sygn. I ACa 1741/22 12 grudnia 2025 Sąd Apelacyjny w Krakowie

Wyrok z 12 grudnia 2025, sygn. I ACa 1741/22

Data orzeczenia 12 grudnia 2025

Sąd Sąd Apelacyjny w Krakowie

Wydział I Wydział Cywilny

Przewodniczący Sędzia Bartosz Pniewski

Tagi

#Sąd Apelacyjny w Krakowie #I Wydział Cywilny #wyrok

Podstawa prawna

art. 22 kc art. 56 kc art. 58 kc art. 65 kc art. 98 kpc art. 99 kpc art. 100 kpc art. 189 kpc

Pokaż pozostałe podstawy prawne (16)

art. 227 kpc art. 232 kpc art. 233 kpc art. 235 kpc art. 278 kpc art. 309 kpc art. 353 kc art. 358 kc art. 385 kc art. 385 kpc art. 386 kpc art. 391 kpc art. 397 kpc art. 405 kc art. 410 kc art. 735 kc

Sygn. akt I ACa 1741/22, I ACz 512/22
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
Dnia 12 grudnia 2025 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSO (del.) Bartosz Pniewski
Protokolant: Dominika Lasek
po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2025 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwa M. T. (1) i M. T. (2)

przeciwko (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W.

o ustalenie i zapłatę
na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 19 lipca 2022 r. sygn. akt I C 240/22 oraz zażalenia powodów na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie III (trzecim) tego wyroku

1.

zmienić zaskarżone postanowienie zawarte w punkcie III (trzecim) w całości i zasądzić od (...) Bank (...) S.A. w W. łącznie na rzecz M. T. (1) i M. T. (2) kwotę 11 834 (jedenaście tysięcy osiemset trzydzieści cztery) złote z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia 20 grudnia 2025 roku do dnia zapłaty, tytułem kosztów procesu;


2.

oddala apelację w całości oraz zażalenie w pozostałej części; 


3.

zasądza od (...) Bank (...) S.A. w W. łącznie na rzecz M. T. (1) i M. T. (2) kwotę 4050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia zasądzającego tę kwotę do dnia zapłaty, tytułem kosztów postępowania apelacyjnego;


4.

zasądza od (...) Bank (...) S.A. w W. łącznie na rzecz M. T. (1) i M. T. (2) kwotę 1197 (tysiąc sto dziewięćdziesiąt siedem) złotych z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego z od dnia 20 grudnia 2025 roku do dnia zapłaty, tytułem kosztów postępowania zażaleniowego.


Sygn. akt I ACa 1741/22, I ACZ 512/22
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
Wyrokiem wydanym w dniu 19 lipca 2022 roku Sąd Okręgowy w Nowym Sączu w sprawie z powództwa M. T. (1) i M. T. (2) przeciwko (...) Bank (...) S.A. w W. ustalił, że umowa kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) z dnia 20.12.2007 zawarta między powodami M. T. (1) i M. T. (2) oraz pozwanym (...) Bank (...) S.A. w W. (wcześniej (...) Bank S.A. w W.) jest nieważna w całości (pkt I) oddalił powództwo o zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów kwoty 185 887,17 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 20 stycznia 2022 roku do dnia zapłaty (pkt II); zniósł wzajemnie koszty postępowania między stronami (pkt III).
Apelację do tego wyroku wniósł pozwany, zaskarżając go w punktach I i III. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie

1.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 1)">art. 385
1 1 k.c.</a> poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przedmiotem oceny abuzywności są postanowienia Umowy kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) z dnia 20 grudnia 2007 roku rozumiane jako całe jednostki redakcyjne Umowy, tj. § 2 ust. 2, § 4 ust. 1a, § 9 ust. 2, podczas gdy zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385 
1 
</a>S 1 i 2 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> przedmiotem tej oceny powinny być postanowienia rozumiane jako poszczególne normy wynikające z tych jednostek redakcyjnych, czyli w ramach Umowy kredytu z osobna: (1) norma wprowadzająca sam mechanizm indeksacji kwoty kredytu do waluty obcej, z którego wynika ryzyko walutowe polegające na tym, że wartość waluty obcej zmienia się pomiędzy dniem wypłaty kredytu (tj. przeliczeniem kwoty wyrażonej w złotych na franki szwajcarskie), a spłatą poszczególnych rat kapitałowo odsetkowych (tj. przeliczeniem z franków szwajcarskich na złote polskie) (Klauzula Ryzyka Walutowego) oraz (2) norma, określająca w jaki sposób ustalany będzie kurs waluty obcej, na potrzeby operacji związanych z indeksowaniem przy wypłacie i przy spłacie kredytu (Klauzula Kursowa);

2.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385 
1 § 1 k.c.</a> poprzez jego błędne zastosowanie, w ten sposób, że uznał za abuzywną zarówno Klauzulę Ryzyka Walutowego, jak i Klauzulę Kursową, ponieważ przyjął, że rażąco naruszają interes konsumenta z tego względu, że przyznają Pozwanemu uprawnienie do swobodnego ustalania kursów kupna i sprzedaży CHF, stosowanych przy przeliczeniach świadczeń wynikających z Umowy kredytu, podczas, gdy normy te nie naruszają rażąco interesów konsumenta, a nawet gdyby przyjąć, że pomimo wskazanej powyżej okoliczności Pozwany naruszył interesy Powoda w sposób kwalifikowany, to uzasadnia to co najwyżej stwierdzenie abuzywności wyłącznie Klauzuli Kursowej, a nie Klauzuli Kursowej i Klauzuli Ryzyka Walutowego łącznie,

3.
art. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385 
1 § 1 k.c.</a> poprzez jego błędne zastosowanie, w ten że Sąd uznał za abuzywne normy wynikające z postanowień § 2 ust. 2, § 4 ust. 1a, § 9 ust. 2, w tym Klauzulę Ryzyka Walutowego oraz Klauzulę Kursową, podczas gdy Klauzula Ryzyka Walutowego nie może zostać uznana za abuzywną, gdyż została ona uzgodniona przez Strony indywidualnie m.in. poprzez samodzielny wybór przez Powoda formy kredytu indeksowanego - określa główny przedmiot świadczenia (wbrew twierdzeniom Sądu I Instancji przedmiotowa kwestia ma znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy) i została sformułowana w sposób jednoznaczny, mając w szczególności na uwadze indywidualny charakter badania abuzywności w kontekście poziomu wiedzy i wykształcenia Powoda (Powód - M. T. (1) miała wykształcenie ekonomiczne. W 1999 r. ukończyła studia na kierunku finanse i bankowość, co zresztą sama przyznała na rozprawie w dniu 12 lipca 2022 roku) - co wyklucza co do zasady możliwość badania jej pod kątem abuzywności; ewentualnie nie spełnia przesłanek abuzywności, gdyż jest dla Powoda korzystna (a nie rażąco krzywdząca) - z uwagi na bezpośrednie powiązanie z korzystnym oprocentowaniem według stawki LIBOR/SARON - zdecydowanie niższym niż oprocentowanie dla kredytów złotowych;

4.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 2)">art. 385 
1 § 1 i 2 k.c.</a> poprzez jego błędne zastosowanie w ten sposób, że po uznaniu postanowień Umowy kredytu za abuzywne, Sąd I Instancji dokonał oceny możliwości dalszego obowiązywania Umowy kredytu bez wszystkich postanowień określających indeksację kredytu do franka szwajcarskiego, w tym bez Klauzuli Ryzyka Walutowego oraz Klauzuli Kursowej, podczas gdy przedmiotem oceny możliwości dalszego obowiązywania powinna być umowa bez postanowień abuzywnych, tj. Umowa kredytu bez Klauzuli Kursowej;

5.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 2)">art. 385 
(

1 )§ 1 i 2 k.c.</a> poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że nie jest dopuszczalne zastąpienie postanowień abuzywnych jakimikolwiek uregulowaniami wynikającymi z przepisów prawa, a w konsekwencji błędnie nie zastosował: <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 1;art. 65 § 2)">art. 65 § 1 i 2 k.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 56)">art. 56 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19360370282" title="Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe - Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 (art. 41)">art 41 prawa wekslowego</a> stosowanego na zasadzie analogii legis; <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 56)">art. 56 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2)">art. 358 § 2 k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 56)">art. 56 k.c.</a> podczas gdy ani <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 1;art. 2)">art. 385 
(

1 )1 i 2 k.c.</a>, ani orzecznictwo TSUE nie stoją na przeszkodzie stosowaniu wyżej wskazanych przepisów na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu postanowienia abuzywnego, tj. na etapie poprzedzającym etap zastąpienia postanowienia abuzywnego przepisem dyspozytywnym na warunkach wskazanych w orzeczeniach TSUE C26/13 Kósler i C-260/18 Dziubak oraz TSUE z dnia 29 kwietnia 2021 roku w sprawie C-19/20 Bank BPH S.A. (motywy 56 i 57);

6.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 3)">art. 69 ust. 3 ustawy Prawo Bankowe</a> w zw. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 2)">art. 385 
1 § 1 i 2 k.c.</a> poprzez jego błędne niezastosowanie, w ten sposób, że na etapie oceny możliwości dalszego obowiązywania umowy po usunięciu normy abuzywnej Sąd I Instancji pominął, że Umowa kredytu może być wykonywana na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 3)">art. 69 ust. 3 prawa bankowego</a>;

7.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 2)">art. 385 
(

1 )§ 1 i 2 k.c.</a> przez jego niezastosowanie polegające na tym, że nie przesądził, czy unieważnienie umowy w całości narażałoby konsumenta na niekorzystne konsekwencje, gdy tymczasem w świetle orzecznictwa TSUE (C-26/13 Kósler i C-260/18 Dziubak) taka analiza winna poprzedzać decyzję Sądu I Instancji o tym, czy Umowę kredytu unieważnić, czy uzupełnić szczegółowym przepisem dyspozytywnym, zaś stwierdzenie, iż unieważnienie Umowy kredytu jest dla Powoda niekorzystne stanowić winno przesłankę zastosowania przepisu dyspozytywnego prawa krajowego;

8.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2)">art. 358 § 2 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385 
(

1 )
</a>S 1 i 2 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> przez jego niezastosowanie polegające na tym, że Sąd I Instancji nie zastąpił postanowienia abuzywnego, tj. Klauzuli Kursowej przepisem dyspozytywnym <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2)">art. 358 § 2 k.c.</a>, podczas gdy przepis ten stanowi normę prawną, która może znaleźć zastosowanie zgodnie z orzeczeniami TSUE z dnia 29 kwietnia 2021 roku w sprawie C-19/20 Bank BPH S.A. (motywy 56 i 57) oraz TSUE z dnia 2 września 2021 r. w sprawie C932/19 OTP Jelzălogbank;

9.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 2)">art. 385 
(

1 )§ 1 i 2 k.c.</a> przez jego niezastosowanie polegające na przyjęciu, że normy zawarte w przedmiotowym przepisie nie przewidują możliwości zastąpienia wyeliminowanego zapisu umownego przepisem prawa krajowego, w sytuacji, gdy możliwe było wypełnienie treści Umowy po stwierdzeniu bezskuteczności części jej postanowień przepisem dyspozytywnym prawa krajowego, który mógł znaleźć zastosowanie w sprawie zgodnie z orzeczeniami TSUE z dnia 29 kwietnia 2021 roku w sprawie C-19/20 Bank BPH S.A. (motywy 56 i 57) oraz TSIJE z dnia 2 września 2021 r. w sprawie C-932/19 OT P Jelzălogbank;

10.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353 
1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 1;art. 2)">art. 58 1 i 2 k.c.</a> poprzez ich błędne zastosowanie, w ten sposób, że przyjął, iż sprzeczna z zasadą swobody umów i zasadami współżycia społecznego, a zatem i niedopuszczalna jest urnowa kredytu indeksowanego do CHF po wyeliminowaniu z niej uznanych przez sąd za abuzywne postanowień umownych;

11.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 k.c.</a> w zw. z w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69)">art. 69 Prawa bankowego</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 2)">art. 58 § 2 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353 
1 k.c.</a> poprzez ich błędne zastosowanie, w ten sposób, że przyjął, iż Umowa kredytu, w stosunku do której doszło do stwierdzenia abuzywności części jej postanowień nie może dalej istnieć;

12.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 1)">art. 410 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> poprzez ich zastosowanie i przyjęcie, że strony są zobowiązane do zwrotu otrzymanych wzajemnych świadczeń;

13.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> przejawiające się w błędnym sformułowaniu treści roszczenia pozwu przez Powoda i w konsekwencji wyrokowaniu przez Sąd Okręgowego o unieważnieniu Umowy, które to wyrokowanie nie znajduje podstaw prawnych w polskim systemie prawnym (dyspozycja <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> wyraźnie wspomina o ustaleniu istnienia/nieistnienia stosunku prawnego) - vide wytyczne Sądu Najwyższego zawarte w wyroku z dnia 1 czerwca 2022 roku, sygn. akt II CSKP 364/22, w którym Sąd Najwyższy dokonał analizy właściwego sposobu formułowania roszczenia na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a>, które to wytyczne nie znalazły odzwierciedlenia w skarżonym Wyroku Sądu Okręgowego, co skutkować winno jego zmianą;

14.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232 k.p.c.</a> poprzez przyjęcie, iż Powód wypełnił obowiązek wskazania dowodów dla stwierdzenia faktów, z których wywodzi skutki prawne - przesłanek abuzywności - w szczególności w zakresie rażącego naruszenia jego interesów przez Pozwanego;

15.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> przez błędną, sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę materiału dowodowego, polegającą na przyjęciu, że Pozwany bank może dowolnie określać kursy waluty w Tabeli kursów, a w konsekwencji uznanie, że ma prawo do dowolnego kształtowana wysokości zobowiązań Powoda w sytuacji, gdy kryteria, które ostatecznie decydują o kursie ogłoszonym w tabeli nie pozostają w gestii banku;

16.
naruszenie przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> przez sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego przyjęcie, że 
spread walutowy stanowił element wynagrodzenia Pozwanego za udzielony kredyt, w sytuacji gdy 
spread walutowy nie jest 
stricte wynagrodzeniem Banku, jego wysokość nie była ukrywana przez Pozwanego i była możliwa do wyliczenia dla każdej zainteresowanej osoby, a zastosowanie dwóch kursów wymiany walut (kursu kupna przy uruchomieniu kredytu oraz kursu sprzedaży przy przeliczaniu rat kapitałowo-odsetkowych) uzasadnione było dokonywaniem przez Pozwanego transakcji na rynku międzybankowym w celu finansowania akcji kredytowej dotyczącej udzielania kredytów indeksowanych do waluty CHF;

17.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278;art. 278 § 1)">art. 278 § 1 k.p.c.</a> w zw. z 205 
12 
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (§ 2)">§ 2 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 2)">art. 235 
2 §1 pkt 2 k.p.c.</a>, polegające na pominięciu przez Sąd dowodu z opinii biegłego sądowego wnioskowanego przez Pozwanego, pomimo tego, że rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy wymagało wiadomości specjalnych w ramach podjętej przez Pozwanego obrony przed zarzutem abuzywności postanowień Umowy kredytu w związku z rzekomym kształtowaniem przez Pozwanego kursów w tabeli kursów walut w sposób rażąco krzywdzący dla kredytobiorcy;

18.
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233</a> S 1 i 2 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 309)">art. 309 k.p.c.</a> - poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przeprowadzonych w sprawie, dokonanej wybiórczo, polegające na zupełnym pominięciu dla oceny istoty sprawy stanowiska doktryny wyrażonego w opinii prawnej autorstwa dr hab. I. W., a w konsekwencji błędnym przyjęciu, zarówno na etapie subsumpcji, jak i wyrokowania, że kwestionowane przez Powoda postanowienia umowne mają charakter abuzywny powodujący nieważność całej Umowy, ewentualnie, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi możliwość zastosowania przepisu dyspozytywnego, a w konsekwencji zastąpienia kursu z tabeli Banku kursem średnim NBP, a nadto błędnym przyjęciu, iż nie jest możliwe rozważenie innych skutków abuzywności niż unieważnienia Umowy kredytu.

W oparciu o te zarzuty pozwany wniósł o:

1.
zmianę zaskarżonego wyroku Sądu I Instancji poprzez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od Powoda na rzecz Pozwanego kosztów postępowania przed Sądem I Instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;

2.
zasądzenie od Powoda na rzecz Pozwanego zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Powodowie wnieśli o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.
Powodowie zaskarżyli zażaleniem postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie III wyroku, zarzucając mu naruszenie przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a> Poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przyjęcie w sprawie koszty procesu winny być wzajemnie zniesione między stronami podczas gdy powodowie wygrali proces do zasady i koszty powinny zostać przyznane powodom w całości na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">artykułu 98 k.p.c.</a>

W oparciu o ten zarzut powodowie wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od kosztów procesu w kwocie 14 534 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.
Pozwany wniósł o oddalenie zażalenia i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.


Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja jest bezzasadna.
Strona pozwana sformułowała zarówno zarzuty naruszenia prawa procesowego, jak również zarzuty kwestionujące prawidłowość zastosowania przez Sąd Okręgowy przepisów prawa materialnego. Wbrew zarzutom pozwanego Banku Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, które Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne. Zostały one bowiem poczynione w oparciu ocenę zebranego materiału dowodowego dokonaną przez ten Sąd z poszanowaniem reguł określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> Sąd Okręgowy wszechstronnie rozważył zebrany w sprawie materiał dowodowy, a dokonując jego oceny nie przekroczył zasady swobodnej oceny dowodów. Przypomnieć należy, że zarzut naruszenia przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> może być uznany za skutecznie podniesiony jedynie wówczas, gdy zostanie dowiedzione, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego – to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął Sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena Sądu. Poszczególne twierdzenie i okoliczności przywoływane przez skarżący Bank dla uzasadnienia zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> nie podważają skutecznie prawidłowości dokonanej przez Sąd Okręgowy oceny wiarygodności i mocy dowodowej przeprowadzonych w sprawie dowodów oraz dokonanych na ich podstawie ustaleń faktycznych. Odnoszą się one w przeważającej części nie tyle do samej oceny dowodów oraz dokonanych w jej wyniku ustaleń faktycznych, co ich kwalifikacji prawnej. Z tego względu, jak również z uwagi na potrzebę zachowania zwięzłości wywodu oraz uniknięcia zbędnych powtórzeń w prowadzonych rozważaniach, zostaną one omówione w dalszej części uzasadnienia, przy analizie zagadnień związanych z naruszeniem poszczególnych przepisów prawa materialnego. Wbrew zarzutom pozwanego Sąd Okręgowy prawidłowo pominął zgłoszone wnioski dowodowe z opinii biegłego, gdyż zmierzał on do wykazania faktów nie mających istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia, a tylko takie mogą być przedmiotem dowodzenia w postępowaniu cywilnym (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a>). O tym, jakie fakty są istotne, decyduje przytoczona w pozwie podstawa faktyczna zgłoszonego przez powoda żądania w powiązaniu z normą prawa materialnego stanowiącą podstawę prawną orzekania o tym żądaniu. Pozostałe zarzuty naruszenia prawa procesowe odnoszą się w przeważającej części nie tyle do samej oceny dowodów oraz dokonanych w jej wyniku ustaleń faktycznych, co ich kwalifikacji prawnej. Z tego względu, jak również z uwagi na potrzebę zachowania zwięzłości wywodu oraz uniknięcia zbędnych powtórzeń w prowadzonych rozważaniach, zostaną one omówione w dalszej części uzasadnienia, przy analizie zagadnień związanych z naruszeniem poszczególnych przepisów prawa materialnego.
Analizując zarzuty apelacji dotyczące ważności umowy w aspekcie zawartych w niej klauzul niedozwolonych, stosowanych przez banki w udzielanych konsumentom kredytach, określanych w praktyce jako kredyty waloryzowane do waluty obcej, należy zaznaczyć, iż dopuszczalne jest zawieranie umów o kredyt indeksowany, jak i denominowany do waluty obcej. Takie umowy są możliwe w świetle zasady swobody umów (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353
(

1) k.c.</a>), a potwierdziły to również regulacje wprowadzone tzw. ustawą antyspreadową (ustawa z dnia 29 lipca 2011 roku o zmianie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">ustawy Prawo bankowe</a> oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. nr 165, poz. 984, która weszła w życie z dniem 26 sierpnia 2011 roku), przewidujące, iż umowa o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, powinna zawierać szczegółowe zasady określenia sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie którego w szczególności wyliczana jest kwota kredytu, jego transz i rat kapitałowo - odsetkowych oraz zasady przeliczania na walutę wypłaty albo spłaty kredytu (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 2;art. 69 ust. 2 pkt. 4 a)">art. 69 ust. 2 pkt 4a prawa bankowego</a>), oraz, że w przypadku takich umów kredytu, kredytobiorca może dokonywać spłaty rat kapitałowo‑odsetkowych bezpośrednio w tej walucie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 3)">art. 69 ust. 3 Prawa bankowego</a>; por. wyrok Sądu Najwyższego z 30 października 2020 roku, sygn. akt II CSK 805/18, LEX nr 3123932). Nie oznacza to jednak, że postanowienia określające mechanizmy waloryzacji kwoty kredytu do waluty obcej nie mogą zostać poddane ocenie pod kątem tego, czy w konkretnym przypadku, ze względu na ich treść, umowa jest wiążąca dla stron. Materię obejmującą tego rodzaju postanowienia, zwane także klauzulami abuzywnymi, w tym skutki zamieszczenia ich w umowie z udziałem konsumenta unormowano w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385
(

1) i nast. k.c.</a> Przepisy te stanowią implementację dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. Urz. UE L. nr 95, s. 29; dalej: dyrektywa 93/13). Zważywszy na konstytucyjną hierarchę źródeł prawa, przepisy dyrektywy mają – w zakresie, który regulują – nadrzędny charakter w stosunku do przepisów prawa krajowego. Dokonując wykładni polskiego prawa, należy więc respektować wskazówki wynikające z tej dyrektywy, jak i dorobek orzeczniczy Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej jako TSUE). Sądy krajowe, stosując prawo wewnętrzne, zobowiązane są tak dalece, jak jest to możliwe, interpretować je w świetle brzmienia i celu dyrektywy, tak by osiągnąć przewidziany w niej rezultat, a zatem urzeczywistniać art. 288 akapit trzeci Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (por. m. in. wyrok TSUE z 13 czerwca 2016 roku w sprawie C-377/14, teza 76 i przytoczone tam orzecznictwo). Powinność przeprowadzania wykładni prawa krajowego zgodnej z prawem Unii jest nierozerwalnie związana z systemem Traktatu, gdyż zezwala sądom krajowym na zapewnienie, w ramach ich właściwości, pełnej skuteczności prawa Unii przy rozpoznawaniu zawisłych przed nimi sporów. W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
(

1) § 1 k.c.</a>, postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne); nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Natomiast zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 3;art. 3 ust. 1)">art. 3 ust. 1</a> dyrektywy 93/13, warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy, praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. Na gruncie dyrektywy 93/13 bezpośrednim odpowiednikiem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385
(

1) k.c.</a> jest <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6;art. 6 ust. 1)">art. 6 ust. 1</a> w związku z art. 7 ust. 1. Stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6;art. 6 ust. 1)">art. 6 ust. 1</a> dyrektywy, państwa członkowskie stanowią, że na mocy prawa krajowego nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków. W świetle art. 7 ust. 1 tego aktu prawnego, zarówno w interesie konsumentów, jak i konkurentów państwa członkowskie zapewnią skuteczne środki mające na celu zapobieganie dalszemu stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami. Obecnie w judykaturze Sądu Najwyższego dominuje pogląd, że zastrzeżone w umowie kredytu złotowego denominowanego do waluty obcej klauzule, a zatem także klauzule zamieszczone we wzorcach umownych, kształtujące mechanizm denominacji, określają główne świadczenie kredytobiorcy (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego: z 4 kwietnia 2019 roku, sygn. akt III CSK 159/17, LEX nr 2642144; z 9 maja 2019 roku, sygn. akt I CSK 242/18, LEX nr 2690299; z 11 grudnia 2019 roku, sygn. akt V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021/2/20; z 21 czerwca 2021 roku, sygn. akt I CSKP 55/21, LEX nr 3219740; z 3 lutego 2022 roku, sygn. akt II CSKP 459/22, LEX nr 3303544). W orzecznictwie TSUE również podkreśla się, iż za postanowienia umowne mieszczące się w pojęciu „głównego przedmiotu umowy” w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 4;art. 4 ust. 2)">art. 4 ust. 2</a> dyrektywy 93/13 należy uważać te, które wyznaczają podstawowe świadczenia w ramach danej umowy i które z tego względu charakteryzują tę umowę. Za takie uznawane są również, między innymi, postanowienia (nazywane niekiedy „klauzulami ryzyka walutowego”), które wiążą się z obciążeniem kredytobiorcy - konsumenta ryzykiem zmiany kursu waluty i łączącym się z tym zagrożeniem zwiększenia kosztu kredytu (por. wyroki TSUE: z 20 września 2017 roku w sprawie C-186/16, Andriciuc i in. przeciwko Banca Românească SA, pkt 37; z 20 września 2018 roku w sprawie C-51/17, OTP Bank i OTP Faktoring, pkt 68; z 14 marca 2019 roku w sprawie C-118/17, Zsuzsanna Dunai przeciwko ERSTE Bank Hungary Zrt., pkt 48; z 3 października 2019 roku, C-260/18, Kamil Dziubak i Justyna Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG, pkt 44). W orzecznictwie Sądu Najwyższego zwraca się uwagę na ścisłe powiązanie klauzul ryzyka walutowego i klauzuli przeliczeniowej (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2019 roku, sygn. akt II CSK 483/18, OSP 2021, z. 2, poz. 7, z dnia 10 maja 2022 roku, sygn. akt II CSKP 285/22, z dnia 13 maja 2022 roku, sygn. akt II CSKP 293/22, z dnia 13 maja 2022 roku, sygn. akt II CSKP 464/22, z dnia 24 czerwca 2022 roku, sygn. akt II CSKP 10/22, z dnia 28 października 2022 roku, sygn. akt II CSKP 902/22 i II CSKP 910/22, z dnia 8 listopada 2022 roku, sygn. akt II CSKP 1153/22, z dnia 26 stycznia 2023 roku, sygn. akt II CSKP 722/22, z dnia 20 lutego 2023 roku, sygn. akt II CSKP 809/22, z dnia 8 marca 2023 roku, sygn. akt II CSKP 1095/22, z dnia 12 kwietnia 2023 roku, sygn. akt II CSKP 1531/22, z dnia 18 kwietnia 2023 roku, sygn. akt II CSKP 1511/22, z dnia 25 lipca 2023 roku, sygn. akt II CSKP 1487/22 i z dnia 29 listopada 2023 roku, sygn. akt II CSKP 1460/22). Ich ścisły związek wyraża się tym, że bez postanowień określających sposób wyznaczenia kursu miarodajnego dla przeliczenia złotówki na franki szwajcarskie, klauzule przewidujące ryzyko walutowe, w ogóle nie mogą wywrzeć skutku (zamiast wielu reprezentatywny dla tego poglądu wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 roku, sygn. akt V CSK 382/18 i z dnia 25 lipca 2023 roku, sygn. akt II CSKP 1487/22). Należy więc rozstrzygnąć, czy wskazane regulacje umowne zostały sformułowane w sposób jednoznaczny i nie kształtują praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interes. W przypadku kredytów denominowanych czy indeksowanych do waluty obcej kluczowy jest mechanizm ustalania wysokości zobowiązania i wysokości spłacanych rat, poprzez nawiązanie do kursu waluty obcej.
W umowie kredytu indeksowanego (waloryzowanego) kursem waluty obcej, kwota kredytu jest wyrażona w złotych i w tej walucie zostaje też wypłacona, jednak w chwili wypłaty podlega przeliczeniu na walutę obcą na podstawie umownej klauzuli przeliczeniowej według kursu kupna waluty obcej, obowiązującego w danym banku. Tak wyliczona kwota w walucie obcej stanowi następnie podstawę do określenia wysokości zadłużenia kredytobiorcy oraz wysokości poszczególnych rat w harmonogramowe ich spłat, także przeliczanych na złote, ale według innego kursu, a mianowicie kursu sprzedaży waluty obcej obowiązującego w danym banku w dniu wymagalności raty. Raty kredytu denominowanego są wyrażone od początku w walucie obcej, ale kwota kredytu zostaje wypłacona kredytobiorcy w złotych na podstawie klauzuli umownej opartej na kursie kupna waluty obowiązującego w danym banku; raty kredytu ustalone w walucie obcej są natomiast spłacane przez kredytobiorcę po przeliczeniu na złote według kursu sprzedaży waluty obcej obowiązującego w banku kredytującym (por. wyrok Sądu Najwyższego z 10 maja 2022 roku, sygn. akt II CSKP 694/22, LEX nr 3389776). W umowie zawartej przez strony kurs franka szwajcarskiego służył więc do określenia kwoty kredytu wypłaconego w złotych oraz ustalenia wysokości spłacanych w złotych rat kredytu, co świadczyło o intencji stron powiązania kwoty kredytu wyrażonej w CHF z walutą PLN (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 1;art. 65 § 2)">art. 65 § 1 i 2 k.c.</a>). Umowa kredytu waloryzowanego kursem CHF przewidywała więc wykorzystanie waluty CHF jako instrumentu wyznaczania rozmiaru świadczenia należnego powodom od pozwanego i odwrotnie (por. wyrok Sądu Najwyższego z 27 listopada 2019 roku, sygn. akt II CSK 483/18, LEX nr 2744159 i z 29 października 2019 roku, sygn. akt IV CSK 309/18, OSNC 2020/7-8/64). Ważne jest przy tym, że zapisy umowne określające zasady ustalania kursu nie były transparentne, dawały bankowi uprawienie do arbitralnego oznaczania kursu waluty. Ochrona konsumentów nie może sprowadzać się wyłącznie do eliminowania tylko tych przypadków, w których bank ma całkowitą dowolność w precyzowaniu kursu waluty obcej, ale również takich, gdy autonomia banku jest w jakiś sposób ograniczona, np. poprzez nawiązanie do kursu rynkowego czy kursu NBP, lecz nie na tyle, aby dać konsumentowi jasny obraz, już w momencie zawarcia umowy, jak ten kurs waluty będzie wskazywany w przyszłości, w szczególności w odniesieniu do spłacanych rat. Postanowienia analogiczne do ocenianych w rozpoznawanej sprawie były już wielokrotnie przedmiotem badania sądowego, w tym w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. np. wyroki Sądu Najwyższego: z 22 stycznia 2016 roku, sygn. akt I CSK 1049/14, OSNC 2016/11/134; z 4 kwietnia 2019 roku, sygn. akt III CSK 159/17, LEX nr 2642144; z 7 listopada 2019 roku, sygn. akt IV CSK 13/19, LEX nr 2741776; z 2 czerwca 2021 roku, sygn. akt I CSKP 55/21, LEX nr 3219740; z 27 lipca 2021 roku, sygn. akt V CSKP 49/21, LEX nr 3207798), w którym akcentowano, że nie określają one zobowiązań kontrahenta w sposób jednoznaczny. Na gruncie art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13/EWG w podobnym kontekście, dotyczącym swobody kształtowania kursu wymiany przez bank, Trybunał Sprawiedliwości uznał, że wymóg, zgodnie z którym warunek umowny musi być wyrażony prostym i zrozumiałym językiem, powinien być interpretowany jako nakazujący nie tylko, by dane obwarowanie było czytelne dla konsumenta z gramatycznego punktu widzenia, ale także, by umowa przedstawiała w przejrzysty sposób konkretne działanie mechanizmu wymiany waluty obcej, do którego odnosi się to zastrzeżenie, jak również związek między tym mechanizmem a procedurą przewidzianą w innych warunkach dotyczących uruchomienia kredytu, tak by konsument był w stanie oszacować, w oparciu o jednoznaczne i jasne kryteria, wypływające dla niego z tej umowy konsekwencje ekonomiczne. Postanowienie umowy powinno precyzować wszystkie czynniki uwzględniane przez bank w celu ustalenia kursu wymiany stosowanego przy obliczaniu rat spłaty kredytu hipotecznego. Istotne jest zatem to, czy w świetle całokształtu istotnych okoliczności faktycznych, w tym reklamy i informacji dostarczonych przez kredytodawcę w ramach negocjacji danej umowy kredytu, właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i racjonalny, przeciętny konsument może nie tylko dowiedzieć się o istnieniu wahań kursów wymiany ogólnie obserwowanych na rynku walutowym, ale również oszacować – potencjalnie istotne – konsekwencje ekonomiczne, jakie ma dla niego zastosowanie kursu sprzedaży przy obliczaniu rat kredytu, którymi zostanie ostatecznie obciążony, a w rezultacie także całkowity koszt zaciągniętego przez siebie kredytu. Postanowienie dotyczące indeksacji, niepozwalające konsumentowi na samodzielne określenie w każdej chwili kursu wymiany stosowanego przez przedsiębiorcę, ma abuzywny charakter (por. wyroki TSUE z 30 kwietnia 2014 roku, sygn. akt C-26/13, Árpád Kásler i Hajnalka Káslerné Rábai przeciwko OTP Jelzálogbank Zrt, pkt 75 i z 20 września 2017 roku C-186/16, Ruxandra Paula Andriciuc i in. przeciwko Banca Românească SA, pkt 45). Abuzywny charakter omawianych klauzul wynika z tego, że kształtują one prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Konsument nie ma w tym wypadku realnego wpływu na wysokość zobowiązania, z uwagi na przyznanie drugiej stronie umowy – bankowi – prawa do swobodnego ustalania kursów waluty obcej, po których następuje przeliczenie najpierw kwoty kredytu na złotówki w chwili jego wypłaty, a następnie wysokości świadczenia konsumenta – rat spłacanych w czasie ich wymagalności. Nietransparentne regulacje pozostawiające pole do arbitralnego działania banku w zakresie jednostronnego kształtowania kursów walut, nawet przy posłużeniu się tabelą kursów danego banku (choćby z odwołaniem się do kursu ogłoszonego w tabeli kursów średnich NBP), obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz naruszają równorzędność stron. Podkreśla się przy tym, że charakter niedozwolonych postanowień umownych pozwalających bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej mają nie tylko postanowienia umowy (regulaminu) określające zasady ustalania w ten sposób wysokości spłacanych rat, ale również zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu (zamiast wielu reprezentatywne w tym względzie postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2024 roku, sygn. akt I CSK 3019/23). Sąd Okręgowy zasadnie przyjął, że powodowie nie mieli możliwości indywidualnego negocjowania warunków umowy i zawarcia jej w wersji nieobejmującej klauzul uznanych przez ten Sąd za abuzywne, a pozbawiona znaczenia jest podnoszona w apelacji okoliczność dotycząca negocjowania przez powodów wysokości prowizji i oprocentowania, skoro nie były one przedmiotem oceny pod kątem ich abuzywności. Sąd Okręgowy trafnie wskazał, że zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 4)">art. 385
(

1) § 4 k.c.</a>, ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje, czyli w niniejszej sprawie na pozwanym. Za indywidualnie uzgodnione można uznać jedynie te postanowienia, które były przedmiotem negocjacji, bądź są wynikiem porozumienia lub świadomej aprobaty co do ich zastosowania, jednak takie okoliczności nie zostały wykazane w toku niniejszego procesu. Umowa została zawarta według wzorca stosowanego przez bank, a elementami umowy, na które powodowie mieli wpływ były data zawarcia umowy, kwota kredytu, termin wypłaty kredytu czy też prowizja banku. Powodowie wyrazili zgodę na waloryzację świadczenia kursem franka szwajcarskiego, jednak jej sposób nie został z nimi indywidualnie ustalony. Akceptacja zawarcia umowy kredytu zawierającej klauzule waloryzacyjne nie jest bynajmniej tożsama z faktem indywidualnych negocjacji w przedmiocie treści tych konkretnych postanowień umownych. Skarżący nie przedstawił dowodów na poparcie twierdzeń zawartych w apelacji, że każdy zapis umowy mógł ulec zmianie na uzasadniony wniosek kredytobiorcy. Dotyczy to również negocjacji kursu franka szwajcarskiego. Gdyby klienci pozwanego Banku rzeczywiście mieli wpływ na sposób ustalenia kursu CHF, po którym następowało przeliczanie świadczeń stron umowy, to nic nie stało na przeszkodzie, aby skarżący wskazał przypadki kredytobiorców będących konsumentami, którzy zawierając umowy kredytu waloryzowanego w 2008 roku wynegocjowali inny sposób ustalenia kursu walut obcych niż ten, który przyjmowano w przedkładanym im wzorcu. Do indywidualnego uzgodnienia postanowień umowy nie dochodzi również wówczas, gdy konsumenci mając możliwość zawarcia dwóch różnych podtypów umów (umowy kredytu indeksowanego i kredytu w walucie polskiej), decydują się na jeden z nich. Nie ma w tym przypadku elementu uzgodnienia warunków umowy, a jedynie wybór pomiędzy warunkami narzuconymi w dwóch rożnych umowach. Podobnie, z wyrażenia przez powodów woli zawarcia umowy kredytu indeksowanego nie można wywieść, że zostali oni należycie poinformowani o ryzyku kredytowym. W wyrokach z 29 października 2019 roku w sprawie IV CSK 309/18, i z 27 listopada 2019 roku w sprawie II CSK 483/18, Sąd Najwyższy stwierdził, iż wprowadzenie do umowy kredytowej zawieranej na wiele lat, mającej daleko idące konsekwencje dla egzystencji konsumenta, mechanizmu działania kursowego wymaga szczególnej staranności banku w zakresie wyraźnego wskazania zagrożeń wiążących się z oferowanym kredytem, tak by konsument miał całkowite rozeznanie następstw ekonomicznych zawieranej umowy. W związku z tym obowiązek informacyjny w zakresie ryzyka kursowego powinien zostać wykonany w sposób jednoznacznie i zrozumiale unaoczniający konsumentowi, który z reguły posiada tylko elementarną znajomość rynku finansowego, że zaciągnięcie tego rodzaju kredytu jest niepewnym przedsięwzięciem, a efektem może być powinność zwrotu kwoty wielokrotnie wyższej od pożyczonej, mimo dokonywanych regularnych spłat. Obowiązek informacyjny określany jest nawet jako „ponadstandardowy”, mający dać konsumentowi pełne pojmowanie istoty transakcji. Sąd Najwyższy wielokrotnie wyjaśniał też, jakie przesłanki muszą być spełnione, aby można było przyjąć, że konsument został należycie poinformowany o ryzyku walutowym związanym z zaciągnięciem kredytu indeksowanego do waluty obcej, czy denominowanego w tej walucie (wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 27 listopada 2019 roku, sygn. akt II CSK 483/18, z dnia 10 maja 2022 roku, sygn. akt II CSKP 285/22, z dnia 13 maja 2022 roku, sygn. akt II CSKP 293/22, z dnia 13 maja 2022 roku, sygn. akt II CSKP 464/22, z dnia 24 czerwca 2022 roku, sygn. akt II CSKP 10/22, z dnia 8 listopada 2022 roku, sygn. akt II CSKP 1153/22, z dnia 20 lutego 2023 roku, sygn. akt II CSKP 809/22, z dnia 28 lutego 2023 roku, sygn. akt II CSKP 763/22, z dnia 25 października 2023 roku, sygn. akt II CKSP 820/23 i z dnia 9 lipca 2024 roku, sygn. akt II CSKP 249/24), co wskazywałoby na jednoznaczność postanowienia wprowadzającego to ryzyko i wykluczało jego kontrolę pod kątem abuzywności, zważywszy, iż chodzi o postanowienie określające świadczenie główne (por. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 1 zd. 2)">art. 385
(

1) § 1 zd. 2 k.c.</a>). W tym kontekście zastrzegał m.in., że ogólne pouczenie konsumenta, iż wahania kursów waluty obcej, do której kredyt jest denominowany/indeksowany, wpłyną na wysokość salda kredytu oraz wysokość raty kapitałowo-odsetkowej wyrażonej w walucie krajowej, jest niewystarczające dla stwierdzenia, że bank udzielił kredytobiorcy konsumentowi wystarczającej informacji. Nie wystarczy też informacja pozwalająca konsumentowi na zrozumienie, że w zależności od zmian kursu wymiany zmiana parytetu pomiędzy walutą rozliczeniową a walutą spłaty może pociągać za sobą niekorzystne konsekwencje dla jego zobowiązań finansowych, ani przedstawienie mu ewentualnych wahań kursów wymiany. Kredytobiorca-konsument bowiem musi zostać jasno poinformowany, iż podpisując umowę kredytu indeksowanego do waluty obcej (szeroko rozumianego), ponosi przez cały okres obowiązywania umowy ryzyko kursowe, które z ekonomicznego punktu widzenia może okazać się dla niego trudne do udźwignięcia w przypadku silnej deprecjacji waluty, w której otrzymuje wynagrodzenie (por. wyroki z dnia 20 września 2017 roku, w sprawie C- 86/16, R. P. Andriciuc i in. przeciwko Banca Românească SA, pkt 59, 50, z dnia 20 września 2018 roku, sygn. akt C-51/17, OTP Bank i OTP Faktoring, pkt 74-75, z dnia 14 marca 2019 roku, w sprawie C-118/17, Zsuzsanna Dunai przeciwko ERSTE Bank Hungary Zrt., pkt 34-35, 40, 43, 46, z dnia 10 czerwca 2021 roku, sygn. akt C-776/19-C-782/19, BNP Paribas Personal Finance, pkt 56, 69, 71, 72, 74, postanowienia z dnia 22 lutego 2018 roku w sprawie C-119/17, Liviu Petru Lupean, Oana Andreea Lupeanz przeciwko SC OTP BAAK Nyrt., pkt 25 i n. i z dnia 6 grudnia 2021 roku, C-670/20, ERSTE Bank Hungary, pkt 34, teza). W tym względzie okoliczność, że konsument oświadcza, iż jest w pełni świadomy potencjalnych ryzyk wynikających z zawarcia wspomnianej umowy, nie ma sama w sobie znaczenia dla oceny, czy przedsiębiorca spełnił wspomniany wymóg przejrzystości (por. wyrok z dnia 20 września 2018 roku, sygn. akt C-51/17, OTP Bank i OTP Faktoring, pkt 65-70 i postanowienie z dnia 6 grudnia 2021 roku, sygn. akt C-670/20, ERSTE Bank Hungary, pkt 34, teza), ciężar zaś udowodnienia, że konsument otrzymał niezbędne informację, spoczywa na przedsiębiorcy (por. wyrok z dnia 10 czerwca 2021 roku, sygn. akt C-776/19-C-782/19, BNP Paribas Personal Finance, pkt 56, 69, 71, 72, 74, 87, 89, teza). Kluczowe znaczenie w omawianym względzie ma uświadomienie konsumentowi, iż silna deprecjacja waluty krajowej może pociągać za sobą konsekwencje trudne do udźwignięcia przez konsumenta. Prawidłowa informacja powinna uwzględniać kilka istotnych elementów. Przede wszystkim uświadamiać konsumentowi – wyraźnie i z należytą powagą – że ryzyko silnej deprecjacji jest trudne do oszacowania w perspektywie długookresowej i nie powinno być lekceważone (pozostaje realne). Wymaganiu temu nie czyni zadość np. podawanie „uspokajających” informacji o historycznych wahaniach waluty indeksacji w okresie nieproporcjonalnym do przewidywanego czasu trwania umowy kredytu, które może wręcz usypiać czujność kredytobiorcy, wywołując wrażenie o jedynie hipotetycznym charakterze zagrożeń. Istotne jest również zwrócenie uwagi na powagę tego zagrożenia w aspekcie możliwego rozmiaru deprecjacji waluty krajowej, a w szczególności podkreślenie, że może być ona gwałtowna i drastyczna (przekraczać nawet kilkadziesiąt procent), z uwzględnieniem sytuacji majątkowej konkretnego konsumenta, decydującej o tym, jaki stopień deprecjacji waluty indeksacji przekraczać będzie granice jego zdolność do spłacania kredytu. Wymagana w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej informacja co do tego, że konsekwencje silnej deprecjacji mogą być trudne do udźwignięcia dla konsumenta, nie powinna ograniczać się do ogólnego stwierdzenia o jej wpływie na wysokość zadłużenia czy nawet rat, ale obrazować ów wpływ konkretnymi wyliczeniami. Konsument powinien być też uświadomiony, że deprecjacja taka może powodować utratę zdolności do spłaty kredytu, z czym wiąże się poważne ryzyko utraty nieruchomości – stanowiącej częstokroć miejsce zamieszkania konsumenta – obciążonej hipoteką zabezpieczającą spłatę kredytu. Jeżeli umowa przewiduje mechanizmy ograniczające czy łagodzące ryzyko kursowe, konsument powinien być też odrębnie poinformowany o zasadzie ich działania i krokach, które powinien podjąć w celu skorzystania z nich (por. wyrok Sądu Najwyższego z 13 maja 2022 roku, sygn. akt II CSKP 464/22).W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że z punktu widzenia omówionych wymagań trudno nawet uznać za wystarczające dane, których podanie zalecano w rekomendacji S Komisji Nadzoru Bankowego dotyczącej dobrych praktyk w zakresie ekspozycji kredytowych zabezpieczonych hipotecznie wydanej w 2006 roku na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 137;art. 137 ust. 1)">art. 137 ust. 1 Prawa bankowego</a> (dalej: rekomendacja S). W świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zakres informacji zalecanych w tej rekomendacji budzi zasadnicze wątpliwości. Wymagając bowiem uzyskania od klienta banku pisemnego oświadczenia, potwierdzającego „pełną świadomość" ryzyka walutowego, akcentuje ona kwestie formalne, bez należytej troski o rzeczywiste zapewnienie owej „pełnej świadomości”. Zauważyć też należy, że zalecane, szczegółowe informacje trudno uznać za wystarczające także ze względu na okres, na który zawierane były zwykle umowy kredytu hipotecznego (w stosunku do którego objęty symulacją okres ostatnich 12 miesięcy wydaje się niezwykle krótki), jak również brak zastrzeżenia co do konieczności uświadomienia, że ryzyko walutowe może być znacznie wyższe, a wysokość zadłużenia w przeliczeniu na złote polskie wzrosnąć znacznie bardziej niż o 20%, co może doprowadzić do sytuacji, w której uzyskujący dochody w walucie krajowej klient nie będzie w stanie spłacać kredytu (ryzyko kursowe może okazać się dla niego „trudne do udźwignięcia”). Zwłaszcza, że zalecany w tej samej rekomendacji S test skrajnych warunków - co najmniej coroczny - wymagał jako minimum przyjęcie założenia o spadku kursu złotego, w stosunku do poszczególnych walut obcych o 30% (pkt 3.1.6.), a zarazem – zgodnie z Rekomendacją – bank powinien stosować m.in. zasadę „najlepszej wiedzy”. Nie można wykluczyć, że tak ukształtowane informacje w rzeczywistości mogły wręcz uśpić czujność klientów co do zagrożeń związanych z ryzykiem walutowym (por. wyrok Sądu Najwyższego z 13 maja 2022 roku, sygn. akt II CSKP 464/22, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 30 września 2022 roku, sygn. akt I CSK 2071/22).
Zgodzić należy się z Sądem Okręgowym, że w toku procesu pozwany nie wykazał, aby powodowie mieli świadomość tego, że kwota wypłaconego kredytu oraz spłacanych rat może być znacząco inna w przypadku zmiany kursu waluty. Pozwany nie wykazał, aby powodowie zostali poinformowani o możliwości skokowego zwiększenia się kursu franka szwajcarskiego, w tym o okolicznościach łączących się z polityką finansową Szwajcarii, które w tamtym czasie warunkowały relatywnie niski kurs waluty, a których zmiana mogła skutkować dużym wzrostem tego kursu oraz o tym, że silna deprecjacja waluty krajowej nie jest wykluczona w perspektywie długookresowej i nie powinna być lekceważona, gdyż może pociągać za sobą trudne do udźwignięcia przez kredytobiorców konsekwencje (w tym brak zdolności do spłaty kredytu i ewentualność utraty nieruchomości obciążonej hipoteką zabezpieczającą tę spłatę). Takie zagrożenie było realne, a minimalizując informację o jego skali, pozwany umniejszał znaczenie jego możliwych negatywnych następstw, natomiast uwypuklał elementy mające skłonić klientów do skorzystania z tej formy kredytu (stabilność i bezpieczeństwo, przy niższej wysokości rat niż w przypadku kredytu zaciągniętego i spłacanego w walucie polskiej, bez waloryzacji do waluty obcej). Samo podpisanie przez powodów umowy zawierającej oświadczenie o poinformowaniu ich o ryzyku kursowym nie jest wystarczające, aby przyjąć, że doszło do przekazania konsumentom wyczerpujących i rzetelnych danych w tej kwestii. Posłużenie się standardowymi oświadczeniami, zaczerpniętymi z wzorca umownego oraz z praktyki bankowej, w aspekcie dowodowym nie może uwalniać pozwanego Banku od powinności wykazania rzeczywistego zakresu udzielonych informacji. Nie sposób również uznać, aby powodowie w sposób jednoznaczny i zrozumiały zostali poinformowani, że ryzyko zmiany kursu jest nieograniczone. Kredyt był oferowany powodom jako bezpieczny, ryzyko zmiany kursu waluty było wręcz bagatelizowane. Nie sposób więc uznać, aby pozwany dopełnił obowiązku, o którym mowa wyżej, a mianowicie dostarczania powodom informacji wystarczających do podjęcia świadomej i rozważnej decyzji. Bank nie wypełnił właściwie przedkontraktowego obowiązku informacyjnego w zakresie ryzyka kursowego (walutowego), udostępnione dane nie obrazowały skali możliwego wzrostu zadłużenia kredytowego, a tym samym nie unaoczniały jej powodom, pozbawiając ich możliwości podjęcia przemyślanej i rzeczowo umotywowanej decyzji w przedmiocie zawarcia wiążącej przez wiele lat umowy. Podkreślić przy tym należy, że zawarta w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 22(1))">art. 22 
(

1 )k.c.</a> normatywna definicja konsumenta nie odnosi się do cech osobowych konkretnego podmiotu, w tym jego wiedzy, poziomu jego wykształcenia, zakresu doświadczenia, a ocenie statusu konsumenta nie powinny służyć okoliczności pozaustawowe nie wynikające z tego przepisu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2024 r. I CSK 612/24, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2024 r., I CSK 1680/23). Stwierdzenie niedozwolonego charakteru postanowienia umownego nie uzależnione od badania indywidualnych cech konsumenta, takich jak poziom jego wykształcenia, zakres doświadczenia, jest to bowiem pozbawione znaczenia z punktu widzenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 22(1))">art. 22
(

1) k.c.</a> (zob. wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej: z 3 września 2015 r., C-110/14, Horatiu Ovidiu Costea p-ko SC Volksbank România SA, ZOTSiS 2015, Nr 9, poz. I-538, oraz z 21 marca 2019 r., C-590/17, Henri Pouvin i Marie Dijoux, Épouse Pouvin p-ko Electricité de France).
Odwołując się do zasad doświadczenia życiowego wskazać należy, iż przekazywana przez pracowników Banku potencjalnym kredytobiorcom informacja o ryzyku walutowym nie była ogólnikowa i nie wykraczała poza wiedzę powszechną dotyczącą zjawiska zmienności kursów walut w czasie. Sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego jest przyjęcie, że powodowie będąc poinformowani przez Bank o nie ograniczonym ryzyku wzrostu waluty CHF w stosunku do PLN i przedstawieniu im symulacji obrazującej rzeczywistą skalę wzrostu ich obciążenia, zdecydowaliby się taki kredyt zaciągnąć. Nie może budzić wątpliwości, że podanie przez Bank rzetelnej informując o ryzyku kursowym, zniechęcałoby potencjalnych kredytobiorców do zawarcia takiej umowy.
Sąd Okręgowy prawidłowo uznał, że sposób przeliczenia udzielonego powodom kredytu na walutę obcą jak również sposób ustalenia rat spłacanego kredytu w złotych nosił cechy arbitralności. W umowie określono kwotę kredytu, ale ustalenie wysokości zobowiązania powodów miało nastąpić dopiero po uruchomieniu pierwszej transzy kredytu według kursu kupna CHF określonego w „Tabeli Kursów” obowiązującej w pozwanym Banku w dniu uruchomienia transzy lub kredytu. Spłata zadłużenia kredytobiorców z tytułu kredytu i odsetek, dokonywana była w złotych po ich uprzednim przeliczeniu według kursu sprzedaży CHF z tabeli kursowej pozwanego Banku. obowiązującego na dzień spłaty. Reguły określania wysokości tych kursów nie zostały zawarte w umowie kredytu. Mechanizm przeliczania walut w tabelach bankowych powinien być zrozumiały, czytelny i transparentny tak by konsument mógł ustalić wysokość swoich świadczeń przy dokonywaniu przeliczeń. Stanowisko o niedozwolonym charakterze postanowień umownych pozostawiających możliwość ustalania kursu CFH, a w konsekwencji wysokości świadczeń stron, arbitralnej decyzji jednej ze stron, jest jednolicie przyjmowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego; takie uregulowanie umowne uznawane jest za niedopuszczalne, niezależnie od tego, czy swoboda przedsiębiorcy (banku) w ustaleniu kursu jest pełna, czy też w jakiś sposób ograniczona. Kryteria ustalania tego „odpowiedniego” pomniejszania lub powiększania kursu nie zostały doprecyzowane. Oznacza to, że Bank mógł dowolnie ustalać wysokość marży, według nieznanych powodom kryteriów. W sytuacji przyznania sobie przez pozwanego jednostronnego prawa do kształtowania wysokości wypłaconego świadczenia oraz spłacanych rat kredytu, w sposób dyskrecjonalny, na podstawie nieokreślonych, nieweryfikowalnych przesłanek, trudno mówić o działaniu w dobrej wierze przy zawieraniu umowy kredytu, na którą powołuje się Bank. Nie ma także znaczenia, że koniunktura gospodarcza w tamtym czasie zachęcała do korzystania z omawianego rodzaju kredytów. W przeciwnym wypadku konsumenci nie byliby przecież nimi zainteresowani. Istnienie umocowania ustawowego do tworzenia tabel bankowych nie rozstrzyga bowiem mechanizmu kształtowania tych tabel.
Znaczna część zarzutów apelacji opiera się na założeniu dopuszczalności badania niedozwolonego charakteru postanowień umowy z perspektywy jej wykonywania przez pozwany Bank. Miarodajna dla rozstrzygnięcia, czy umowa zawierana niedozwolone postanowienia jest natomiast chwila jej zawarcia, na co wskazuje sam charakter sankcji zastosowanej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
1 § 1 k.c.</a>; niedozwolone postanowienie umowne jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością. Pozbawione znaczenie są zatem następcze wobec tej chwili zdarzenia, w szczególności zawierane przez strony aneksy do umowy kredytu. Ponadto decydujące znaczenie ma zatem nie to, w jaki sposób przedsiębiorca stosuje postanowienie i dla kogo jest to korzystne, lecz to, w jaki sposób postanowienie kształtuje prawa i obowiązki konsumenta. Z przepisu wynika, że przedmiotem oceny jest samo postanowienie, a więc wyrażona w określonej formie (przeważnie słownej) treść normatywna, tzn. norma lub jej element określający prawa lub obowiązki stron a jej punktem odniesienia – sposób oddziaływania postanowienia na prawa i obowiązki konsumenta. Pozbawione znaczenia jest więc to w jaki sposób bank określał wysokość raty kapitałowo – odsetkowej i czy odnosił z tego korzyść, czy nie. Dla oceny abuzywności postanowień umownych nie ma także znaczenia przyczyna zawarcia przez kredytobiorcę umowy, sposób jej wykonywania czy interes banku, który w relacji z konsumentem stosował klauzule niedozwolone, a także ekwiwalencja świadczeń spełnianych przez konsumenta na podstawie klauzuli abuzywnej oraz świadczeń, które spełniałby na podstawie innej umowy zawartej z tym samym bankiem lub innej umowy z innym bankiem. Sąd Okręgowy trafnie zatem pominął wniosek dowodowy o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości, uznając że badanie sposobu ustalenia przez Bank wysokości kursu CHF nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Pozbawiona znaczenia dla rozstrzygnięcia była również przedstawiona przez pozwanego prywatna opinia prawna, której walor sprowadza się wyłącznie do prezentacji w ten sposób własnego stanowiska pozwanego.
Nie można podzielić zapatrywania skarżącego, że po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych istniała możliwość zastąpienia ich przepisami dyspozytywnymi i niestwierdzania nieważności umowy w całości. W polskim porządku prawnym nie ma przepisów dyspozytywnych, którymi można byłoby uzupełnić luki w umowie powstałe w wyniku usunięcia niedozwolonych postanowień dotyczących klauzul denominacyjnych. TSUE w wyroku z dnia 3 października 2019 roku, sygn. akt C-260/18 jednoznacznie orzekł, iż <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6;art. 6 ust. 1)">art. 6 ust. 1</a> dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uzupełnieniu umowy – po wyrugowaniu z niej nieuczciwych warunków, które się w niej znajdowały – wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, przewidujących, iż skutki wyrażone w treści czynności prawnej są rozszerzane, w szczególności przez konsekwencje wynikające z zasad słuszności lub ustalonych zwyczajów, które nie stanowią przepisów dyspozytywnych lub przepisów mających zastosowanie w przypadku gdy strony umowy wyrażą na to zgodę. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 2)">Art. 385
(
1) § 2 k.c.</a>, przewidujący efekt pominięcia postanowień niedozwolonych, przy jednoczesnym związaniu stron umową w pozostałym zakresie, należy wykładać z uwzględnieniem prawa unijnego, a co za tym idzie – brać pod uwagę cel dyrektywy 93/13/EWG, której <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6;art. 6 ust. 1)">art. 6 ust. 1</a> nałożył na Państwa Członkowskie obowiązek zapewnienia, że na mocy prawa krajowego nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków. Usunięcie z umowy mechanizmu waloryzacji i odesłania do ustalanego przez bank kursu kupna franka szwajcarskiego powoduje niemożliwość określenia w walucie obcej równowartości kwoty kredytu wypłaconego w złotych. Z kolei, brak wskazania sposobu waloryzacji i odesłania do kursu sprzedaży franka szwajcarskiego uniemożliwia oznaczenie wysokości płatnych w złotych rat kredytu, stanowiących równowartość rat w walucie obcej. Prowadzi to do tego, że bez niedozwolonych postanowień analizowana umowa nie zawiera w istocie 

essentialia negotii umowy kredytu, wynikających z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69)">art. 69 prawa bankowego</a> i jest niewykonalna. W takim wypadku zachodzi niemożność rozliczenia zobowiązania – nie da się bowiem określić wysokości głównych świadczeń stron – kwoty kredytu podlegającej zwrotowi. Ponadto, po wyeliminowaniu z umowy klauzul waloryzacyjnych odnoszących się do waluty CHF nie jest możliwe utrzymanie umowy w mocy jako umowy kredytu udzielonego w złotych. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest przewidziane w umowie – typowe dla waluty obcej – oprocentowanie według stopy LIBOR (znacznie niższej od właściwej dla kredytów złotówkowych stopy WIBOR), które nie może pozostać wśród postanowień umowy, przy jednoczesnym usunięciu z niej wszelkich powiązań wysokości świadczeń z walutą obcą. W realiach rynkowych tego rodzaju stosunki prawne nie powstałyby między stronami i nie występują one w obrocie prawnym. Niedopuszczalne jest też – ze względu na brak umocowania prawnego – zastąpienie ustanowionej w umowie stopy LIBOR, stopą WIBOR. W ramach tego dominującego w orzecznictwie stanowiska słusznie podnosi się, że wykluczenie ryzyka kursowego, znamiennego dla umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką LIBOR, jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, choćby nadal chodziło tu tylko o inny podtyp czy wariant umowy kredytu. Tego rodzaju operacje doprowadziłyby do skutku sprzecznego z celem stosunku zobowiązaniowego wynikającego z umowy o kredyt indeksowanego do waluty obcej (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353
(
1) k.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69)">art. 69 prawa bankowego</a> – zob. np. wyroki Sądu Najwyższego: z 11 grudnia 2019 roku, sygn. akt V CSK 382/18, LEX nr 2771344; z 30 września 2020 roku, sygn. akt I CSK 556/18, LEX nr 3126114; z 17 marca 2022 roku, sygn. akt II CSKP 474/22, LEX nr 3362167; z 20 czerwca 2022 roku, sygn. akt II CSKP 701/22, LEX nr 3369283; z 26 stycznia 2023 roku, sygn. akt II CSKP 722/22, LEX nr 3505977), czemu stoi również na przeszkodzie zgodny zamiar stron zawierających tę umowę, obejmujący sprzężenie kredytu złotowego z walutą obcą (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 1;art. 65 § 2)">art. 65 § 1 i 2 k.c.</a>)
W tym też kontekście należy rozważać zagadnienie utrzymania umowy w mocy przez wprowadzenie rozwiązań z innych przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksu cywilnego</a> i przepisów pozakodeksowych. Skutki posłużenia się przez przedsiębiorcę klauzulami abuzywnymi zostały jasno wyrażone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksie cywilnym</a> i nie ma potrzeby odwoływania się do przepisów, które nie są typowe dla określonej instytucji prawa cywilnego (w tym przypadku dla umowy kredytu). Działania sądu w razie stwierdzenia klauzuli abuzywnej powinny mieć charakter sankcyjny, a nie kompensacyjny, co oznacza osiągnięcie swoistego efektu zniechęcającego profesjonalnych kontrahentów, zawierających umowy z konsumentami, do zamieszczania w umowach z nimi nieuczciwych postanowień umownych. Taki rezultat nie mógłby nastąpić gdyby umowa mogła zostać uzupełniona w niezbędnym zakresie przez sąd krajowy przez zamieszczenie w niej godziwych obwarowań. Kontrahent konsumenta niczym by bowiem nie ryzykował, narzucając nierzetelne postanowienia umowne, skoro mógłby liczyć na to, że sąd skoryguje umowę przez wprowadzenie uczciwych warunków, które powinny być przez niego zaproponowane od razu (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2022 roku, sygn. akt II CSKP 550/22, LEX nr 3369587). Trzeba przy tym podkreślić, iż stwierdzenie nieważności umowy mieści się w zakresie sankcji, jaką dyrektywa 93/13 ustanawia w związku z wykorzystywaniem przez przedsiębiorcę nieuczciwych postanowień umownych. W wyroku z 6 marca 2019 roku (w sprawach połączonych C-70/17 i C- 179/17, Abanca Corporación Bancaria SA i Bankia SA, pkt 54) TSUE wykluczył, aby sąd krajowy mógł zmieniać treść niedozwolonych klauzul zawartych w umowach z korzyścią dla przedsiębiorcy. W wyroku z 21 grudnia 2016 roku (w sprawach połączonych C-154/15, C-307/15 i C-308/15, Cajasur Banco SAU, pkt 61-62) TSUE wyjaśnił, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6;art. 6 ust. 1)">art. 6 ust. 1</a> dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, iż warunek umowny uznany za nieuczciwy trzeba, co do zasady, uważać za nigdy nieistniejący, tak by nie wywoływał on skutków wobec konsumenta. Dlatego sądowe stwierdzenie niedozwolonego charakteru takiego zastrzeżenia powinno z reguły odnieść efekt w postaci przywrócenia sytuacji prawnej i faktycznej konsumenta, w jakiej znajdowałby się on w braku tego obwarowania. Modyfikacja umowy poprzez uzupełnienie jej luk byłaby sprzeczna z celem zapobiegania kolejnym naruszeniom, co jest istotą dyrektywy 93/13. Przedsiębiorca, mając świadomość braku sankcji, mógłby w dalszym ciągu stosować niegodziwe praktyki oraz abuzywne klauzule, gdyż wiedziałby, że jedyną konsekwencję stanowi zastąpienie niedozwolonych postanowień innymi, co pozostawałoby bez wpływu na ważność wadliwego stosunku prawnego. Utrzymanie w mocy takiego zobowiązania byłoby możliwe tylko w sytuacji, gdyby konsument świadomie i wyraźnie oświadczył taką wolę. W niniejszej sprawie sprzeciwia się temu jednoznaczne stanowisko powodów, niegodzących się na jakąkolwiek formę ingerencji w treść zawartej umowy. Możliwość zapobiegnięcia nieważności umowy ma charakter ochronny względem konsumenta, tj. obowiązuje jedynie wtedy gdyby nieważność miała narazić konsumenta na negatywne względem niego następstwa. Stąd niedozwolone postanowienie umowne (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
(

1) § 1 k.c.</a>) jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który może udzielić następczo świadomej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego - zasadę prawną z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021/9/56 i powołane w niej orzecznictwo). Zachowanie umowy po usunięciu z niej klauzul abuzywnych nie stanowi wartości bezwzględnej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 12 kwietnia 2023 roku, sygn. akt I CSK 5447/22, LEX nr 3525881). Poza tym, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2)">art. 358 § 2 k.c.</a> jest przepisem ogólnym, a nie dyspozytywnym, co w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6;art. 6 ust. 1)">art. 6 ust. 1</a> dyrektywy 93/13 i wyroku TSUE z 3 października 2019 roku w sprawie C-260/18 (Dziubak) wyłącza możliwość jego zastosowania w celu modyfikacji umowy. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6;art. 6 ust. 1)">Art. 6 ust. 1</a> dyrektywy 93/13 nie pozwala na zastąpienie kursu z Tabeli Banku żadnym innym kursem notowania franka szwajcarskiego względem złotego, w tym średnim kursem ogłaszanym przez NBP. Nie mogą tu wchodzić w grę przepisy 750 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 735;art. 735 § 2)">art. 735 § 2 k.c.</a> mające zastąpić niewiążące stron postanowienia umowy i w ocenie skarżącego zapewnienie poprzez nie mechanizmu przywracania równowagi kontraktowej stron wyrażające się wprowadzeniem odpłatnego stałego zlecenia świadczenia usług wymiany walut CHF/PLN bez określenia wynagrodzenia za świadczenie takich usług i uznanie, że rozliczenie za świadczenie takich usług powinno nastąpić według stawek rynkowych, a te w przypadku usług wymiany walut CHF/PLN określa średni kurs kupna lub średni kurs sprzedaży (Tabela nr C publikowana przez NBP) ewentualnie średni kurs CHF/PLN (Tabela nr A publikowana przez NBP). Ponieważ wyeliminowane postanowienia abuzywne miały charakter rozrachunkowy, brak jest podstaw do korygowania ich regulacjami dotyczącymi ustalenia kursu waluty obcej w przypadku spełnienia świadczenia w walucie polskiej. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2)">art. 358 § 2 k.c.</a> odnosi się do zobowiązań, których przedmiotem jest suma w walucie obcej, a nie do klauzul waloryzacyjnych, czyli zobowiązań, dla których waluta obca pełni jedynie funkcję miernika świadczenia, które jest realizowane w walucie polskiej. W przypadku kredytów denominowanych kwota kredytu jest wyrażona w walucie obcej, która stanowi wyłącznie wspomniany wyznacznik świadczenia uiszczanego w walucie polskiej. Z tych przyczyn niedopuszczalne jest wprowadzanie w miejsce usuniętego z umowy niedozwolonego postanowienia innego mechanizmu wyliczenia kwoty raty kapitałowo – odsetkowej, zmieniającego istotę umowy. Ubocznie należy wskazać, że przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2)">art. 358 § 2 k.c.</a> nie obowiązywał w czasie zawierania przez strony umowy kredytu, co także, z uwagi na treść art. XXVI-LXIV ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku - Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 94), wyklucza jego zastosowanie. Zgodnie z wyrażoną tam generalną zasadą, do stosunków prawnych powstałych przed wejściem w życie aktu prawnego stosuje się prawo dotychczasowe, chyba że kolejne przepisy stanowią inaczej. W ustawie z dnia 23 października 2008 r. o zmianie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">ustawy Kodeks cywilny</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021411178" title="Ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. - Prawo dewizowe - Dz. U. z 2002 r. Nr 141, poz. 1178 ()">ustawy Prawo dewizowe</a> (Dz. U. nr 228, poz. 1506), której <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021411178" title="Ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. - Prawo dewizowe - Dz. U. z 2002 r. Nr 141, poz. 1178 (art. 1)">art. 1</a> nadał nowe brzmienie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2)">art. 358 § 2 k.c.</a>, brak jest przepisów przejściowych przewidujących wsteczny skutek działania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 2)">art. 358 § 2 k.c.</a> Jak już zaznaczono, oceny, czy postanowienie umowne jest niedozwolone (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
(

1) § 1 k.c.</a>), dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2018 roku, sygn. akt III CZP 29/17, OSNC 2019/1/2). Od tego też momentu klauzule abuzywne nie są wiążące dla konsumenta, chyba że wyrazi on świadomą wolę na objęcie go takim postanowieniem umownym. Trwała bezskuteczność (nieważność) umowy następuje zatem 


ex tunc, co oznacza, że późniejsze zdarzenia nie wpływają na charakter tych uregulowań umownych (wyjątek stanowi autonomiczna decyzja konsumenta). Abuzywności klauzul zawartych w umowie kredytu nie usunęło więc wprowadzenie z dniem 26 sierpnia 2011 r. ust. 3 do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69)">art. 69 Prawa bankowego</a>, na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 165, poz. 984, przywoływanej już jako ustawa antyspreadowa). W jej wyniku kredytobiorcy uzyskali w ramach umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska możliwość dokonywania spłat rat kapitałowo - odsetkowych oraz przedterminowej spłaty pełnej lub częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w walucie obcej. Nowelizacja przepisów miała jednak służyć wyeliminowaniu tzw. 


spreadów bankowych, a nie modyfikacji natury umowy kredytowej, w szczególności jej przekształceniu w umowę o kredyt walutowy.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazano już jednoznacznie na niedopuszczalność wykładni umowy stron na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65)">art. 65 k.c</a> lub 56 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a>, po usunięciu z niej postanowień abuzywnych, w celu ustalenia zgodnego celu i zamiaru stron co do sposobu ustalenia kursu CHF. Sprowadzałoby się to bowiem do zmiany treści klauzuli indeksacyjnej, prowadząc do zmiany jej rozumienia przez wprowadzenie odesłania do wartości rynkowej CHF. Groziłoby to ryzykiem dalszego pogorszenia sytuacji strony dotkniętej nadużyciem, gdyby strona, która narzuciła niedozwolone postanowienie umowne wywodziła, że nie zawarłaby umowy z jego pominięciem. Takie rozwiązanie stałoby w sprzeczności z celami prewencyjnymi dyrektywy 93/13 w postaci zniechęcenia przedsiębiorców do wykorzystywania w zawieranych umowach nieuczciwych postanowień umownych. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22). Wyjaśniono także, że art. 24 ust. 3 ustawy o Narodowym Banku Polskim nie stanowi przepisu dyspozytywnego, mogącego kształtować treść stosunku umowy kredytu, a w szczególności determinować kształt mechanizmu waloryzacyjnego w zakresie kursu walutowego miarodajnego dla przeliczeń, co dopiero pozwalałoby odwołać się do domniemania, że ów kształt był wynikiem należytego wyważenia ogółu praw i obowiązków stron przez ustawodawcę i wyłączałoby kontrolę abuzywności zgodnie z art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13 (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22).
W orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniano, że jeżeli bez niedozwolonych postanowień umowa nie może obowiązywać - o czym decyduje ocena obiektywna - sąd może podjąć środki zaradcze zmierzające do utrzymania umowy tylko pod warunkiem (jest to jeden z warunków), iż całkowity upadek umowy naraża konsumenta na „szczególnie niekorzystne konsekwencje”, w świetle okoliczności istniejących w czasie sporu lub możliwych wówczas do przewidzenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2023 roku, sygn. akt II CSKP 617/22, niepubl.; por. też wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 3 października 2019 roku, sygn. akt C-260/18, Kamil Dziubak, pkt 51, z dnia 8 września 2022 roku, sygn. akt C-80/21, C81/21 i C-82/21, D.B.P., pkt 67, z dnia 27 kwietnia 2023 roku, sygn. akt C-705/21, AxFina Hungary, pkt 41 oraz z dnia 23 listopada 2023 roku, sygn. akt C-321/22, Provident Polska, pkt 87), z uwzględnieniem rzeczywistych i bieżących interesów konsumenta i z zastrzeżeniem, że „do celów tej oceny decydująca jest wola wyrażona przez konsumenta w tym względzie” w tym sensie, że jeżeli sąd poinformował konsumenta w sposób obiektywny i wyczerpujący o skutkach prawnych oraz szczególnie szkodliwych skutkach ekonomicznych, jakie może mieć dla niego unieważnienie umowy, sąd ten nie może, po uwzględnieniu jego woli stwierdzenia nieważności umowy, sprzeciwić się zrzeczeniu się przez niego ochrony przyznanej im przez dyrektywę 93/13 (por. wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 8 września 2022 roku, sygn. akt C-80/21, C-81/21 i C-82/21, D.B.P., pkt 78 w związku z pkt 74-75, z dnia 16 marca 2023 roku, sygn. akt C-6/22, M.B.,U.B.,M.B. przeciwko X S.A. (M.B. i in.), pkt 43-45 i teza oraz z dnia 12 października 2023 r., C-645/22, Luminor Bank, pkt 29; postanowienie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 18 października 2023 r., C-117/23, Eurobank Bulgaria, pkt 66), a z drugiej strony sąd nie może chronić konsumenta przed upadkiem umowy, jeżeli ocenia, że nie naraża on go na „szczególnie niekorzystne konsekwencje”, choćby konsument domagał się tej ochrony (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 12 października 2023 roku, sygn. akt C-645/22, Luminor Bank, pkt 38, 40-41). W wyroku z 7 grudnia 2023 roku, sygn. akt C-140/22, mBank (Oświadczenie konsumenta) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził, iż art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że w kontekście uznania nieważności w całości umowy kredytu hipotecznego zawartej z konsumentem przez instytucję bankową ze względu na to, iż umowa ta zawiera nieuczciwy warunek, bez którego nie może ona dalej obowiązywać, stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą wykonywanie praw, które konsument wywodzi z tej dyrektywy, jest uzależnione od złożenia przez tego konsumenta przed sądem oświadczenia, w którym twierdzi on, po pierwsze, że nie wyraża zgody na utrzymanie w mocy tego warunku, po drugie, że jest świadomy z jednej strony faktu, że nieważność wspomnianego warunku pociąga za sobą nieważność wspomnianej umowy, a z drugiej - konsekwencji tego uznania nieważności, i po trzecie, że wyraża zgodę na uznanie tej umowy za nieważną (pkt 56, 59, 65). Oznacza to, że o ile skuteczność wyrażenia przez konsumenta dobrowolnej i świadomej zgody na niedozwolone postanowienia zależy od udzielenia mu wyczerpującej informacji o jego sytuacji prawnej (w szczególności przez sąd), o tyle udzielenie tej informacji nie może warunkować uwzględnienia jego żądań opartych na tezie o nieważności umowy (por. też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2024 roku, sygn. akt II CSKP 1560/22).
Nie ma również podstaw, aby dokonywać korekty wyroku Sądu Okręgowego w zakresie w jakim ustala nieważność umowy kredytu, a nie wynikającego z niego stosunku prawnego. Wprawdzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> nie może być podstawą ustalenia nieważności umowy, gdyż nieważność umowy jest jedynie przesłanką rozstrzygnięcia o innych żądaniach, w tym o żądaniu ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku kredytu, jednak w praktyce orzeczniczej przyjęło się orzekanie o ważności umowy rozumianej jako skrótowe określenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego mającego powstać na mocy spornej umowy.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> oddalił apelację pozwanego w całości.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 1(1);art. 98 § 3)">art. 98 § 1, 1
1 i 3 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 § 1 k.p.c.</a> Pozwany przegrał sprawę w postępowaniu apelacyjnym, zatem winien zwrócić powodom poniesione przez nich koszty, na które złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego ustalone w kwocie 4050 zł stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391 § 2;art. 391 § 2 pkt. 6)">§ 2 pkt 6</a> w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 roku, poz. 1935 t.j.).
O odsetkach za opóźnienie w zapłacie kosztów postępowania apelacyjnego Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1(1);art. 98 § 1(1) zd. 1;art. 98 § 1(1) zd. 3)">art. 98 § 1
1 zd. 1 i 3 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 § 1 k.p.c.</a>

Na częściowe uwzględnienie zasługuje natomiast zażalenie powodów. W wyroku z dnia 22 września 2022 r, wydanym w sprawie C-215/21 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyjaśnił, że jakkolwiek wprowadzenie w życie systemów podziału kosztów należy do wewnętrznego porządku prawnego państw członkowskich na podstawie zasady ich autonomii proceduralnej, to jednak szczegółowe zasady tego wykonania powinny jednak spełniać podwójny warunek. I tak systemy te nie mogą być mniej korzystne niż systemy dotyczące podobnych sytuacji o charakterze wewnętrznym (zasada równoważności) ani nie mogą być zorganizowane w taki sposób, aby czyniły wykonywanie uprawnień przyznanych przez prawo Unii nadmiernie utrudnionym lub praktycznie niemożliwym (zasada skuteczności). Ciążący na państwach członkowskich obowiązek zapewnienia skuteczności praw, które jednostki wywodzą z prawa Unii, oznacza, w szczególności w odniesieniu do praw wynikających z dyrektywy 93/13, wymóg skutecznej ochrony sądowej, ustanowiony również w art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, który ma zastosowanie między innymi do określania zasad proceduralnych dotyczących powództw opartych na takich prawach (wyrok z dnia 10 czerwca 2021 r., BNP Paribas Personal Finance, od C-776/19 do C-782/19, EU:C:2021:470, pkt 29 i przytoczone tam orzecznictwo). Dyrektywa 93/13 przyznaje konsumentowi prawo zwrócenia się do sądu z żądaniem stwierdzenia nieuczciwego charakteru warunku umownego i wyłączenia jego stosowania. Uzależnienie podziału kosztów takiego postępowania wyłącznie od kwot nienależnie zapłaconych, których zwrot orzeczono, może zniechęcać konsumenta do korzystania z tego prawa ze względu na koszty, z jakimi może wiązać się wytoczenie powództwa (wyrok z dnia 16 lipca 2020 r., Caixabank i Banco Bilbao Vizcaya Argentaria, C-224/19 i C-259/19, EU:C:2020:578, pkt 98 i przytoczone tam orzecznictwo). Tym samym Trybunał orzekł, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 oraz zasadę skuteczności należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one systemowi pozwalającemu na obciążenie konsumenta częścią kosztów postępowania, stosownie do wysokości kwot nienależnie zapłaconych, które zostały mu zwrócone w wyniku stwierdzenia nieważności warunku umownego ze względu na jego nieuczciwy charakter, jeśli taki system stanowi istotną przeszkodę mogącą zniechęcić konsumentów do korzystania z przyznanego przez dyrektywę 93/13 prawa do skutecznej kontroli sądowej potencjalnie nieuczciwego charakteru warunków umownych i ostatecznie narusza zasadę skuteczności (zob. wyrok z dnia 16 lipca 2020 r., Caixabank i Banco Bilbao Vizcaya Argentaria, C-224/19 i C-259/19, EU:C:2020:578, pkt 99). Sądy krajowe zobowiązane są do oceny kwestii istnienia złej wiary przedsiębiorcy i w odpowiednim przypadku do obciążenia go kosztami postępowania sądowego, do których poniesienia ów konsument został zmuszony w celu dochodzenia praw przyznanych mu przez dyrektywę 93/13. W rozpoznawanej sprawie koszty postępowania przed Sądem Okręgowym w ogóle nie powstałyby, gdyby pozwany Bank pozytywnie ustosunkował się do uzasadnionej reklamacji zgłoszonej przez powodów przed wszczęciem niniejszego postępowania. Działania pozwanego doprowadziły natomiast w konsekwencji do zaangażowania powodów w proces, w którym dochodzone przez nich żądanie zapłaty, zostało oddalone wyłącznie z uwagi na podniesiony przez pozwanego zarzut potrącenia, pomimo tego że pozwany w dalszym ciągu kwestionuje, aby umowa łącząca strony była nieważna. Powodowie nie powinni zatem ponosić finansowych konsekwencji tego rodzaju działań podjętych przez Bank.
Poniesione przez powodów koszty procesu wyniosły 11834 zł i złożyły się na się wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego ustalone w kwocie 10800 zł stosownie do § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 roku, poz. 1935 t.j.), opłata od pozwu w kwocie 1000 zł oraz opłaty skarbowe od złożenia pełnomocnictw w łącznej kwocie 34 zł. Sąd Apelacyjny nie uwzględnił odrębnego wynagrodzenia pełnomocnika powodów za reprezentowanie strony w postępowaniu zabezpieczającym. Wynagrodzenie radcy prawnego za prowadzenie sprawy obejmuje bowiem reprezentowanie strony w postępowaniu zabezpieczającym.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 3)">art. 397 § 3 k.p.c.</a> zmienił zaskarżone postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie III wyroku w ten sposób, że zasądzić od (...) Bank (...) S.A. w W. łącznie na rzecz M. T. (1) i M. T. (2) kwotę 11 834 złote z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia 20 grudnia 2025 roku do dnia zapłaty, tytułem kosztów procesu. W pozostałej części Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 3)">art. 397 § 3 k.p.c.</a> oddalił zażalenie.
O kosztach postępowania zażaleniowego Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 § 1 i 3 k.p.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 99)">art. 99 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 § 1 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 3)">art. 397 § 3 k.p.c.</a> zasądzając od (...) Bank (...) S.A. w W. łącznie na rzecz M. T. (1) i M. T. (2) kwotę 1197 złotych z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego z od dnia 20 grudnia 2025 roku do dnia zapłaty, tytułem kosztów procesu, tytułem kosztów postępowania zażaleniowego. W postępowaniu zażaleniowym powodowie wygrali w 81 % (11834/14534) a poniesione przez nich koszty wyniosły 1900 zł i złożyły się na nie wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego ustalone w kwocie 1800 zł stosownie do § 2 pkt 5 w zw. z § 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 roku, poz. 1935 t.j.). Koszty poniesione przez pozwanego wyniosły 1800 zł. Powodom należy się zatem zwrot kwoty 1539 zł (1900 zł x 81 %), a pozwanemu kwoty 342 zł (1800 x 19 %. Po skompensowaniu tych kwot powodom należy się zwrot kwoty 1197 zł .
</div>