Uzasadnienie z 15 września 2025, sygn. VIII U 3046/24

UZASADNIENIE

Decyzją nr(...)z dnia 21 października 2024 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...) w Ł., stwierdził, że J. C. podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym tj. emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu,
w okresach od 1.07.2020 r. do 10.08.2020 r., 07.09.2020 -21.09.2020, 07.10.2020-25.12.2020, 01.02.2021 -24.03.2021, 22.12.2021-23.03.2022 jako zleceniobiorca u płatnika składek (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ł. oraz określił miesięczne podstawy wymiaru składek z tego tytułu

Miesiąc/rok	Kod ubezpieczenia	Podstawa wymiaru składek				Składka na ubezpieczenie zdrowotne
		na ubezpieczenia			na ubezpieczenie
		Emerytalne i rentowe	Chorobowe	Wypadkowe	Zdrowotne
07-2020	(...)	5 083,26 zł		5 083,26 zł	4 510,88 zł	405,98 zł
08-2020	(...)	10 929,00 zł		10 929,00 zł	9 698,39 zł	872,86 zł
09-2020	(...)	10 929,00 zł		10 929,00 zł	9 698,39 zł	872,86 zł
10-2020	(...)	5 268,00 zł		5 268,00 zł	4 674,82 zł	420,73 zł
11-2020	(...)	32 787,00 zł		32 787,00 zł	29 095,18 zł	2 618,57 zł
12-2020	(...)	78 255,50 zł		80 400,00 zł	71 588,43 zł	6 442,96 zł
03-2022	(...)	13 115,00 zł		13 115,00 zł	11 638,25 zł	1 047,44 zł
07-2020	(...)	6 495,74 zł	6 495,74 zł	6 495,74 zł	5 605,17 zł	463,10 zł
05-2022	(...)	13 115,00 zł		13 115,00 zł	11 638,25 zł	1 047,44 zł

Zakład zanegował zawarte przez strony umowy cywilnoprawne – umowy o dzieło, twierdząc, że w rzeczywistości charakter zawieranych przez płatnika składek umów, stanowiących przedmiot kontroli, wskazuje na umowy o świadczenie usług (art. 750 Kodeksu cywilnego), co do których należy stosować przepisy dotyczące zlecenia (art. 734 Kodeksu cywilnego).

/decyzja - k. 3-11 załączonych do sprawy akt organu rentowego/

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł płatnik (...) sp. z o.o. z siedzibą
w K. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika zarzucając jej:

1. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieuzasadnionym przyjęciu, że umowy zawarte z ubezpieczonym, a wymienione w zaskarżonej decyzji nie stanowiły umów
o dzieło w rozumieniu art. 627 i następnych Kodeksu cywilnego, a umowy wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, co doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych ze środków publicznych i wydania zaskarżonej decyzji,

2. naruszenie art. 83 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz 38 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 9 ust. 2c, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt. 2, art. 18 ust. 1, art. 20 ust. 1, art. 36 ust. 1, 2, 4 i 11, art. 47 ust. 1 pkt 3, ust. 3, ust. 3b, art. 91 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i ustalenie, że ubezpieczony podlega ubezpieczeniom społecznym, tj. emerytalnemu, rentowemu oraz wypadkowemu w okresach opisanych w zaskarżonej decyzji,

3. art. 81 ust. 1, 5 i 6, art. 85 ust. 4, art. 87 ust. 1, art. 109 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i ustalenie, że ubezpieczony podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresach opisanych w zaskarżonej decyzji.

W związku z powyższym odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez ustalenie, że ubezpieczony nie podlega ubezpieczeniom społecznym, tj. emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu oraz zdrowotnemu w okresach opisanych w zaskarżonej decyzji,
a także o zasądzenie od organu rentowego na rzecz płatnika kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, ustalonych według norm przepisanych.

W uzasadnieniu swego stanowiska skarżący podniósł, iż we wszystkich zawartych pomiędzy ubezpieczonym a płatnikiem umowach chodziło o określony rezultat. W ocenie strony składającej odwołanie wynikiem realizacji umowy miał być określony rezultat, wynik, który de facto stanowił utwór w rozumieniu ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, stąd w umowie znalazły się zapisy o przeniesieniu majątkowych praw autorskich do dzieł.

/odwołanie - k. 3-10/

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podnosząc argumentację jak w zaskarżonej decyzji, a nadto o zasądzenie od płatnika składek kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

/odpowiedź na odwołanie - k. 38-41/

Wydaną w toku procesu decyzją z dnia 9.01.2025 organ rentowy uchylił w części zaskarżoną decyzje z dnia 21.10.2024 r. dotyczącą J. C. w zakresie dotyczącym, podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne w wysokości 6495,74 zł oraz podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 5.605,17 zł i składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 463,10 za miesiąc lipiec 2020 właściwej dla kodu tytułu do ubezpieczeń 3000 00 tj po ustaniu tytułu do ubezpieczeń społecznych. W uzasadnieniu wskazano iż po ponownej analizie stwierdzano iż powyższy przychód dotyczył przychodu J. C. z tytułu zatrudnienia do 30.06.2020 na podstawie umowy o pracę a wypłaconego po ustaniu tego tytułu do ubezpieczeń. W pozostałym zakresie zaskarżona decyzja pozostała bez zmian.

/ decyzja k. 45/

Pismem z dnia 10.02.2025 r. pełnomocnik wnioskodawcy podniósł iż podtrzymuje odwołanie w zakresie nieobjętym decyzja z dnia 9.01.2025 r. i wnosi o zasądzenie od organu rentowego na rzecz płatnika kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych w zakresie w jakim organ rentowy uznał odwołanie za zasadne uchylając na etapie postepowania sądowego częściowo zaskarżoną decyzję.

/ pismo k. 52/

J. C. przyłączył się do stanowiska płatnika.

/ stanowisko procesowe e- protokół z rozprawy z dnia 26.05.2025 r. 00:07:39-00:07:50/

W dalszym toku procesu stanowisko stron nie uległo zmianie.

/ bezsporne/

Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił co następuje:

Odwołujący się płatnik składek (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, prowadzi m.in. działalność związaną z oprogramowaniem (przedmiot przeważającej działalności zgodnie z rejestrem REGON). Spółka prowadzi działalność w zakresie usług związanych z oprogramowaniem w szczególności w obszarze e- learningu, edukacji zdalnej, marketingu, grafiki komputerowej, multimedia na potrzeby edukacji i marketingu. Przede wszystkim tworzy komputerowe programy szkoleniowe oraz dostarcza systemy do zarządzania tymi programami. Tworzy też wiele różnych programów. W tym celu zatrudnia w oparciu o umowy o pracę jak i umowy cywilnoprawne animatorów, osoby tworzące szkolenia e-lerningowe, lektorów , kierowników projektów pracowników do obsługi klientów a także osoby tworzące strony internetowe platformy szkoleniowe i osoby wspierające.

/zeznania występującego w imieniu płatnika G. K. protokół z rozprawy z dnia 6.08.2025 r. 00:11:34-01:36:20, zeznania świadka J. G. protokół z rozprawy z dnia 26.05.2025 r. 00:11:19-00:14:47 zeznania świadka J. D. protokół z rozprawy z dnia 26.05.2025 r. 00:14:47- 00:18:55 zeznania świadka P. P. protokół z rozprawy z dnia 26.05.2025 r 00:18:55 - 00:21:53 zeznania świadka M. K. protokół z rozprawy z dnia 26.05.2025 r 00:21:53 -00:27:40, zeznania świadka A. P. protokół z rozprawy z dnia 23.06.2025 r. 00:08:17-00:16:56, protokół z rozprawy z dnia 9.07.2025 w sprawie VIII U 3042/24 załączony do akt sprawy k. 276-278, protokół z rozprawy z dnia 24.07.2025 w sprawie VIII U 3040/24 załączony do akt sprawy k. 279-281/

Płatnik składek w latach 2019-2020 r. zawierał umowy z: Towarzystwem (...)
i (...) S.A., (...) sp. z o.o. oraz (...) Instytutem (...) umowy, których przedmiotami było m.in.: realizowanie szkoleń e-learningowych, video-learningowych, zaprojektowanie, wykonanie i wdrożenie portalu internetowego, czy realizacja filmu animowanego, kompleksowa obsługa informatyczna działań promocyjno - edukacyjnych. Nadto z (...) sp zo.o. (...) S.A. (...) S. S., S. (...), (...) ,N. - N. w podobnym charakterze.

Płatnik składek udzielał gwarancji na sprzedawany towar kontrahentowi

- ponosił odpowiedzialność za szkody powstałe z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przez swoich pracowników i podwykonawców

- posiada fachowa wiedzę i dysponuje wszelkimi niezbędnymi zasobami wykwalifikowanym doświadczonym personelem i odpowiednimi środkami gwarantującymi profesjonalna realizacje przedmiotu umowy.

/bezsporne, zamówienia i umowy z kontrahentami k. 69-101, 239-251 protokół z rozprawy z dnia 9.07.2025 w sprawie VIII U 3042/24 załączony do akt sprawy k. 276-278, protokół z rozprawy z dnia 24.07.2025 w sprawie VIII U 3040/24 załączony do akt sprawy k. 279-281/

J. C. jest członkiem zarządu płatnika. Ww w spółce jest grafikiem był szefem grafików przez jakiś czas w ramach umowy o pracę, zajmował się też programowaniem szkoleń. Zainteresowany był odpowiedzialny za wizualizacje marki udzielał pomocy oddziałowi grafiki w tym zatrudnionym pracownikom w programach graficznych.

/ bezsporne zeznania świadka J. G. protokół z rozprawy z dnia 26.05.2025 r. 00:11:19-00:14:47 zeznania świadka J. D. protokół z rozprawy z dnia 26.05.2025 r. 00:14:47- 00:18:55 zeznania świadka P. P. protokół z rozprawy z dnia 26.05.2025 r 00:18:55 - 00:21:53 zeznania świadka M. K. protokół z rozprawy z dnia 26.05.2025 r 00:21:53 -00:27:40, zeznania świadka A. P. protokół z rozprawy z dnia 23.06.2025 r. 00:08:17-00:16:56 ,zeznania występującego w imieniu płatnika G. K. protokół z rozprawy z dnia 6.08.2025 r. 00:11:34-01:36:20 /

W okresie zatrudnienia u płatnika do 30.06.2020 r., do obowiązków ubezpieczonego jako pracownika na stanowisku wiceprezes ds. graficznych należało:

- kontrola jakości grafik i multimediów produkowanych przez dział grafiki

- koordynacja zadań zlecanie prac grafikom

- tworzenie grafik na potrzeby animacji i innych multimediów

- opracowanie projektów graficznych serwisów www

- projektowanie logotypów i wizualizacji kolorystycznych

/ bezsporne dokumenty w aktach osobowych załączonych do niniejszej sprawy ze sprawy VIII U 3041/24/

W spornym okresie, J. C. zawarł ze spółką (...) następujące umowy cywilnoprawne (łącznie 12):

1)umowa cywilno-prawna nr 1/06/2020 zawarta w dniu 8.06.2020, na okres od 8.06.2020 do dnia 20.07.2020, przedmiot umowy:

1. Prace programistyczne w portalach V. i F.. W ramach umowy Wykonawca doda do portalu nowy mechanizm certyfikatów zgodnie z ustaleniami z Zamawiającym, Wykonawca dokona także modyfikacji 10 szkoleń e-learningowych poprzez zmianę treści i tłumaczeń w 16 wersjach językowych na podstawie treści, które przekaże Zamawiający.

2. Wykonawca przeprowadzi testy jakościowe portalu po modyfikacji oraz szkoleń pod kątem wprowadzonych zmian jaki działania scorm 1.2.

3. Po przejściu testów Wykonawca zaimplementuje modyfikacje do portalu i przetestuje ponownie całość.

Przedmiotem tej umowy było wykonanie wtyczki mechanizm rozszerzenia W. (...) rozszerzenie możliwości do zarządzania certyfikatami i generowania certyfikatów oraz do zarządzania wersjami językowymi szkoleń i portalu - były to prace programistyczne. Modyfikacja polegała na tym, że za pomocą wtyczki można było szkolenie udostępnić w innych językach. Oceny językowej nie dokonywano, tylko mechanizmu, który umożliwiał stworzenie wersji językowej w obcym języku

2) umowa cywilno-prawna nr 1/07/2020 zawarta w dniu 13.07.2020, na okres od 13.07.2020 do dnia 10.08.2020, - jedna z umów ramowych z (...) S.A. przedmiot umowy:

Prace programistyczne - Wykonanie szkolenia e-learningowego W. (...) moduł 7-9:

a) Utworzenie scenariusza szkoleń w formie pliku edytowalnego gdzie zaprezentowane będą wszystkie treści oraz sposób ich prezentacji. Scenariusz powstanie na podstawie materiałów merytorycznych przekazanych przez Zamawiającego.

b) Utworzenie warstwy graficznej dla wszystkich ekranów szkolenia.

c) Zaprogramowanie interakcji i ćwiczeń szkolenia.

d) Programowanie do scorm 1.2.

e) Wykonanie testów funkcjonalnych.

Tu przedmiotem umowy było wykonanie programu informatycznego. Klient tutaj W. przekazała dokument o produkcie ubezpieczeniowym i poprosił o przygotowanie szkolenia e- lerningowego dla pracowników. Ubezpieczony wykonywał testy funkcjonalne a później zespół testował. Gdy płatnik odbierał wykonany produkt przejmowane były prawa autorskie. Wykonujący oprogramowanie nie miał kontaktu z klientem. Gdy zamawiający zgłosił uwagi, to płatnik jako właściciel tego szkolenia, je poprawiał. Umowa z W. miała charakter ramowy realizowała ją więcej niż jedna osoba. Zainteresowany realizował jedynie fragment umowy

3) umowa cywilno-prawna nr 1/09/2020 zawarta w dniu 7.09.2020, na okres od 7.09.2020 do dnia 21.09.2020, w ramach zlecenia telefonicznego (...) S.A przedmiot umowy:

Prace programistyczne - Wykonanie szkolenia e-learningowego N. (...) moduł 3,4,5,6 wraz z nagraniem akcji w siedzibie klienta:

a) Utworzenie scenariusza szkoleń w formie pliku edytowalnego gdzie zaprezentowane będą wszystkie treści oraz sposób ich prezentacji. Scenariusz powstanie na podstawie materiałów merytorycznych przekazanych przez Zamawiającego.

b) Utworzenie warstwy graficznej dla wszystkich ekranów szkolenia.

c) Nagranie działania aplikacji w siedzibie klienta zamawiającego w terminie wyznaczonym przez zamawiającego

d) Zaprogramowanie interakcji i ćwiczeń w szkoleniu

e) Oprogramowanie do scorm 1.2.

f) Wykonanie testów funkcjonalnych

Tu chodziło o opracowanie programu komputerowego przeznaczonego do nauki systemu (...). Scenariusz był przygotowany przez zainteresowanego - tekstowa wersja tego co będzie się działo na poszczególnych ekranach w oparciu o materiały zamawiającego. Wskazane szkolenie realizowało także kilka osób

4)umowa cywilno-prawna nr 1/10/2020 zawarta w dniu 7.10.2020, na okres od 7.10.2020 do dnia 23.10.2020, w ramach zlecenia telefonicznego (...) sp zo.o. przedmiot umowy:

Opracowanie szkolenia ISO

- Prace programistyczne -Stworzenie testu wiedzy

- Oprogramowanie ćwiczeń

- Stworzenie elementów animowanych

- Publikacja szkolenia do standardu (...)

-Testy szkolenia na platformie e-learningowej

Tu też chodziło o stworzenie programu informatycznego przeznaczonego do samodzielnej nauki

5 ) umowa cywilno-prawna nr 2/10/2020 zawarta w dniu 15.10.2020, na okres od 15.10.2020 do dnia 14.12.2020, realizowana przez płatnika w ramach umowy z (...) przedmiot umowy:

Stworzenie nowych modułów do Platformy (...):

- Prace analityczne

- Opracowanie specyfikacji technicznej

- Przygotowanie mocupów

- Analiza UX

Analiza UX to badanie które ma na celu zweryfikowanie czy użytkownikom systemu będzie się korzystało komfortowo. Zainteresowany zgodnie z tym punktem umowy powinien przeprowadzić wywiad z osobami, który dany moduł używają czy jest dla nich zrozumiały. Pytania w ramach wywiadu są znane powszechnie i wszyscy mogą z nich korzystać to jest standard. (...) to są prototypy - przygotowuje się je w specjalnym programie (jest kilka możliwych do zastosowania). To jest szkic systemu przedstawiający ścieżkę jaką będzie podążał użytkownik. Są to proste rysunki pozwalające na wyłapanie błędów w projektowaniu systemów, które zainteresowany wykonał sam. W ramach opracowania specyfikacji technicznej zainteresowany musiał przygotować dokumentację, która opisuje użyte technologie języki programowania sposób połączenia z aplikacją główną. Specyfikację techniczna przygotowuje przy każdym projekcie informatycznym.

6) umowa cywilno-prawna nr 3/10/2020 zawarta w dniu 26.10.2020, na okres od 26.10.2020 do dnia 16.12.2020, realizowana przez płatnika w ramach umowy z (...) przedmiot umowy:

Stworzenie nowych modułów do Platformy (...):

- Przygotowanie interfejsów graficznych

- Oprogramowanie modułu 1

- Oprogramowanie modułu 2

- Przygotowanie wersji beta to testów

Tu stworzono wtyczkę do wordpress‘a

7) umowa cywilno-prawna nr 4/10/2020 zawarta w dniu 30.10.2020, na okres od 30.10.2020 do dnia 18.12.2020, realizowana przez płatnika w ramach umowy z (...) przedmiot umowy:

Stworzenie nowych modułów do Platformy (...):

-Testy bezpieczeństwa

- Testy wydajnościowe

- Konfiguracja serwera

- Rewizja kodu źródłowego

- Testy zgodności ze specyfikacją

Ty także chodziło o stworzenie różnych wtyczek

Dla banku płatnik opracował łącznie około 100 modułów- robiło to kilka osób. Z pracy analitycznej powstawał szczegółowy raport

8) umowa cywilno-prawna nr 1/11/2020 zawarta w dniu 2.11.2020, na okres od 1.11.2020 do dnia 23.11.2020, w ramach projektu własnego (...) sp zo.o. do dalszej odsprzedaży przedmiot umowy:

- Opracowanie linii graficznej do szkolenia e-learningowego (...)

-Testy szkolenia na portalu

- Oprogramowanie ćwiczeń

- Edycja materiałów video

W tym przypadku przedmiotem umowy było przygotowanie linii graficznej, przygotowanie grafik tła, ikon przycisków które mają się znaleźć w szkoleniu. Przygotowanie całej szaty graficznej szkolenia przekazywanej w formie plików (...)

9) umowa cywilno-prawna nr 2/11/2020 zawarta w dniu 18.11.2020, na okres od 18.11.2020 do dnia 21.12.2020, w ramach umowy z (...) przedmiot umowy:

Realizacja szkolenia e-learningowego dla (...)

- Prace programistyczne

- Opracowanie linii graficznej do szkolenia

- Stworzenie elementów animowanych

- Oprogramowanie ćwiczeń

- Stworzenie testu wiedzy oraz mini-gry

Tu chodziło o przygotowanie programu do samodzielnej nauki

10) umowa cywilno-prawna nr 3/11/2020 zawartaw dniu 30.11.2020, na okres od 30.11.2020 do dnia 25.12.2020, realizowana przez płatnika w ramach umowy z (...) przedmiot umowy:

Stworzenie nowych modułów do Platformy (...):

- Przeprowadzenie automatycznych testów penetracyjnych

- Wdrożenie modułu 1 na środowisku produkcyjnym -Wdrożenie modułu 2 na środowisku produkcyjnym

Na podstawie tej umowy powstały 2 wtyczki rozszerzające funkcjonalność portalu moduł logowania dwuskładniowego i moduł akcje marketingowe

11)umowa cywilno-prawna nr 1/12/2020 zawarta w dniu 22.12.2020, na okres od 1.02.2021 do dnia 24.03.2021, w ramach projektu własnego (...) sp zo.o. do dalszej odsprzedaży przedmiot umowy:

Prace graficzne na potrzeby szkolenia e-learningowego „Prawo Zamówień Publicznych":

-Moduł I

-Moduł II

- Moduł III

Tu chodziło o przygotowanie kompletu grafik do 3 modułów

12) umowa cywilno-prawna nr 1/12/2021 zawarta w dniu 22.12.2021, na okres od 22.12.2021 realizacja trzy etapowa do dnia 30.12.2021, do dnia 25.02.2022, do dnia 23.03.2022, w ramach projektu własnego (...) sp zo.o. do dalszej odsprzedaży przedmiot umowy:

Przygotowanie systemu szablonowej zmiany identyfikacji wizualnej do serwisów typu sklep z e-szkoleniami:

1.1 Przekazanie praw autorskich do modułu zmiany szablonów graficznych.

1.2 Przygotowanie 5 wzorcowych szablonów graficznych do modułu zmiany szablonów graficznych.

1.3 Przygotowanie 5 wzorcowych szablonów graficznych do modułu zmiany szablonów graficznych.

W tym przypadku postała wtyczka do programu wordpress osoba korzystająca mogła zmienić kolor tło, logotyp, branding, czcionki na swoje własne potrzeby ale korzystała z utworzonego wzorca.

Jednocześnie zawierając wszystkie powyższe umowy, ubezpieczony zobowiązywał się przenieść na płatnika całość praw autorskich do wykonanej korekty bez żadnych ograniczeń czasowych i terytorialnych - § 7 zawieranych umów.

/ umowy z rachunkami k. 21-83 akt ZUS oraz k. 12-35, materiały przygotowane przez ubezpieczonego w ramach realizacji umów płyta DVD k.37, korespondencja mailowa k. 56, zestawienie kontrahentów płatnika dla których realizowano zlecenia w ramach umów zawartych z zainteresowanym k. 237-238, zamówienia i umowy z kontrahentami k. 69-101, 239-251, zeznania występującego w imieniu płatnika G. K. protokół z rozprawy z dnia 6.08.2025 r. 00:11:34-01:36:20/

Efekt wykonanych, przez ubezpieczonego, czynności oceniał któryś z członków zarządu. Każdy członków zarządu pracuje w branży e - learningowej przynajmniej od 20 lat. Grafik się nie testowało, ale wtyczki i moduły funkcjonalne podlegały testom za poprawność ich wykonania odpowiadał zainteresowany. Nigdy klient końcowy czyli zamawiający , nie zgłosił uwag i nie zgłosił wad. Stworzenie wtyczki może zawierać błędy literowe i wtedy wykonawca jest zobligowany do poprawy. Gdyby były błędy funkcjonalne systemowe to efekt końcowy by nie zadziałał. Wynagrodzenie ubezpieczonego było zależne od wykonania umowy w terminie i ewentualnie od usunięcia wad jeśli takie były. Płatnik ponosił odpowiedzialność przed kontrahentem w momencie przejęcia praw autorskich i plików źródłowych. Za ewentualne wady gotowych produktów , przed kontrahentami, odpowiada (...) sp. z o.o.

/zeznania występującego w imieniu płatnika G. K. e-protokół z rozprawy z dnia 6.08.2025 r. 00:11:34-01:36:20 protokół z rozprawy z dnia 9.07.2025 w sprawie VIII U 3042/24 załączony do akt sprawy k. 276-278, protokół z rozprawy z dnia 24.07.2025 w sprawie VIII U 3040/24 załączony do akt sprawy k. 279-281

Także inne osoby, współpracujące z płatnikiem, w oparciu o umowy cywilnoprawne, tworzące szkolenia e-learningowe, zajmujące się programowaniem bazowały bezpośrednio na materiałach dostarczonych przez płatnika od kontrahentów np. grafikach scenariuszach nagraniach lektorskich dostępnych np poprzez platformę płatnika lub wysyłanych mailowo. Niektórzy wykonywali wskazane czynności w sposób analogiczny zarówno w oparciu o umowę o dzieło , zlecenia czy umowy o pracę. Niekiedy wykonanie szkolenia było podzielone między różne osoby. Wynagrodzenie wystawiano im w oparciu o wystawiane przez nich rachunki po stworzeniu programu, poprawieniu ewentualnych błędów i przeniesieniu praw autorskich .

/protokół z rozprawy z dnia 9.07.2025 w sprawie VIII U 3042/24 załączony do akt sprawy k. 276-278, protokół z rozprawy z dnia 24.07.2025 w sprawie VIII U 3040/24 załączony do akt sprawy k. 279-281 zeznania świadka J. G. protokół z rozprawy z dnia 26.05.2025 r. 00:11:19-00:14:47 zeznania świadka J. D. protokół z rozprawy z dnia 26.05.2025 r. 00:14:47- 00:18:55 zeznania świadka P. P. protokół z rozprawy z dnia 26.05.2025 r 00:18:55 - 00:21:53 zeznania świadka M. K. protokół z rozprawy z dnia 26.05.2025 r 00:21:53 -00:27:40, zeznania świadka A. P. protokół z rozprawy z dnia 23.06.2025 r. 00:08:17-00:16:56 ,zeznania występującego w imieniu płatnika G. K. protokół z rozprawy z dnia 6.08.2025 r. 00:11:34-01:36:20 /

J. C. ,w związku z wykonaniem spornych umów, wystawił rachunki odpowiednio w dniach 21.07.2020 r., 24.08.2020 r., 28.09.2020 r., 26.10.2020 r.,25.11.2020, 16.12.2020, 18.12.2020, 19.12.2020, 23.12.2020, 28.12.2020, 29.03.2021, 29.12.2021 /rachunki k. 25,31,34,37,41,47,53,59,65,71,77,83 w aktach ZUS/

Z tytułu w/w umów cywilno- prawnych płatnik składek wypłacił wynagrodzenia w kwotach brutto:

- (...)-10.929,00 zł

- (...) - 10.929,00 zł

- (...) - 10.929,00 zł

- (...) - 5.268,00 zł

- (...) - 3.2787,00 zł

- (...) - 20.000,00 zł

- (...) -15.400,00 zł

- (...) - 19.000,00 zł

- (...) - 18.000,00 zł

- (...) - 8.000,00 zł

- (...)- 42.623,00 zł

- (...)- 28.197,00 zł

- (...) - 13.115,00 zł

- (...) -13.115,00 zł

/ bezsporne/

Od w/w przychodów płatnik składek nie zadeklarował i nie rozliczał składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalno-rentowe, ubezpieczenia wypadkowe i ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy/Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

/ bezsporne/

W okresach wykonywania wskazanych umów: od 1.07.2020 do 20.07.2020, od 13.07.2020 do 10.08.2020, od 7.09.2020 do 21.09.2020 -od 7.10.2020 do 23.10.2020, od 15.10.2020 do 14.12.2020 -od 26.10.2020 do 16.12.2020, od 30.10.2020 do 18.12.2020 -od 1.11.2020 do 23.11.2020, od 18.11.2020 do 21.12.2020, od 30.11.2020 do 25.12.2020 -od 1.02.2021 do 24.03.2021, od 22.12.2021 do 23.03.2022 J. C. od 8.06.2020 do 30.06.2020 posiadał tytuł pracowniczy u płatnika składek (...) Sp. z o.o., natomiast od 1.07.2020 nie posiadał innych tytułów do ubezpieczeń społecznych zwalniających z obowiązku podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalno-rentowym, ubezpieczeniu wypadkowemu z tytułu zawartych umów cywilnoprawnych. WW jest zatrudniony ramach umowy o pracę na ¼ etatu od 28.02.2016 w W. L. Sp zo.o. za wynagrodzeniem 462,50 zł brutto na stanowisku Wiceprezes ds. Graficznych w dziale Grafiki Multimediów.

/ bezsporne umowa o prace k 268-270-/

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, przeprowadził kontrolę w zakresie prawidłowości i rzetelności obliczenia składek na ubezpieczenia społeczne w (...) sp. z o.o. W trakcie kontroli zbadano również opisane wyżej umowy nazwane „umowami o dzieło”.

(bezsporne)

Dyrektor N. (...) w Ł. wydawał decyzje dotyczące nie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu realizacji zawartych umów nazwanych jako „umowa o dzieło”, których stroną była odwołująca się spółka oraz A. P., P. P., A. C.. Przedmiotem umów o dzieło było m.in.: nagrania lektorskie do szkoleń e-learningowych, produkcji, zakodowanie mapowania loginów w pliku, dodatnie nowej zakładki do portalu, kompleksowe opracowanie szkolenia, prace programistyczne – kompleksowe utworzenie szkolenia e – learningowego pakowanie paczek, prace programistyczne kompleksowe utworzenie animacji proces kredytowy dla partnerów banku i klientów

/kserokopie decyzji – k. 138-175/

Powyższych ustaleń, Sąd Okręgowy dokonał na podstawie wyżej powołanych dokumentów, zeznań płatnika, oraz powołanych w sprawie świadków. Powołane dowody nie były kwestionowane w toku postępowania przez żadną ze stron, a Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw, aby z urzędu zakwestionować ich wartość dowodową w sprawie.

Podkreślić, przy tym, należy, iż zasadniczo - świadkowie J. G., J. D., P. P., A. P., M. K. nie wiedzieli co było przedmiotem zawieranych z ubezpieczonym umów będących przedmiotem sporu a jedynie oględnie potrafili wskazać czym ww. zajmował się w firmie płatnika. Jednakże opis czynności wykonywany przez nich samych w ramach analogicznych umów cywilnoprawnych a znajdujący odzwierciedlenie w protokołach z rozpraw z dnia 9.07.2025 w sprawie VIII U 3042/24 i z dnia 24.07.2025 w sprawie VIII U 3040/24 załączonych do akt sprawy na wniosek organu rentowego przeciwko któremu strona odwołująca nie oponowała pozwolił sądowi ocenić schemat w ramach którego płatnik realizował z ubezpieczonymi w tym zainteresowanym umowy kwestionowane przez organ rentowy.

Zaznaczyć także należy iż sam zainteresowany J. C. nie złożył zeznań w procesie pomimo udzielenia informacyjnych wyjaśnień. Te, jednak, ze względów proceduralnych nie mogą stanowić podstawy ustaleń w sprawie. Przy tym podkreślić należy iż strona powodowa nie domagała się przeprowadzenia dowodu z jego zeznań cofając pierwotnie złożony w tym przedmiocie wniosek.

Czyniąc ustalenia, Sąd, na podstawie art. 235 ² § 1 pkt 5 k.p.c. pominął wnioski dowodowe organu rentowego, zgłoszone w piśmie z dnia 30.07.2025r., o zwrócenie się do wszystkich kontrahentów płatnika o przekazanie umów materiałów udostępnianych przez kontrahentów oraz informacji kiedy umowy zostały zrealizowane kto kontaktował się z kontrahentami z ramienia płatnika oraz całej korespondencji w tym przedmiocie nadto o zobowiązanie płatnika do wskazania jakie osoby realizowały zawarte z danymi podmiotami umowy podziałem na umowy i kontrahentów na okoliczność że umowy były realizowane przez różne osoby. Podkreślić należy iż w ocenie sądu wskazane wnioski zmierzały wyłącznie do nieuprawnionego przedłużania postepowania w sprawie gdyż z materiału dowodowego w sprawie wynikał fakt iż umowy z poszczególnymi kontrahentami były realizowane przez płatnika przez różne osoby - wnioskodawca tego nie kwestionował a sporną w sprawie była nie ta okoliczność lecz charakter umów realizowanych przez samego zainteresowanego. Spór w sprawie sprowadzal się bowiem zasadniczo do odmiennej oceny umów nazwanych „umowami o dzieło”, które płatnikiem (...) sp. z o.o. zawarł J. C..

Dodatkowo wskazać należy, że odwołujący się płatnik nie zakwestionował, wskazanych przez organ rentowy, w zaskarżonej decyzji, okresów podlegania przez ubezpieczonego, obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, jako zleceniobiorcy u płatnika składek, ani miesięcznych podstaw wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, ale, przez całe postępowanie, twierdził, iż w ogóle nie był zobowiązany, jako płatnik składek do uiszczania składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne ubezpieczonej , ponieważ kwestionowana umowa była umową o dzieło i nie stanowiła tytułu do ubezpieczeń społecznych.

Sąd nie uwzględnił, przy rozstrzygnięciu, stanowiska dyrektora NFZ, wyrażonego w załączonych decyzjach, ponieważ stanowisko to nie jest wiążące dla sądu powszechnego rozpoznającego niniejszą sprawę z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Sąd Okręgowy w Łodzi zważył co następuje:

W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz poczynionych na jego podstawie ustaleń, Sąd uznał, że odwołanie płatnika (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ł. , nie jest zasadne i podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt. 4 i art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 roku (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 350; dalej: ustawa systemowa) osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu.

Z mocy art. 13 pkt 2 przytoczonej ustawy zleceniobiorcy obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu podlegają od dnia oznaczonego w umowie, jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.

Zgodnie z art. 11 ust. 2 w/w ustawy dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu podlegają na swój wniosek osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym
i rentowymi, wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy.

W myśl art. 12 ust. 1 obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

Na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 litera „e” ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r.
o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 146) obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy zlecenia.

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych (art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych). Do ubezpieczenia zdrowotnego osób objętych ubezpieczeniami społecznymi stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zasad, trybu i terminu zgłaszania do ubezpieczenia społecznego (art. 74 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych).

Na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy systemowej, osoba spełniająca warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z kilku tytułów, o których mowa
w art. 6 ust. 1 pkt 2, 4-6 i 10, jest objęta obowiązkowo ubezpieczeniami z tego tytułu, który powstał najwcześniej. Może ona jednak dobrowolnie, na swój wniosek, być objęta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi także z pozostałych, wszystkich lub wybranych, tytułów lub zmienić tytuł ubezpieczeń, z zastrzeżeniem ust. 2c i 7.

W myśl art. 9 ust. 2c ustawy systemowej, osoby o których mowa w art. 6 ust. l pkt. 4, których podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w danym miesiącu jest niższa od określonej w art. 18 ust. 4 pkt 5a, spełniająca warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytułów podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym również z innych tytułów. Zasady tej nie stosuje się, jeżeli łączna podstawa wymiaru składek z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia lub z innych tytułów osiąga kwotę minimalnego wynagrodzenia. Oznacza to również, iż ustalenia łącznej podstawy wymiaru składek dla celu rozstrzygnięcia biegu tytułów dokonuje się według kolejności ich powstawania, odrębnie dla każdego miesiąca.

Ponadto przy sumowaniu nie uwzględnia się podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe wykazanej za miesiąc po ustaniu danego tytułu ubezpieczenia (tj. za miesiąc, w którym ubezpieczony nie podlegał już ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym). W miesiącu tym nie zachodzi bowiem zbieg z tym tytułem.

Stosownie do treści art. 36 ust. 1 ustawy systemowej, każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych. Obowiązkiem płatnika składek – z mocy art. 46 ust. 1 i art. 47 ust. 1 ustawy systemowej – jest obliczanie, rozliczanie i opłacanie należnych składek za każdy miesiąc kalendarzowy oraz przesyłanie w wyznaczonym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłacanie składek za dany miesiąc.

Zgodnie z art. 18 ust. 1 i 3 ustawy systemowej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, stanowi przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 (to jest przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu umowy agencyjnej lub umowy zlecenia), jeżeli w umowie określono odpłatność za jej wykonywanie kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie.

Zgodnie z art. 81 ust. 1 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób, bez stosowania ograniczenia, o którym mowa wart. 19 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne pomniejsza się o kwoty składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe, finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, potrąconych przez płatników ze środków ubezpieczonego, zgodnie z przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z art. 79 ust. l ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9% podstawy wymiaru składki, z zastrzeżeniem art. 82 i 242.

Natomiast art. 20 ust. 1 ustawy systemowej stanowi, że podstawę wymiaru składek ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne
i ubezpieczenia rentowe, z zastrzeżeniem ust. 2.

Na wstępie należy wskazać, że stosownie do art. 353 ¹ k.c. strony mogą dokonać wyboru rodzaju łączącego je stosunku prawnego, nie oznacza to jednak dowolności, bowiem przywołany przepis wprost wymaga, aby treść umowy nie sprzeciwiała się naturze danego stosunku prawnego, jego społeczno-gospodarczemu przeznaczeniu i ustawie (por. wyrok Sądu Najwyższego z 28 kwietnia 2010 r., II UK 334/09, LEX nr 604221).

Dla potrzeb niniejszych ustaleń, bez znaczenia, pozostawało to, jak strony nazwały zawartą umowę, gdyż oceniając charakter umowy, należy brać pod uwagę, nie tylko postanowienia, przyjęte przez strony (mogące celowo stwarzać pozory zawarcia innej umowy), lecz, także, faktyczne warunki ich wykonywania. Nazwa umowy nie może automatycznie przesądzać o jej charakterze. W tym celu zasadnym było zbadanie zarówno postanowień umownych, jak i praktycznych aspektów wykonywania zawartego kontraktu.

W rozpoznawanej sprawie spór dotyczył kwalifikacji prawnej umów, nazwanych „umowami o dzieło” , jakie odwołująca się spółka, będąca płatnikiem, zawarła z ubezpieczonym. Kwestią sporną było czy strony istotnie zawarły umowę o dzieło, nierodzące obowiązku ubezpieczenia społecznego, czy też zawarły umowę o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, a pochodną tego jest ustalenie obowiązku uiszczenia odpowiednich składek ubezpieczeniowych.

Odnosząc się do powyższej spornej kwestii, wskazać należy, iż stosownie do art. 734 § 1 k.c. przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie, przy czym do umowy o świadczenie usług stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu (art. 750 k.c.). W doktrynie panuje pogląd, zgodnie z którym przedmiotem umowy o świadczenie usług jest dokonanie określonej czynności faktycznej, która nie musi prowadzić do osiągnięcia indywidualnie oznaczonego rezultatu. Chodzi tu zatem o umowy zobowiązujące do dokonania jednej lub wielu czynności faktycznych (także stałego ich dokonywania).

Zgodnie zaś z treścią art. 627 k.c. przez umowę o dzieło, przyjmujący zamówienie, zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.

Nie ulega wątpliwości, że przepisy o zleceniu nie mają zastosowania do czynności będących przedmiotem umowy o dzieło, bowiem wykonanie dzieła, zgodnie z prezentowanym w doktrynie poglądem, nie mieści się w pojęciu usługi w rozumieniu przywołanego art. 750 k.c.

W praktyce obrotu gospodarczego, co do zasady, przyjmuje się, że w odróżnieniu od umowy zlecenia czy umowy o świadczenie usług, umowa o dzieło wymaga, aby czynności przyjmującego zamówienie (najczęściej nazywanego w umowie o dzieło „wykonawcą”), doprowadziły do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. Rezultat, na który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu, lecz samo osiągnięcie tego rezultatu. Przy umowie o dzieło chodzi o coś więcej, a mianowicie o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie w wypadku niezrealizowania celu umowy jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu Kodeksu cywilnego, jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady (por. A. Brzozowski (w:) System prawa prywatnego. Prawo zobowiązań - część szczegółowa, Tom 7, wydanie 3, pod red. J. Rajskiego, Wydawnictwo C.H. Beck - Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2011, s. 390-391).

Umowa zlecenia jest, natomiast, umową starannego działania, w której, co prawda, rezultat może być przedmiotem starań, lecz nie daje się z góry przewidzieć, a często nie sposób określić, w jakim stopniu zostanie osiągnięty. Dlatego też, w umowie zlecenia, rezultat nie został objęty treścią świadczenia.

Przedstawione podejście koresponduje ze stanowiskiem prezentowanym
w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. wyroki z: 2 września 2020 r., I UK 96/19, LEX nr 3071517; 2 czerwca 2017 r., III UK 147/16, LEX nr 2296861; 10 stycznia 2017 r., II UK 518/15, LEX nr 2209108), które Sąd w składzie orzekającym podziela. Wynika z nich, że zasada podlegania ex lege ubezpieczeniom społecznym należy do norm o charakterze ius cogens, co prowadzi do wniosku o podleganiu obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z mocy prawa i z tej przyczyny czynność prawna nie może zniwelować powstających na tym tle obowiązków publicznoprawnych. Oznacza to też, że w kontekście podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym decydującej wagi nie można przypisać treści oświadczeń woli stron, zwłaszcza że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi jedynie w ujęciu formalnym (art. 1 k.p.c.), w ujęciu materialnym mają natomiast charakter spraw z zakresu prawa publicznego, a nie prywatnego, co wyklucza możliwość stosowania do relacji prawnych regulowanych prawem ubezpieczeń społecznych przepisów prawa prywatnego (np. Kodeksu cywilnego).

Dlatego nawet w przypadku wątpliwości, co do rzeczywistej konstrukcji umów
w sprawach, jak kontrolowane, podstawą ich wyjaśnienia nie jest art. 65 k.c.

Dokonując kwalifikacji konkretnej umowy, należy, w pierwszej kolejności badać czy świadczenie będące przedmiotem zobowiązania ma cechy dzieła. Dzieło stanowi zawsze zjawisko przyszłe, jest czymś, co w chwili zawarcia umowy nie istnieje, lecz ma dopiero powstać w jakiejś określonej przyszłości. Rezultat, o jaki umawiają się strony, musi być z góry określony i może przyjmować zarówno postać materialną, jak i niematerialną. Cechą konstytutywną umowy o dzieło jest to, aby rezultat ten był obiektywnie osiągalny
i w konkretnych warunkach pewny. Dzieło musi mieć indywidualny charakter i odpowiadać osobistym potrzebom zamawiającego. Podkreślenia także wymaga, że celem umowy o dzieło nie jest czynność (samo działanie lub zaniechanie), która przy zachowaniu należytej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu, lecz samo osiągnięcie tego rezultatu.

W umowie o dzieło chodzi, zawsze, o osiągnięcie umówionego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Tymczasem umowa o świadczenie usług jest umową starannego działania, jej celem jest wykonywanie określonych czynności, które nie muszą zmierzać do osiągnięcia rezultatu. Kolejną cechą umowy dzieło jest brak stosunku zależności lub podporządkowania pomiędzy zamawiającym, a przyjmującym zamówienie. Sposób wykonania dzieła pozostawiony jest w zasadzie uznaniu przyjmującego zamówienie, byleby dzieło miało przymioty ustalone w umowie lub wynikające z charakteru danego dzieła. Przyjmujący zamówienie nie ma także, co do zasady, obowiązku osobistego wykonania dzieła, chyba że wynika to z umowy lub charakteru dzieła (np. dzieło artystyczne). Ryzyko nieosiągnięcia rezultatu zawsze obciąża przyjmującego zamówienie. Przy czym odpowiedzialność przyjmującego zamówienie w wypadku nieosiągnięcia celu umowy jest odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności (por. wyrok Sądu Najwyższego z 28 marca 2000 r. sygn. II UKN 386/99, OSNP 2001/16/522).

Przyjmujący zamówienie odpowiada, zatem, za jakość dzieła i określa metodologię jego wykonania. Dzieło powinno jednak posiadać cechy określone w umowie lub wynikające
z charakteru danego dzieła. Wykonanie dzieła zwykle wymaga określonych kwalifikacji, umiejętności i środków (W. Czachórski, Zobowiązania, 2007, s. 464).

Z kolei umowy, o świadczenie usług, do których z mocy art. 750 k.c., stosuje się odpowiednio przepisy zlecenia, zalicza się do zobowiązań starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. Chociaż sama definicja zakłada dążenie do osiągnięcia określonego rezultatu – dokonania czynności prawnej, jednakże w razie jego nieosiągnięcia, ale jednoczesnego dołożenia wszelkich starań, w tym kierunku, przy zachowaniu należytej staranności, zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania. Zaznacza to również doktryna (K. Kołakowski (w:) G. Bieniek, Komentarz, t. II, 2006, s. 387; M. Nesterowicz (w:) J. Winiarz, Komentarz, t. II, 1989, s. 685; J. Szczerski (w:) Komentarz, t. II, 1972, s. 1540; A. Szpunar (w:) System prawa cywilnego, t. III, cz. 2, s. 393).

Innymi słowy, odpowiedzialność kontraktowa przyjmującego zlecenie, powstanie wówczas, gdy przy wykonaniu zlecenia nie zachował wymaganej staranności, niezależnie od tego, czy oczekiwany przez dającego zlecenie rezultat nastąpił, czy nie. Z kolei należytą staranność zleceniobiorcy należy oceniać przez pryzmat art. 355 k.c. W odniesieniu do przyjmującego zlecenie prowadzącego w tym zakresie działalność gospodarczą lub zawodową, a więc profesjonalnie (zawodowo) trudniącego się dokonywaniem czynności danego rodzaju, należytą staranność ocenia się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru działalności (art. 355 § 2 k.c.). Przyjmujący zlecenie zobowiązuje się, zatem do należytej staranności (art. 355 k.c.), a nie - jak przy umowie o dzieło - do osiągnięcia umówionego rezultatu (Dmowski Stanisław, Sychowicz Marek, Ciepła Helena, Kołakowski Krzysztof, Wiśniewski Tadeusz, Żuławska Czesława, Gudowski Jacek, Bieniek Gerard, Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania. Tom II, Warszawa 2009 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, s. 1098).

Przedmiotem zlecenia jest dokonanie określonej czynności prawnej lub faktycznej (usługi). Czynność taka może zostać wskazana w sposób zindywidualizowany, przez określenie jej rodzaju, przedmiotu, innych postanowień, zwłaszcza przedmiotowo istotnych, a także ewentualnie drugiej strony bądź adresata, albo też tylko przez wskazanie rodzaju takiej czynności (por. J. Szczerski (w:) Komentarz, t. II, 1972, s. 1540).

Reasumując, istotą umowy o dzieło jest osiągnięcie określonego, zindywidualizowanego rezultatu w postaci materialnej lub niematerialnej. Umowa
o świadczenie usług jest zaś umową starannego działania, zatem jej celem jest wykonywanie określonych czynności, które nie muszą zmierzać do osiągnięcia rezultatu, lecz oczywiście mogą.

Na gruncie rozpoznawanego przypadku Sąd doszedł do przekonania, iż
w analizowanym stanie faktycznym przygotowanie prace programistyczne, wykonanie szkolenia e-learningowego, utworzenie scenariusza szkoleń, Utworzenie warstwy graficznej , animacji, zaprogramowanie interakcji i ćwiczeń Testy szkolenia Prace analityczne, w oparciu o które następnie przygotowane zostały szkolenia e-learningowe a także wykonywanie innych prac w zakresie programowania przygotowanie i opracowanie wtyczek, opracowanie specyfikacji technicznej, przygotowanie mocupów testy oprogramowania, wbrew zapatrywaniom płatnika wyrażonym w odwołaniu, nie miało charakteru czynności przynoszących konkretny, indywidualny rezultat niematerialny, lecz było realizowane w ramach starannego działania, właściwego dla wykonania usług.

Co istotne w niniejszej sprawie, cechą konstytutywną dzieła jest samoistność rezultatu, która wyraża się przez niezależność powstałego rezultatu od dalszego działania twórcy oraz od osoby twórcy. Z chwilą ukończenia dzieła staje się ono niezależną od twórcy, autonomiczną wartością w obrocie (W. Czachórski, Zobowiązania, 2007, s. 463; A. Brzozowski, Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie za wady dzieła, Warszawa 1986, s. 15; wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 7 maja 2013 r., III AUa 1136/12, LEX nr 1316152).

Tymczasem, jak wynika, z zeznań członka zarządu płatnika składek G. K., nie można uznać, aby szeroko rozumiane prace programistyczne, analityczne testowe w tym także zwiane z tworzeniem szkoleń e-learningowych a konkretnie programu komputerowego szkolenia zawierającego przekazane przez zmawiającego kontrahenta treści będące przedmiotami spornych umów spełniały powyższe kryterium niezależności i autonomiczności. Prace te były, bowiem, jednym z elementów, wykorzystywanych przez płatnika do tworzenia szkoleń e-learningowych – przy czym mogły być wykorzystywane przez płatnika w dowolny sposób . Zawierając umowy z podmiotami trzecimi np. (...) S.A.,. (...) S.A, (...), (...) płatnik nigdy nie oferował przekazania kontrahentowi efektu pracy ubezpieczonego. Jego praca była elementem stworzenia całościowego szkolenia. Materiały potrzebne do stworzenia np. scenariusza, grafik tzw. wytyczne ubezpieczony otrzymywał od płatnika składek. Następnie gotowy produkt oprogramowanie spełniające określone warunki przekazywał płatnikowi składek, który mógł być modyfikowany przez niego podczas tworzenia ostatecznego produktu końcowego – szkolenia e-learningowego na całe szkolenie mogły składać się jeszcze inne elementy. Dopiero zatem gotowe szkolenie, w ocenie Sądu posiadały cechę samodzielności w obrocie gospodarczym – zatem to (...) sp. z o.o., a nie ubezpieczony była tak naprawdę realizatorem dzieła i to na niej (co wynika również wprost z zeznań przedstawiciela wnioskodawcy i treści umów z kontrahentami spoczywała odpowiedzialność wobec kontrahentów za ewentualne wady produktów jakimi były szkolenia e -learningowe stworzenie innego oprogramowania. Także to płatnik odpowiadał za dostarczenie zamawiającemu odpowiednich wtyczek które rozszerzały możliwości w zakresie funkcjonowania poszczególnych portali, przeprowadzenie analiz i testów które umożliwiały sprawne działanie danego oprogramowania.

Umowa o dzieło zakłada swobodę i samodzielność w wykonywaniu dzieła, a jednocześnie nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy i jest zamknięte terminem wykonania. Przyjmuje się przy tym, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny. Celem przedmiotowych umów zdaniem sądu w żadnym razie nie był jednorazowy i niepowtarzalny rezultat jaki cechuje umowę o dzieło. Sam udział przez ubezpieczonego w pracach programistycznych służących przygotowaniu szkolenia e-learningowego również wskazuje, że nie mamy do czynienia z dziełem. Znamiennym jest tez iż analogiczne czynności były wykonywane przez inne osoby zatrudniane przez płatnika ale w ramach umów o prace. Ubezpieczony nie miał również wpływu na to w jaki sposób płatnik składek wykorzysta przygotowane przez niego materiały czy oprogramowanie. Ubezpieczony akceptował to, że efekty jego pracy mogą być właściwie dowolnie modyfikowane. Co więcej sam również zobligowany był do zmodyfikowania ewentualnych błędów – zgodnie z potrzebami płatnika i zamawiającego. W ocenie Sądu, przemawia to za tym, że przedmiotem umowy było staranne działanie ubezpieczonego, a nie jeden konkretny i ostatecznie ustalony efekt jego działania, jakim jest dzieło. Nie należy też pomijać iż nie kiedy na osiągnięty efekt składała się też praca innych osób. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem, szereg kolejnych czynności, które składają się na zorganizowany cykl produkcyjny, nawet gdy prowadzi do wymiernego efektu, nie może być rozumiany jako jednorazowy rezultat i kwalifikowany jako realizacja umowy o dzieło. Przedmiotem umowy o dzieło nie może być bowiem osiąganie kolejnych, bieżąco wyznaczanych rezultatów; w tym sensie nie może istnieć ciąg tzw. małych dzieł, składających się na końcowy efekt, za który odpowiedzialność przyjmuje zlecający pracę. Tego rodzaju czynności są charakterystyczne dla umowy o świadczenie usług, którą definiuje obowiązek starannego działania – starannego i cyklicznego wykonywania umówionych czynności. O tym, jako stosunek prawny łączy strony w rzeczywistości, rozstrzyga całokształt okoliczności towarzyszących, tak zawarciu umowy, jak i jej wykonywaniu [zob. np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 28 grudnia 2015 r., III AUa 1160/15, Lex nr 1968146; podobny pogląd został wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 marca 2013 r. (II UK 201/12, Lex nr 1341964), także Sąd Apelacyjny w Łodzi z dnia 25 października 2016 r. (III AUa 2135/15, Lex nr 2172494 i Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 9 czerwca 2015 r. (III AUa 794/14, Lex nr 1808744]. Sąd Okręgowy zdaje sobie sprawę z faktu, że każda z umów wymagała intelektualnej pracy w zakresie informatyki, programowania. Jednakże, powyższe wymogi nie muszą przesądzać, że w niniejszej sprawie nastąpiło zawarcie umów o dzieła. Sąd Najwyższy stoi na stanowisku, że nawet praca intelektualna i zmienna polegająca na tłumaczeniu przysięgłym tekstów oparta jest, przede wszystkim, na powtarzalności wykonywanych czynności za stałym miesięcznym wynagrodzeniem (zob. m. in. Wyrok Sądu Najwyższego z 6 kwietnia 2011 r., II UK 35/10, OSNAPiUS 2012, Nr 9-10, poz. 127). W drodze analogii można powyższe konstatacje traktujące o pracy intelektualnej jaką jest lingwistyka odnieść do pracy informatycznej -programowania, która też oparta jest w pracy umysłowej.

W tym miejscu Sąd pragnie wskazać, że podziela pogląd zaprezentowany przez Sąd Najwyższy w wyroku z 2.06.2017 r., II UK 147/16, zgodnie z którym przedmiot umów z udziałem profesjonalisty stanowi elementarną cechę kontraktu opisanego w treści art. 627 k.c. Powinien on być oznaczony in concreto, ściśle według schematu właściwego dla danego rodzaju umowy, niezależnie od rodzaju prowadzonej działalności i oczywistości jego powstania z racji określonych umiejętności, cech osobistych wykonawcy. Ułomna konstrukcja przedmiotu umów nie rodzi żadnego domniemania (faktycznego ani prawnego), że chodzi wyłącznie o uzyskanie konkretnego rezultatu. Ten bowiem może być osiągnięty w toku wykonania różnych rodzajów umów. Wynika z tego, że na gruncie ubezpieczenia społecznego umowa, której przedmiot został przez profesjonalistę określony nieprecyzyjnie, nie może być kwalifikowana jako wyjątek od reguły, usprawiedliwiający fakt niepodlegania ubezpieczeniu społecznemu.

Program komputerowy , określone opracowanie graficzne, merytoryczne stworzenie scenariusza szkolenia może stanowić przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze i być przedmiotem umowy o dzieło, ale o takiej kwalifikacji decydują dodatkowe kryteria. Zatem zamiar ułożenia zobowiązania według kryterium art. 627 k.c. w płaszczyźnie uniknięcia obowiązku ubezpieczenia społecznego obliguje do staranności i indywidualności przy określeniu parametrów dzieła, tak by uchwycić istotę tego działania. Z samego faktu iż przedmiotem umowy są działania twórcze a priori nie można zakładać wykonywania umowy o dzieło jeśli sposób jej wykonywania -na zasadzie starannego działania wskazuje na umowę o świadczenie usług, od której powinny zostać odprowadzone składki na ubezpieczenie społeczne. Wykonywanie szeregu czynności powtarzających się bez względu na to jaki rezultat ona przyniesie jest cechą charakterystyczną dla umów zlecenia gdy chodzi o czynności prawne jak i umów o świadczenie usług gdy chodzi czynności faktyczne. Stąd w powyższym zestawieniu określonych zadań ujawnia się brak podstaw do uwzględnienia umów dotyczących tworzenia oprogramowania , opracowań graficznych, szkoleń e- learningowych w ramach umów ramowych przez określony czas, jako umowy o dzieło, skoro nacisk położono na określone działanie. Z tego punktu widzenia sposób ułożenia przedmiotu umowy i sposób jej wykonania skłaniają do wniosku, że przedmiotowo sporne umowy należy traktować wbrew ich nazwie jak uzgodnienie usług choć w czasie ich realizacji może też dojść stworzenia dzieła oprogramowania, które jednak nie zostało zamówione bo nie zindywidualizowane na wstępie przez zamawiającego.

Ponadto, iż , w rozpatrywanym przypadku, nie mamy do czynienia z umowami o dzieło przekonuje fakt, że nie jest możliwe ustalenie, w jaki sposób sprawdzano prawidłowość przygotowania i wykonania dzieła przez ubezpieczonego , a w rezultacie, jakimi wadami fizycznymi mógłby być obciążany rezultat pracy ubezpieczonego i w oparciu o jakie kryteria należałoby oceniać wystąpienie takich ewentualnych wad. Ubezpieczonemu - zlecono stworzenie oprogramowania o określonym charakterze lub tematyce, niedookreślonych projektów graficznych w tym w ramach szkoleń i odpowiednie ich przetestowanie. Takie określenie przedmiotu dzieła, nie poddaje się, zatem, ocenie na istnienie wad fizycznych. Płatnik choć ogólnie wskazał swoją koncepcję co do zlecanych prac zgodnie z wymogami zamawiającego kontrahenta nie określił jednak swoich oczekiwań co do ich walorów w tym merytorycznych czy funkcjonalnych, nie dokonywał ich indywidualnej wyceny, a niektóre projekty graficzne były zlecane na bieżąco bez z góry określonego kształtu i formy jaka miały przyjąć dla własnych potrzeb celem ewentualnej dalszej odsprzedaży.

Brak ustalenia w umowach tych parametrów uniemożliwia weryfikację domniemanego dzieła, pod kątem prawidłowości wykonania. Z tych również zatem względów nie można zakwalifikować ułowów zawartych z zainteresowanym jako umowy o dzieło, albowiem w ocenie Sądu, jednym z kryteriów pozwalających na odróżnienie umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług jest możliwość poddania umówionego rezultatu (dzieła) sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 14 grudnia 2017 r. III AUa 476/17). Sprawdzian taki jest zaś niemożliwy do przeprowadzenia, jeśli strony nie określiły w umowie cech i parametrów indywidualizujących dzieło. Taki brak kryteriów określających pożądany przez zamawiającego płatnika wynik (wytwór) umowy prowadzi do wniosku, że przedmiotem zainteresowania zamawiającego jest wykonanie określonych czynności, a nie ich rezultat.

Jak wskazuje się w orzecznictwie, dzieło musi bowiem istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu. Dzieło musi mieć z góry przewidywalne i możliwe do osiągnięcia parametry stanowiące punkt wyjścia w procesie ustalania przesłanek odpowiedzialności z tytułu rękojmi za jego wady. Wynika z tego, że nie jest umową o dzieło umowa, w której „nie oznaczono dzieła” w wyżej przedstawionym znaczeniu. (tak: postanowienie Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2024 r., II USK 158/24, LEX nr 3811318)

Przedmiot umowy o dzieło może być określony w różny sposób i różny może być stopień dokładności tego określenia, pod warunkiem że nie budzi on wątpliwości, o jakie dzieło chodzi. Nie można uznać za dzieło czegoś, co nie odróżnia się w żaden sposób od innych występujących na danym rynku rezultatów pracy – materialnych bądź niematerialnych, gdyż wówczas zatraciłby się indywidualny charakter dzieła. Dzieło nie musi wprawdzie być czymś nowatorskim i niewystępującym jeszcze na rynku, jednak powinno posiadać charakterystyczne, wynikające z umowy cechy, umożliwiające zbadanie, czy dzieło zostało wykonane prawidłowo i zgodnie z indywidualnymi wymaganiami bądź upodobaniami zamawiającego. Przedmiotem umowy o dzieło jest doprowadzenie do weryfikowalnego i jednorazowego rezultatu, zdefiniowanego przez zamawiającego w momencie zawierania umowy. Dzieło jest wytworem, który w momencie zawierania umowy nie istnieje, jednak jest w niej z góry przewidziany i określony w sposób wskazujący na jego indywidualne cechy. (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 14 marca 2018 r., III AUa 800/16, LEX nr 2687529)

Zdaniem Sądu Okręgowego, z dziełem w stanie faktycznym niniejszej sprawy, mielibyśmy do czynienia dopiero na etapie gotowego szkolenia e-learningowego, które zawiera nie tylko tekst stworzony przez płatnika zgodnie z wymogami zamawiającego, ale również nagranie wideo lub animację, układ graficzny oraz funkcjonuje w ramach stworzonego oprogramowania po przeprowadzonych testach i może być traktowany jako samodzielny produkt. Za dzieło można uznać dopiero to, co było oferowane kontrahentom płatnika, a nie to, co w ramach podjętych prac wykonywał na rzecz płatnika ubezpieczony.

Odnosząc się jeszcze do zarzutów, podniesionych w odwołaniu, należy zwrócić uwagę, że efekt w postaci utworu, w rozumieniu prawa autorskiego, nie przesądza o kwalifikacji zawartej umowy zawsze jako umowy o dzieło. Przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 25) i art. 627 k.c. nie muszą mieć wspólnego zakresu. Dziełem może być rezultat umowy, która nie ma charakteru autorskiego. Prawo autorskie jest też samodzielną regulacją, z której wcale nie wynika, że o autorskim charakterze umowy przesądza tylko wykonanie jej w ramach umowy o dzieło. Utwór w rozumieniu prawa autorskiego może być dziełem w rozumieniu art. 627 k.c., jeżeli powstał w ramach umowy o dzieło. Nie jest to reguła zamknięta, gdyż utwór może powstać również w ramach wykonywania stosunku pracy (art. 12 i 14 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych) lub umowy oświadczenie usług. Utwór w rozumieniu prawa autorskiego nie determinuje bezwzględnie rodzaju umowy (o dzieło lub o wykonanie usługi) (tak: wyrok Sądu Najwyższego z 2 września 2020 r. I UK 96/19, LEX nr 3071517, postanowienie Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2024 r., II USK 158/24, LEX nr 3811318)

Wobec powyższego, wykonywanie czynności, przez ubezpieczonego, na podstawie, zakwestionowanych przez organ rentowy, umów, rodziło dla ww. tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych na podstawie ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych.

Z tych względów, na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c., Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił odwołanie, o czym orzekł , jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

W punkcie 2 sentencji wyroku, stosownie do wyniku postępowania, na podstawie art. 98 k.p.c., Sąd obciążył odwołującego się płatnika, obowiązkiem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego poniesionych przez organ rentowy wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika organu ustalono na podstawie § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (tekst jedn. Dz.U. 2023 poz. 1935).