Wyrok z 29 września 2016, sygn. I ACa 138/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 września 2016 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSA Marek Górecki

Sędziowie: SSA Roman Stachowiak

SSA Małgorzata Mazurkiewicz-Talaga / spr ./

Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Paulus

po rozpoznaniu w dniu 29 września 2016 r. w Poznaniu

na rozprawie

sprawy z powództwa P. O.

przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w P.

o zapłatę

na skutek apelacji pozwanego

od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu

z dnia 21 grudnia 2015 r. sygn. akt XII C 1218/13

1.  oddala apelację;

2.  zasądza od pozwanego na rzecz powoda 5.400 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

Małgorzata Mazurkiewicz-Talaga Roman Stachowiak Marek Górecki

I A Ca 138/16

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 21 grudnia 2015 r. Sąd Okręgowy w punkcie I. zasądził od pozwanego (...) sp. z o.o. w P. na rzecz powoda P. O. 123.589 zł z odsetkami ustawowymi : od 80.000 zł od 28 sierpnia 2015 r., od 43.589 zł od 10 grudnia 2015 r. do dnia zapłaty; w punkcie II. oddalił powództwo w pozostałej części i orzekł o kosztach postępowania.

Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne. Powód od 13 maja 1992 r. jest właścicielem nieruchomości o pow. 0,0814 ha, w P. przy ul. (...), zapisanej w księdze wieczystej (...). Nieruchomość otrzymał w darowiźnie od rodziców, a w latach 70- tych zbudował na ich działce budynek mieszkalny. Zajmowany przez niego budynek mieszkalny został postawiony po uzyskaniu od Naczelnika Gminy T. zezwolenia na budowę z 13 czerwca 1973 r. Powód nabył nieruchomość, gdy funkcjonowało już pozwane lotnisko, natomiast nie był ustanowiony obszar ograniczonego użytkowania.

30 stycznia 2012 r. Sejmik Województwa (...) podjął uchwałę w sprawie utworzenia strefy ograniczonego użytkowania dla lotniska P.- Ł. w P. (dalej o.o.u.). Weszła ona w życie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa (...), czyli 28 lutego 2012 r. Nieruchomość powoda znalazła się w całości w strefie wewnętrznej o.o.u. Ograniczenia użytkowania w strefie wewnętrznej polegają na: zakazie budowy nowych szpitali, domów opieki społecznej i budynków związanych ze stałym, lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, dopuszczeniu rozbudowy, odbudowy, oraz nadbudowy istniejących szpitali, domów opieki społecznej i budynków związanych ze stałym, lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, zakazie tworzenia stref A uzdrowisk, dopuszczeniu lokalizowania zabudowy mieszkaniowej pod warunkiem zapewnienia właściwego komfortu akustycznego w pomieszczeniach wymagających ochrony akustycznej /§ 8 ust.2 uchwały/. W o.o.u. uchwała wprowadziła wymagania techniczne dotyczące budynków, które w strefie wewnętrznej polegały na zapewnieniu właściwego klimatu akustycznego w budynkach i pomieszczeniach wymagających ochrony akustycznej poprzez stosowanie przegród budowlanych o odpowiedniej izolacyjności akustycznej /§9 ust. 2 uchwały/.

Wartość nieruchomości według stanu z 28 lutego 2012 r. /data wejścia w życie wyżej opisanej uchwały/ i cen z daty sporządzenia opinii, czyli z 28 sierpnia 2015 r. wynosiła 610.058,82 zł, a utrata jej wartości rynkowej będąca skutkiem objęcia nieruchomości strefą wewnętrzną o.o.u. wynosiła w dacie wydania opinii 73.207 zł.

Przed wprowadzeniem o.o.u. budynek zamieszkiwany przez powoda spełniał wymogi prawidłowej ochrony pomieszczeń przed dźwiękami dochodzącymi z zewnątrz w myśl przepisów prawa budowlanego i Polskich Norm dla dopuszczalnego hałasu w środowisku z wyłączeniem hałasu spowodowanego przez starty, lądowania i przeloty statków powietrznych dla zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, ustalonymi Rozporządzeniem Ministra Ochrony (...) w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku z 13 maja 1998 r. Ze względu na treść § 9 ust. 2 ww. uchwały powód został zobowiązany, własnym kosztem i staraniem, ponieść nakłady mające na celu poprawę izolacji akustycznej pomieszczeń wymagających takiej ochrony, a konkretnie dokonać wymiany stolarki okiennej i wykonać nawiewniki ścienne higrosterowne. Koszt tych robót budowlanych, według cen z III kwartału 2015 r. wynosił 50.382,60 zł.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że powództwo zasługuje w przeważającym zakresie na uwzględnienie.

Roszczenie powoda o odszkodowanie za spadek wartości nieruchomości znajdowało swoje uzasadnienie w art. 129 ust. 2 w zw. z art. 136 ust. 3 p.o.ś. W następstwie ustanowienia o.o.u. nastąpił rzeczywisty spadek wartości nieruchomości powoda wynikający z tego, że i powód i potencjalni kolejni właściciele tej nieruchomości zmuszeni są do znoszenia hałasu emitowanego przez pozwane lotnisko niezależnie od tego, czy będzie on przekraczał dopuszczalne normy hałasu, czy nie, z jaką częstotliwością naruszenia te będą występowały i jak będą znaczne. Jest to oczywiste ograniczenie prawa własności. Wprowadzenie o.o.u. równoznaczne jest z publicznym potwierdzeniem, że lotnisko emituje hałas oddziaływujący na ten obszar w stopniu skutkującym ograniczonymi, w określony sposób, możliwościami korzystania z nieruchomości na nim położonych, a hałas jest do tego stopnia dokuczliwy, że wskazane jest sfinansowanie urządzeń, elementów wyposażenia domów, lub wręcz ich przebudowy, aby się przed nim chronić. Podane w opinii biegłego R. D. (1) informacje dotyczące wpływu hałasu na emitowanego przez otoczenie na ceny nieruchomości dotyczące lotniska w K. i lotnisk zagranicznych /k.15- 17 opinii tego biegłego/ nie dotyczą bezpośrednio pozwanego i jego otoczenia, ale stanowią, sumarycznie, wskazówkę dlaczego następuje spadek wartości nieruchomości położonych w okolicy lotnisk. Tak więc fakt, że aktualnie pozwany monitoruje hałas i stara się go ograniczać nie ma wpływu na spadek wartości nieruchomości powoda położonej w o.o.u. dopóki obszar ten istnieje, dopuszczalna jest w jego obrębie możliwość emisji hałasu w stopniu ponadnormatywnym, a natężenie ruchu lotniczego w przyszłości może emisję hałasu potęgować. Ponieważ, po wprowadzeniu o.o.u. nastąpił spadek wartości nieruchomości powoda o 73.207 zł, powód poniósł konkretną szkodę w tej wysokości według cen z daty wydania opinii.

Oceniając zasadność roszczenia powoda o odszkodowanie stanowiące równowartość nakładów na jego nieruchomość niezbędnych dla zapewnienia właściwego klimatu akustycznego w pomieszczeniach budynku wymagających ochrony akustycznej stwierdzić należy, że art. 136 ust. 3 p.o.ś. wyraźnie stanowi, że tylko w razie określenia na o.o.u. wymagań technicznych dotyczących budynków szkodą, o której mowa w art. 129 ust. 2, są także koszty poniesione w celu wypełnienia tych wymagań przez istniejące budynki, nawet w przypadku braku obowiązku podjęcia działań w tym zakresie. Art. 136 ust. 2 p.o.ś. nie zawęża wypłaty odszkodowania do kosztów poniesionych w celu wypełnienia tych wymagań przez istniejące budynki, nawet w przypadku braku obowiązku podjęcia działań w tym zakresie, lecz wskazuje tę sytuację jako dodatkowy element szkody. Biegły J. P. konkretnie wskazał jakie nakłady są konieczne, aby zapewnić właściwy klimat akustyczny w pomieszczeniach domu mieszkalnego powoda /k.73- 78 opinii i dołączony do niej kosztorys, k.567- zeznania biegłego/. Wartość tych nakładów wynosi 50.382,60 zł według stanu na 28 lutego 2012 r. i cen z III kwartału 2015 r.

Łącznie należne powodowi odszkodowanie wynosi więc 123.589,60 zł /73.207+50.382,60/.

Pozwany został wezwany o zapłatę odszkodowania przed wniesieniem pozwu /k.24- pismo z 21 marca 2013 r./, odmówił zapłaty pismem z 30 kwietnia 2013 r. /k.25/. Ponieważ odszkodowanie w łącznej kwocie 80.000 zł sumarycznie dochodzone pozwem zostało potwierdzone należało je zasądzić z odsetkami ustawowymi od 28 sierpnia 2015 r.- daty wydania opinii przez biegłego (...) odpowiadającej okresowi wycen dokonywanych przez obu biegłych /III kwartał 2015 r. w opinii biegłego P. i 17 sierpnia 2015 r.- data oględzin i wstępnej wyceny przez biegłego (...). Wprawdzie powód złożył żądanie wypłaty 250.000 zł 21 marca 2013 r., a w pozwie domagał się zapłaty 80.000 zł, ale żądania te nie zostały uprawdopodobnione żadną opinią zleconą przez powoda we własnym zakresie, która pozwoliłaby je ocenić i ustalić, że nie są bezpodstawne, lub przesadnie zawyżone. Odsetki ustawowe od 80.000 zł należało więc zasądzić od 28 sierpnia 2015 r., natomiast odsetki ustawowe od rozszerzonych roszczeń wskazanych ustnie i w piśmie procesowym na rozprawie 10 grudnia 2015 r. od tej właśnie daty. Odsetki ustawowe zasądzono na podstawie art. 481§1 i 2 k.c. w zw. z art. 476 k.c.

W punkcie II wyroku sąd oddalił powództwo w zakresie roszczeń akcesoryjnych sprzed dat, wskazanych w punkcie I wyroku, a rozpoczynających naliczanie odsetek za opóźnienie od poszczególnych części zasądzonego odszkodowania.

Powyższy wyrok w części tj. co do pkt 1, zaskarżył pozwany zarzucając naruszenie:

–

art. 129 ust. 2 p.o.ś. przez błędną wykładnię i uznanie, że zachodzi adekwatny związek przyczynowy między wejściem w życie uchwały z 30 stycznia 2012 r. w sprawie utworzenia o.o.u., a spadkiem wartości nieruchomości powoda, w sytuacji gdy ustalenie takiego związku nie było możliwe bez analizy trendów cenowych nieruchomości położonych w sąsiedztwie lotniska przed wprowadzeniem o.o.u., celem ustalenia czy to wpływ obszaru, czy może tylko sąsiedztwo lotniska jest czynnikiem determinującym ewentualne rozbieżności wartości nieruchomości położonych w obszarze jego oddziaływania, a analiza taka nie została w toku postępowania dowodowego przeprowadzona;

–

art. 129 ust. 2 p.o.ś. w zw. art. 361 § 1 k.c. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na bezzasadnym przyjęciu, że odpowiedzialność odszkodowawcza przewidziana w tym przepisie obejmuje także spadek wartości nieruchomości spowodowany emisją hałasu związanego z eksploatacją portu lotniczego, nawet w sytuacji, gdy emisja ta, w co najmniej tej samej intensywności, miała miejsce przed wprowadzeniem o.o.u.;

–

art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 k.p.c. poprzez błędną ocenę kluczowego w sprawie dowodu i wydanie rozstrzygnięcia w sprawie w oparciu o opinię biegłego R. D., która jest: nielogiczna i zawiera wewnętrzne sprzeczności, co przejawia się w szczególności tym, że ustalone na podstawie załącznika do opinii (baza transakcji stanowiąca analizę do ustalenia współczynników spadku wartości nieruchomości w o.o.u.) średnie zaktualizowane ceny za m ² nieruchomości położonych w strefie wewnętrznej o.o.u. (w każdym obrębie), są wyższe niż średnie zaktualizowane ceny za m ² nieruchomości położonych poza o.o.u., co stoi w sprzeczności z wnioskami biegłego zobrazowanymi w tabeli nr (...) opinii, z których wynika, że ceny teoretyczne za m ² nieruchomości położonych w strefie wewnętrznej są niższe niż ceny za m ² nieruchomości położonych poza strefą i konkluzją biegłego, że doszło do spadku wartości nieruchomości powoda na skutek wejścia w życie o.o.u., niepełna, co przejawia się w szczególności tym, że biegły nie przeanalizował trendów cenowych nieruchomości położonych w sąsiedztwie lotniska przed wprowadzeniem o.o.u., celem ustalenia czy to wpływ obszaru, czy może tylko odległości od lotniska determinuje ewentualne rozbieżności wartości nieruchomości, niejasna, co przejawia się w szczególności tym, że biegły nie przedstawił wyliczeń na podstawie których, uzyskał wyniki o niższej cenie teoretycznej za m ² nieruchomości położonej w strefie wewnętrznej niż nieruchomości położonej poza strefą, mimo że średnie zaktualizowane ceny za m ² nieruchomości położonych w strefie wewnętrznej o.o.u., są wyższe niż średnie zaktualizowane ceny za m ² nieruchomości położonych poza o.o.u.;

–

art. 278 k.p.c. poprzez przerzucenie na biegłego obowiązku dokonania części ustaleń faktycznych i dokonania wykładni prawa (w zakresie dotyczącym spadku wartości nieruchomości), z drugiej - na bezkrytycznym oparciu się na jego stanowisku w tym zakresie przy wydawaniu rozstrzygnięcia;

–

art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 217 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. oraz w zw. z art. 244 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego w celu ustalenia faktów mających znaczenie dla sprawy i w konsekwencji pominięcie mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy dowodu z dokumentu urzędowego w postaci decyzji (...) oraz dowodu w postaci Raportu o ocenie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko - Rozbudowa i (...) sp. z o.o. im. H. W., i to pomimo faktu, że wnioski płynące z tych dowodów są sprzeczne z wnioskami stanowiącymi podstawę dowodu z opinii biegłego, na którym to dowodzie Sąd Okręgowy oparł zaskarżony wyrok;

–

art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 286 k.p.c. i art. 217 § 3 k.p.c. oraz 227 k.p.c. przez błędne zastosowanie i oparcie się przy rozstrzyganiu o żądaniu odszkodowania z tytułu rewitalizacji akustycznej nieruchomości powodów na opinii biegłego z zakresu inwestycji budowlanych i ich szacunku ekonomicznego, który nie ma wiadomości specjalnych z dziedziny akustyki, w sytuacji gdy opinię w tym zakresie powinien sporządzić biegły akustyk;

–

art. 207 § 6 k.p.c. w zw. z art. 286 k.p.c., 217 § 3 k.p.c., art. 227 k.p.c. przez pominięcie wniosku dowodowego strony pozwanej o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego akustyka, w sytuacji gdy miał on istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia.

Przeciwko zaskarżonemu wyrokowi częściowemu skarżący podniósł nadto jako ewentualne następujące zarzuty naruszenia:

–

art. 481 § 2 k.c. w zw. z art. 455 k.c. oraz art. 363 § 2 k.c. przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dłużnik dopuszcza się opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego nie spełniając go w dacie wskazanej doręczenia opinii oraz rozszerzenia powództwa, także w sytuacji, gdy stwierdzenie istnienia obowiązku spełnienia przez niego tego świadczenia oraz ustalenie jego wysokości nastąpiło dopiero w wyniku przeprowadzonego postępowania sądowego i wydania wyroku przez Sąd I instancji;

–

art. 207 § 6 k.p.c. w zw. z art. 286 k.p.c. i art. 217 § 3 k.p.c., art. 227 k.p.c. przez oddalenie wniosku dowodowego strony pozwanej o złożenie przez Sąd wniosku do Komisji Arbitrażowej (...) Federacji Stowarzyszeń (...) o ocenę prawidłowości sporządzenia opinii biegłego R. D. (1) w sytuacji, gdy wnioskowany dowód miał istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy;

–

art. 207 § 6 k.p.c. w zw. z art. 286 k.p.c. i art. 217 § 3 k.p.c., art. 227 k.p.c. przez oddalenie wniosku dowodowego strony pozwanej o przeprowadzenie dowodu z kolejnej opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego w sytuacji gdy dowód ten miał istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy;

–

art. 153 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz § 55 ust. 2 i 56 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego przez ich niezastosowanie i uznanie, że opinia biegłego spełnia wymogi dotyczące operatu szacunkowego, pomimo że biegły nie przedstawił toku obliczeń dotyczących spadku wartości nieruchomości;

–

art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 217 § 3 k.p.c., art. 227 k.p.c. poprzez oddalenie, lub pominięcie wniosków dowodowych strony pozwanej o przeprowadzenie dowodu z: fragmentu opinii biegłego K. R. oraz opinii dr B. H. „Opinii dotyczącej zasad metodycznych wyceny nieruchomości do celów odszkodowawczych na obszarze ograniczonego użytkowania portu lotniczego oraz ocena oprawności zastosowania modelu statystycznego (regresji wielorakiej) we wskazanych opiniach biegłych sądowych” sporządzonej przez prof. US dr hab. I. F. oraz dr inż. J. K. na okoliczność błędów jakimi obarczona jest metodologia stosowana przez biegłego R. D. przy sporządzaniu opinii w przedmiocie spadku wartości nieruchomości, dokumentu w postaci pisma strony pozwanej z 22 maja 2014 r. oraz pisma z Zakładu (...) w W. z 27 maja 2014 r., zawierające oświadczenia podpisane przez autorkę normy akustycznej PN-B- (...) (...), tj. tzw. normy z „3”; dr hab. inż. B. S. oraz Kierownika Zakładu (...); dr inż. E. N., na okoliczność prawidłowej interpretacji normy akustycznej PN-B- (...)-3:1999 i stosowania jej w odniesieniu do hałasu miarodajnego; dokumentu w postaci pisma strony pozwanej z 22 maja 2014 r., oraz pisma w postaci opinii z 25 maja 2014 r. podpisanego przez prof. R. M. (2) z Wydziału (...) (...) im. A. M. w P. - na okoliczność prawidłowej interpretacji normy akustycznej PN-B- (...) (...)i stosowania jej w odniesieniu do hałasu miarodajnego; dokumentu w postaci opracowania dotyczącego metodyki akustycznej określającej procedury koncyliacyjnej w zw. z prowadzeniem o.o.u. - na okoliczność nieprawidłowej interpretacji normy akustycznej PN-B- (...) (...) i stosowania jej w odniesieniu do hałasu miarodajnego;

–

art. 236 k.p.c. poprzez wydanie na rozprawie 10 grudnia 2015 r. postanowienia dowodowego o dopuszczeniu dowodów z dokumentów, które nie zawierało podstawowych i wymaganych ustawą elementów postanowienia dowodowego, tj. nie określało faktów podlegających stwierdzeniu w wyniku przeprowadzenia poszczególnych dowodów z dokumentów, ani nie zawierało oznaczenia środków dowodowych;

–

§ 322 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., póz. 1422 t.j. ze zm.) dotyczącego dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku i w pomieszczeniach budynków mieszkalnych oraz Polskich Norm w zakresie ochrony akustycznej budynków, dopuszczalnych poziomów hałasu w pomieszczeniach mieszkalnych i akustyki środowiska (tj. normy PN-B- (...) (...)i normy PN-B- (...) (...)) przez ich błędną interpretację polegającą na nieuzasadnionym przyjęciu, że: w odniesieniu do hałasu lotniczego nie stosuje się normy PN-B- (...) (...), podczas gdy w zakresie ustalania nakładów akustycznych dla budynków powodów konieczne jest zastosowanie obu norm akustycznych, a istotą relacji pomiędzy wymaganiami norm PN-87/B- (...) (...)i PN-B- (...) (...), jest ustalenie, czy zastosowanie przegrody zewnętrznej dostosowanej zgodnie z normą PN-B- (...) (...) - do miarodajnego poziomu hałasu zewnętrznego zapewni spełnienie wymogów normy PN-87/B- (...) (...)odnoszących się do poziomu hałasu w pomieszczeniach, możliwe jest wyznaczenie hałasu miarodajnego (zgonie z PN-B- (...) (...)) w oparciu o parametr średniego maksymalnego poziomu dźwięku A (l_A.,śr) wyliczonego włącznie od maksymalnych poziomów hałasów zmierzonych od pojedynczych zdarzeń akustycznych, a nie od wszystkich operacji nocnych, przez co Sąd uznał, że biegły słusznie w swej opinii pominął niektóre operacje lotnicze i wyłączył je z uśredniania co jest sprzeczne z zapisami normy PN-B- (...) (...) w zakresie wyznaczenia hałasu miarodajnego (zgonie z PN-B- (...) (...)) w oparciu o parametr średniego maksymalnego poziomu dźwięku A (l_A.,śr) dopuszczalne jest uśrednianie wszystkich najgłośniejszych wybranych przez biegłego operacji lotniczych z całego mcrrnjesiąca, bez sprawdzenia dodatkowych kryteriów wymaganych wg PN-B- (...) (...);

–

art. 38a pkt 3 ustawy z 7 września 2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw (...)2012 w zw. z Polskimi Normami PN-B- (...) (...) i normy PN-B- (...) (...), poprzez ich błędną wykładnię (przepisów norm) oraz odmowę zastosowania (przepisów ww. ustawy) polegającą na przyjęciu, że w zakresie ustalenia hałasu miarodajnego uzasadnionym było przyjęcie operacji lotniczych z czerwca 2012 r. i z lipca 2012 r. pomimo, że od 1 czerwca 2012 r. do 4 lipca 2012 r. m. in. w (...) Ł. nie stosowano ograniczeń w zakresie operacji lotniczych obejmujących starty i lądowania w porze dziennej i nocnej wynikających z wymagań w zakresie ochrony środowisko (art. 38a ustawy o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw (...)

–

art. 233 § 1 k.p.c. sprowadzające się do nieuzasadnionego przyjęcia, że w zakresie ustalenia wysokości odszkodowania z tytułu rewitalizacji akustycznej wystarczające jest oparcie się wyłącznie na podstawie opinii biegłego sądowego, przy całkowitym pominięciu argumentacji pozwanej.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o: zmianę zaskarżonego wyroku w pkt l przez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od strony powodowej na rzecz strony pozwanej zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za obie instancje; a ewentualnie o: zmianę na podstawie art. 380 k.p.c. postanowienia dowodowego Sądu Okręgowego z 10 grudnia 2015 r. o oddaleniu wniosku dowodowego o złożenie przez Sąd wniosku do Komisji Arbitrażowej (...) Federacji Stowarzyszeń (...) o ocenę prawidłowości sporządzenia opinii biegłego R. D. (1), zmianę na podstawie art. 380 k.p.c. postanowienia dowodowego Sądu Okręgowego z 10 grudnia 2015 r. o oddaleniu wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodu z opinii innego rzeczoznawcy majątkowego, uchylenie zaskarżonego wyroku częściowego w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd l instancji, pozostawienie Sądowi l instancji rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego, w tym kosztach zastępstwa procesowego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.

Apelacja okazała się bezzasadna.

Sąd Okręgowy w sposób prawidłowy i wyczerpujący rozważył wszystkie okoliczności sprawy i dowody ujawnione w toku postępowania, dokonując następnie na ich podstawie właściwych ustaleń faktycznych. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone wnikliwie i starannie zaś ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd I instancji nie wykazuje błędów logicznych i nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów. Sąd Apelacyjny podziela ustalenia i rozważania prawne Sądu Okręgowego i na podstawie art. 382 k.p.c. przyjmuje je jako własne.

Zarzuty skarżącego pozwanego w niniejszej sprawie zmierzały do podważenia roszczenia powoda zarówno co do zasady, jak i co do wysokości. Zdaniem skarżącego, prawidłowo poczynione ustalenia i rozważania winny doprowadzić Sąd Okręgowy do wniosku, że wraz z ustanowieniem o.o.u. uciążliwość operacji lotniczych dla sąsiednich działek uległa zmniejszeniu, nie może więc być mowy o spowodowaniu ww. szkody w majątku powoda.

Powyższej argumentacji, związanej z zarzutem naruszenia art. 129 ust. 2 p.o.ś., nie sposób jednak podzielić. Nie ma podstaw, aby z punktu widzenia odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego ignorować rozwój lotniska wyrażający się w zwiększeniu ogólnej liczby lotów z 76 w 2010 r. do prognozowanych 132 w 2034 r. Oceniając zasadność roszczenia przewidzianego w art. 129 ust. 1 i 2 p.o.ś. Sąd jest obowiązany poddać całościowej analizie rozmiar ingerencji lotniska w prawo własności sąsiednich nieruchomości. Ingerencja ta wyraża się w ograniczeniu korzystania z nieruchomości w sposób niezakłócony, wolny od immisji, przy czym ani obowiązujące normy prawne, ani względy słuszności nie pozwalają na wniosek, że ograniczenie lotów w porze nocnej może zniwelować równoległe i systematyczne zwiększanie operacji w ciągu dnia. Przyjęcie przez lotnisko określonej, ostatecznej liczby operacji nocnych, wynika z dostosowania się do wymogów wskazanych w decyzji (...) Dyrektora (...). Przytoczone ograniczenie chroni interesy okolicznych mieszkańców, jednak nie zmierza do odwrócenia ogólnego negatywnego dla nich trendu rozwoju portu lotniczego. W ostatecznym rozrachunku liczba operacji lotniczych w ciągu dwudziestu czterech lat ma zwiększyć się o ponad 70%, co niewątpliwie wpływa na ograniczenie prawa własności sąsiadujących z lotniskiem nieruchomości, a co za tym idzie, na ich wartość.

Okoliczność, że lotnisko funkcjonuje od wielu lat i emitowało hałas także wcześniej, nie pozbawia powoda roszczenia odszkodowawczego. Nie ulega wątpliwości, że drogę do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych na podstawie art. 129 ust. 2 p.o.ś. otworzyło powodowi objęcie jego nieruchomości o.o.u. uchwałą Sejmiku Województwa (...). Ten akt prawa miejscowego wiąże się z rozwojem lotniska i z brakiem możliwości dochowania standardów środowiska, co wprost oddziałuje na sytuację powodów, jako właścicieli nieruchomości. Z tego też względu nie jest słuszne stanowisko pozwanego, który kwestionuje związek przyczynowy między wprowadzeniem obszaru a szkodą powoda. Skoro uchwała sejmiku województwa prawnie usankcjonowała niekorzystną sytuację powoda, otwierając jednocześnie pozwanemu drogę do legalnego, godzącego w jego prawa, rozwoju lotniska, to związek między wprowadzeniem obszaru a szkodą jest oczywisty.

Bez znaczenia dla prawidłowości powyższego rozumowania pozostaje okoliczność, że hałas lotniskowy nie pojawił się w następstwie ustanowienia obszaru. Jak wskazuje się w orzecznictwie właściciel nieruchomości może doznać szkody, o której stanowi art. 129 ust. 2 p.o.ś., jeżeli akt prawa miejscowego wprowadza nowe lub zwiększa dotychczasowe ograniczenia co do sposobu korzystania z nieruchomości lub przedłuża na kolejny okres ograniczenia wprowadzone wcześniej na czas oznaczony (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 27 czerwca 2012 r., IV CSK 28/12, niepubl. oraz z 21 sierpnia 2013 r., II CSK 578/12, OSNC 2014, nr 4, poz. 47). Jest to stanowisko słuszne i adekwatne do realiów niniejszej sprawy, ponieważ ustanowienie obszaru wokół pozwanego lotniska stygmatyzuje na rynku nieruchomości objęte strefą jako trwale dotknięte niedogodnościami związanymi z sąsiedztwem lotniska. Z tej perspektywy nie sposób mówić o szczególnej sytuacji lotniska P. – Ł. w stosunku do innych lotnisk w kraju. W odbiorze potencjalnych nabywców, akt prawa miejscowego niweczy perspektywę zmniejszenia się oddziaływania czy nawet utrzymania się immisji na dotychczasowym poziomie. Nie jest przy tym najistotniejsze, w jakim stopniu w określonym momencie operator lotniska korzysta z przyznanych mu praw. Doświadczenie życiowe wskazuje, że inwestycje w nieruchomości mieszkaniowe są z reguły długoterminowe i przemyślane, toteż samo otwarcie legalnej drogi do zwiększenia liczby operacji lotniczych odstrasza nabywców, powodując spadek wartości nieruchomości.

Prawidłowo Sąd Okręgowy uznał opinię biegłego sądowego R. D. (1) za jasną, rzeczową oraz przejrzystą jako pełnowartościowy materiał dowodowy, mogący stanowić podstawę dokonania istotnych w sprawie ustaleń faktycznych. Opinia ta jest czytelna, w sposób przejrzysty przedstawia przebieg pracy biegłego, zastosowaną metodologię i wyprowadzone z nich konkluzje. Twierdzenia strony pozwanej, że metodologia biegłego sądowego (...) jest nieprawidłowa i przeciwstawianie jej poglądów strony pozwanej wspartych opiniami innych biegłych nie może skutecznie podważyć opinii biegłego (...). Wszystkie mogące pojawiać się w związku z treścią opinii wątpliwości zostały przez biegłego wyczerpująco i w sposób przekonujący wyjaśnione w trakcie składania przez niego ustnych wyjaśnień na rozprawie. W świetle powyższego nie było zatem podstaw do przeprowadzenia w sprawie opinii uzupełniającej, ani dowodu z opinii innego biegłego, nie mógł więc odnieść skutku zarzut naruszenia art. 207 § 6 k.p.c. w zw. z art. 286 k.p.c. i art. 217 § 3 k.p.c., art. 227 k.p.c. Zarzut ten byłby trafny wyłącznie w sytuacji, gdyby wiązał się z wykazaniem przez stronę procesu wadliwości sporządzonej opinii. Tymczasem zarzuty i dowody powoływane przez pozwanego w toku procesu nie podważyły prawidłowości ustalonego spadku wartości nieruchomości powoda. W apelacji nie sposób doszukać się kontrargumentów, które obalałyby dokonaną w sprawie ocenę dowodów. Dla skuteczności zarzutu nie jest wystarczające powołanie się na liczne dokumenty złożone Sądowi wraz pismem kwestionującym opinię biegłego, które nie były istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Wbrew zarzutom apelacji, Sąd I instancji nie przerzucił na biegłego swoich obowiązków w zakresie dokonania części ustaleń faktycznych i dokonania wykładni prawa (w zakresie dotyczącym spadku wartości nieruchomości), nie doszło więc do naruszenia art. 278 k.p.c. W tym zakresie Sąd Okręgowy przeprowadził samodzielny, szeroko i należycie umotywowany wywód. Skarżący nie wskazuje natomiast w sposób czytelny, w jakich ustaleniach faktycznych sąd miałby rzekomo być wyręczany przez biegłego. W każdym razie nie wykraczało poza kompetencje biegłego, wynikające z przepisu art. 278 k.p.c., posługiwanie się przez niego wynikami badań dotyczących wpływu nadmiernego hałasu środowiskowego na lokalne rynki nieruchomości.

Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut pozwanego dotyczący naruszenia art. 153 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz § 55 ust. 2 i 56 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego przez ich niezastosowanie i uznanie, że opinia biegłego spełnia wymogi dotyczące operatu szacunkowego pomimo, że biegły nie przedstawił toku obliczeń dotyczących spadku wartości nieruchomości. Zgodnie z art. 133. u.p.o.ś. ustalenie wysokości odszkodowania oraz ceny wykupu nieruchomości następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości według zasad i trybu określonych w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odesłanie dotyczy art. 150 i n. ustawy o gospodarce nieruchomościami. Według art. 156. 1. u.g.n. rzeczoznawca majątkowy sporządza na piśmie opinię o wartości nieruchomości w formie operatu szacunkowego. Przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. nr. 207, poz. 2109 ze zm.) stanowiły podstawę wydania opinii biegłego R. D. (1). Biegły dokonał analizy trendu na rynku nieruchomości w związku z wprowadzeniem o.o.u. W tej części biegły posłużył się modelem statystycznym tzw. regresji wielorakiej. Pozwoliło to na ustalenie ogólnego wskaźnika procentowego spadku wartości nieruchomości na terenie strefy wewnętrznej o.o.u., w której położona jest nieruchomość powoda. Następnie biegły dokonał właściwej wyceny przedmiotowej nieruchomości i w tym zakresie znajdowały zastosowanie przepisy w/w Rozporządzenia, co znajduje oparcie w treści opinii (vide str. 20 i n. opinii), gdzie biegły wskazał na przyjętą metodologię wyceny. Nie ulega zatem wątpliwości, że biegły określając wartość nieruchomości w poszczególnych datach i to w odniesieniu do tych, które położone są w o.o.u. jak i poza nim, zastosował metodologię wskazaną w obowiązujących przepisach ww. rozporządzenia. Wbrew argumentacji zawartej w apelacji, przedstawił także tok swoich obliczeń a nie tylko ich wynik końcowy.

Wysokość nakładów związanych z poprawą akustyki w budynku została natomiast prawidłowo wyliczona przez powołanego w tym celu przez Sąd biegłego sądowego J. P.. Podniesione w tym zakresie przez skarżącego w apelacji liczne zarzuty dotyczące opinii biegłego nie mogły wywrzeć oczekiwanego przez skarżącego rezultatu. Przede wszystkim brak było podstaw dla powoływania kolejnego biegłego i to z dziedziny akustyki tylko w tym celu, aby dokonał pomiarów, w sytuacji gdy biegły sądowy wydający opinię w tej sprawie nie dokonywał samodzielnych ustaleń w tym zakresie, a opierał się na wynikach pomiarów dokonanych przez specjalistów z tej dziedziny oraz doświadczeniu nabytym przy sporządzaniu na zlecenie Sądu Okręgowego w Poznaniu opinii dot. niezbędnych nakładów poprawiających klimat akustyczny pomieszczeń i wartości tych nakładów w związku ze sprawami przeciwko Skarbowi Państwa dot. Lotniska w K.. Opinie tego typu biegły wykonywał systematycznie przez ok. 6 lat. W tych okolicznościach prawidłowo Sąd I instancji uznał, że wiedza biegłego sądowego J. P., który jest biegłym z dziedziny inwestycji budowlanych i ich szacunku ekonomicznego, z dziedziny budownictwa, w tym akustyki budowanej jest wystarczająca dla udzielenia kompetentnej odpowiedzi na zawarte w tezie dowodowej pytania. Prawidłowo Sąd Okręgowy uznał też opinię ww. biegłego sądowego za rzetelną i profesjonalną jako pełnowartościowy materiał dowodowy, mogący stanowić podstawę dokonania istotnych w sprawie ustaleń faktycznych. Opinia ta jest czytelna, w sposób przejrzysty przedstawia przebieg pracy biegłego, zastosowaną metodologię i wyprowadzone z nich konkluzje. W związku z tym twierdzenia strony pozwanej, że metodologia biegłego sądowego jest nieprawidłowa a przeciwstawianie jej poglądów strony pozwanej wspartych opiniami innych biegłych nie może skutecznie podważyć opinii biegłego P.. Wszystkie mogące pojawiać się w związku z treścią opinii wątpliwości zostały przez biegłego wyczerpująco i w sposób przekonujący wyjaśnione w trakcie składania przez niego ustnych wyjaśnień na rozprawie.

Nie były też trafne zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego przez niewszechstronne rozważenie materiału dowodowego oraz pominięcie dokumentów urzędowych w postaci decyzji (...) Dyrektora (...) i raportu środowiskowego. Stanowisko o ich nadrzędnym charakterze stoi w oczywistej sprzeczności z dyrektywą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 233 § 1 k.p.c. Ponadto dokumenty te nie przeczyły spadkowi wartości nieruchomości powoda, zatem nie mogły świadczyć o bezzasadności powództwa. Wynikają z nich wnioski potwierdzające słuszność stanowiska Sądu Okręgowego. Wymienione dokumenty stanowiły element procedury zwieńczonej ustanowieniem o.o.u. Decyzja (...) z 28 lutego 2011 r. stwierdza konieczność utworzenia o.o.u. w związku z przedsięwzięciem: „Rozbudowa i modernizacja (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością im. H. W.”. Jasno z tego wynika, że utworzenie o.o.u. wiązało się nie tylko z koniecznością prawnego uregulowania stanu już istniejącego, ale przede wszystkim stanu przyszłego, związanego z planami inwestycyjnymi pozwanego. Istotą wprowadzenia obszaru jest zaś brak możliwości dotrzymania standardów jakości środowiska (art. 135 ust. 1 p.o.ś.), z czego powód wywodzi swoje roszczenie. Z tego względu nie są trafne twierdzenia apelującego pozwanego, w świetle których lotnisko P.-Ł. cechuje specyfika pozbawiająca właścicieli sąsiednich nieruchomości możliwości dochodzenia roszczeń odszkodowawczych.

Sąd Apelacyjny nie podzielił kolejno zaprezentowanego w apelacji pozwanego stanowiska co do naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 217 k.p.c. oraz w zw. z art. 227 k.p.c. przez oddalenie oraz pominięcie wniosków dowodowych strony pozwanej o przeprowadzenie dowodu z: fragmentu opinii biegłego K. R. oraz opinii dr B. H. „Opinii dotyczącej zasad metodycznych wyceny nieruchomości do celów odszkodowawczych na o.o.u. portu lotniczego oraz oceny oprawności zastosowania modelu statystycznego (regresji wielorakiej) we wskazanych opiniach biegłych sądowych” sporządzonej przez prof. US dr hab. I. F. i dr inż. J. K. na okoliczność błędów jakimi obarczona jest metodologia stosowana przez biegłego R. D. przy sporządzaniu opinii w przedmiocie spadku wartości nieruchomości. Należy w kontekście stosownych zarzutów skarżącego wyjaśnić, że licznie składane przez pozwanego sporządzone na jego prywatne zlecenie opinie i ekspertyzy zawierające treści z zakresu wiedzy specjalnej nie mają waloru dowodu z opinii biegłego w rozumieniu art. 278 § 1 k.p.c. Są tylko wyjaśnieniami przytaczanymi na poparcie stanowiska strony, z uwzględnieniem wiadomości specjalnych. Z tych względów nie można ich przeciwstawiać dowodowi z opinii biegłego. Z przyczyn związanych z powinnością prawidłowego stosowania art. 278 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. chybione jest też oczekiwanie przez pozwanego, żeby Sąd pomimo nieposiadania koniecznych kwalifikacji specjalnych dokonywał samodzielnie oceny przedłożonych opinii prywatnych i wbrew opinii biegłego sądowego.

W uchwale Sejmiku Województwa (...) nr (...)wprowadzając obowiązek zapewnienia właściwego klimatu akustycznego w budynkach z pomieszczeniami wymagającymi ochrony akustycznej przez stosowanie przegród budowlanych o odpowiedniej izolacyjności akustycznej przy określaniu, co znaczy pojęcie „odpowiedniej izolacyjności akustycznej” wyraźnie odwołano się do Polskich Norm w dziedzinie akustyki budowlanej. Nakazano przy tym uwzględnić poziom hałasu powodowany przez starty, lądowania, przeloty statków powietrznych, operacje naziemne i inne źródła hałasu związane z funkcjonowaniem lotniska, przy zapewnieniu wymaganej wymiany powietrza w pomieszczeniu, a także wymaganej izolacyjności cieplnej. Wskazano również, że przez właściwy klimat akustyczny w budynkach rozumie się poziom dźwięku zgodny z obowiązującymi Polskimi Normami w dziedzinie akustyki budowlanej. Biegły J. P. oparł swoją opinię wyłącznie na normie PN-B- (...) (...)(tzw. Norma z „(...)”), pomijając natomiast normę (...) (...) (...) (tzw. Norma z „(...)), z czego pozwana uczyniła zarzut w apelacji. Zarzut ww. jest jednak nieuzasadniony, jeżeli spojrzy się na swobodę biegłego w sporządzaniu opinii, jak i istotne wątpliwości w praktyce stosowania Normy z „(...)”. Norma ta zawiera oba parametry tj. zarówno dopuszczalny równoważny poziom dźwięku A hałasu przenikającego do pomieszczenia od wszystkich źródeł hałasu łącznie (40 db, 30 db) i dopuszczalny poziom dźwięku A przenikający od wyposażenia technicznego budynku oraz innych urządzeń w budynku i poza budynkiem, który dzieli się na; średni poziom przy hałasie ustalonym, lub równoważny przy hałasie nieustalonym oraz maksymalny poziom A przy hałasie nieustalonym. Powstaje w związku z tym pytanie, czy do hałasu lotniczego, który jest hałasem nieustalonym należy odnieść równoważny poziom hałasu czy maksymalny. Norma „dwójka” faktycznie tego nie określa. Wobec tego należy w pełni poprzeć stanowisko biegłego, którego zdaniem ww. norma jest kontrowersyjna. Trafnym więc rozwiązaniem jest niebranie pod uwagę dopuszczalnego równoważnego poziomu dźwięku przenikającego ze wszystkich źródeł hałasu łącznie, bowiem pozwany jako port lotniczy może ponosić odpowiedzialność jedyne za nadmierny hałas lotniczy. Skoro norma „dwójka” rzeczywiście jest nieprecyzyjna należało sięgnąć, jak proponował biegły, do normy tzw. „trójki”, która określa miarodajny poziom hałasu obliczany w oparciu o poziom maksymalny od poszczególnych zdarzeń akustycznych. Zatem propozycja biegłego oparcia opinii na normie „trójce” przy ustalaniu przenikalności akustycznej przegród zewnętrznych –jest w pełni zasadna, poza tym biegły szczegółowo umotywował przyjęcie u podstaw rozważań i dokonanych obliczeń normę tzw. „trójkę”. Biegły J. P. był więc uprawniony do zastosowania wyłącznie jednej normy, tj. Normy z „(...)”, wskazując brak dostosowania Normy z „(...)” do hałasu lotniczego. Rozstrzyganie sporów co do stosowanie obu Norm, które nie stanowią prawa, nie jest natomiast rzeczą sądu. Pozwana co istotne współpracuje w sposób stały z firmą (...) i wydziałem akustyki i fizyki (...) w P. a zatem gdyby chciała wykazać rzekomą wadliwość opinii biegłego P. mogła podać prawidłowe wg niej poziomy hałasu na nieruchomości strony powodowej. Pozwana powyższego nie wykazała, lecz skupiła się wyłącznie na przedłużaniu postępowania poprzez negowanie wszystkich ustaleń biegłego.

W świetle powyższego nie było zatem podstaw do przeprowadzenia w sprawie opinii uzupełniającej z zakresu akustyki, ani dowodu z opinii innego biegłego, nie mógł więc i w tym zakresie odnieść skutku zarzut naruszenia art. 207 § 6 k.p.c. w zw. z art. 286 k.p.c. i art. 217 § 3 k.p.c., art. 227 k.p.c. Zarzut ten byłby trafny wyłącznie w sytuacji, gdyby wiązał się z wykazaniem przez stronę procesu wadliwości sporządzonej opinii. Tymczasem zarzuty i dowody powoływane przez pozwanego nie podważyły prawidłowości obliczeń biegłego opartych na należytych zewnętrznych danych, do których się odwołał. W apelacji nie sposób doszukać się kontrargumentów, które obalałyby dokonaną w sprawie ocenę dowodów. Dla skuteczności zarzutu nie jest wystarczające powołanie się na liczne dokumenty złożone Sądowi wraz pismem kwestionującym opinię biegłego, skoro nie są one istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd Apelacyjny nie podzielił kolejno zaprezentowanego w apelacji pozwanego stanowiska co do naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 217 § 3 k.p.c. i art. 227 k.p.c. przez pominięcie wniosków dowodowych strony pozwanej z dokumentu w postaci pisma strony pozwanej z 22 maja 2014 r. oraz pisma z Zakładu (...) w W. z 27 maja 2014 r., zawierającego oświadczenia podpisane przez autorkę normy akustycznej PN-B- (...) (...), tj. tzw. normy z „3”; dr hab. inż. B. S. oraz Kierownika Zakładu (...); dr inż. E. N., na okoliczność prawidłowej interpretacji normy akustycznej PN-B- (...) (...) i stosowania jej w odniesieniu do hałasu miarodajnego; dokumentu w postaci pisma strony pozwanej z 22 maja 2014 r. oraz pisma w postaci opinii z 25 maja 2014 r. podpisanego przez prof. R. M. (2) z Wydziału Fizyki (...) im. A. M. w P. - na okoliczność prawidłowej interpretacji normy akustycznej PN-B- (...) (...) i stosowania jej w odniesieniu do hałasu miarodajnego; dokumentu w postaci opracowania dotyczącego metodyki akustycznej określającej procedury koncyliacyjnej w zw. z prowadzeniem o.o.u. - na okoliczność nieprawidłowej interpretacji normy akustycznej PN-B- (...) (...) i stosowania jej w odniesieniu do hałasu miarodajnego. Ocena środka dowodowego w postaci opinii biegłego przysługuje wyłącznie sądowi, który nie może wyręczać się w tym zakresie innymi podmiotami. Sąd prowadzący postępowanie dowodowe weryfikuje zebrany materiał dowodowy i musi dokonać jego oceny z zachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów(por. wyrok SA w Gdańsku z 13 marca 2013 r., VACa 10/13) . Takiej samej oceny dokonuje również w stosunku do opinii biegłego. W razie wątpliwości co do prawidłowości przybranej przez biegłego metodologii czy sformułowanych wniosków jedyną drogą, przewidzianą przepisami procesowymi jest dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego sądowego. Z tej przyczyny, jak i mając na uwadze, że do większości przedstawionych w tych opiniach stanowisk biegły powołany w sprawie wyczerpująco się ustosunkował, za niedopuszczalne dla weryfikacji opinii biegłego Sąd Apelacyjny uznał prowadzenie dowodów z dokumentów – ww. prywatnych opinii przedstawionych przez pozwanego.

Zarzut naruszenia art. 38a pkt 3 ustawy z 7 września 2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw (...) w zw. z Polskimi Normami PN-B- (...)-02 i normy PN-(...) (...) (...) również okazał się bezzasadny. Poziom maksymalny hałasu określa się dla pojedynczych operacji lotniczych i zależny jest on od typów samolotów oraz rodzaju wykonywanych operacji (start, lądowanie, przelot), a nie od ilości wykonanych operacji. Zmierzone w punkcie P2 poziomy hałasu w badanych miesiącach lipiec 2012, wrzesień 2013, wrzesień 2014 opisane w Rozdziale VII opinii wskazują, że poziom hałasu w porze nocnej dla badanych miesięcy jest bardzo do siebie zbliżony, a średnia z maksymalnych poziomów dla danych miesięcy jest dla pomiarów wykonanych w lipcu 2012 r. najniższa.

Nie miał też racji pozwany zarzucając sądowi błędne wskazanie daty początkowej płatności odsetek. Stanowisko Sądu Okręgowego zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku było prawidłowe. Zasądzenie odsetek od 80.000 zł od daty opinii biegłego było zasadne, ponieważ pozwany miał już wtedy możliwość oceny w tym zakresie zasadności żądania powoda i wypłaty odszkodowania. Słusznie też Sąd I instancji zasądził odsetki ustawowe od rozszerzonych roszczeń wskazanych ustnie i w piśmie procesowym na rozprawie 10 grudnia 2015 r. od tej właśnie daty. Zatem zarzut naruszenia prawa materialnego art. 481 § 2 k.c. w zw. z art. 455 k.c. oraz art. 363 § 2 k.c. również okazał się bezzasadny.

W kolejnym zarzucie apelujący wskazał na uchybienie art. 236 k.p.c. przez wydanie na rozprawie 10 grudnia 2015 r. postanowienia dowodowego o dopuszczeniu dowodów z dokumentów, które nie zawierało podstawowych i wymaganych ustawą elementów postanowienia dowodowego. Błędny jest jednak pogląd pozwanego, że uchybienie to miało wpływ na rozstrzygnięcie sądu.

Sąd Apelacyjny oddalił zawarty w apelacji wniosek o zmianę postanowienia dowodowego z 10 grudnia 2015 r. i o skierowanie wniosku do Komisji Arbitrażowej (...) Federacji Stowarzyszeń (...) o ocenę prawidłowości sporządzenia opinii przez biegłego R. D. (1) w trybie art. 157 u.g.n. Na gruncie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego oceny przeprowadzonych dowodów, w tym dowodu z opinii powołanych biegłych dokonuje sąd rozpoznający sprawę. Oceny wyrażane przez inne podmioty mogą mieć jedynie charakter opinii, które nie są wiążące przy dokonywaniu oceny dowodów przez sąd. Z tej przyczyny, w ocenie Sądu Apelacyjnego bezzasadny jest też podniesiony w tym zakresie w apelacji pozwanego zarzut naruszenia art. 207 § 6 k.p.c. w zw. z art. 286 k.p.c. i art. 217 § 3 k.p.c., art. 227 k.p.c.

Sąd Apelacyjny postanowił również oddalić wniosek pozwanego o zmianę postanowienia dowodowego z 10 grudnia 2015 r. podzielając całkowicie stanowisko Sądu I instancji o braku podstaw dla przeprowadzania dowodu z opinii kolejnego biegłego sądowego z dziedziny nieruchomości i budownictwa na okoliczność spadku wartości nieruchomości powoda. Nie można przyjąć, że sąd obowiązany jest dopuścić dowód z kolejnych opinii biegłych w każdym wypadku, gdyż złożona uprzednio opinia jest dla strony niekorzystna. Sąd ma obowiązek dopuszczenia dowodu z dalszej opinii, gdy zachodzi taka potrzeba, a więc wtedy gdy opinia, którą dysponuje zawiera istotne luki, bo nie odpowiada na postawione tezy dowodowe, jest niejasna, czyli nienależycie uzasadniona lub nieweryfikowalna, tj. gdy przedstawiona przez eksperta analiza nie pozwala organowi orzekającemu skontrolować jego rozumowania co do trafności jego wniosków końcowych, taka natomiast sytuacja nie miała miejsca w realiach analizowanej sprawy, co zostało już wyżej uzasadnione.

Z powyższych względów Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanego jako bezzasadną na podstawie art. 385 k.p.c.

Oddalenie apelacji uzasadniało natomiast wniosek powoda o obciążenie strony pozwanej kosztami postępowania apelacyjnego. Na podstawie art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. i przy zastosowaniu § 10 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2015.1804), Sąd Apelacyjny zasądził od pozwanego na rzecz powoda 5400 zł za udział zawodowego pełnomocnika w postępowaniu przez Sądem Apelacyjnym w stawce minimalnej przewidzianej dla spraw o zapłatę oraz podanej w apelacji wartości przedmiotu zaskarżenia. W ocenie Sądu Apelacyjnego, ani nakład pracy pełnomocnika powoda, ani też charakter sporu nie dawały podstaw do zwiększenia minimalnej stawki z tytułu zastępstwa procesowego.

Małgorzata Mazurkiewicz-Talaga Roman Stachowiak Marek Górecki