Uzasadnienie z 16 marca 2026, sygn. VIII U 624/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...) r Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w G. stwierdził, że podstawę wymiaru składki i składka na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne J. J. (1) z tytułu umowy zlecenia u płatnika składek (...) Sp. z o.o. z siedzibą w G. w okresie (...) wynosi (...)zł.

W uzasadnieniu ZUS wskazał, że zawarcie umów cywilnoprawnych przez płatnika składek (...) Sp. z o.o. z pracownikami (...) Sp.
z o.o. zostało dokonane w celu obejścia przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w rozumieniu przepisu art. 58 § 1 k.c. Zleceniobiorcy faktycznie wykonywali czynności na zlecenie, ale beneficjentem pracy był pracodawca. Zawarcie umów zlecenia przez płatnika (...) Sp. z o.o. oraz równocześnie umów o pracę przez płatnika (...) Sp. z o.o. miało na celu obejście art. 18 ust. 1 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art.4 pkt 9 w związku z tym, płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczanie zdrowotne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład dla J. J. (1) w związku z wykonywaniem pracy na podstawie umów zlecenia był (...) Sp. z o.o. Wobec tego J. J. (1) nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów zlecenia u kontrolowanego płatnika składek.

(decyzja - k. nieponumerowane strony załączonych do sprawy akt organu rentowego)

Decyzją z dnia (...) r Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w G. stwierdził, że podstawę wymiaru składki i składka na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne K. Z. z tytułu umowy zlecenia u płatnika składek (...) Sp. z o.o. z siedzibą w G. w okresie (...) wynosi (...) zł.

W uzasadnieniu ZUS wskazał, że zawarcie umów cywilnoprawnych przez płatnika składek (...) Sp. z o.o. z pracownikami (...) Sp.
z o.o. zostało dokonane w celu obejścia przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w rozumieniu przepisu art. 58 § 1 k.c. Zleceniobiorcy faktycznie wykonywali czynności na zlecenie, ale beneficjentem pracy był pracodawca. Zawarcie umów zlecenia przez płatnika (...) Sp. z o.o. oraz równocześnie umów o pracę przez płatnika (...) Sp. z o.o. miało na celu obejście art. 18 ust. 1 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art.4 pkt 9 w związku z tym, płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczanie zdrowotne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład dla K. Z. w związku z wykonywaniem pracy na podstawie umów zlecenia był (...) Sp. z o.o. Wobec tego K. Z. nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów zlecenia u kontrolowanego płatnika składek.

(decyzja - k. nieponumerowane strony załączonych do sprawy akt organu rentowego)

Decyzją z dnia (...) r Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w G. stwierdził, że podstawę wymiaru składki i składka na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne K. J. (1) z tytułu umowy zlecenia u płatnika składek (...) Sp. z o.o. z siedzibą w G. w okresie (...) wynosi (...) zł.

W uzasadnieniu ZUS wskazał, że zawarcie umów cywilnoprawnych przez płatnika składek (...) Sp. z o.o. z pracownikami (...) Sp.
z o.o. zostało dokonane w celu obejścia przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w rozumieniu przepisu art. 58 § 1 k.c. Zleceniobiorcy faktycznie wykonywali czynności na zlecenie, ale beneficjentem pracy był pracodawca. Zawarcie umów zlecenia przez płatnika (...) Sp. z o.o. oraz równocześnie umów o pracę przez płatnika (...) Sp. z o.o. miało na celu obejście art. 18 ust. 1 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art.4 pkt 9 w związku z tym, płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczanie zdrowotne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład dla K. J. (1) w związku z wykonywaniem pracy na podstawie umów zlecenia był (...) Sp. z o.o. Wobec tego K. J. (1) nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów zlecenia u kontrolowanego płatnika składek.

(decyzja – k. 44-47 załączonych do sprawy akt organu rentowego)

(...) składek (...) Sp. z o.o. odwołała się od powyższych decyzji, wnosząc o ich uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 ¹ k.p.c. ewentualnie o zmianę zaskarżonych decyzji w całości i stwierdzenie, że spółka (...) Sp. z o.o. nie ma obowiązku dokonania korekt rozliczeniowych i przeliczenia podstaw wymiaru składki na ubezpieczenia społeczne i składki na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne ubezpieczonych zgodnie z zaskarżonymi decyzjami. Odwołująca wniosła również o zasądzenie od organu rentowego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Odwołujący się płatnik zarzucił zaskarżonym decyzjom naruszenie:

1. art. 58 § 1 i 2 k.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że zawierane umowy cywilnoprawne były nieważne;

2. art. 65 § 1 i 2 k.c. poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że zawierane umowy cywilnoprawne były nieważne;

3. art. 4 pkt. 2a i pkt 9, art. 8 ust. 2a, art. 18 ust. 1, ust. 1a, ust. 3 art. 36 ust. 2 i 11, art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że przychód z umowy cywilnoprawnej uwzględnia się w podstawie wymiaru składek wykazywanej przez podmiot, z którym osoba ta pozostaje w stosunku pracy, a nie w podstawie wymiaru składek wykazywanej przez podmiot, z którym osoba ta zawarła umowę cywilnoprawną;

4.art. 9 ust. 2c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że przychód z umowy cywilnoprawnej uwzględnia się w podstawie wymiaru składek wykazywanej przez podmiot, z którym osoba ta pozostaje w stosunku pracy, a nie w podstawie wymiaru składek wykazywanej przez podmiot, z którym osoba ta zawarła umowę cywilnoprawną;

5. art. 87 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 89 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez ich niezastosowanie i zaniechanie zawiadomienia płatnika składek o miejscu i terminie przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków;

6. art. 74 ust. 1, art. 79 ust. 1 i 2, art. 81 ust. ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że przychód z umowy cywilnoprawnej uwzględnia się w podstawie wymiaru składek wykazywanej przez podmiot, z którym osoba ta pozostaje w stosunku pracy, a nie w podstawie wymiaru składek wykazywanej przez podmiot, z którym osoba ta zawarła umowę cywilnoprawną;

7.art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 7a § 1 k.p.a. w zw. z art. 81a § 1 k.p.a., art. 8 § 1 i 2 k.p.a., art. 9, art. 10 § 1 k.p.a., art. 11 k.p.a. w zw. z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych i wyrażonej w tych przepisach zasady legalizmu, pogłębiania zasady zaufania do działania organów administracji publicznej, zasady prawdy obiektywnej, zasady udzielania informacji i wyjaśnienia zasadności przesłanej oraz zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony poprzez:

- brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia wszystkich okoliczności niniejszej sprawy;

- dokonanie oceny dowodów oraz okoliczności faktycznych sprawy w sposób wybiórczy
i niebudzący zaufania do organów administracji publicznej;

- oparcie ustaleń na domniemaniach;

- wykładnię przepisów z pominięciem wykładni celowościowej;

- niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się rozpoznając niniejszą sprawę;

- niepoinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego;

8. art. 79 k.p.a. w zw. z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez ich niezastosowanie i zaniechanie zawiadomienia strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków;

9. art. 107 § 1 pkt. 4 i 6 oraz § 3 k.p.a. w zw. z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych przez ich niewłaściwe zastosowanie i brak wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób;

10. art. 50 ust. 1, ust. 2 pkt 2, art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie zawiadomienia płatnika składek o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków.

(odwołanie - k. 3-7 verte, k. 3-7 verte w aktach o sygn. VIII U (...) załączonych do sprawy, k. 3-7 verte w aktach o sygn. VIII U (...) załączonych do sprawy)

W odpowiedzi na odwołania, pełnomocnik organu rentowego wniósł o ich oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, argumentując, jak w zaskarżonej decyzji.

(odpowiedź na odwołanie - k. 22-24 verte, k.20-21 verte w aktach o sygn. VIII U (...) załączonych do sprawy, k. 20-21 w aktach o sygn. VIII U (...) załączonych do sprawy)

Postanowieniami z dnia 27.03.2025 r. sprawy zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

(postanowienia –k. 24 w aktach o sygn. VIII U (...), k. 24 w aktach o sygn. VIII U (...)/25 załączonych do sprawy)

Postanowieniem z dnia 3.07.2025 r. tutejszy Sąd powiadomił (...) Sp. z o.o. w F. o toczącym się postępowaniu oraz pouczył o możliwości wstąpienia do toczącego się postępowania w charakterze zainteresowanego w terminie 14 dni.

(postanowienie - k. 45, zarządzenie – k. 46)

W piśmie procesowym z dnia 25.08.2025 r. (...) Sp. z o.o. złożyła oświadczenie, że przystępuje do przedmiotowej sprawy jako zainteresowana, nie zajmując stanowiska co do meritum.

(pismo procesowe - k. 72)

Na rozprawie z 2.02.2026 r. pełnomocnik płatnika poparł odwołania a pełnomocnik ZUS wniósł o ich oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotnej stawki:

- w przypadku odwołania dot. K. J. (1): 2 razy (...) złotych,

- w przypadku odwołania dot. K. J. (5): 2 razy (...) złotych,

- w przypadku odwołania dot. K. Z. 2 razy (...) złotych.

Zainteresowany K. Z. oświadczył, że nie zajmuje stanowiska w sprawie i pozostawia sprawę do rozstrzygnięcia Sądu.

Pozostali zainteresowani K. J. (2) i K. J. (4) nie zajęli stanowiska w sprawie, przy czym prawidłowo powiadomieni nie stawili się na terminie rozprawy.

(rozprawa z dnia 2.02.2026 r. e-protokół 00:00:40; 00:02:42; 00:24:30-00:31:31 – płyta CD – k. 177)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Odwołujący się płatnik składek (...) Sp. z o.o., z siedzibą w G., został wpisany do rejestru przedsiębiorców KRS w dniu (...) r. pod numerem (...).

Przedmiotem przeważającej i wykonywanej działalności przez (...) Sp. z o.o., według PKD (...), jest działalność ochroniarska, z wyłączeniem obsługi systemów bezpieczeństwa,
a przedmiotem pozostałej działalności tej Spółki jest:

- działalność ochroniarska w zakresie obsługi systemów bezpieczeństwa;

- niespecjalistyczne sprzątanie budynków i obiektów przemysłowych;

- pozostałe sprzątanie;

- pozostała działalność usługowa, gdzie indziej niesklasyfikowana;

- sprzedaż hurtowa odzieży i obuwia;

- sprzedaż hurtowa wyrobów tekstylnych;

- sprzedaż hurtowa żywności, napojów i wyrobów tytoniowych;

- wykonywanie instalacji elektrycznych;

- pranie i czyszczenie wyrobów włókienniczych i futrzarskich.

Spółka zawiera umowy o pracę i zgłasza pracowników do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Pracownicy (...) Sp. z o.o. jednocześnie mieli zawarte umowy zlecenia z (...) sp. z o.o. z siedzibą F. ul. (...). Spółka (...) Sp. z o.o. zawierała też umowy zlecenia z pracownikami (...) Sp. z o.o. zgłaszając ich tylko do ubezpieczenia zdrowotnego.

Zainteresowana spółka (...) sp. z o.o. z siedzibą
w F. została wpisana do rejestru przedsiębiorców KRS w dniu (...) r. pod numerem: (...). Zgodnie z wpisem do KRS, według PKD (...), przedmiotem przeważającej i wykonywanej działalności gospodarczej przez zainteresowanego – jest działalność detektywistyczna, a przedmiotem pozostałej działalności tej Spółki jest:

- naprawa i konserwacja urządzeń elektrycznych;

- działalność agentów zajmujących się sprzedażą towarów różnego rodzaju;

- działalność ochroniarska z wyłączeniem obsługi systemów bezpieczeństwa;

- działalność ochroniarska w zakresie obsługi systemów bezpieczeństwa;

- niespecjalistyczne sprzątanie budynków i obiektów przemysłowych;

- specjalistyczne sprzątanie budynków i obiektów przemysłowych;

- pozostałe sprzątanie;

- naprawa i konserwacja komputerów i urządzeń peryferyjnych;

- pozostała działalność usługowa, gdzie indziej niesklasyfikowana.

Obie wymienione wyżej spółki, tj. odwołujący się płatnik składek (...) Sp. z o.o. oraz zainteresowany – (...) Sp. z o.o. prowadziły w badanym okresie na podstawie powyższych wpisów do KRS działalność w zakresie ochrony osób i mienia.

Pomiędzy (...) Sp. z o.o., a (...) Sp. z o.o. występują następujące powiązania osobowe:

- K. J. (3) od (...) r. jest wyłącznym wspólnikiem (...) Sp. z o.o., a na przełomie od (...) r. posiadała (...) udziałów w (...) Sp. z o.o.;

- B. X. od (...) r. jest wyłącznym wspólnikiem (...) Sp. z o.o. i prezesem Zarządu tej spółki od (...) r., a od (...)r. prokurentem samoistnym w (...) Sp. z o.o.;

- X. J. (2) od(...)r. posiada (...)udziałów (...) Sp. z o.o.;

- J. M. jest prezesem zarządu (...) sp. z o.o. oraz był do roku 2016 prokurentem samoistnym w (...) Sp. z o.o.;

- J. J. (2) jest prokurentem (...) sp. z o.o., do 2017 był wyłącznym wspólnikiem (...) sp. z o.o., do(...)r. był prawie wyłącznym wspólnikiem (...) Sp.z o.o., a do roku(...) – Prezesem Zarządu (...) Sp. z o.o. Natomiast do(...) r. posiadał(...) udziałów przedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o.

Na stronie internetowej (...) wskazana jest filia biura z adresem siedziby Spółki (...) (G. ul. (...)).Wskazany jest także ten sam numer telefonu.

Pomiędzy (...) Sp. z o.o., a (...) Sp. z o.o. w związku postępowaniem przetargowym zawarte były różne umowy konsorcjum. I tak między innymi spółki zawarły umowy konsorcjum, przedmiotem których była:

- świadczenie usługi dozoru i ochrony mienia oraz monitoringu wizyjnego Akademii (...) w G. - umowa konsorcjum z dnia (...) r.

- usługa ochrony fizycznej osób i mienia wraz z monitorowaniem w budynkach Sądu (...)umowy z (...)

Wskazane spółki były oznaczone w tych umowach zamiennie jako lider lub uczestnik konsorcjum.

Na mocy § 1 tych umów (...) Sp. z o.o. oraz (...) Sp. z o.o. zobowiązały się do:

1. przygotowania i złożenia wspólnej oferty w przetargu spełniającej wymagania zamawiającego określone w ogłoszeniu;

2. wspólnego uczestnictwa w przetargu i zawarcia umowy z zamawiającym w przypadku, gdy oferta zostanie uznana przez zamawiającego za najkorzystniejszą ofertę złożoną w przetargu;

3. wspólnego wykonania zawartej z zamawiającym umowy w wypadku wygrania przetargu przez strony.

W § 2 umów wskazano natomiast m.in. że:

- strony zgodnie oświadczają, iż łącznie posiadają uprawnienia niezbędne do wykonywania określonej działalności lub czynności objętych przedmiotem w/w zamówienia, niezbędną wiedzę i doświadczenie zawodowe oraz środki majątkowe i niemajątkowe, jak również dysponują odpowiednim potencjałem technicznym oraz osobami zdolnymi do wykonania zamówienia;

- zapłata za przedmiot umowy zostanie zrealizowana przez zamawiającego w formie przelewu na rachunek bankowy lidera konsorcjum, na podstawie faktury wystawionej przez lidera konsorcjum;

- za realizację swojej części powyższych zamówienia publicznego uczestnik konsorcjum będzie otrzymywał od Lidera Konsorcjum comiesięczne wynagrodzenie stanowiące iloczyn wypracowanych w danym miesiącu roboczogodzin oraz stawki jednostkowej za 1 roboczogodzinę, odpowiednio dla każdej części przedmiotu zamówienia

- powyższa kwota wynagrodzenia zostanie uregulowana w terminie wskazanym na fakturze VAT wystawionej przez uczestnika konsorcjum ;

- strony postanawiają, że zapłata następuje w dniu uznania rachunku bankowego uczestnika konsorcjum wskazanego na fakturze;

- w przypadku nieterminowej płatności należności uczestnik konsorcjum ma prawo naliczyć liderowi konsorcjum odsetki ustawowe za każdy dzień opóźnienia
w zapłacie;

- strony ustalają, iż każda ze stron ponosić będzie we własnym zakresie wszelkie koszty związane z wykonywaniem swoich zobowiązań dotyczących wykonania ww. zamówienia publicznego.

Natomiast zgodnie z § 3 umowy strony ustaliły, iż pełnomocnikiem konsorcjum będzie lider konsorcjum upoważniony do reprezentowania interesów stron niniejszej umowy, na podstawie udzielonego pełnomocnictwa stanowiącego załącznik nr 2 do umowy, który stanowi jej integralną część, treść oferty oraz jakakolwiek zmiana kontraktu zostanie odpowiednio przez jej złożeniem lub dokonaniem uzgodniona przez wszystkie strony na piśmie, wadium w postępowaniu oraz/lub zabezpieczenie należytego wykonania umowy (jeżeli dotyczy) zostanie wniesione - tu w zależności od umowy występowały różnice albo przez lidera albo uczestnika konsorcjum zawsze (...) Sp. z o.o.

(...) Sp. z o.o. oraz (...) Sp. z o.o. są powiązane także kapitałowo. W związku z zawartymi różnymi Umowami Konsorcjum obie spółki w spornym okresie rozliczały się z wykonywanych usług poprzez wystawiane faktury VAT.

Realizacja zadań należących do działalności obu spółek, w tym związanych z wykonywaniem zawartych kontraktów, następowała poprzez zatrudnienie w (...) Sp. z o.o., albo (...) Sp. z o.o. w tym samym czasie tych samych osób w oparciu o różne podstawy prawne.

Oba podmioty do wykonania tożsamych rodzajowo czynności wykorzystywały wzajemnie ten sam zasób osób. Osoby zgłoszone do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego przez (...) sp. z o.o. z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę były zgłoszone do ubezpieczenia zdrowotnego przez płatnika (...) Sp. z o.o. z tytułu zatrudnienia w ramach umowy zlecenia i odwrotnie.

(...) Sp. z o.o. lub (...) Sp. z o.o. będąc pracodawcą przekazywał do ZUS miesięczne dokumenty rozliczeniowe za poszczególnych ubezpieczonych z uwzględnieniem podstaw wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w wysokości przekraczającej minimalne wynagrodzenie za pracę obowiązujące w danym roku kalendarzowym. W przypadku zaś zawieranych równocześnie umów zlecenia - zleceniobiorców zgłaszano wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego.

Umowa o pracę z danym podmiotem (albo (...) Sp. z o.o. albo (...) Sp. z o.o.) stanowiąca tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych zawarta była kilka dni przed zawarciem umowy zlecenia z drugim podmiotem, z której zleceniobiorcy podlegali tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu. Niekiedy do zawarcia umowy dochodziło dzień po dniu, a także po wykonanej pracy.

Przedmiotem umów o pracę zawartych z (...) Sp. z o.o. była ochrona mienia. Osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę przez płatnika wynagradzane były według stałego miesięcznego wynagrodzenia.

Umowy zlecenia realizowane na rzecz (...) Sp. z o.o. były podpisywane w miejscach świadczenia pracy na rzecz spółki (...) Sp. z o.o. Przy podpisaniu umów zlecenia nie było przedstawicieli drugiej spółki. Nikt ze strony zleceniodawcy (...) Sp. z o.o. nie rozmawiał ze zleceniobiorcami odnośnie warunków pracy na podstawie zawieranych umów zlecenia. Rachunki do umów zleceń nie były wystawiane przez zleceniobiorców, lecz spółkę (...) Sp. z o.o. Nikt ze strony zleceniodawcy (...) Sp. z o.o. nie ustalał ze zleceniobiorcami liczby godzin jaką należy przepracować, aby otrzymać wynagrodzenie określone w zawieranych umowach zlecenia. Umowy zlecenia dla (...) Sp. z o.o. generalnie były realizowane w tych samych miejscach co umowy o prace zawarte ze spółką (...) Sp. z o.o., były także te same warunki pracy. Ubezpieczeni wykonywali te same czynności, na takich samych zasadach dla obydwu firm. Pracownicy nie byli w stanie określić różnic w wykonywaniu pracy na rzecz (...) Sp. z o.o. i (...) Sp. z o.o. Pracownicy w większości posiadali wyłącznie umundurowanie z logo spółki (...) sp. z o.o. lub (...) Sp. z o.o. Praca na podstawie umów o prace i umów zlecenia generalnie wykonywana była z użyciem tego samego ubioru tych samych narzędzi. Nadzór nad pracą wykonywaną dla (...) Sp. z o.o. i (...) sp. z o.o. sprawowała zawsze ta sama osoba – był to koordynator z ramienia pracodawcy. Umowy zlecenia służyły do rozliczania nadgodzin. We wszystkich opisywanych wyżej przypadkach sytuacja wyglądała analogicznie, gdy pracodawcą była spółka (...) Sp. z o.o. a zleceniodawcą (...) Sp. z o.o.

(dane spółek zawarte w KRS, protokół kontroli znany sądowi z urzędu, umowy konsorcjum - k. 8-21, k. 8- 19 akt VIII U (...), k. 8-19 akt VIII U (...), kserokopia protokołu przesłuchania U. A., I. X., L. F., N. O., X. W., K. A., L. I., M. H., X. J. (1) w załączonych aktach ZUS, zeznania zainteresowanego J. J. (1) na rozprawie w dniu 12.11.2025 r. e-protokół 01:02:22 w związku z 00:07:10-00:17:00 - płyta CD – k. 107, zeznania zainteresowanego K. Z. na rozprawie w dniu 2.02.2026 r. e-protokół 00:11:52-00:16:57 - płyta CD – k. 107, zeznania świadka H. F. na rozprawie w dniu 12.11.2025 r. 00:28:50-00:32:22 – płyta CD – k. 107, zeznania świadka S. L. na rozprawie w dniu 12.11.2025 r. 00:39:12-00:44:33– płyta CD – k. 107, zeznania świadka N. L. na rozprawie w dniu 12.11.2025 r. 00:44:55-00:52:41 – płyta CD – k. 107)

Ubezpieczony J. J. (1) w spornym okresie był zatrudniony w (...) Sp. z o.o. jako kierownik grup interwencyjnych i imprez masowych.

(bezsporne, kserokopie umów o pracę załączone do akt sprawy)

Będąc w badanym okresie pracownikiem (...) Sp. z o.o., J. J. (1) zawarł z (...) Sp. z o.o. kolejne umowy zlecenia, których przedmiotem były działania marketingowe.

Za wykonane zlecenie otrzymywał wynagrodzenie w kwotach brutto:

- za 01/(...) r. –(...)zł;

- za 02/(...) r. –(...) zł;

- za 03/(...) r. – (...) zł;

- za 04/(...) r. –(...) zł;

- za 05/(...) r. – (...) zł;

- za 06/(...) r. – (...) zł;

- za 07/(...) r. – (...) zł;

- za 08/(...) r. – (...) zł;

- za 09/(...) r. – (...) zł;

- za 10/(...) r. – (...)zł;

- za 11/(...) r. – (...)zł;

- za 12/(...) r. – (...)zł.

(bezsporne umowy z rachunkami i ewidencja godzin pracy w aktach ZUS)

(...) Sp. z o.o. zgłosiła ubezpieczonego tylko do ubezpieczenia zdrowotnego. (bezsporne)

Ubezpieczony K. J. (1) w spornym okresie był zatrudniony w (...) Sp. z o.o. jako pracownik ochrony.

(bezsporne, kserokopie umów o pracę załączone do akt sprawy)

Będąc w badanym okresie pracownikiem (...) Sp. z o.o., K. J. (1) zawarł z (...) Sp. z o.o. kolejne umowy zlecenia (01.12.2022 r., 01.01.(...) r., 01.02.(...) r., 01.03.(...) r., 01.04.(...) r., 01.05.(...) r., 01.06.(...) r., 01.07.(...) r., 01.08.(...) r., 01.09.(...) r., 01.10.(...) r., 01.11.(...) r.), których przedmiotem w zależności od umowy było:

- sporządzanie dokumentacji z kontroli ruchu na obiekcie,

- sprawdzanie obiektu pod kątem zabezpieczenia antywłamaniowego;

- sprawdzanie obiektu pod kątem zabezpieczenia ppoż.

Za wykonane zlecenie otrzymywał wynagrodzenie w kwotach brutto:

- za 01/(...) r. – (...) zł;

- za 02/(...) r. –(...)zł;

- za 03/(...) r. –(...) zł;

- za 04/(...) r. –(...)zł;

- za 05/(...) r. – (...) zł;

- za 06/(...) r. – (...) zł;

- za 07/(...) r. – (...) zł;

- za 08/(...) r. – (...) zł;

- za 09/(...) r. – (...) zł;

- za 10/(...) r. – (...) zł;

- za 11/(...) r. – (...) zł;

- za 12/(...) r. – (...) zł.

(bezsporne umowy z rachunkami i ewidencja godzin pracy – k. 1-36 w aktach ZUS)

(...) Sp. z o.o. zgłosiła ubezpieczonego tylko do ubezpieczenia zdrowotnego. (bezsporne)

Ubezpieczony K. Z. w spornym okresie był zatrudniony w (...) Sp. z o.o. jako pracownik ochrony.

(bezsporne, kserokopie umów o pracę – k. 1-6 załączone do akt sprawy)

Będąc w badanym okresie pracownikiem (...) Sp. z o.o., K. Z. zawarł z (...) Sp. z o.o. kolejne umowy zlecenia, których przedmiotem w zależności od umowy było:

- sprawdzanie obiektów pod kątem oznakowania informacyjnego;

- promocja firmy w terenie;

- działania marketingowe;

Za wykonane zlecenie otrzymywał wynagrodzenie w kwotach brutto:

- za 01/(...) r. –(...) zł;

- za 02/(...) r. – (...) zł;

- za 03/(...) r. – (...) zł;

- za 04/(...) r. – (...) zł;

- za 05/(...) r. – (...) zł;

- za 06/(...) r. –(...) zł;

- za 07/(...) r. –(...) zł;

- za 08/(...) r. –(...) zł;

- za 09/(...) r. – (...) zł;

- za 10/(...) r. – (...) zł;

- za 11/(...) r. – (...) zł;

- za 12/(...) r. – (...)zł.

(bezsporne umowy z rachunkami i ewidencja godzin pracy – k. 189-236 w aktach ZUS)

(...) Sp. z o.o. zgłosiła ubezpieczonego tylko do ubezpieczenia zdrowotnego. (bezsporne)

W spornym okresie w podstawie wymiaru składek płatnik składek (...) Sp. z o.o. uwzględniała wyłącznie kwoty wynagrodzenia, jakie ubezpieczeni osiągali z tytułu umowy o pracę.

(bezsporne)

J. J. (1) potwierdził, że umowę o pracę miał zawartą z firmą (...). Na początku pracował jako przedstawiciel handlowy, potem przeszedł do pracy w grupach interwencyjnych. Pracował jako ochroniarz, generalnie w systemie 24/48. Jednocześnie co miesiąc zawierał z (...) Sp. z o.o. umowy zlecenia. Ubezpieczony nie rozróżniał kiedy wykonywał umowę o pracę, a kiedy umowę zlecenie, czynności były te same. Zawarcie dwóch umów wiązało się z polityką firmy- w ramach zlecenia rozliczano nadgodziny. Był jeden grafik oraz jeden przełożony. Otrzymywał w miesiącu dwa przelewy – jeden z (...), a drugi z J.. Nie zmieniał umundurowania, pracował z użyciem tych samych narzędzi.

(zeznania J. J. (1) na rozprawie w dniu 12.11.2025 r. e-protokół 01:02:22 w związku z 00:07:10-00:17:00 - płyta CD – k. 107)

K. Z. potwierdził, że w (...) miał umowę o pracę, a w J. umowę zlecenie. Na podstawie tych umów sprawdzał obiekty pod kątem włamań. Pracę wykonywał na różnych obiektach. Dodatkowo obsługiwał konwoje i sprawdzał, czy obiekt, który ma podpisany z firmami umowę o ochronę, jest oznakowany oraz czy wisiała odpowiednia tablica. Niekiedy zajmował się też ochranianiem imprez plenerowych, masowych. Pracę wykonywał w tym samym umundurowaniu. Ubezpieczony nie widział żadnej różnicy, gdy wykonywał w spornym okresie pracę na podstawie umowy o pracę i gdy wykonywał pracę, jako zleceniobiorca na podstawie umowy zlecenia zawartej z J.. Pracował w systemie 24h/48h, pojazdy oznakowane były logiem (...). Wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę i zlecenia przelewane było dwoma przelewami. Miał jednego przełożonego. Zawierał umowy zlecenia co miesiąc, w zależności od ilości przepracowanych godzin nadliczbowych, podpisywał je po zakończeniu danego miesiąca.

(zeznania K. Z. na rozprawie w dniu 2.02.2026 r. e-protokół 00:11:52-00:16:57 - płyta CD – k. 107)

H. F. potwierdził m.in. że umowy zlecenia z J. były traktowane jako nadgodziny. Grupy interwencyjne wykonywały pracę w jednym umundurowaniu, pod nadzorem jednego koordynatora, który dostarczał także umowy zlecenia - już po wypracowaniu określonej ilości nadgodzin w następnym miesiącu za okres wsteczny. Co miesiąc zawierana była kolejna umowa zlecenia. Na obiekcie był jeden grafik zarówno dla umów o pracę jak i umów zlecenia. Z kolei na stacji monitorowania – książki służb. Świadek jak rozpoczynał pracę miał swój login i hasło, za pomocą którego logował się do systemu monitorującego. Nie wystawiał oddzielnych rachunków za realizację umowy zlecenia.

(zeznania świadka H. F. na rozprawie w dniu 12.11.2025 r. 00:28:50-00:32:22 – płyta CD – k. 107)

Świadek H. F. został także przesłuchany w dniu 30.07.2025 roku w sprawie VIII U (...) i zeznał, że pracował w systemie 24h/48h, zarówno na umowa o pracę z płatnikiem składek, jak i na umowę zlecenie z (...), a także, że nie wiedział, co wykonuje na podstawie umowy o pracę a co na zlecenie oraz, że na koniec miesiąca dostawał dokumenty do podpisu i wykaz godzin.

(odpis protokołu – k. 98-99 verte)

S. L. jest zatrudniony w firmie (...), jednocześnie zawierał umowy zlecenia z firmą (...). Praca na umowę zlecenie, była pracą generalnie na zastępstwo. Świadek jeden dzień pracował, potem następowały trzy dni wolne. Wówczas zdarzało, że ktoś do niego dzwonił i pytał czy może przyjść do pracy i jeśli był zainteresowany, to wyrażał zgodę. Umowę o pracę i umowę zlecenia wykonywał na różnych obiektach. Była jedna książka służb. Nadzór nad pracą wykonywaną dla (...) sp. z o.o. i (...) Sp. z o.o. sprawowała ta sama osoba – był to koordynator Świadek ma jeden identyfikator wydany przez firmę (...). Otrzymywał osobne przelewy wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę i z tytułu umowy zlecenia.

(zeznania świadka S. L. na rozprawie w dniu 12.11.2025 r. 00:39:12-00:44:33– płyta CD – k. 107, odpis protokołu – k. 100-102)

N. L. w (...) pracuje od (...) roku na podstawie umowy o pracę na stanowisku pracownika dozoru, portiera. Pracuje w(...), w systemie 24h/48h. Równocześnie miał zawartą umowę zlecenia z firmą (...). Umowa zlecenia była jako nadgodziny. Świadek na umowę zlecenie miał wypłacane wynagrodzenie za pracę, którą wykonał w nadgodzinach po wypracowanym normatywie dla płatnika składek. Jeśli zdarzały się nadgodziny po wykonaniu pracy na rzecz płatnika, to były wówczas przywożone dokumenty do podpisania przez koordynatora. Świadek zawierał umowy zlecenia, żeby otrzymać wynagrodzenie za nadgodziny wypracowane na rzecz pracodawcy. W obu Spółkach wykonywał pracę w tej samej odzieży roboczej z logiem firmy (...).

(zeznania świadka N. L. na rozprawie w dniu 12.11.2025 r. 00:44:55-00:52:41 – płyta CD – k. 107)

W dniu(...) r. w sprawie VIII U (...) został przesłuchany w charakterze świadka I. S., który zeznał, m.in., że ma umowę o pracę z firmą (...), jako kwalifikowany pracownik ochrony, wykonywał prace typowo ochroniarskie w (...) na ul. (...), pracował generalnie w systemie 8, 12 godzin. Umowy zlecenia wykonywał w godzinach popołudniowych, były to czynności typowo dozorowe, w ciągu dnia było na ubraniu logo J., po południu logo (...), był jeden grafik, który uwzględniał podział, w J. był jeden koordynator, w (...) były 2-3 osoby, które przyjeżdżały na dyżur wieczorny, dostawali plan dyżurów i na tej podstawie były przelewy, w J. pracuje na najniższą stawkę, a na umowę o pracę stawki były negocjowalne, od rana pracował na umowę o pracę i pracował 8,10 albo 12 godzin, a później 8,12,10 godzin na umowę zlecenia, w ramach obu umów wypełniał książkę służb, są 2 książki w jednej okładce, monitoring pracował 24 godziny, dostawał dwa przelewy, obie umowy podpisał w (...).

Na rozprawie w tym samym dniu zeznania złożył świadek K. X., który zeznał, m.in. że jest zatrudniony w firmie (...), jest ochroniarzem, czynności wykonuje w sądach, w systemie 24 na 48 godzin, pracuje według jednego grafiku, sprawdza obiekt, zabezpieczenie ppoż i napadowe, dorabiał w (...), gdzie sprawdzał zabezpieczenia ppoż i napadówki, wykonywał te czynności w dni wolne, jak była potrzeba to miał dwa ubrania i przebierał się w domu, miał dwóch przełożonych, nie pamiętał nazwiska przełożonego z (...), umowa zlecenie była na dorobienie, w ramach umowy zlecenia nie sprawdzał monitoringu, umowy zlecenia były cykliczne.

(odpis protokołu – k. 141-142 verte)

W dniu (...) roku w sprawie VIII U (...) złożył zeznania S. L., który zeznał m.in. że: miał umowę z firmą (...) i z drugą firmą, której nazwy nie pamięta, zajmował się ochroną obiektu, pracował zmianowo po 12 godzin, ochraniał MPK w J., w ramach drugiej umowy robił to samo, nie miał zawartych jednocześnie dwóch umów, nie wystawiał rachunków, pracował mniej więcej 200 godzin miesięcznie, ile miał godzin, tyle mu zapłacili.

Na rozprawie w tym samym dniu złożył zeznania K. W., który zeznał m.in. że pracuje dla firmy (...) w pełnym wymiarze czasu pracy, pilnuje obiektu w A., pracuje w godzinach 22-6, 18-6, ma chyba logo J. na umundurowaniu, kiedyś miał umowę z firmą (...), dostawał jeden przelew.

(odpis protokołu - k. 143-144 verte)

W dniu (...) roku w sprawie VIII U(...) został przesłuchany w charakterze świadka J. T., który zeznał, że z firmą (...) ma podpisaną umowę o pracę, pracuje od około 10 lat jako pracownik dozoru, zawiera umowy zlecenia z (...), ale nie w sposób ciągły, zawierał je, jak był potrzebny, gdy brakowało ludzi, pracuje na dyżurach 24 godzinnych, idzie do pracy raz, dwa razy w tygodniu, nie raz idzie na 12 godzin, na podstawie umowy zlecenie wykonuje kontrole, czy drzwi są pozamykane, w ramach umowy o pracę wykonuje kontrole samochodów, ma osobną koszulę z napisem (...) i J.. W latach (...) miał zawartą też dodatkową umowę zlecenia, umowę przywieziono mu na obiekt, miał różnych koordynatorów.

(odpis protokołu - k. 145-147)

W dniu (...) roku w sprawie VIII U (...) został przesłuchany w charakterze świadka J. L., który zeznał, m.in., że umowę o pracę miał zawartą z firmą (...), w ramach umowy o pracę jest pracownikiem ochrony, wykonuje prace na grupie interwencyjnej. W ramach umowy zlecenia wykonuje czynności takie jak oznakowanie obiektów i różne prace serwisowe, nie miał grafiku na umowę zlecenia, umowy zlecenia były podpisywane cyklicznie, był rozliczny godzinowo, pracował normę godzin w ramach umowy o pracę i wtedy dostawał minimalne wynagrodzenie, dzielił 168 godzin przez przepracowane godziny, wychodziło np. 7 służb , dlatego miał zawieraną kolejną umowę, żeby sobie dorobić, najmniej mógł pracować 12 godzin.

(odpis protokołu - k. 148-150)

W dniu (...) roku w sprawie VIII U (...) został przesłuchany w charakterze świadka I. O. który zeznał, m m.in. miał zawartą umowę o pracę z firmą (...) na stanowisku pracownika dozoru. Świadczył pracę na obiekcie(...)na ul. (...). Pracował na podstawie ustalonego grafiku na zmianach 12-godzinnych w systemie ciągłym od poniedziałku do niedzieli w godzinach od 7:00 do 19:00 i od 19:00 do 7:00. Świadek nie zawierał z firmą (...) żadnej umowy. Wynagrodzenie otrzymywał w dwóch częściach (wynagrodzenie za pracę plus dodatek za pracę w porze nocnej wg stawki minimalnej). W miesiącu styczniu 2026 r. świadek przepracował 235 godzin, a miesięczny wymiar czasu wynosił 168 godzin. Świadek miał 68 godzin nadliczbowych, a to należało pomnożyć przez (...) zł brutto na godzinę. Tak wyliczoną kwotę świadek otrzymał przelewem na swój rachunek bankowy od spółki (...).

(odpis protokołu - k. 181-182)

L. faktyczny w niniejszej sprawie został ustalony na podstawie powołanych dokumentów, a także w oparciu o złożone w niniejszej sprawie zeznania ubezpieczonych:
J. J., K. Z. i świadków H. F., S. L., N. L. oraz w oparciu o protokoły rozpraw z zeznaniami świadków z innych postępowań, o co wnosili pełnomocnicy stron, nie wnosząc o bezpośrednie przesłuchiwanie części świadków. Jednocześnie zauważyć należy, że zarówno zeznania K. X., I. S., S. L., J. T., K. W., J. L., do których odwoływał się płatnik, wnosząc o załączenie protokołu z rozpraw z innych postępowań i złożone w toku tych spraw, są korzystniejsze dla odwołującego w tym sensie, że świadkowie akcentowali odrębności pomiędzy stosunkiem pracy na rzecz (...) Sp. z o.o. a zleceniem (...) sp. z o.o. W ocenie Sądu świadkowie ci jednak nadal w przeważającym zakresie będąc pracownikami zainteresowanego – w obawie przed utratą zatrudnienia – nie chcieli ujawniać informacji niekorzystnych dla płatnika. Trzeba też podkreślić, że ich zeznania są sprzeczne z zeznaniami byłych pracowników płatnika, jak i samych nadal zatrudnionych ubezpieczonych, choćby co do tego, jaki zakres czynności pracownicy (...) Sp. z o.o. wykonywali z tytułu realizacji umów o pracę, a jaki był zakres ich czynności w związku z realizacją umów zlecenia na rzecz (...) sp. z o.o., czy z każdej ze spółek mieli jednego przełożonego czy kilku, jak również czy korzystali z jednego umundurowania czy też je zmieniali w zależności od tego czy w danym momencie wykonywali umowę o pracę czy umowę zlecenia.

Odwołujący się płatnik składek w toku postępowania nie wykazał przy tym konkretnych odmienności w zakresie wykonywanych czynności przez ubezpieczonych w ramach umowy o pracę i umów zlecenia - ci cały czas zajmowali się ochroną obiektów i mienia, nadto nie wykazał, że czynności ubezpieczonych były wykonywane poza zawartymi umowami konsorcjum. Przy czym nawet przyjęcie, że czynności były różne i w różnych miejscach co sugerował świadek K. X. pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia, o czym będzie mowa poniżej.

Wskazać również należy, iż świadek X. potwierdził okoliczność, że wykonywał w ramach obu umów te same czynności, w tym samym miejscu (sąd), umowy podpisywał na obiekcie, umowa zlecenie była „na dorobienie” i miała charakter cykliczny. Świadek J. L. zeznający w innym postępowaniu potwierdził zawieranie umów zleceń w celu „dorobienia” poza normatywnym czasie pracy (wskazał na mechanizm rozliczenia), podobnie jak i świadek S., który potwierdził wykonywanie czynności w tym samym miejscu, w ramach grafiku (od rana „umowa o pracę”, po południu „umowa zlecenie”) oraz świadek
I. O. - ,,pracowałem na podstawie ustalonego grafiku na zmianach 12-godzinnych w systemie ciągłym od poniedziałku do niedzieli w godzinach od 7:00 do 19:00 i od 19:00 do 7:00”.

Okoliczności podnoszone przez świadków S. L. i K. W., także przesłuchanych w innym postępowaniu, co do tego, że w ogóle nie mieli dwóch umów zawartych jednocześnie pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie, wobec bezspornego ustalenia, że ubezpieczeni występujący w niniejszym postępowaniu mieli zawarte umowy o pracę i umowy zlecenia w tym samym okresie. Przy czym zeznania S. L., na którego protokół z zeznaniami powoływał się pełnomocnik wnioskodawcy są zupełnie niewiarygodne, wobec jego oświadczeń składanych w innym postępowaniu, gdzie występował jako ubezpieczony.

Pełnomocnik wnioskodawcy wniósł też o załączenie protokołu z innego postępowania, gdzie J. T. był przesłuchany w charakterze świadka, przy czym zeznania te okazały się zupełnie nieprzydatne, ponieważ J. T. zeznając odnosił się w przeważającym zakresie do aktualnego zatrudnienia, natomiast zeznając w zakresie spornego okresu, ograniczył się do stwierdzenia, że miał zawartą dodatkową umowę zlecenia, którą przywieziono mu na obiekt i miał różnych koordynatorów, co nie jest równoznaczne z odrębnością obu umów, wobec pozostałego materiału dowodowego.

Świadek S. L. wskazał, że w J. miał godziny podstawowe, a w (...) pracował, kiedy chciał „dorobić:, to pracował na rzecz obu firm, dla obiektu była jedna książka służb. Z zeznań świadka N. L. wynika, że umowa zlecenie służy do rozliczenia nadgodzin. Świadek na umowę zlecenie miał wypłacane wynagrodzenie za pracę, którą wykonał w nadgodzinach po wypracowanym normatywie dla płatnika składek. Świadek H. F. zeznał, że nie wiedział, co wykonuje na podstawie umowy o pracę a co na zlecenie, oraz, że na koniec miesiąca dostawał dokumenty do podpisu i wykaz godzin. Zeznania świadka H. F. okazały w całości koherentne z zeznaniami zainteresowanych: J. J., K. Z., co dało Sądowi łącznie z dostępnymi dokumentami w aktach ZUS-owskich i aktach sprawy, przy znajomości z urzędu protokołu kontroli ZUS, podstawę do odtworzenia wypracowanego przez obie Spółki modelu działania, który konsekwentnie Spółki te realizowały w badanym okresie zatrudniając te same osoby równolegle na umowę o pracę i umowę zlecenie, podczas gdy osoby te wykonywały taką samą pracę dla obu Spółek i nie rozróżniały kiedy ją świadczyły dla pracodawcy, a kiedy dla zleceniodawcy.

Oceniając cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i ustalając stan faktyczny Sąd Okręgowy zważył przy tym, że odwołujący się - płatnik składek i zainteresowana - (...) Spółka z o.o. - mimo zobowiązania obu ww. Spółek przez Sąd na podstawie art. 248 §1 k.p.c. - nie złożyli w zakreślonym przez Sąd terminie dowodów z dokumentów odpowiednio w postaci akt osobowych i umów zlecenia dotyczących zainteresowanych ubezpieczonych w n/n sprawie.

Zgodnie z art. 248 § 1 k.p.c. każdy obowiązany jest przedstawić na zarządzenie sądu w oznaczonym terminie i miejscu dokument znajdujący się w jego posiadaniu i stanowiący dowód faktu istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że dokument zawiera informacje niejawne.

W § 2 art. 248 k.p.c. postanowiono, że od powyższego obowiązku może uchylić się ten, kto co do okoliczności objętych treścią dokumentu mógłby jako świadek odmówić zeznania albo kto posiada dokument w imieniu osoby trzeciej, która mogłaby z takich samych przyczyn sprzeciwić się przedstawieniu dokumentu. Jednakże i wówczas nie można odmówić przedstawienia dokumentu, gdy jego posiadacz lub osoba trzecia obowiązani są do tego względem chociażby jednej ze stron albo gdy dokument wystawiony jest w interesie strony, która żąda przeprowadzenia dowodu. Strona nie może ponadto odmówić przedstawienia dokumentu, jeżeli szkoda, na którą byłaby przez to narażona, polega na przegraniu procesu.

Zarówno płatnik składek, jak i zainteresowana spółka (...) nie wykonując zobowiązania Sądu w zakreślonym terminie do złożenia ww. dokumentów nie wnosili o przedłużenie terminu do wykonania tego zobowiązania, ani też nie złożyli ww. dokumentów do czasu zamknięcia przewodu na rozprawie 2.02.2026 r. Tymczasem chodziło o dokumenty znajdujące się bezpośrednio w posiadaniu odwołującego się płatnika składek, jak i zainteresowanej spółki (...). Nie miały zatem te Spółki żadnych faktycznych ani prawnych przeszkód, by dokumentację taką złożyć (nie wymagało to od nich podjęcia żadnych dodatkowych aktywności do pozyskania żądanych dokumentów od innych osób czy instytucji).

Podkreślić należy, że Kodeks pracy nakłada na pracodawcę bezwzględny obowiązek prowadzenia rzetelnej dokumentacji osobowej pracowników dla każdego pracownika (art. 94 pkt 9a Kodeksu pracy), a zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10.12.2018 r. w sprawie dokumentacji pracowniczej (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 535 ze zm.) dokumentacja taka musi być przez pracodawcę przechowywana przez odpowiedni okres 10 lat od końca roku kalendarzowego, w którym stosunek pracy ustał, w przypadku stosunków pracy, które nawiązano po 1.01.2019 r. – wobec czego tym bardziej dziwi to, że płatnik twierdził, iż nie był w stanie przedstawić takiej dokumentacji zainteresowanych ubezpieczonych w wyznaczonym do tego przez Sąd terminie, ale i nie wnosił o wydłużenie terminu, jak i nie złożył takiej dokumentacji później (co nie wpłynęłoby przecież na przedłużenie postępowania w sprawie). W efekcie Sąd uznał, że płatnik składek po prostu zaniechał przedstawienia takiej dokumentacji w n/n sprawie bez usprawiedliwionych powodów, a wyłącznie z prowadzonej taktyki procesowej zmierzającej do nieujawniania jakichkolwiek dokumentów w toku sprawy. Nadto wskazać należy, że składając odwołania od kwestionowanych decyzji płatnik składek powinien należycie przygotować się do procesu w n/n sprawie, którego jest inicjatorem i w jego trakcie zobowiązany jest do aktywnego uczestniczenia celem wykazania podnoszonych twierdzeń. Tam, gdzie od początku było wiadomym, że kwestia sporna pomiędzy stronami dotyka sytuacji pracowniczej i łączącej się z nią kwestii ustalenia właściwej podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne zainteresowanych ubezpieczonych – oczywistym też było, że dokumentacja osobowa dla wyjaśnienia wszelkich istotnych dla sprawy okoliczności może być niezbędna. To rzeczą strony powodowej było w odwołaniu, a następnie w toku postępowania dowodowego i wreszcie na sali rozpraw pozostanie aktywnym procesowo i pomaganie sędziemu w rozstrzyganiu kwestii incydentalnych i głównych, dostarczając mu rzetelnej argumentacji co do stanu prawnego i fatycznego sprawy, a w tym dostarczając (także zgodnie ze zobowiązaniem Sądu) wszelkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dokumentów, w których posiadaniu pozostaje.

Obowiązek wykonania zobowiązania Sądu tak samo dotyczy spółki (...), która przystąpiła do postępowania w charakterze zainteresowanej i co do której także nie zachodziły żadne obiektywnie usprawiedliwiające okoliczności zwalniające ją z przedstawienia posiadanych przez tę spółkę dokumentów w postaci umów zlecenia, o których złożenie została wezwana przez Sąd zgodnie z art. 248 k.p.c.

W tym miejscu należy bowiem wyjaśnić, że Sąd ocenia odmowę przedstawienia dokumentu na podstawie swobodnej oceny dowodów (art. 233 k.p.c.), wszechstronnie rozważając materiał i stosując logikę oraz doświadczenie życiowe. Już sama treść art. 233 § 2 k.p.c. wskazuje, że sąd dokonuje swobodnej oceny tego, jakie znaczenie nadać odmowie przedstawienia przez stronę dowodu lub przeszkodom stawianym przez nią w jego przeprowadzeniu wbrew postanowieniu sądu.

Nieuzasadniona odmowa strony, stwarzająca przeszkodę stawianą przez nią w przeprowadzeniu dopuszczonego dowodu, może być przez Sąd oceniona bardzo negatywnie dla strony odmawiającej przy analizowaniu w sprawie ostatecznego wyniku postępowania dowodowego, przy czym nie można art. 233 § 2 k.p.c. tłumaczyć w ten sposób, że usprawiedliwiona subiektywnie odmowa już sama przez się nie może mieć ujemnego wpływu na wynik procesu dla strony odmawiającej (por. wyrok SA w Krakowie z 18.10.2023 r., I AGa 29/22, LEX nr 3761298).

Sąd Okręgowy miał na względzie, że należy w tym przypadku rozważyć wszechstronnie, czy zebrane dowody i materiał sprawy pozwalają na rozstrzygnięcie sporu, mimo niepełnego materiału dowodowego, na skutek postawy procesowej obu Spółek, które nie złożyły dokumentów, do których złożenia były przez Sąd zobowiązane.

Uwzględniając również piśmiennictwo dotyczące procedury cywilnej m.in. komentarz do K.p.c. pod red. Piaskowska Olga Maria (Lex -el.), Sąd Okręgowy zważył, że: "artykuł 233 w § 2, odsyłając do § 1, nakazuje sądowi ocenić znaczenie odmowy przedstawienia przez stronę dowodu lub przeszkód stawianych przez stronę w przeprowadzeniu dowodu wbrew postanowieniu sądu według tych samych zasad, zgodnie z którymi sąd dokonuje oceny dowodów. Odmowę przedstawienia przez stronę dowodu lub stawiane przez nią przeszkody w jego przeprowadzeniu sąd ocenia według swojego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Stanowi to rozszerzenie granic swobodnej oceny dowodów, ujętej w art. 233 § 1 k.p.c., i jest wyrazem tego, że ustalenia faktyczne sądu nie tylko mogą być konsekwencją przeprowadzonych dowodów, lecz także mogą wynikać z innych źródeł, w tym zachowań stron w toku postępowania, które w świetle zasad doświadczenia życiowego i logiki pozwalają na weryfikację prawdziwości twierdzeń faktycznych. Sąd powinien badać wpływ tych zachowań na ustalenia faktyczne według tych samych reguł, które znajdują zastosowanie przy ocenie wiarygodności i mocy dowodów, co powoduje, że § 2 na równi z § 1, którego stanowi rozwinięcie, jest związany z podstawą faktyczną orzekania”.

Podkreślić należy, że strony mają obowiązek współdziałania w postępowaniu, a bezpodstawna odmowa dostarczenia dowodu z dokumentu może prowadzić do negatywnych dla strony konsekwencji.

W analizowanym kontekście dodać należy, że wobec treści art. 3 k.p.c. i art. 232 k.p.c. na każdej stronie spoczywa obowiązek aktywności procesowej.

Stosownie do art. 3 k.p.c., strony obowiązane są dokonywać czynności procesowych zgodnie z dobrymi obyczajami, dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz przedstawiać dowody.

Przepis ten nakłada na strony określone w nim obowiązki o charakterze moralnym, etycznym oraz procesowym i przenosi na strony obowiązek dążenia do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

Stosownie zaś do treści art. 232 k.p.c. strony obowiązane są wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Sąd może dopuścić dowód niewskazany przez stronę.

Rolą sądu jest zatem jedynie ocena stanowisk i materiału dowodowego zaoferowanego przez strony.

Odnosząc się do kwestii rozkładu ciężaru dowodu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, do której nawiązał odwołujący się płatnik składek w piśmie procesowym z 27.11.2025 r. (k. 129-130), wskazać należy, że postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych toczy się generalnie według zasady kontradyktoryjnego postępowania, a w nim o rodzaju i zakresie roszczenia decyduje odwołujący się. Ciężar udowodnienia twierdzeń spoczywa na tej stronie, która je zgłasza (art. 232 zdanie pierwsze k.p.c.). Sąd Okręgowy zważył, że w wyroku z 10 maja 2017 r., I UK 184/16 (LEX nr 2305920), Sąd Najwyższy wyjaśnił, iż ciężar udowodnienia (onus probandi) wchodzi w rachubę dopiero wówczas, gdy pewne twierdzenia okażą się nieudowodnione, a nie już wtedy, gdy strona nie przedstawiła środków dowodowych na potwierdzenie lub zaprzeczenie danej okoliczności. Oznacza to, że rozkład ciężaru dowodu stanowi regułę wskazującą stronę, która ma ponieść negatywne skutki nieudowodnienia określonych twierdzeń. Na tym polega funkcja ciężaru dowodowego. Pozwala rozstrzygnąć sprawę merytorycznie, także wówczas, gdy sąd nie zdołał w ogóle albo w pewnej części wyjaśnić stanu faktycznego sprawy (por. postanowienie SN z 01.07.2025 r., II USK 38/25, Legalis nr 3262541).

W tym kontekście należy także wskazać, że zgodnie z art. 230 k.p.c., gdy strona nie wypowie się co do twierdzeń strony przeciwnej o faktach, sąd, mając na uwadze wyniki całej rozprawy, może fakty te uznać za przyznane. Jak trafnie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 12.04.2024 r., II CSKP 1551/22, według art. 230 k.p.c., gdy strona nie wypowie się co do twierdzeń strony przeciwnej o faktach, sąd, mając na uwadze wyniki całej rozprawy, może fakty te uznać za przyznane. Przepis ten pozwala sądowi przyjąć pewne fakty za ustalone bez prowadzenia postępowania dowodowego, gdy przeciwnik nie wypowiedział się co do faktów wskazanych przez stronę, a mógł to uczynić (zob. wyrok SN z 12.04.2024 r., II CSKP 1551/22, Legalis).

Brak określonego dokumentu, jako dowodu oraz skutki jego niezłożenia przez stronę procesu są zatem przedmiotem oceny Sądu przez pryzmat art. 233 § 2 k.p.c., co oznacza, że sąd powinien ocenić - na podstawie własnego przekonania i wszechstronnego rozważenia zebranego materiału - jakie znaczenie należy nadać odmowie przedstawienia przez stronę dowodu, uwzględniając również dyrektywy wynikające z przytoczonego wyżej art. 3 k.p.c., nakazującego stronom dawanie wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą oraz przedstawianie dowodów. Badając znaczenie odmowy złożenia oryginałów dokumentów sąd powinien mieć na uwadze, czy została ona podyktowana względami obiektywnymi, czy też zawinionymi przez stronę (tak też SN w postanowieniu z dnia 11 marca 2013 r., II PK 305/12, Legalis nr 734517). Wobec niezłożenia przez obie Spółki dokumentacji dotyczącej odpowiednio pracowniczych akt osobowych i umów zlecenia, na zasadzie art. 233 § 2 k.p.c. sąd przydał tej odmowie to znaczenie, iż ze względu na taktykę procesową zmierzającą do uzyskania korzystnego rozstrzygnięcia przez obie Spółki nie zdecydowały się one ujawnić tych dokumentów przed sądem.

Skoro proces w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jest procesem kontradyktoryjnym, w którym to strony są zobowiązane naprowadzać fakty i dowody, bierność procesowa strony (tym bardziej reprezentowanej przez profesjonalistę – w n/n sprawie płatnik składek był reprezentowany przez radcę prawnego) musi skutkować oceną tego materiału dowodowego, który został pozyskany do akt sprawy z zachowaniem reguł wynikających z art. 230 i nast. k.p.c. Sąd nie jest od tego by zastępować stronę w przedstawianiu jej twierdzeń, a następnie wyszukiwaniu dowodów i budowaniu argumentacji potwierdzającej jej stanowisko, ponieważ czynności z urzędu mogą być realizowane w ramach kontradyktoryjnego procesu tylko wyjątkowo i to w taki sposób by nie uchybić zasadzie bezstronności. Zadaniem Sądu jest bezstronna ocena dowodów przedkładanych przez strony procesu. Strona nie wykazująca się odpowiednią inicjatywą dowodową i nie wypełniająca zobowiązań Sądu musi liczyć się z tym, że jej powództwo/odwołanie zostanie oddalone jako nieuzasadnione. Dlatego też wobec braku skutecznego zakwestionowania stanowiska zajętego przez pozwany organ rentowy w zaskarżonej decyzji, uprawnione jest przyjęcie, że faktycznie zainteresowani ubezpieczeni wykonywali w ramach normatywnego czasu pracy czynności pracownika ochrony na podstawie umowy o pracę zawartej z zainteresowaną, a ich czas pracy za takie same czynności w nadgodzinach był w badanym okresie rozliczany na umowę zlecenia ze spółką (...) Sp. z o.o.

Podkreślenia nadto wymaga, że strona skarżąca nie kwestionowała wysokości podstawy wymiaru składek wyliczonej przez organ rentowy, a jedynie samą zasadę.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołania nie zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt. 4 ustawy systemie ubezpieczeń społecznych ( t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 350) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwanymi dalej "zleceniobiorcami", oraz osobami z nimi współpracującymi, z zastrzeżeniem ust. 4;

Zgodnie z art. 8 ust. 2a ustawy systemowej za pracownika, w rozumieniu ustawy, uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła i pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.

Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy systemowej osoba spełniająca warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z kilku tytułów, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2, 4-6 i 10, jest objęta obowiązkowo ubezpieczeniami z tego tytułu, który powstał najwcześniej. Może ona jednak dobrowolnie, na swój wniosek, być objęta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi także z pozostałych, wszystkich lub wybranych, tytułów lub zmienić tytuł ubezpieczeń, z zastrzeżeniem ust. 2c i 7.

Zgodnie z art. 18 ust. 1 i 3 ustawy systemowej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 stanowi przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 i 10, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2, ust. 4 pkt 5 i ust. 12. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zleceniobiorców ustala się zgodnie z ust. 1, jeżeli w umowie agencyjnej lub umowie zlecenia albo w innej umowie o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, określono odpłatność za jej wykonywanie kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie.

W świetle art. 9 ust. 1 Osoby, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1, 3, 7b, 10, 20 i 21, spełniające jednocześnie warunki do objęcia ich obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytułów, są obejmowane ubezpieczeniami tylko z tytułu stosunku pracy, umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarły z pracodawcą, z którym pozostają w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonują pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostają w stosunku pracy, członkostwa w spółdzielni, otrzymywania stypendium doktoranckiego, służby, pobierania świadczenia szkoleniowego, świadczenia socjalnego, zasiłku socjalnego albo wynagrodzenia przysługującego w okresie korzystania ze świadczenia górniczego lub w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie. Mogą one dobrowolnie, na swój wniosek, być objęte ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi również z innych tytułów, z zastrzeżeniem ust. 1a.

Zgodnie art. 4 pkt 2 lit. a ustawy systemowej użyte w ustawie określenia oznaczają: płatnik składek – pracodawca – w stosunku do pracowników i osób odbywających służbę zastępczą oraz jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna pozostająca z inną osobą fizyczną w stosunku prawnym uzasadniającym objęcie tej osoby ubezpieczeniami społecznymi, w tym z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym albo pobierania zasiłku macierzyńskiego, z wyłączeniem osób, którym zasiłek macierzyński wypłaca Zakład. Obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia należy do płatnika składek (art. 36 ust. 2). Płatnik składek przekazuje do Zakładu imienne raporty miesięczne, po upływie każdego miesiąca kalendarzowego, w terminie ustalonym dla rozliczania składek (art. 41 ust. 1).

W myśl art. 734 § 1 k.c. przez umowę zlecenia, przyjmujący zlecenie, zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie.

W myśl art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 146), 1. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a i c-i, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.

Zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a, d-i i pkt 3 i 35, stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób, z zastrzeżeniem ust. 5, 6 i 10.

Zgodnie z art. 85 ust. 1 ww. ustawy o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych za osobę pozostającą w stosunku pracy, w stosunku służbowym albo odbywającą służbę zastępczą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza pracodawca (…). W myśl art. 74 ust. 1 ww. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych za środków publicznych do ubezpieczenia zdrowotnego osób objętych ubezpieczeniami społecznymi stosuje się przepisy dotyczące zasad, trybu i terminu zgłaszania do ubezpieczeń społecznych oraz wyrejestrowania z tych ubezpieczeń. Składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9% podstawy wymiaru składki. Składka jest miesięczna i niepodzielna (art. 79 ust. 1 i 2). Do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne pracowników, osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób (art. 81 ust. 1).

W rozpoznawanej sprawie organ rentowy stał na stanowisku, że praca wykonywana przez zainteresowanych w ramach umowy zlecenia z (...) Sp. z o.o. świadczona była na rzecz płatnika składek będącego pracodawcą, z którym zleceniobiorca pozostawał w stosunku pracy (...) sp. z o.o., a zatem podstawa wymiaru składki zdrowotnej wynosiła (...) zł w przypadku zleceniodawcy, zaś obowiązek zapłaty składek w pełnym wymiarze z tytułu całości wykonywanych prac spoczywał na pracodawcy.

Weryfikacja wskazanego stanowiska organu rentowego wymaga prawidłowej interpretacji powoływanego już przepisu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej.

W świetle art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy o dzieło lub zlecenia zawartej z osobą trzecią, jest płatnikiem składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe z tytułu tej umowy (postanowienie Sądu Najwyższego z 18 listopada 2020 r., III UK 439/19, LEX nr 3080586; uchwała Sądu Najwyższego z 2 września 2009 r., II UZP 6/09, OSNP 2010, nr 3-4, poz. 46 oraz wyroki Sądu Najwyższego z 14 stycznia 2010 r., I UK 252/09, LEX nr 577824; z 18 października 2011 r., III UK 22/11, OSNP 2012, nr 21-22, poz. 266; z 11 maja 2012 r., I UK 5/12, OSNP 2013, nr 9-10, poz. 117; z 13 lutego 2014 r., I UK 323/13, OSNP 2015, nr 5, poz. 68; z 7 lutego 2017 r., II UK 693/15, LEX nr 2238708). To pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnej zawartej z osobą trzecią, jest płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne. Wówczas płatnikiem składek nie jest ta osoba trzecia (postanowienie Sądu Najwyższego z 22 października 2020 r., III UK 501/19, LEX nr 3076412).

Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę, w pełni podziela pogląd, wyrażony przez Sąd Najwyższy, zarówno, w uzasadnieniu uchwały z 2 września 2009 r. (I UZP 6/09, OSNP 2010, nr 3-4, poz. 46), jak i w uzasadnieniu uchwały z 22 lutego 2010 r. (I UK 259/09, LEX nr 585727) zgodnie z którymi art. 8 ust. 2a ustawy systemowej ma odniesienie „do pracy wykonywanej na rzecz pracodawcy” powiązanej funkcjonalnie i miejscowo.

Z przywołanej uchwały jasno wynika, że art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, nakazuje uważać za pracownika także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Także bowiem i w tym ostatnim przypadku, choć osoba (pracownik) formalnie zawarła umowę z osobą trzecią, to pracę w jej ramach wykonuje faktycznie dla swojego pracodawcy i to on uzyskuje rezultaty jej pracy. Pracodawca jest zobowiązany obliczać, rozliczać i przekazywać za pracowników składki co miesiąc do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – art. 17 ust. 1 ustawy. Sąd Najwyższy podkreślił przy tym, że w przypadku, gdy umowa cywilnoprawna jest zawarta nie bezpośrednio z pracownikiem, ale z osobą trzecią i dopiero ten „zewnętrzny” podmiot zawiera umowę cywilnoprawną z pracownikiem, to jednak płatnikiem składek jest pracodawca składek, pomimo że fizycznie wynagrodzenie wypłaca ów podmiot trzeci. Za taką interpretacją obowiązków pracodawcy względem pracownika, zdefiniowanego w treści art. 8 ust. 2a ustawy, przemawia dodatkowo art. 4 pkt 2 lit. a ustawy określający, że płatnikiem składek jest właśnie pracodawca.

Odnieść się też trzeba do brzmienia art. 18 ust. 1a ustawy systemowej, według którego, w przypadku ubezpieczonych, o których mowa w art. 8 ust. 2a, w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uwzględnia się przychód z tytułu umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło. Skoro płatnikiem jest pracodawca, a przychód z tytułu umowy cywilnoprawnej „uwzględnia się” w podstawie wymiaru składek z tytułu stosunku pracy, to pracodawca, ustalając podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu stosunku pracy, powinien zsumować wynagrodzenie z umowy cywilnoprawnej z wynagrodzeniem ze stosunku pracy.

W przypadku zaś swoistego trójkąta umów – pogląd, że płatnikiem winien być pracodawca znajduje swe umocowanie także i w tym, że to na jego rzecz praca w ramach umowy cywilnoprawnej jest faktycznie świadczona i to on uzyskuje jej rezultaty, unikając obciążeń oraz obowiązków wynikających z przepisów prawa pracy.

Celem takiej regulacji było, jak podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z 3 kwietnia 2014 r. (II UK 399/13, LEX nr 1458679), po pierwsze: ograniczenie korzystania przez pracodawców z umów cywilnoprawnych celem zatrudnienia własnych pracowników dla realizacji tych samych zadań, które wykonują oni w ramach łączącego strony stosunku pracy, by w ten sposób ominąć ograniczenia wynikające z ochronnych przepisów prawa pracy i uniknąć obciążeń z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne od tychże umów oraz po drugie: ochrona pracowników przed skutkami fluktuacji podmiotowej po stronie zatrudniających w trakcie procesu świadczenia pracy, polegającej na przekazywaniu pracowników przez macierzystego pracodawcę innym podmiotom (podwykonawcom), którzy zatrudniają tych pracowników w ramach umów cywilnoprawnych w ogóle nieobjętych obowiązkiem ubezpieczeń społecznych (umowa o dzieło) lub zwolnionych z tego obowiązku w zbiegu ze stosunkiem pracy (umowa agencyjna, zlecenia lub inna umowa o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu). Tym samym, dla celów ubezpieczeń społecznych zarówno wykonywanie pracy na podstawie umów cywilnoprawnych zawartych z pracodawcą, jak i zawartych wprawdzie z osobą trzecią, ale gdy praca wykonywana jest na rzecz pracodawcy, jest traktowane tak, jak świadczenie pracy w ramach klasycznego stosunku pracy łączącego jedynie pracownika z pracodawcą, także w zakresie określenia osoby płatnika składek.

Tym samym, dla celów ubezpieczeń społecznych, wykonywanie pracy na podstawie umów cywilno-prawnych zawartych z pracodawcą, jak i zawartych wprawdzie z osobą trzecią, ale gdy praca wykonywana jest na rzecz pracodawcy, jest traktowane tak, jak świadczenie pracy w ramach klasycznego stosunku pracy, łączącego jedynie pracownika z pracodawcą, także w zakresie określenia osoby płatnika składek. Teza ta jest także aktualna w stosunku do pracowników wykonujących także pracę na podstawie umów zlecenia (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 14 stycznia 2010 r., I UK 252/09, LEX nr 577824; z 22 lutego 2010 r., I UK 259/09, LEX nr 585727 oraz z 18 października 2011 r., III UK 22/11, OSNP 2012, nr 21-22, poz. 266, uchwała Sądu Najwyższego z 26 sierpnia 2021 r. III UZP 6/21, OSNP 2022, nr 1, poz. 7).

Podkreślić należy, że w uchwale Sądu Najwyższego z 26 sierpnia 2021 r. III UZP 3/21 wskazano, że pojęcie „wykonuje pracę na rzecz pracodawcy”, o którym mowa w art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.: Dz.U. z 2021 r. poz. 423), obejmuje wykonywanie umowy zlecenia (innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia) zawartej przez pracownika z przedsiębiorcą prowadzącym sprzedaż towarów jego pracodawcy (np. przez Internet), z którym przedsiębiorca ten powiązany jest osobowo lub kapitałowo, także wtedy, gdy zakres obowiązków wynikających z umowy zlecenia jest odmienny od obowiązków objętych umową o pracę, a miejsce wykonywania umowy zlecenia znajduje się poza miejscem świadczenia umowy o pracę.

Bez względu na rodzaj wykonywanych czynności przez pracownika wynikających z umowy zawartej z osobą trzecią oraz niezależnie od tożsamości rodzaju działalności prowadzonej przez pracodawcę i osobę trzecią, wystarczającą przesłanką zastosowania art. 8 ust. 2a u.s.u.s. jest korzystanie przez pracodawcę z wymiernych rezultatów pracy swojego pracownika, wynagradzanego przez osobę trzecią ze środków pozyskanych od pracodawcy na podstawie umowy łączącej pracodawcę z osobą trzecią. Z punktu widzenia przepływów finansowych, to pracodawca przekazuje osobie trzeciej środki na sfinansowanie określonego zadania, stanowiącego przedmiot swojej własnej działalności, a osoba trzecia, wywiązując się z przyjętego zobowiązania, zatrudnia pracowników pracodawcy. Wszystko to zaś ma na celu obniżenie kosztów zatrudnienia przez zastąpienie "oskładkowanego" wynagrodzenia za pracę "nieoskładkowanym" wynagrodzeniem za wykonanie dzieła lub za wykonanie usług./tak SN w wyroku z dnia 8.07.2025 roku , II USK 384/24 oraz wyrok SA w Poznaniu z dnia 21.07.2021, III AUa 1249/19, wydany w stanie faktycznym zbliżonym do niniejszego postępowania – sprawa dotyczyła spółek, zajmujących się ochroną, działających w ramach konsorcjum/

W tym miejscu wskazać należy, że określone hipotezą normy art. 8 ust. 2a obejmuje w istocie dwie sytuacje faktyczne, w jakich może się znaleźć osoba, do której przepis ten jest adresowany (pracownik wykonujący pracę na podstawie wymienionych umów cywilnoprawnych zawartych z pracodawcą oraz umów cywilnoprawnych zawartych wprawdzie z osobą trzecią, ale gdy praca jest świadczona na rzecz pracodawcy) mają równorzędny charakter z punktu widzenia skutków opisanych dyspozycją omawianej normy prawnej. Konsekwencje prawne na gruncie ustawy systemowej, wynikające z realizacji takich umów, muszą być takie same, co oznacza, iż dla celów ubezpieczeń społecznych zarówno wykonywanie pracy na podstawie umów cywilnoprawnych zawartych z pracodawcą, jak i zawartych wprawdzie z osobą trzecią, ale gdy praca wykonywana jest na rzecz pracodawcy, jest traktowane tak jak świadczenie pracy w ramach klasycznego stosunku pracy łączącego jedynie pracownika z pracodawcą. W przypadku takich pracowników podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi łączny przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 4 pkt 9 w związku z art. 18 ust. 1 ustawy systemowej), uzyskany z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy i wspomnianych umów cywilnoprawnych (art. 18 ust. 1 i art. 20 ust. 1 tej ustawy), zaś obowiązek obliczania, rozliczania i przekazywania składek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych spoczywa na pracodawcy jako płatniku (art. 17 ust. 1 w związku z art. 4 pkt 2 lit. a ustawy systemowej) nie zaś zleceniodawcy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, stwierdzić należy, że w ramach umowy zlecenia zawartej przez (...) Sp. z o.o. z pracownikami (...) Sp. z o.o. – ubezpieczeni w tym zainteresowani nadal wykonywali czynności ochrony, bądź czynności w zakresie koordynacji. Płatnik natomiast nie wykazał, aby zakres ich obowiązków różnił się od obowiązków wykonywanych w ramach umowy o pracę, że byli nadzorowani przez inne osoby, a rzeczywistym beneficjentem wykonywanych czynności nie był pracodawca, w szczególności, że płatnik oraz pracodawca ubezpieczonych działali w ramach konsorcjum. Zakres ich obowiązków nie różnił się niczym od obowiązków wykonywanych w ramach umowy o pracę, wykonywali je w tym samym umundurowaniu pochodzącym od jednej lub drugiej spółki, w oparciu o jeden grafik dyżurów, pod nadzorem jednego koordynatora. Należy zwrócić uwagę, że praca w ramach ochrony/dozoru wiąże się z określonym systemem czasu pracy – zwykle ze służbami w systemie 12 lub 24 godzinnym, co przy zastosowaniu podstawowego systemu czasu pracy powoduje systematyczne przekraczanie norm czasu pracy i pracę w godzinach nocnych.

Przesłanką decydującą o uznaniu za pracownika osoby świadczącej w ramach umowy zlecenia pracę na rzecz swojego pracodawcy, jest to, że w ramach takiej umowy, wykonuje faktycznie pracę dla swojego pracodawcy przez co uzyskuje on rezultaty jej pracy. Ustawodawca używając w art. 8 ust. 2a ustawy systemowej zwrotu „działać na rzecz” posłużył się nim w innym znaczeniu, niż w języku prawa, w którym działanie „na czyją rzecz” może się odbywać w wyniku istnienia określonej więzi prawnej (stosunku prawnego). Stosunkiem prawnym charakteryzującym się działaniem na rzecz innego podmiotu jest stosunek pracy, do którego istotnych cech należy działanie na rzecz pracodawcy (art. 22 k.p.). Również wykonujący zlecenie „działa na rzecz zleceniodawcy” (art. 734 i n. k.c.).

W przepisie art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, zwrot ten opisuje sytuację faktyczną, w której należy zastosować konstrukcję uznania za pracownika. Jest nią istnienie trójkąta umów, tzn. po pierwsze – umowy o pracę, po drugie – umowy zlecenia między pracownikiem, a osobą trzecią i po trzecie – umowy o świadczenie usług między pracodawcą i zleceniodawcą. Pracodawca, w wyniku umowy, zawartej ze zleceniodawcą, przyjmuje, w ostatecznym rozrachunku, rezultat pracy, wykonanej na rzecz zleceniodawcy, przez zleceniobiorców, przy czym, następuje to, w wyniku zawarcia umowy zlecenia/świadczenia usług z osobą trzecią oraz zawartej umowy cywilnoprawnej między pracodawcą i zleceniodawcą (Inetta Jędrasik-Jankowska „Konstrukcja uznania za pracownika w prawie ubezpieczenia społecznego” PiZS 2011/8/22-28).

W świetle powyższych uwag należy podkreślić, że nie ma żadnych podstaw, aby zastosowanie przepisu art. 8 ust 2a ustawy systemowej, ograniczać tylko do sytuacji, gdy pracodawca zatrudnia swojego pracownika równolegle na podstawie umowy cywilnoprawnej.

Z poczynionych ustaleń wynika, że płatnik składek (...) Sp. z o.o. czerpał korzyści z realizacji umowy zlecenia jaką ubezpieczeni zawarli formalnie z odwołującą się (...) Sp. z o.o. Obie spółki miały tych samych klientów. Spółki te zawarły ze sobą umowy konsorcjum. Obie Spółki realizowały wspólny cel gospodarczy, co wynika z zawartych umów handlowych pomiędzy nimi.

Przedmiotem umowy o pracę zawartej przez ubezpieczonych z (...) Sp. z o.o. było wykonywanie pracy kierownika grup interwencyjnych i imprez masowych, pracownika ochrony, która w ocenie Sądu była również przedmiotem umów zlecenia zawartych z (...) Sp. z o.o. Wskazać należy, iż czynności tj. działania marketingowe, sporządzanie dokumentacji z kontroli ruchu na obiekcie, sprawdzanie obiektu pod kątem zabezpieczenia antywłamaniowego; sprawdzanie obiektu pod kątem zabezpieczenia ppoż., sprawdzanie obiektów pod kątem oznakowania informacyjnego; promocja firmy w terenie (które to czynności ubezpieczeni mieli wykonywać na rzecz spółki (...) Sp. z o.o.) bez wątpienia mieszczą się w zakresie czynności pracownika ochrony (...) Sp. z o.o. czy kierownika grup interwencyjnych i imprez masowych.

Osoby zgłoszone do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego przez (...) Sp. z o.o. z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę (w tym ubezpieczeni) jednocześnie były zgłoszone do ubezpieczenia zdrowotnego przez (...) Sp. z o.o. z tytułu zatrudnienia w ramach umowy zlecenia. (...) Sp. z o.o. przekazywała do ZUS miesięczne dokumenty rozliczeniowe za poszczególnych ubezpieczonych z uwzględnieniem podstaw wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w wysokości przekraczającej minimalne wynagrodzenie za pracę obowiązujące w danym roku kalendarzowym. Celem takiego działania było to by dla (...) Sp. z o.o. nie powstawał obowiązek zgłoszenia tych samych osób w tym samym czasie do ubezpieczeń społecznych. Kwota umowy zlecenia z (...) Sp. z o.o. była kwotą nadgodzin wynikającą z tytułu umowy o pracę w (...) Sp. z o.o. Analogiczny proceder miał miejsce gdy pracodawca był (...) Sp. z o.o. a zleceniodawcą (...) Sp. z o.o. Jednocześnie pomiędzy spółkami istniały przepływy finansowe, dokumentowane fakturami, wystawianymi w związku z realizacją umowy konsorcjum.

Sytuacja ta niewątpliwie, w ocenie Sądu Okręgowego, wyczerpuje dyspozycję przepisu art. 8 ust 2a ustawy systemowej, a skoro tak, to stosownie do wcześniejszych rozważań, pracodawca (...) Sp. z o.o. jest również płatnikiem składek na ubezpieczenie zdrowotne zainteresowanych. Obowiązek uiszczenia tych składek nie obciąża więc (...) Sp. z o.o.

Konsekwencją konstrukcji uznania za pracownika jest konieczność opłacania przez pracodawcę składki na ubezpieczenie społeczne za osobę, z którą została zawarta umowa zlecenia, tak jak za pracownika.

Zgodzić przy tym należy się ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w uchwale z dnia 26.08.2021r w sprawie III UZP 3/21, iż pojęcie "wykonuje pracę na rzecz pracodawcy", o którym mowa w art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, obejmuje wykonywanie umowy zlecenia (innej umowy oświadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia) zawartej przez pracownika z przedsiębiorcą prowadzącym sprzedaż towarów jego pracodawcy (np. przez Internet), z którym przedsiębiorca ten powiązany jest osobowo lub kapitałowo, także wtedy, gdy zakres obowiązków wynikających z umowy zlecenia jest odmienny od obowiązków objętych umową o pracę a miejsce wykonywania umowy zlecenia znajduje się poza miejscem świadczenia umowy o pracę. Nawet zatem przy przyjęciu forsowanej przez płatnika koncepcji o odmienności czynności wykonywanych przez ubezpieczonego w ramach umowy o pracę i umowy zlecenia, powiązania pomiędzy obiema spółkami pozwalają w pełni na przyjęcie wykonywanej pracy na rzecz pracodawca w rozumieniu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej.

Stosownie do przepisu art. 32 ustawy systemowej, pracodawcę obciąża zatem także obowiązek poboru i odprowadzenia do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składki na ubezpieczenie zdrowotne za osobę „uznaną za pracownika”.

Podkreślić należy, że stosownie do przepisu art. 66 ust 1 pkt 1a cytowanej ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są pracownikami w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; przy czym, w myśl przepisu art. 69 ust 1 ustawy, obowiązek ten powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Przepis art. 66 ust 1 pkt 1a „przenosi” zatem na grunt przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. konstrukcję uznania za pracownika unormowaną przepisem art. 8 ust 2a ustawy systemowej. Brak odrębnego uregulowania w tej ustawie (w szczególności w przepisach art. 85-86), kto jest płatnikiem składek na ubezpieczenie zdrowotne osoby uznanej za pracownika (w rozumieniu art. 8 ust 2a ustawy systemowej), należy odczytywać jedynie jako potwierdzające regułę wyprowadzaną z art. 32 ustawy systemowej.

Podleganie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym przez zainteresowanych, w spornym okresie, jest konsekwencją objęcia go obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym jako osoby uznanej za pracownika (art. 66 ust 1 pkt 1a ustawy w związku z art. 5 pkt 43 ustawy i art. 8 ust 2a ustawy systemowej), a nie jako zleceniobiorcy (art. 66 ust 1 pkt 1e ustawy).

Jak wskazał Sąd Najwyższy, w uzasadnieniu wyroku z 22 lutego 2006 r. (I UK 227/05, LEX nr 272569), objęcie ubezpieczeniem to przynależność do określonej kategorii podmiotów w razie spełniania ustawowych przesłanek, podleganie natomiast wynika z objęcia ubezpieczeniem i oznacza przyznanie prawa powiązanego z nałożeniem obowiązku. Ubezpieczony z tytułu spornych umów przynależy do kategorii osób uznanych za pracownika, podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu jak pracownik, a w konsekwencji płatnikiem tych składek jest pracodawca, a nie zleceniodawca.

Za obciążeniem obowiązkiem rozliczania i poboru składek, łącznie na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, tylko jednego podmiotu – pracodawcy, przemawia również zasada racjonalnego działania ustawodawcy. Przyjęcie odmiennej koncepcji (dwóch płatników składek – odrębnie na ubezpieczenie społeczne oraz na ubezpieczenie zdrowotne), skutkowałoby tym, iż to samo zdarzenie (tytuł prawny skutkujący obowiązkiem ubezpieczenia) pociągałoby „podwójne” obciążenie czasowe i ekonomiczne wywołane koniecznością prowadzenia rozliczenia, dokumentacji rozliczeniowej, poboru – nie tylko dla dwóch podmiotów (pracodawca, zleceniodawca), ale również dla ZUS.

Przypomnieć trzeba, iż zgodnie z przepisem art. 81 ust 6 ustawy systemowej, podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne pomniejsza się o kwoty składek na ubezpieczenia, emerytalne, rentowe, chorobowe finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, potrąconych przez płatników ze środków ubezpieczonego, zgodnie z przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych. Obliczenie składki na ubezpieczenie zdrowotne ubezpieczonych wymaga zatem uprzedniego wyliczenia kwoty składek na ubezpieczenie społeczne.

Przypomnieć też należy stanowisko wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2007 r. (III UZP 4/06, OSNP 2007, nr 15-16, poz. 226), zgodnie z którym, co prawda ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych rozróżniająca cztery ryzyka ubezpieczeniowe: emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe nie objęła ubezpieczenia zdrowotnego, to jednak należy przyjąć, że ubezpieczenie to jest też rodzajem ubezpieczenia społecznego, zaś jego odrębność wynika przede wszystkim z faktu odmiennego przedmiotu ochrony oraz odrębności organizacyjnej, ubezpieczenie zdrowotne, jest bowiem realizowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Powyższe również przemawia za tym, aby sztucznie nie tworzyć „mnogości” płatników składek w sytuacji, gdy tytułem do ubezpieczeń jest jeden (ten sam) stosunek prawny. Pracownik, zleceniobiorca, świadczący usługi, w całości finansują składki na swoje ubezpieczenie zdrowotne. W ich interesie i ich obowiązkiem jest umożliwienie płatnikowi wywiązywanie się z terminowego rozliczania i odprowadzania składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Wskazać należy, że w uchwale z dnia 26 sierpnia 2021 r. (III UZP 6/21, III UZP 6/21, OSNP 2022, nr 1, poz. 7) Sąd Najwyższy stwierdził, że finansowanie przez pracodawcę w jakikolwiek sposób wynagrodzenia z tytułu świadczenia na jego rzecz pracy przez pracownika na podstawie umowy zawartej z osobą trzecią, przemawia za zastosowaniem art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych. W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy podkreślił, że dla stwierdzenia, że dany stosunek prawny jest stosunkiem pracy konieczne jest ustalenie, czy wykonywana jest praca określonego rodzaju dla pracodawcy, czy dana osoba podlega poleceniom pracodawcy oraz czy osoba ta otrzymuje od pracodawcy wynagrodzenie za czynności, które dla niego wykonuje na jego polecenie. Skoro zaś tytuł ubezpieczenia społecznego jest pochodną istnienia ważnego stosunku cywilnoprawnego, to o rozszerzonym pracowniczym tytule ubezpieczenia społecznego można mówić tylko w przypadku finansowania przez pracodawcę wynagrodzenia wypłacanego przez osobę trzecią jego pracownikom, za czynności wykonywane przez nich dla tego pracodawcy. Tym samym finansowanie przez pracodawcę w jakikolwiek sposób wynagrodzenia z tytułu świadczenia na jego rzecz pracy przez pracownika na podstawie umowy zawartej z osobą trzecią, przemawia za zastosowaniem art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Z punktu widzenia przepływów finansowych, to pracodawca przekazuje osobie trzeciej środki na sfinansowanie określonego zadania, stanowiącego przedmiot swojej własnej działalności, a osoba trzecia, wywiązując się z przyjętego zobowiązania, zatrudnia pracowników pracodawcy. W takim przypadku pracodawca – w sensie organizacyjnym – jest odbiorcą pracy swoich pracowników, a w sensie prawnym – nabywcą zamówionej przez siebie usługi. Natomiast w odwrotnym przypadku, gdy pracodawca sprzedaje usługi innemu podmiotowi, które wykonują jego pracownicy, nie ma zastosowania norma z art. 8 ust. 2a ustawy systemowej.

Warto też zauważyć, że w orzecznictwie akcentuje się przy tym wagę badania przesłanki faktycznego beneficjanta pracy wykonywanej na podstawie umowy cywilnoprawnej, dekodując znaczenie zwrotu „praca wykonywana na rzecz pracodawcy” użytego w art. 8 ust. 2a ustawy systemowej jako pracę, której rzeczywistym beneficjentem jest pracodawca, niezależnie od formalnej więzi prawnej łączącej pracownika z osobą trzecią. Oznacza to, że bez względu na rodzaj wykonywanych przez pracownika czynności wynikających z umowy zawartej z osobą trzecią oraz niezależnie od tożsamości rodzaju działalności prowadzonej przez pracodawcę i osobę trzecią, wystarczającą przesłanką zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej jest korzystanie przez pracodawcę z wymiernych rezultatów pracy swojego pracownika, wynagradzanego przez osobę trzecią ze środków pozyskanych od pracodawcy na podstawie umowy łączącej pracodawcę z osobą trzecią (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 7 lutego 2017 r., II UK 693/15, LEX nr 2238708 czy z 3 października 2017 r., II UK 488/16, LEX nr 2361596; uchwały Sądu Najwyższego: z 26 sierpnia 2021 r., III UZP 3/21, OSNP 2022 nr 2, poz. 17 i III UZP 6/21, OSNP 2022 nr 1, poz. 7).

W realiach niniejszej sprawy, należy podkreślić – co wynika z poczynionych przez Sąd ustaleń – że ubezpieczeni pozostawali z (...) Sp. z o.o. w stosunku pracy, a jednocześnie w okresie, który obejmują zaskarżone decyzje, zawarli umowy zlecenia z (...) Sp. z o.o. Przy czym (...) sp. z o.o. i odwołująca się spółka (...) sp. z o.o. były powiązane osobowo, kapitałowo, gospodarczo i finansowo. W zakresie usług związanych z ochroną osób i mienia, ich realizacja w ramach umów zlecenia odbywała się na rzecz klientów (...) Sp. z o.o., za które ta spółka otrzymywała wynagrodzenie. Usługi te były realizowane przez (...) Sp. z o.o. na rzecz podmiotów wynikających z umów konsorcjum, dla których to podmiotów spółka (...) Sp. z o.o. realizowała także usługę ochrony. Pracownicy (...) Sp. z o.o. otrzymywali za to wynagrodzenia w oparciu o wskazane umowy zlecenia z (...) Sp. z o.o., ale bezpośrednim beneficjentem pracy, którą na tej podstawie wykonywali była (...) Sp. z o.o. Wzajemne rozliczenia między spółkami regulowała zaś zawarta pomiędzy nimi umowa konsorcjum . Rozbicie czynności wykonywanych w tym samym miejscu i w tym samym czasie na dwie umowy z dwoma płatnikami składek należy traktować, jako działanie mające na celu obejście prawa w rozumieniu art. 58 § 1 kodeksu cywilnego, tj. upozorowaniu zbiegu tytułów do ubezpieczeń, w którym obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne powstaje tylko z umowy o pracę omijając obowiązek zadeklarowania składek na ubezpieczenie społeczne z części tożsamej pracy wykonywanej na podstawie umowy zlecenia w (...) Sp. z o.o. Stworzenie pozornego zbiegu tytułów do ubezpieczeń społecznych służyło obniżeniu kosztów wynikających z obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne oraz ominięcia ograniczenia wynikającego z przepisów o czasie pracy w godzinach nadliczbowych. Spółka (...) Sp. z o.o. w związku z utworzeniem upozorowanego zbiegu tytułów do ubezpieczeń, w którym pracownicy w niej zatrudnieni na podstawie umowy o pracę, wykonywali pracę na podstawie umowy zlecenia w drugim podmiocie gospodarczym, uniknęła sytuacji zapłacenia składek społecznych, tak jakby to miało miejsce, gdyby pracownicy (...) Sp. z o.o. pracę wynikającą z umów zlecenia zawartych z firmą (...) Sp. z o.o. wykonywali w ramach stosunku pracy. Korzyścią takiego rozwiązania dla płatnika składek było bezsprzecznie obniżenie kosztów prowadzenia działalności oraz ominięciu ograniczenia wynikającego z przepisów o czasie pracy w godzinach nadliczbowych. Trzeba zwrócić uwagę, że praca w ochronie związana jest ze specyficznymi godzinami pracy, w przeważającym zakresie w systemie pracy 12 bądź 24 godzinnym, a co z tym związane, przy przyjęciu podstawowego czasu pracy, z pracą ponad 8 godzin w każdej dobie.

Nadto dokonując szczegółowej analizy umów zlecenia zawieranych przez pracowników (...) Sp. z o.o. z odwołująca się spółka (...) Sp. z o.o. w zestawieniu z treścią protokołów przesłuchania na etapie postępowania administracyjnego, jakie sporządzono w postępowaniu kontrolnym, Sąd uznał, że nasuwa się wniosek, iż umowy zlecenia – zostały zawarte po to tylko, aby wynagrodzenia pracowników (...) Sp. z o.o., mogły być realizowane z dwóch źródeł – z umowy
o pracę oraz z umowy zlecenia. To, jaki był rzeczywisty powód takiego zabiegu nie ma znaczenia, choć z tego co wynika z ustaleń, chodziło o rozliczenie pracy świadczonej w godzinach nadliczbowych, a także uniknięcie opłaty składek o pełnego wynagrodzenia.

Odnosząc się z kolei do podniesionych w odwołaniu zarzutów naruszenia przy wydaniu zaskarżonej decyzji szeregu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, należy wskazać, że w postępowaniu przed sądem w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych zastosowanie znajdują przepisy kodeksu postępowania cywilnego, a nie kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z tym nie ma możliwości badania w świetle przepisów tego kodeksu prawidłowości wydanej przez organ rentowy decyzji. Naruszenie przepisów k.p.a. nie stanowi przesłanki wzruszenia decyzji przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych, więc także w tym aspekcie przepisy tego kodeksu nie są przez ten sąd stosowane. Postępowanie sądowe w sprawach z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych skupia się na wadach wynikających z naruszenia prawa materialnego i kwestia wad decyzji administracyjnych spowodowanych naruszeniem przepisów postępowania, pozostaje poza przedmiotem tego postępowania. Sąd ubezpieczeń społecznych, jako sąd powszechny, może i powinien dostrzegać jedynie takie wady formalne decyzji administracyjnej, które decyzję tę dyskwalifikują w stopniu odbierającym jej cechy aktu administracyjnego jako przedmiotu odwołania (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 19 maja 2022 r., I USKP 130/21, LEX nr 3433258, a także uchwały Sądu Najwyższego z 21 listopada 1980 r., III CZP 43/80, OSNCP 1981 nr 8, poz. 142; z 21 września 1984 r., III CZP 53/84, OSNCP 1985 nr 5-6, poz. 65 i z 27 listopada 1984 r., III CZP 70/84, OSNCP 1985 nr 8, poz. 108 oraz postanowienia z dnia 19 czerwca 1998 r., II UKN 105/98, OSNP 1999 nr 16, poz. 529 i z 29 maja 2006 r., I UK 314/05, OSNP 2007 nr 11-12, poz. 173, a nadto wyroki z 28 października 2009 r., I UK 132/09 LEX nr 570121, z 2 grudnia 2009 r., I UK 189/09, OSNP 2011, nr 13-14, poz. 187, i z 14 stycznia 2010 r., I UK 252/09, LEX nr 577824). W przedmiotowej sprawie Sąd nie doszukał się naruszeń prawa administracyjnego w stopniu, w jakim dyskwalifikowałyby one zaskarżone decyzje, odbierając jej cechy aktu administracyjnego.

Podsumowując, organ rentowy zasadnie ocenił, że ubezpieczonych wykonujących umowy zlecenia zawarte z (...) Sp. z o.o., należało uznać za pracowników świadczących pracę na rzecz (...) Sp. z o.o. Konsekwencją tego jest natomiast stwierdzenie, że na podstawie art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, odwołująca się spółka nie jest płatnikiem i nie jest zobligowana do odprowadzania składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu zlecenia.

Uwzględniając powyższe Sąd oddalił odwołania (...) sp. z o.o. na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. (punkt 1.sentencji wyroku).

O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). W sprawie stroną przegrywającą była (...) sp. z o.o., którą Sąd obciążył obowiązkiem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego na rzecz organu rentowego. Sąd ustalając wysokość kosztów zastępstwa procesowego ZUS I Oddziału w G. na kwotę 3600 zł orzekł zgodnie § 2 pkt 3 i 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z (...) r. poz. 1935 ze zm.) – przy uwzględnieniu wartości przedmiotu sporu trzech odwołań. O odsetkach ustawowych za opóźnienie od zasądzonej kwoty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c. (punkt 2. sentencji wyroku).

Jednocześnie trudno jest przyjąć za właściwe uznanie przez Sąd, iż pełnomocnikowi ZUS należy się podwójna stawka za koszty zastępstwa procesowego z uwagi na zwiększony nakład pracy. Wskazać należy, że kwestia pozostawania w zatrudnieniu pracowniczym z (...) w badanym okresie przez zainteresowanych ubezpieczonych w n/n sprawie, co do których ZUS wydał zaskarżone decyzje – nie była sporna, a w aktach ZUS-owskich dotyczących tych ubezpieczonych i aktach kontroli ZUS znajdują się dokumenty wystarczająco potwierdzające ich zatrudnienie na umowę o pracę u zainteresowanych w okresie objętym kwestionowanymi decyzjami. W przedmiotowej sprawie nie doszło więc do sytuacji nadmiernego nakładu pracy pełnomocnika ZUS w myśl ust. 3 § 15 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych.