością tego, co bez podstawy prawnej powiększyło majątek wzbogaconego, niższa kwota określa wartość bezpodstawnego wzbogacenia 
(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2000 r., V CKN 32/00, LEX nr 5242). Oznacza to, że kredytobiorca będzie musiał rozliczyć się z bankiem z otrzymanej kwoty kredytu, a bank będzie zobowiązany do zwrotu wszystkich rat, prowizji i opłat około kredytowych wpłaconych przez kredytobiorcę do banku w trakcie wykonywania umowy kredytu.
Wskazane wyżej przepisy prawa cywilnego nie dają jednak podstaw do żądania wynagrodzenia za korzystanie z pieniędzy otrzymanych przez kredytobiorcę.
Sąd Apelacyjny nie ma najmniejszych wątpliwości, iż jakiekolwiek próby generowania przez bank dodatkowych kosztów związanych z upadkiem nieważnej umowy kredytowej nie zasługują na uwzględnienie. Potwierdza to dodatkowo stanowisko, jakie zajął (...) w wyroku z dnia 15 czerwca 2023 r., C-520/21 (opubl. LEX), uznając, że w kontekście uznania umowy kredytu hipotecznego za nieważną w całości ze względu na to, że nie może ona dalej obowiązywać po usunięciu z niej nieuczciwych warunków, art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą instytucja kredytowa ma prawo żądać od konsumenta rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej umowy oraz poza zapłatę ustawowych odsetek za zwłokę od dnia wezwania do zapłaty. Treść rozstrzygnięcia (...) jest jasna i jednoznaczna (
clara non sunt interpretanda).
Wobec powyższego roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie ze środków pieniężnych nie mogło zostać skutecznie potrącone przez pozwanego.
W zakresie roszczenia o ustalenie nieważności umowy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> apelacja powoda również nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a>, powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Jak wskazuje się w doktrynie, interes prawny jest materialnoprawną przesłanką powództwa o ustalenie. Istnienie interesu prawnego decyduje zatem o dopuszczalności badania przez sąd, czy dany stosunek prawny lub prawo rzeczywiście istnieje. Stwierdzenie braku interesu prawnego w żądaniu ustalenia, samo w sobie uzasadnia natomiast oddalenie powództwa 
a limine (por. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">Kodeks postępowania cywilnego</a>. Komentarz; E. Marszałkowska-Krześ; 2019 r.).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie wskazywano, że interes prawny powinien być definiowany w sposób obiektywny jako rzeczywiście istniejąca oraz uzasadniona potrzeba uzyskania wyroku odpowiedniej treści, której przyczyną jest rzeczywiste naruszenie albo zagrożenie określonej sfery prawnej. Musi to być sprecyzowana konieczność, potrzeba ochrony określonej sfery prawnej powoda, wymagająca zaspokojenia w ściśle określonym czasie i w zasadzie w jedynej możliwej formie - samoistnego, wyczerpującego się powagą rzeczy osądzonej orzeczenia ustalającego, a nie innego powództwa i wyroku.
Oznacza to, że interes prawny występuje w sytuacji, w której istnieje niepewność stosunku prawnego lub prawa, wynikająca z obecnego lub przewidywanego ich kwestionowania lub naruszenia, gdy określona sytuacja zagraża naruszeniem uprawnień przysługujących powodowi, bądź też stwarza wątpliwość co do ich istnienia, czy realnej możliwości realizacji (a zatem gdy zachodzi potrzeba ich potwierdzenia, wynikająca z sytuacji prawnej, w jakiej znajduje się powód).
Pojęcie interesu prawnego powinno być przy tym interpretowane z uwzględnieniem oceny, czy wynik postępowania doprowadzi do usunięcia niejasności i wątpliwości w tym zakresie i zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów, a więc czy definitywnie zakończy istniejący spór ewentualnie, czy zapobiegnie takiemu sporowi w przyszłości 
(zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 19 lutego 2002 r., IV CKN 769/00, OSNC 2003/1/13; z dnia 30 listopada 2005 r., III CK 277/05, LEX nr 346213; z dnia 2 lutego 2006 r., II CK 395/05, LEX nr 192028; z dnia 2 sierpnia 2007 r., V CSK 163/07; z dnia 29 marca 2012 r., I CSK 325/11, LEX nr 1171185 i z dnia 14 marca 2012 r., II CSK 252/11, Biul. SN 2012/6/12).
W związku z tym należy przyjąć, iż w efekcie spłaty całości kredytu po stronie powoda brak jest zatem interesu prawnego domagania się ustalenia nieważności umowy kredytu. W tym kontekście przywołać należy stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 marca 2015 r., IV CSK 362/14, (Lex nr 1663827), w uzasadnieniu którego wskazano, że okoliczność, iż doszło do spłaty kredytu, która to spłata odbyła się według konkretnych zasad – określonego sposobu przeliczeń, skutkuje tym, że ustał stan niepewności, który mógłby usprawiedliwiać interes prawny powoda z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a>

W judykaturze ugruntowane jest stanowisko, że interes prawny z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> co do zasady nie zachodzi, gdy powód może uzyskać ochronę prawną w inny sposób, to jest w drodze innego (dalej idącego) powództwa, w szczególności o zasądzenie świadczenia 
(zob. wyrok Sądu Najwyższego: z dnia 9 maja 2000 r., IV CKN 686/00, LEX nr 602301; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 2020 r., I CSK 678/19, LEX nr 3158109). Ustalenie istnienia bądź nieistnienia stosunku prawnego lub prawa ma wtedy charakter przesłankowy. Wyjątkiem od tej zasady mogłaby być jedynie sytuacja, w której wyrok wydany w sprawie o świadczenie nie usunąłby wszelkich niepewności w zakresie skutków prawnych, a taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Proces powoda z bankiem o zwrot kapitału kredytu nie stwarza stanu niepewności co do sytuacji prawnej powoda w zakresie nieważności umowy kredytu, a ma na celu jedynie ostateczne rozliczenie roszczeń kondykcyjnych stron. Należy zresztą spodziewać się, że w związku z uwzględnionym w tej sprawie zarzutem potrącenia ww. proces stanie się bezprzedmiotowy, a postępowanie będzie podlegało umorzeniu.
W tym stanie rzeczy apelacja powoda w pozostałej części – przede wszystkim w zakresie mającym na celu zniweczenie skutku potrącenia przez bank kwoty kapitału kredytu, jak również doprowadzenia do ustalenia nieważności umowy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> – podlegała oddaleniu jako niezasadna na podstawie 
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> – punkt II. 
in principio sentencji wyroku.
Jak już natomiast zaznaczono na wstępie niniejszych rozważań, apelacja pozwanego nie zasługiwała na uwzględnienie w jakiejkolwiek części, przy czym kwestia bezskuteczności potrącenia kwoty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z kapitału została już omówiona w części traktującej o potrąceniu przy omawianiu zarzutów apelacji powoda.
Uwzględniając powyższe, brak było podstaw do uznania trafności zarzutu obrazy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 2)">art. 235
2 § 1 pkt 2 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278)">art. 278 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> wobec pominięcia przez Sąd I instancji wniosku dowodowego z opinii biegłego sądowego w celu oszacowania wartości usługi odpłatnego udostępnienia kapitału. Sąd Apelacyjny w pełni podziela stanowisko Sądu 
a quo, iż roszczenie pozwanego o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału jest z gruntu nieusprawiedliwione (vide str. 15-16 niniejszego uzasadnienia). Stąd oczywiście zbędnym byłoby szacowanie jego wysokości.
Mając na względzie, że przeprowadzenie powyższego dowodu nie przyczyniłoby się do ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do modyfikacji postanowienia dowodowego Sądu I instancji w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 380)">art. 380 k.p.c.</a>

W świetle prawidłowo zakreślonej podstawy faktycznej rozstrzygnięcia nietrafne pozostają sformułowane przez pozwanego zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego.
W ocenie Sądu Apelacyjnego powód słusznie zakwestionował ważność umowy zawartej z pozwanym w dniu 30 maja 2005 r.
Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 2;art. 385(1) § 3;art. 385(1) § 4)">art. 385
1 § 1-4 k.c.</a> postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Uregulowanie zawarte w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 3851;art. n)">art. 385
1 
 i n. k.c.</a> przewiduje zatem w szerokim zakresie kontrolę treści umowy.
Z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
1 § 1 k.c.</a> wynika, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są klauzule umowne, które spełniają łącznie trzy przesłanki pozytywne, tj.: zawarte zostały w umowach z konsumentami, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszają jego interesy. Kontrola abuzywności postanowień umowy wyłączona jest zaś jedynie w przypadku spełnienia jednej z dwóch przesłanek negatywnych, to jest gdy postanowienie umowne zostało indywidualnie uzgodnione z konsumentem oraz określa główne świadczenia stron i jest sformułowane w sposób jednoznaczny.
Należy podkreślić, że w prawie obowiązuje domniemanie, iż postanowienia przejęte z wzorca umowy nie zostały uzgodnione indywidualnie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 3;art. 385(1) § 3 zd. 2)">art. 385
1 § 3 zd. 2 k.c.</a>), a pozwany zasadniczo nie negował w toku procesu tej okoliczności.
Pozwany jednakowoż z całą pewnością nie dopełnił ciążących na nim obowiązków informacyjnych względem konsumenta. Nie przedstawił żadnego dowodu na to, że powód uzyskał od banku rzetelną i pełną wiedzę na temat ryzyka kursowego. Tego rodzaju informacji nie można bowiem utożsamiać z ogólną wiedzą konsumenta, że kursy walut obcych ulegają wahaniom, tj. mogą wzrosnąć lub spaść, a hipotetyczny wzrost kursu będzie skutkował wzrostem obciążeń po stronie konsumenta. W orzecznictwie podkreśla się, że dla wypełnienia przez bank obowiązków informacyjnych w zakresie obarczenia konsumenta ryzykiem kontraktowym nie jest wystarczające odebranie od konsumenta oświadczenia - zawartego we wniosku o udzielenie kredytu, czy w umowie o standardowej treści - że został poinformowany o ponoszeniu ryzyka wynikającego ze zmiany kursu waluty oraz że rozumie wynikające z tego konsekwencje.
Wprowadzenie do umowy kredytowej zawieranej na wiele lat, mechanizmu działania ryzyka kursowego, wymagało szczególnej staranności banku w zakresie wyraźnego wskazania zagrożeń wiążących się z oferowanym kredytem, tak by konsument miał pełne rozeznanie konsekwencji ekonomicznych zawieranej umowy. W takim stanie rzeczy, przedkontraktowy obowiązek informacyjny w zakresie ryzyka kursowego powinien zostać wykonany w sposób jednoznacznie i zrozumiale unaoczniający konsumentowi, który z reguły posiada elementarną jedynie znajomość rynku finansowego, że zaciągnięcie tego rodzaju kredytu jest bardzo ryzykowne, a efektem może być obowiązek zwrotu kwoty wielokrotnie wyższej od pożyczonej, mimo dokonywania regularnych spłat (
por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 19 stycznia 2021 r., I ACa 505/20). Chodziło zatem o przedstawienie powodowi relacji między złotym a frankiem szwajcarskim w przeszłości oraz obiektywnych prognoz co do ich kursów na przyszłość w szerokiej perspektywie czasowej. Tylko wówczas kredytobiorca mógłby faktycznie ocenić poziom ryzyka towarzyszący kilkudziesięcioletniemu związaniu kontraktem. Jak ponadto wskazywał Sąd Najwyższy już w wyroku z dnia 27 lutego 2019 r., II CSK 19/18, w tej sytuacji z deklaracji kredytobiorcy o świadomości ryzyka walutowego nie można wyciągać zbyt daleko idących wniosków. Taka konkluzja jest tym bardziej uzasadniona, jeśli oświadczenie kredytobiorcy jest elementem opracowanego przez bank wzorca umowy. Ogólna informacja o ryzyku kursowym z pewnością nie stanowi pełnego i rzetelnego poinformowania konsumenta o ryzyku walutowym.
W ocenie Sądu II instancji, pozwany nie mógł oczekiwać, że zarabiający w krajowej walucie konsument zaakceptowałby nieograniczone ryzyko kursowe w wieloletniej umowie kredytu, gdyby bank, przestrzegając wymogu przejrzystości, uczciwie przedstawił mu zagrożenia, jakie wiążą się z uzależnieniem wysokości zadłużenia od kursu (...). Odnosi się to w pełni do sytuacji powoda. Nie powinno budzić wątpliwości, że obciążenie powoda nieograniczonym ryzykiem kursowym godziło w jego interesy. Nie było ono przy tym uzasadnione usprawiedliwionymi, słusznymi interesami banku. Pozwany podjął samodzielną swobodną biznesową decyzję o oferowaniu kredytów waloryzowanych w walucie (...) konsumentom. Ta decyzja nie zwalniała go z obowiązku rzetelnego, uczciwego traktowania konsumentów, w tym powoda 
(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2022 r., I ACa 103/21).
Przedstawione w niniejszej sprawie dowody nie dają podstaw do ustalenia, że bank wykonał obowiązek informacyjny w postulowany, właściwy sposób, dający stronie powodowej pełne rozeznanie co do istoty transakcji.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika również, by strony negocjowały przywołane wyżej postanowienia umowy i by powód posiadał faktyczny wpływ na ich brzmienie (zarówno wniosek kredytowy, jak i sama umowa stanowiły gotowe wzorce przygotowane przez bank). Warunki te zostały jednostronnie narzucone przez bank posługujący się wzorcem umownym w tym sensie, że przedłożona powodowi do podpisu umowa zawarta na blankietowym wzorcu umownym stosowanym przez pozwanego powszechnie dla celu zawierania umów o kredyt hipoteczny, nie podlegała negocjacjom, czy zmianom. Konsument mógł zaakceptować postanowienia i podpisać umowę w brzmieniu zaproponowanym przez stronę pozwaną, bądź też umowy nie podpisać.
Kryterium uznania postanowień umownych za abuzywne wymaga także ich zakwalifikowania albo jako postanowienia, które nie określają głównych świadczeń stron, albo jako postanowienia określające główne świadczenia stron (w tym cenę lub wynagrodzenie), które nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
Sąd odwoławczy podziela przy tym pogląd wyrażony w wyroku (...) z dnia 3 października 2019 r., C-260/18, zgodnie z którym klauzule dotyczące ryzyka wymiany określają główny przedmiot umowy kredytu. Postanowienia dotyczące indeksacji nie ograniczają się bowiem do samego sposobu przeliczenia kwoty i określenia sposobu zmiany wysokości świadczenia kredytobiorcy w przyszłości, ale wprost świadczenie to określają. Bez przeprowadzenia przeliczeń wynikających z indeksacji nie doszłoby do ustalenia wysokości kapitału podlegającego spłacie, wyrażonego w walucie obcej, a także nie doszłoby do ustalenia wysokości odsetek, które zobowiązany jest zapłacić kredytobiorca. Sporne klauzule nie kształtują zatem jakiegoś marginalnego i dodatkowego mechanizmu indeksacyjnego głównych świadczeń stron stosunku kredytowego, określają bowiem rynkową wartość wydanej i wykorzystywanej sumy kredytu w złotych w relacji do waluty franka szwajcarskiego, co z kolei przekłada się na wysokość zarówno przyszłych rat, jak i wypłaconej powodowi wysokości kapitału przy uruchomieniu kredytu.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, zastosowanie zastrzeżonego w umowie mechanizmu określenia wysokości rat kapitałowo-odsetkowych, opartego literalnie na zmienności kursu (...), uznać zatem należy za kluczowe dla oceny ważności przedmiotowej umowy.
W dalszej kolejności podkreślić należy, że wbrew stanowisku skarżącego pozwanego, postanowienia klauzuli indeksacyjnej kreowały po stronie banku pełną dowolność w ustalaniu kursów waluty (...), przy jednoczesnym pozbawieniu powoda możliwości dokonania weryfikacji prawidłowości zastosowanego sposobu ustalenia tych kursów. Pozwany bank i w tym zakresie w żaden sposób nie wyjaśnił powodowi mechanizmu i zasad określania kursów wymiany, na podstawie których mógłby obliczyć swoją należność wobec pozwanego.
Oczywistym jest przy tym, że konsument, zawierając umowę kredytu indeksowanego, liczy się i akceptuje ryzyko, jakie się z tym wiąże, a więc wynikające ze zmienności kursów walut obcych, ale powyższe nie ma nic wspólnego z ryzykiem całkowicie dowolnego kształtowania kursu wymiany przez kredytodawcę i narażenia konsumenta na nieprzewidywalne koszty. Bank poprzez arbitralne wyznaczanie kursu waluty waloryzacji uzyskał prawo do niczym nieskrępowanego decydowania o wysokości zadłużenia kredytobiorcy. Postanowienia umowy w tym zakresie są przy tym nieprzejrzyste i trudne do zrozumienia.
Wyrażenie warunku umownego prostym i zrozumiałym językiem, należy rozumieć w ten sposób, że umowa przedstawia w sposób przejrzysty konkretne działanie mechanizmu, do którego odnosi się ów warunek, a także, w zależności od przypadku, związek między tym mechanizmem a mechanizmem przewidzianym w innych warunkach, tak by konsument był w stanie oszacować, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z tej umowy konsekwencje ekonomiczne.
Jak słusznie zauważył Sąd I instancji mechanizm ustalania przez bank kursu franka szwajcarskiego przewidziany w umowie kredytu hipotecznego zawartej z powodem pozostawiał bankowi swobodę w ustalaniu tego kursu zarówno dla potrzeb przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na walutę (...), jak również dla potrzeb przeliczenia rat kapitałowo-odsetkowych na walutę polską. Umowa nie zawierała bowiem kryteriów ustalania tego kursu. Bank mógł w zasadzie dowolnie określić kursy walut w tabeli kursów, a następnie przy ich wykorzystaniu jednostronnie określić we frankach kwotę, którą kredytobiorca ma zwrócić i która stanowić będzie podstawę naliczania odsetek.
Powód nie miał wiedzy, na jakiej podstawie i w jaki sposób ustalane były kursy walut zawarte w tych tabelach. Klauzule te nie odwołują się do żadnych obiektywnych wskaźników, na które żadna ze stron nie miała wpływu, lecz pozwalają wyłącznie pozwanemu na określenie kursów jednostronnie. Pozwany mógł zatem arbitralnie, a przy tym w sposób wiążący, modyfikować wskaźnik, według którego obliczana była wysokość zobowiązania powoda, a tym samym mógł wpływać na wysokość jego świadczenia. Umowa nie określała szczegółowego sposobu ustalania kursu (...), przez co powód był zdany na arbitralne decyzje pozwanego w tej kwestii.
Ponadto, o abuzywności tych postanowień świadczy brak ich transparentności. Umowa nie przedstawiała w sposób przejrzysty konkretnych działań mechanizmu ustalania kursu wymiany waluty obcej, tak by powód był w stanie samodzielnie oszacować, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z umowy konsekwencje ekonomiczne. Mechanizm budowania tabeli kursów został opracowany na podstawie wewnętrznej procedury przyjętej w pozwanym banku, trudno zatem stwierdzić, że istniało obiektywne, zewnętrzne kryterium, wedle którego pozwany określał wysokość kursów walut.
Dla oceny abuzywności postanowień umowy oraz jej ważności nie ma również znaczenia, czy przedsiębiorca rzeczywiście korzystał z możliwości, jakie wynikają dla niego z określonego brzmienia postanowień umownych. Istotne jest jedynie, że nie było żadnych przeszkód, aby z takich uprawnień, mogących naruszać interesy konsumenta, skorzystał.
Reasumując, w przedmiotowej sprawie to wyłącznie pozwanemu przyznano uprawnienie do jednostronnego określania wysokości wskaźnika wpływającego na wysokość świadczeń stron. Przyjęty w umowie sposób ustalenia salda zadłużenia powoda, jak i sposób wyliczania rat kredytowych w istocie opierał się na jednostronnych, a przede wszystkim całkowicie dowolnych decyzjach pozwanego. Taka sytuacja została już wielokrotnie, zarówno w orzecznictwie sądowym, jak i przez doktrynę, uznana jako sprzeczna z naturą stosunku zobowiązaniowego, skutkująca nieważnością całej umowy.
Źródło nieograniczonych uprawnień banku tkwi w zastrzeżeniu, że kursy waluty obcej, o których mowa w umowie kredytu indeksowanego, są ustalane w sposób jednostronny i dowolny przez bank. To pozwany bowiem autonomicznie określa zasady ustalania kursów walut i decyduje jaką wysokość ma mieć kurs (kupna i sprzedaży) danego dnia. Zarówno w dacie zawarcia umowy, jak i przez cały okres jej obowiązywania nie istniały żadne przepisy, które regulowałyby i ustalałyby kryteria, jakimi banki muszą się kierować przy ustalaniu kursów walut. Ukształtowane w ten sposób brzmienie klauzuli waloryzacyjnej jest kwalifikowane w orzecznictwie za naruszające dobre obyczaje oraz wywołujące stan znaczącej nierównowagi stron umowy 
(por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; 9 maja 2019 r., I CSK 242/18 oraz 24 października 2018 r., II CSK 632/17).
Przyjmuje się, że konsekwencją stwierdzenia, że dane postanowienie umowne ma charakter niedozwolony w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
1 § 1 k.c.</a>, jest działająca 
ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia, połączona z przewidzianą w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 2)">art. 385
1 § 2 k.c.</a> zasadą związania stron umową w pozostałym zakresie. Przy czym, zgodnie z dominującym poglądem, przepis ten wyłącza stosowanie 
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 3)">art. 58 § 3 k.c.</a>, który przewiduje, że w razie nieważności części czynności prawnej pozostała jej część pozostaje w mocy, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.
Nie ulega jednak wątpliwości, że jeżeli eliminacja niedozwolonego postanowienia umownego doprowadzi do takiej deformacji regulacji umownej, że na podstawie pozostałej jej treści nie da się odtworzyć treści praw i obowiązków stron zgodnych z ich wolą, to nie można przyjąć, że strony pozostają związane pozostałą częścią umowy. Ten ostatni wniosek wynika wyraźnie z art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady nr 93/13/EWG, który przewiduje, że „(...) nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków”.
Jak już wyżej zaakcentowano, Sąd Apelacyjny podziela w tej materii pogląd, że co do zasady abuzywność klauzul indeksacyjnych powoduje, że bez nich umowa kredytu nie powinna dalej wiązać stron, gdyż nastąpił brak zasadniczych elementów kontraktu, tj. określenia świadczenia stron.
W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmuje się, że w razie stwierdzenia abuzywności klauzuli ryzyka walutowego utrzymanie umowy „nie wydaje się możliwe z prawnego punktu widzenia”, co dotyczy także klauzul przeliczeniowych przewidujących spread walutowy 
(por. wyroki TSUE z dnia: 14 marca 2019 r., w sprawie C-118/17, Ś. Ł. przeciwko (...) Bank (...) Ś..; 5 czerwca 2019 r., w sprawie C-38/17, GT przeciwko HS). Jest tak zwłaszcza wówczas, gdy unieważnienie tych klauzul doprowadziłoby nie tylko do zniesienia mechanizmu indeksacji oraz różnic kursów walutowych, ale również – pośrednio – do zaniknięcia ryzyka kursowego, które jest bezpośrednio związane z indeksacją przedmiotowego kredytu do waluty 
(por. wyrok TSUE z dnia 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18, B. Ł. i T. Ł. przeciwko (...) Bank (...)). O zaniknięciu ryzyka kursowego można mówić w sytuacji, w której skutkiem eliminacji niedozwolonych klauzul kształtujących mechanizm indeksacji jest przekształcenie kredytu złotowego indeksowanego do waluty obcej w zwykły (tzn. nieindeksowany) kredyt złotowy, oprocentowany według stawki powiązanej ze stawką LIBOR. Wyeliminowanie ryzyka kursowego, charakterystycznego dla umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką LIBOR, jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze. Oznacza to z kolei, że po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, co przemawia za jej całkowitą nieważnością (bezskutecznością) 
(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 328/18, LEX nr 2771344).
Dodatkowo utrzymywanie umowy w kształcie okrojonym (bez klauzul indeksacyjnych, ale z oprocentowaniem opartym o stawkę LIBOR) sztucznie tworzyłoby stosunek zobowiązaniowy, którego ówcześnie strony nie chciały wykreować, zatem naruszyłoby ich swobodę zawierania umów z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353
1 k.c.</a> (strony zgodnie chciały zawrzeć umowę kredytu indeksowanego do (...)).
Sąd nie jest też władny uzupełniać luk powstałych po wyeliminowaniu tych klauzul. Stanowiłoby to niedopuszczalną konwersję umowy, zwłaszcza że wprowadzanie w miejsce ustalanego przez pozwanego kursu kupna i sprzedaży (...) jakiegokolwiek innego miernika wartości (kursu średniego NBP, czy innego) byłoby zbyt daleko idącą modyfikacją umowy. Wprowadzałoby do niej zupełnie nowy element. Ani <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385
1 k.c.</a> ani żaden inny przepis prawa nie daje podstaw do zastąpienia abuzywnej klauzuli waloryzacyjnej inną, a w szczególności taką, która określałaby inny sposób ustalenia kursu waluty waloryzacji.
Brak jest podstaw do uzupełnienia umowy stron przy zastosowaniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2)">art. 358 § 2 k.c.</a> w aktualnym brzmieniu, bowiem stron nie wiązała umowa kredytu walutowego odpowiadająca dyspozycji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 1)">art. 358 § 1 k.c.</a> Wskazać wypada, że kredytobiorca nie otrzymał i zgodnie z umową nie miał otrzymać świadczenia w walucie obcej, jak również spłata rat kredytu miała odbywać się i odbywała w złotówkach. W tym stanie rzeczy nie można zaaprobować tezy, iż przedmiotem zobowiązania była suma pieniężna wyrażona w walucie obcej. Wypada także zauważyć, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2)">art. 358 § 2 k.c.</a> nie obowiązywał w czasie zawierania spornej umowy w wersji znowelizowanej ustawą z dnia 23 października 2008 r., która weszła w życie 24 stycznia 2009 r. (Dz. U. Nr 228, poz. 1506), co już samo przez się wyklucza jego zastosowanie na gruncie niniejszej sprawy, w świetle regulacji 
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(2))">art. 385
2 k.c.</a> Ponadto, przepis ten (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2)">art. 358 § 2 k.c.</a>) nie został przez ustawodawcę przewidziany jako przepis mogący zastąpić bezskuteczne postanowienia umów zawieranych przez profesjonalistów z konsumentami 
(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2022 r., V ACa 401/21, A. nr (...)). Nadto, jak wyżej wskazano, zastosowanie na gruncie wykonywania umowy średniego kursu NBP niweczyłoby odstraszający cel ochrony konsumenckiej, która ma zniechęcać przedsiębiorców zawierających umowy z konsumentami do stosowania niedozwolonych postanowień umownych. Tym samym, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2)">art. 358 § 2 k.c.</a> nie może mieć zastosowania do postanowień niedozwolonych stosowanych w umowach kredytu denominowanego i indeksowanego 
(zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 25 maja 2022 r., II CSKP 650/22, OSNC-<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358 zd. 2022)">ZD 2022</a>, nr 4, poz. 48; z dnia 28 września 2022 r., II CSKP 412/22, A. nr (...); z dnia 31 stycznia 2023 r., II (...) 1200/22, A. nr (...); z dnia 7 lutego 2023 r., II (...) 1334/22, A. nr (...); z dnia 20 lutego 2023 r., II (...) 809/22, A. nr (...); z dnia 17 marca 2023 r., II (...) 924/22, A. nr (...); z dnia 5 kwietnia 2023 r., II (...)/22, A. nr (...) i tam powołane orzecznictwo).
Podobnie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400938" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 938 ()">ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim</a> w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia umowy kredytu nie zawierała regulacji, które dotyczyłyby sposobu wykonania zobowiązań w stosunkach cywilnych. Przepis art. 24 ustawy statuował wyłącznie uprawnienie NBP do ustalania kursów walut obcych.
Ponadto, w sprawie nie znajduje zastosowania również <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021411178" title="Ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. - Prawo dewizowe - Dz. U. z 2002 r. Nr 141, poz. 1178 (art. 8)">art. 8 Prawa dewizowego</a>, gdyż jak już zostało podkreślone, kredyt był udzielony w Polsce, został wypłacony i był spłacany w walucie krajowej, a jedynie indeksowany do (...), co zasadniczo nie pozwala na zakwalifikowanie tego rodzaju umowy jako „obrót dewizowy z zagranicą”. Bank rozliczał się w złotówkach, a przeliczenie na (...) było jedynie klauzulą umowną (tzw. waloryzacyjną).
Brak również innych przepisów dyspozytywnych prawa krajowego, które mogłyby zostać zastosowane. W szczególności przepisu takiego nie stanowi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 2;art. 69 ust. 2 pkt. 4 a;art. 69 ust. 3)">art. 69 ust. 2 pkt 4a i ust. 3 Prawa bankowego</a>, albowiem został wprowadzony w życie już po zawarciu przedmiotowej umowy.
Nie zachodziła więc możliwość wypełnienia powstałej po wyeliminowaniu z umów postanowień abuzywnych luki ani przepisem dyspozytywnym, ani na zasadzie analogii, czy też zwyczaju.
Nadto, jak już zostało zasygnalizowane, zastąpienie przez Sąd nieuczciwych postanowień umownych postanowieniami uczciwymi byłoby sprzeczne z celem dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, jakim jest zapobieganie kolejnym naruszeniom. Gdyby bowiem przedsiębiorca wiedział, że konsekwencją stosowania nieuczciwych warunków jest co najwyżej redukcja tych warunków do uczciwych (co następowałoby w znikomej liczbie przypadków, bo niewielu konsumentów decyduje się wystąpić na drogę sądową), to byłby nadal beneficjentem nieuczciwych postanowień w znacznej większości przypadków i osiągałby jedynie niższy zysk, ale nie ponosił żadnej straty.
W konsekwencji, Sąd Apelacyjny, podobnie jak i Sąd I instancji, doszedł do wniosku, że okoliczności rozpoznawanej sprawy nie pozwalały stwierdzić możliwości obowiązywania przedmiotowej umowy bez postanowień uznanych za abuzywne. Postanowienia te, określając oparty na ryzyku kursowym mechanizm indeksacji, determinowały charakter umowy oraz fakt jej zawarcia, stanowiły jej 
essentialia negotii, bez których umowa nie mogłaby funkcjonować w dotychczasowym kształcie. Niemożliwe byłoby zastąpienie abuzywnej klauzuli dotyczącej zasad ustalania kursu kupna waluty, na podstawie którego wyliczana jest wysokość kwoty kredytu, dyspozytywnymi przepisami prawa krajowego wobec ich braku. To z kolei oznacza, że utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie było możliwe, co przemawia za jej całkowitą nieważnością (bezskutecznością). Wyeliminowanie z umowy niedozwolonych postanowień przeliczeniowych skutkuje nieważnością całej umowy 
(por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 3 lutego 2022 r., II CSKP 459/22; z dnia 3 lutego 2022 r., II CSKP 415/22), co w okolicznościach rozpatrywanej sporawy, nie godzi w interes ekonomiczny powoda, który spłacił kredyt w całości.
Wskutek ustalenia nieważności spornej umowy wzajemne świadczenia stron mają charakter nienależny i podlegają zwrotowi na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410)">art. 410</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> Podstawa do ich spełnienia nie istnieje bowiem od początku. Strony winny zatem rozliczyć się ze spełnionych świadczeń wzajemnych. Bezskuteczność klauzul abuzywnych w oparciu o regulację <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385
1 k.c.</a> i dyrektywy 93/13 i będąca jej skutkiem nieważność umowy rodzi obowiązek restytucji wzajemnych świadczeń jako nienależnych.
Ogólne przesłanki bezpodstawnego wzbogacenia należy rozumieć „specyficznie” w przypadku nienależnego świadczenia. Przyjmuje się, że sam fakt spełnienia nienależnego świadczenia uzasadnia roszczenie kondykcyjne i nie zachodzi potrzeba badania, czy i w jakim zakresie spełnione świadczenie wzbogaciło osobę, na której rzecz świadczenie zostało spełnione (
accipiensa), jak również, czy majątek spełniającego świadczenie (
solvensa) uległ zmniejszeniu 
(por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 24 listopada 2011 r., I CSK 66/11, LEX nr 1133784; z dnia 9 sierpnia 2012 r., V CSK 372/11, LEX nr 1231631; z dnia 28 sierpnia 2013 r., V CSK 362/12, LEX nr 1391375; z dnia 15 maja 2014 r., II CSK 517/13, LEX nr 1488794; z dnia 29 listopada 2016 r., I CSK 798/15, LEX nr 2183475).
W przypadku nieważnej umowy kredytu jako świadczenie nienależne traktować trzeba przekazanie przez kredytobiorcę środków pieniężnych na rzecz banku, które służyć miało umorzeniu zobowiązania z umowy kredytowej, a które to zobowiązanie wskutek nieważności umowy nie powstało. Podobnie jako nienależne traktować należy świadczenie banku na rzecz niedoszłego kredytobiorcy. Skoro strony świadczyły sobie w wykonaniu nieważnej czynności prawnej, to powinny sobie zwrócić wzajemnie otrzymane świadczenia.
W niniejszej sprawie jednak wzajemne rozliczenie stron z umowy kredytu nastąpiło w sposób uproszczony – za sprawą zastosowania instytucji potrącenia – co należało uznać za dopuszczalne i prawnie skuteczne (o czym Sąd 
ad quem szeroko wywodził na wcześniejszych kartach niniejszego uzasadnienia).
Z uwagi na powyższe, Sąd Apelacyjny, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a>, oddalił apelację pozwanego jako bezzasadną, jak w punkcie II. 
in fine sentencji wyroku.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a>, uznając, iż ostateczny wynik procesu uzasadnia poniesienie przez każdą ze stron własnych kosztów związanych z niniejszym postępowaniem odwoławczym – punkt III. sentencji wyroku.
</div>