Wyrok z 27 marca 2025, sygn. I ACa 1859/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

27 marca 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Szczecinie I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: SSO del. Robert Bury

Protokolant:st. sek. sąd. Emilia Misztal

po rozpoznaniu 20 marca 2025 r. w Szczecinie na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Bank (...) spółki akcyjnej w W.

przeciwko K. Ż. i A. Ż.

o zapłatę

na skutek apelacji pozwanych od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie

z 26 lipca 2023 r., I C 1569/17

1.  zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

a.  w punkcie III. – nadając jemu treść:

„zasądza solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwotę 86.135,65 zł (osiemdziesiąt sześć tysięcy sto trzydzieści pięć złotych i sześćdziesiąt pięć groszy) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 21 grudnia 2021 r. w stosunku do K. Ż. i od 28 grudnia 2021 r. w stosunku do A. Ż.,

oraz odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 562.376,87 zł (pięćset sześćdziesiąt dwa tysiące trzysta siedemdziesiąt sześć złotych i osiemdziesiąt siedem groszy) od 21 grudnia 2021 r. do 25 lutego 2022 r. w stosunku do K. Ż. i od 28 grudnia 2021 r. do 25 lutego 2022 r. w stosunku do A. Ż. oddalając powództwo ewentualne zgłoszone w pkt I. pisma z 30 grudnia 2022 r. w pozostałej części;”;

b.  w punkcie VI. i VII. w ten sposób, rozstrzygnięcia te oznacza jako punkt VI. i nadaje jemu treść:

„zasądza od powoda na rzecz każdego z pozwanych kwoty po 13.284 zł (trzynaście tysięcy dwieście osiemdziesiąt cztery dziesięć tysięcy osiemset złotych), w tym podatek VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu K. Ż. przez adw. P. R. i A. Ż. przez r.pr. I. R..”;

2.  oddala apelacje w pozostałym zakresie;

3.  zasądza od pozwanych solidarnie na rzecz powoda 4.050 zł (cztery tysiące pięćdziesiąt złotych) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia tytułem kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym;

4.  przyznaje od Skarbu - Sądu Okręgowego w Szczecinie r.pr. I. R. oraz adw. P. R. kwoty po 4.981,50 zł (cztery tysiące dziewięćset osiemdziesiąt jeden złotych pięćdziesiąt groszy) w tym podatek Vat tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanym z urzędu w postępowaniu apelacyjnym.

Robert Bury

Sygn. akt I ACa 1859/24

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w Szczecinie wyrokiem z 26 lipca 2023 r. wydanym w sprawie z powództwa (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej w W. przeciwko K. Ż. i A. Ż. oddalił powództwo główne o zapłatę kwoty 236 112,32 CHF z odsetkami w całości (pkt I.); oddalił powództwo ewentualne o zapłatę kwoty 648 512,52 zł wraz z odsetkami w całości, zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwotę 99 584,80 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi:

- od kwoty 86 135,65 zł od dnia 21 grudnia 2021 r. w stosunku do pozwanej K. Ż. i od dnia 28 grudnia 2021 r. w stosunku do pozwanego A. Ż. do dnia zapłaty,

- od kwoty 13 449,15 zł od dnia 21 lutego 2023 r.

oraz odsetki ustawowe za opóźnienie liczone od kwoty 562 376,87 zł za okres od 21 grudnia 2021 r. do 25 lutego 2022 r. w stosunku do pozwanej K. Ż. i od 28 grudnia 2021 r. do 25 lutego 2022 r. w stosunku do pozwanego A. Ż. (pkt III.); oddalił powództwo ewentualne zgłoszone w pkt I. pisma z dnia 30 grudnia 2022 r. w pozostałej części (pkt IV.); oddalił powództwo ewentualne zgłoszone w pkt III. pisma z dnia 30 grudnia 2022 r. w całości (pkt V.); zasądził od powoda na rzecz pozwanej i pozwanego kwoty po 10 800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku (pkt VI. i pkt VII.).

Wyrok zapadł w sprawie, w której powód (...) Bank (...) spółka akcyjna w W. wniósł o orzeczenie nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym, że pozwani A. Ż. i K. Ż. są zobowiązani solidarnie do zapłaty na rzecz powoda kwoty 236.112,32 CHF, na którą to kwotę składa się: należność główna (kapitał) w wysokości 146.185,74 CHF, odsetki umowne liczone od 10 października 2014 r. do 21 września 2017 r. w kwocie 89.857,64 CHF oraz 68,94 CHF tytułem kosztów, opłat i prowizji bankowych, wraz z dalszymi odsetkami umownymi w wysokości 10,% rocznie (jednak nie więcej niż wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa tj. dwukrotność sumy stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych) od kwoty 146.185,74 CHF zł liczonymi za okres od 22 września 2017 r. do dnia zapłaty. Powód wniósł również o zasądzenie od pozwanych kosztów procesu według norm przepisanych, w tym opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł i kosztów odpisu poświadczonego notarialnie pełnomocnictwa w wysokości 3,69 PLN. Powód wniósł również o ustanowienie kuratora dla pozwanych nieznanych z miejsca pobytu.

Uzasadniając żądanie pozwu powód wskazał, że na dzień 21 września 2017 r. w księgach banku figuruje wymagalne zadłużenie pozwanych z tytułu umowy kredytu mieszkaniowego (...) hipoteczny w CHF nr (...) w łącznej wysokości 236.112,32 CHF. Pomimo wezwania do zapłaty pozwani nie zaspokoili roszczenia banku. Zdaniem powoda, wierzytelność ta jest w pełni wymagalna, pozwani natomiast swoich należności względem powoda nie uregulowali, co czyni złożony pozew koniecznym i uzasadnionym.

Wobec stwierdzenia braku podstaw do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, zarządzeniem z dnia 22 grudnia 2017 Sąd skierował sprawę do rozpoznania w trybie zwykłym.

Zarządzeniem z dnia 19 kwietnia 2018 r. ustanowiono dla nieznanych z miejsca pobytu pozwanych A. Ż. i K. Ż. kuratora procesowego w osobie pracownika Sądu Okręgowego w Szczecinie A. G..

Kurator pozwanych w odpowiedzi na pozew kwestionował roszczenie co do zasady i wysokości, wnosząc o oddalenie powództwa. Z ostrożności procesowej, w sytuacji uwzględnienia powództwa, wniósł o odstąpienie od obciążania pozwanych kosztami postępowania.

Powód pismem z 6 listopada 2018 r. wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych na jego rzecz kwoty 236.112,32 CHF z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP liczonymi od kwoty należności głównej w wysokości 146.185,74 CHF od dnia 22 września 2017 r. do dnia zapłaty. Powód wniósł również o zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kwoty 51,00 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictw złożonych w sprawie.

Pozwana K. Ż., reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, pismem z dnia 19 czerwca 2019 r. wniosła o oddalenie powództwa w całości względem niej, zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości, oraz o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej K. Ż. kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wykonywanego przez adwokata ustanowionego z urzędu według norm przepisanych. Ewentualnie, w razie niepodzielenia przez Sąd stanowiska pozwanego, wniosła o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu od Skarbu Państwa według norm przepisanych powiększonych o stawkę podatku od towarów i usług VAT.

Pozwana podniosła zarzuty nieważności umowy kredytu, niewykazania roszczenia przez powoda tak co do zasady jak i wysokości, zarzut nieistnienia roszczenia oraz zarzut sprzeczności powództwa z zasadami współżycia społecznego. W ocenie pozwanej, zawartą przez nią z powodem umowę należy uznać za sprzeczną z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa tj. art. 69 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy – Prawo bankowe. Co więcej, na wypadek niepodzielenia przez Sąd tego poglądu, powódka wskazała, że postanowienia umowy odnoszące się do zasad określania kwoty kredytu oraz rat kredytu w oparciu o kursy ustalane indywidualnie przez bank spełniają przesłanki uznania ich za niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 ^{( 1)} § 1 k.c., co w rezultacie również powinno prowadzić do oddalenia powództwa. Pozwana wskazała w szczególności na treść klauzul zawartych w § 4 ust. 2 COUS, § 22 ust. 2 pkt 1 COU oraz § 32 ust. 1 COU.

Niezależnie od powyższych zarzutów, powództwo powinno zostać oddalone z uwagi na jego sprzeczność z zasadami współżycia społecznego, takimi jak lojalność kontraktowa, równość stron, dobre obyczaje, sprawiedliwość społeczna oraz moralność oraz z uwagi na fakt nieistnienia roszczenia powódki.

Powód w piśmie z dnia 9 sierpnia 2019 r. podtrzymał żądanie pozwu oraz wszystkie dotychczasowe twierdzenia i wnioski. Zaprzeczył, aby umowa kredytu była sprzeczna z normatywnym wzorcem umowy o kredyt bankowy (art. 69 ust. 1 i ust. 2 ustawy – Prawo bankowe) lub jakimikolwiek innymi przepisami prawa lub zasadami współżycia społecznego, a w konsekwencji, aby była w całości lub w jakiejkolwiek części nieważna. Bank zaprzeczył również, aby przeliczeniowe klauzule denominacyjne odwołujące się do kursów kupna i sprzedaży CHF określonych w tabeli kursów walut banku stanowiły postanowienia niedozwolone w rozumieniu art. 385 ¹ w zw. z art. 385 ² k.c.; aby ewentualne uznanie abuzywności klauzul denominacyjnych powodowało nieważność umowy kredytu w całości lub w jakiejkolwiek części lub dawało podstawy do uznania umowy kredytu za umowę o kredyt udzielony w walucie polskiej oprocentowany wg stawki LIBOR czy też, aby deklarował umorzenie pozwanym części kredytu, która nie zostanie pokryta z pieniędzy pochodzących ze sprzedaży nieruchomości. Powód podkreślił, że wybór kredytu denominowanego w walucie obcej był świadomą decyzją pozwanych, którym zostały szczegółowo przekazane wszystkie istotne informacje odnoszące się do tego rodzaju produktu bankowego.

Pozwany A. Ż., reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, pismem z dnia 5 września 2019 r. wniósł o oddalenie powództwa w całości względem niego oraz o zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wykonywanego przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu według norm przepisanych. Ewentualnie, w razie niepodzielenia przez Sąd stanowiska pozwanego, wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu od Skarbu Państwa według norm przepisanych powiększonych o stawkę podatku od towarów i usług VAT.

Pozwany A. Ż. poparł twierdzenia i zarzuty zawarte w odpowiedzi na pozew z dnia 11 lipca 2018 r. oraz w piśmie procesowym pozwanej K. Ż. z dnia 19 czerwca 2019 r. Niezależnie od powyższego, pozwany podniósł zarzut nieistnienia roszczenia powoda i sprzeczność powództwa z zasadami współżycie społecznego, zarzut nieważności umowy kredytu z uwagi na sprzeczność z art. 69 ustawy – Prawo bankowe, abuzywność klauzul umownych dotyczących zasad określania kwoty kredytu oraz rat w oparciu o kursy CHF ustalane przez bank w Tabeli kursów oraz sprzeczność umowy z zasadami współżycia społecznego. Pozwany podniósł zarzut niewykazania roszczenia co do zasady i co do wysokości.

Powód w piśmie z dnia 12 lutego 2020 r. dokonał modyfikacji powództwa, w ten sposób, że poza roszczeniem głównym (sformułowanym w poprzednich pismach procesowych), na wypadek jego nieuwzględnienia zgłosił roszczenia ewentualne.

Wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych 648 512,52 zł z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP liczonymi od dnia 22 września 2017 r. do dnia zapłaty, nie więcej jednak niż wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie, ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia wszystkich powyższych żądań (głównego oraz ewentualnego nr 1), powód wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwoty 648.512,52 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wydania wyroku do dnia zapłaty.

Uzasadniając swoje roszczenia bank w pierwszej kolejności podkreślił, że podtrzymuje dotychczasowe twierdzenia przedstawione w poprzednich pismach procesowych świadczące w jego ocenie o zasadności powództwa. Na wypadek uznania przez Sąd, że wierzytelność z umowy kredytu została wyrażona w złotych polskich i w takiej walucie powinna podlegać dochodzeniu, bądź też uznania, że umowa kredytu jest nieważna, bank sformułował roszczenia ewentualne wyrażone w PLN.

Przy hipotetycznym założeniu o złotowym charakterze umowy kredytu, bank zgłosił roszczenie ewentualne nr 1, w którym domaga się zapłaty kwoty 648.512,52 zł wraz z dalszymi odsetkami umownymi liczonymi od dnia 22 września 2017 r. do dnia zapłaty, analogicznie jak w przypadku roszczenia dochodzonego w walucie CHF.

Odnośnie zgłoszonego roszczenia ewentualnego nr 2 powód wskazał, że przy przyjęciu nieważności umowy kredytu, pozwani zobowiązani są do zwrotu udostępnionych im przez bank środków na podstawie przepisów statuujących odpowiedzialność kondykcyjną i odpowiedzialność za bezpodstawne wzbogacenie.

Pozwana K. Ż. wniosła o oddalenie powództwa w całości wobec niej także w zakresie roszczeń ewentualnych zgłoszonych w piśmie z dnia 12 lutego 2020 r. Podniosła zarzut przedawnienia roszczeń powódki o zwrot udostępnionych przez nią środków. Wskazała, że roszczenia o świadczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przedawniają się z upływem 3 lat, który liczy się od dnia wypłaty kredytu, a co za tym idzie ewentualne roszczenia powódki względem pozwanych uległy już przedawnieniu, najpóźniej z dniem 24 czerwca 2011 r.

Pozwany A. Ż. w piśmie z dnia 5 marca 2020 r. wniósł o oddalenie powództwa w całości względem niego, w tym roszczenia głównego oraz wszystkich roszczeń ewentualnych. Podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie, zasygnalizował, że uwzględniając sumę kwot przekazanych przez pozwanych na rzecz powoda tytułem spłaty kredytu oraz kwoty 490 000 zł pochodzącej ze sprzedaży mieszkania przy ul. (...) w S., stan rozliczeń między stronami bez wątpienia przedstawia się inaczej niż wskazuje to powód. Pozwany podniósł zarzut przedawnienia i wskazał, że roszczenia ewentualne jawią się jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego oraz stanowią nadużycie prawa podmiotowego.

Powód pismem z dnia 8 grudnia 2021 r. zgłosił kolejną modyfikację powództwa w ten sposób, że zmodyfikował roszczenie ewentualne nr 2 wskazane w pkt 3 petitum pisma z dnia 12 lutego 2020 r. Po modyfikacji w ramach tego roszczenia, powód wnosił o zasądzenie solidarnie od K. Ż. i A. Ż. na rzecz powoda kwoty 977.424,72 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia następującego po dniu doręczenia stronie pozwanej niniejszego pisma do dnia zapłaty. Powód wskazał, że na dochodzoną kwotę składa się kwota 648.512,52 zł tytułem zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego stronie pozwanej (jako świadczenia nienależnego) oraz kwota 328.912,20 zł tytułem bezpodstawnego wzbogacenia strony pozwanej kosztem banku odpowiadającego wartości świadczenia banku polegającego na udostępnieniu stronie pozwanej kapitału wypłaconego w ramach nieważnej umowy kredytu oraz zaniechania żądania zwrotu tego kapitału w okresie wskazanym w uzasadnieniu pozwu.

W razie uznania, że nie ma podstaw do zasądzenia ww. solidarnie, powód wniósł o zasądzenie ich w częściach równych tj. po 488.712,36 zł od każdego z pozwanych, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia następującego po dniu doręczenia stronie pozwanej niniejszego pisma do dnia zapłaty.

Ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienia powyższego roszczenia w części tj. w zakresie kwoty 328.912,20 zł stanowiącej wartość korzystania przez stronę pozwaną z kapitału, powód wniósł na podstawie art. 358 ¹ § 3 k.c. o:



zmianę wysokości świadczenia (ukształtowanie) w ten sposób, że kwota należności banku od strony pozwanej z tytułu rozliczenia nieważności bądź bezskuteczności umowy kredytu powodowi przysługuje dodatkowe świadczenie w postaci kwoty 165.935,68 zł wynikającej z istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza,



zasądzenie od strony pozwanej solidarnie 165.935,68 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia następującego po dniu doręczenia stronie pozwanej niniejszego pisma do dnia zapłaty, stanowiącej dodatkową kwotę, o którą należy zwaloryzować roszczenie o zwrot świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego stronie pozwanej (jako świadczenia nienależnego); bądź w przypadku, gdyby Sąd uznał, że nie ma podstaw do zasądzenia ww. kwot solidarnie - o zasądzenie tych kwot w częściach równych tj. po 82.967,84 zł od każdego z pozwanych, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia następującego po dniu doręczenia stronie pozwanej niniejszego pisma do dnia zapłaty.

Pozwany A. Ż. w piśmie z dnia 18 stycznia 2022 r. wniósł o oddalenie powództwa w całości względem niego, w tym roszczenia głównego oraz wszelkich roszczeń ewentualnych zgłoszonych przez powoda. Podniósł zarzut przedawnienia roszczeń powoda z upływem 3 lat od dnia wypłaty kredytu.

Pozwany potwierdził także, że powód wypłacił stronie pozwanej łącznie kwotę 648.512,52 zł.

Pozwana K. Ż. pismem procesowym z dnia 20 stycznia 2022 r. wniosła o oddalenie powództwa w całości względem niej, w tym roszczenia głównego oraz wszelkich roszczeń ewentualnych (w tym również roszczeń ewentualnych zgłoszonych w piśmie z dnia 8 grudnia 2021 r.). Podtrzymała w całości dotychczasowe stanowisko i wskazała, że zakwestionowała w całości roszczenie powoda w doręczonym jej wezwaniu do zapłaty. Podniosła zarzut przedawnienia roszczeń powoda wyrażonych w treści pisma procesowego z dnia 8 grudnia 2021 r. i wskazała, że roszczenia te uległy przedawnieniu z upływem trzyletniego terminu, o którym mowa w art. 118 k.c.

Pozwani w pismach z dnia 11 marca 2022 r. podnieśli zarzut wygaśnięcia zobowiązania do zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego pozwanym w wyniku złożenia przez pozwanych pozaprocesowego oświadczenia o potrąceniu oraz ewentualny zarzut potrącenia wierzytelności w kwocie 675.287,53 zł, którą przekazali wraz z pozwanym A. Ż. na rzecz banku tytułem spłaty kredytu z wierzytelnością powoda w wysokości 648.512,52 zł tytułem zwrotu wypłaconego na ich rzecz kapitału wynikającego z umowy kredytu.

Powód podtrzymał w piśmie z dnia 29 marca 2022 r. w całości zgłoszone w ramach niniejszego postępowania żądania główne i ewentualne oraz wszelkie dotychczas podniesione twierdzenia. Wniósł również o nieuwzględnianie zgłoszonego przez pozwanych w pismach z dnia 11 marca 2022 r. zarzutu potrącenia.

Powód pismem z dnia 30 grudnia 2022 r. dokonał kolejnej modyfikacji powództwa, w zakresie roszczenia ewentualnego nr 2 wskazanego w pkt 3 petitum pisma z dnia 12 lutego 2021 r., a także wskazanego w pkt I petitum pisma z dnia 8 grudnia 2021r. w ten sposób, że wniósł o:



zasądzenie solidarnie (ewentualnie w częściach równych) od K. Ż. i A. Ż. na rzecz powoda kwoty 990.873,87 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi:

a.  od kwoty 648.512,52 zł od dnia następującego po dniu doręczenia stronie pozwanej pisma powoda z dnia 8 grudnia 2021 r. do dnia zapłaty,

b.  od kwoty 13.449,15 zł od dnia następującego po dniu doręczenia stronie pozwanej niniejszego pisma do dnia zapłaty

na którą to kwotę 990.873,87 zł składają się:



kwota 661.961,67 zł tytułem zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego stronie powodowej (jako świadczenia nienależnego)



kwota 328.912,20 zł tytułem bezpodstawnego wzbogacenia strony pozwanej kosztem banku odpowiadającego wartości świadczenia banku polegającego na udostępnieniu stronie pozwanej kapitału wypłaconego w ramach nieważnej umowy kredytu oraz zaniechania żądania zwrotu tego kapitału w okresie wskazanym w uzasadnieniu pisma.

Ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienia roszczenia o zwrot świadczenia w PLN w postaci kapitału wypłaconego stronie pozwanej, powód wniósł o zasądzenie solidarnie (ewentualnie w częściach równych od pozwanych na rzecz banku kwoty 284.373,33 CHF oraz kwoty 46.813,47 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia następującego po dniu doręczenia stronie pozwanej niniejszego pisma do dnia zapłaty.

Ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienia roszczenia w części, tj., w przypadku oddalenia roszczenia z pkt I ppkt 2 pisma (wartość korzystania przez stronę pozwaną z kapitału), powód na podstawie art. 358 ¹ § 3 k.c. wniósł o:



zmianę wysokości świadczenia (ukształtowanie) w ten sposób, że kwota należności banku od strony pozwanej z tytułu rozliczenia nieważności bądź bezskuteczności przedmiotowej umowy kredytu powodowi przysługuje dodatkowe świadczenie w postaci kwoty 265.288,32 zł wynikającej z istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza,



zasądzenie od strony pozwanej solidarnie (ewentualnie w częściach równych) na rzecz powoda kwoty 265.288,32 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia następującego po dniu doręczenia stronie pozwanej niniejszego pisma do dnia zapłaty, stanowiącej dodatkową kwotę o którą należy zwaloryzować roszczenie o zwrot świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego stronie pozwanej (jako świadczenia nienależnego).

Pozwani, w pismach procesowych z dnia 13 marca 2023 r. ustosunkowując się do dokonanej przez powoda modyfikacji powództwa wnieśli o oddalenie powództwa w całości, w zakresie roszczenia głównego i wszystkich zgłoszonych roszczeń ewentualnych.

Powód w piśmie z dnia 20 czerwca 2023 r. sprecyzował, że roszczenie ewentualne oznaczone w pkt II pisma z dnia 30 grudnia 2022 r. zostało ono zgłoszone z uwagi na możliwość różnej oceny w oparciu o przedstawiony materiał dowodowy jaka kwota została stronie pozwanej faktycznie wypłacona na poczet kapitału kredytu w dniu 26 lutego 2008 r. (czy była to kwota w PLN czy w CHF). Powód wskazał, że:



roszczenie wskazane w pkt I ppkt 1 pisma z dnia 30 grudnia 2022 r. opiera się na założeniu, że umowa kredytu jest nieważna, stronie pozwanej tytułem kredytu w dniu 26 lutego 2008 r. i 24 czerwca 2008 r. wypłacono wyłącznie świadczenie w PLN (tj. w dniu 26 lutego 2008 r. bank nie wypłacił stronie pozwanej świadczenia w CHF);



roszczenie z pkt II pisma z dnia 30 grudnia 2022 r. stanowi roszczenie ewentualne w stosunku do roszczenia z pkt I ppkt 1 pisma z dnia 30 grudnia 2022 r. i opiera się na założeniu, że: umowa kredytu jest nieważna, stronie pozwanej tytułem kredytu wypłacono częściowe świadczenie w CHF, tj. w dniu 26 lutego 2008 r. wypłacono kwotę w CHF – wg wyliczeń banku kwotę 284.327,33 CHF (nie zaś kwotę 615.148,20 PLN)

Powód wskazał, że roszczenie z pkt II powinno być rozpoznane wyłącznie w sytuacji, gdy Sąd uzna, że w dniu 26 lutego 2008 r. wypłacono stronie pozwanej świadczenia w CHF.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że powód w 2008 r. posiadał dla klientów indywidualnych ofertę finansowania kredytów zabezpieczonych hipotecznie. Była to oferta kredytów złotowych oraz indeksowanych kursem walut obcych, w tym CHF. Oferta banku była tak skonstruowana, że w kredycie udzielanym w walucie obcej oprocentowanie było niższe, co oznaczało, że kredyt indeksowany do waluty CHF był tańszy niż złotówkowy, co z kolei miało przełożenie na niższe raty kapitałowo-odsetkowe, a tym samym dla wielu klientów stanowił jedyny możliwy produkt kredytowy, w którym posiadali zdolność. To determinowało znaczące zainteresowanie kredytami frankowymi oraz ich wysoką podaż.

15 lutego 2008 roku między (...) Bankiem (...) Spółką Akcyjną w W. a K. Ż. (poprzednio J.) i A. Ż. została zawarta umowa kredytu mieszkaniowego (...) Hipoteczny nr (...) na kwotę 307.456,66 CHF. Umowa ta składała się z części szczegółowej „CSU” oraz części ogólnej „COU”. W dacie zawarcia umowy pozwani pozostawali stanu wolnego. Zgodnie z postanowieniami umowy kredytowej szacunkowy koszt całkowity kredytu w dniu umowy wynosił 553.848,29 zł. Środki z udzielonego kredytu miały przeznaczone zostać na sfinansowanie kosztów nabycia domu jednorodzinnego położonego w S., przy ul. (...), działka nr (...). Kredyt został udzielony na 360 miesięcy, tj. do dnia 1 lutego 2038 roku. Wypłata kredytu miała nastąpić w złotych, na finansowanie zobowiązań w kraju. Zastosowanie miał wtedy kurs kupna dla dewiz obowiązujący w (...) S.A w dniu realizacji zlecenia płatniczego, według aktualnej Tabeli kursów.

W przypadku dokonywania spłat zadłużenia z ROR, środki z rachunku miały być pobierane w walucie polskiej w wysokości stanowiącej równowartość kwoty kredytu lub raty spłaty kredytu w walucie wymienialnej, w której udzielony jest kredyt, przy zastosowaniu kursu sprzedaży dla dewiz, obowiązującego w (...) S.A. w dniu, o którym mowa w § 7 ust. 5 CSU, według aktualnej Tabeli kursów. Kredytobiorcy zostali uprzedzeni o ryzyku zmiany kursów waluty polegającym na wzroście zadłużenia z tytułu kredytu oraz wysokości rat kredytu wyrażonych w walucie polskiej przy wzroście kursu waluty kredytu oraz stopy procentowej polegającym na wzroście raty spłaty przy wzroście stawki referencyjnej. Kredyt został wypłacony pozwanym w transzach, na rachunek należący do A. Ż. w łącznej kwocie 648.512,52 PLN jako równowartość sumy 307.465,66 CHF przy zastosowaniu stałego kursu 2,1630.

Kwota kredytu została pozwanym wypłacona w następujących transzach:

a)  w dniu 26.02.2008 r. w kwocie 17.500,94 CHF, co stanowiło równowartość 37.854,53 PLN (zastosowano kurs negocjowany 2,1630), przy czym wypłaty dokonano na rachunek nr (...),

b)  w dniu 26.02.2008 r. w kwocie 6.400,61 CHF, co stanowiło równowartość 13.844,52 PLN (zastosowano kurs negocjowany 2,1630), przy czym wypłata dokonano na rachunek nr (...),

c)  w dniu 26.02.2008 r. w kwocie 254.276,47 CHF, co stanowiło równowartość 550.000,00 PLN (zastosowano kurs negocjowany 2,1630), przy czym wypłaty dokonano na rachunek nr (...),

d)  w dniu 24.06.2008 r. w kwocie 23.138,33 CHF, co stanowiło równowartość 46.813,47 PLN (zastosowano kurs dewizy kupna 2,0232), przy czym wypłaty dokonano na rachunek nr (...).

Łączna wysokość wypłaconych pozwanym kwot wynosiła 301.316,35 CHF, co w przeliczeniu daje kwotę 648.512,52 zł.

Ponadto w dniu 26 lutego 2008 r. bank potrącił z kwoty kredytu prowizję za jego udzielenie w wysokości 6.149,31 CHF.

Do listopada 2009 r. pozwani regularnie dokonywali spłaty zobowiązania z tytułu zawartej z powodem umowy kredytu. W 2010 r. sytuacja finansowa pozwanych uległa gwałtownemu pogorszeniu. Działalność A. Ż. zaczęła notować straty w związku z czym pozwany podjął decyzję o zawieszeniu działalności gospodarczej. Mimo zmniejszonych wpływów do budżetu domowego pozwani starali się zachować ciągłość w spłacie zobowiązania kredytowego. Raty spłaty wpływały z opóźnieniem, ale w pełnej wysokości. W końcu pozwany zdecydował się wyjechać do Szwajcarii w celach zarobkowych.

Podczas jednej z wizyt pozwanej w banku dotyczącej restrukturyzacji zadłużenia pracownik (...) SA zaproponował zmianę sposobu spłaty kredytu z rat złotówkowych na raty bezpośrednio uiszczane w walucie CHF. 28 maja 2010 r. strony zawarły pierwszy aneks do umowy kredytu. W grudniu 2010 r. strony zawarły kolejny aneks, w który wskazano, że zaległość z tytułu wymagalnych rat w kwocie 2.679,06 CHF zostanie równomiernie rozłożona na pozostały okres spłaty i będzie płatna w terminach i wysokościach wskazanych w zawiadomieniu. W 2011 r. A. Ż. i K. J. utrzymywali regularny kontakt telefoniczny z pracownikami powodowego banku – W. K. i P. J. – celem prowadzenia rozmów dotyczących restrukturyzacji zadłużenia wynikającego z umowy kredytu.

11 października 2012 r. A. Ż. i K. J. zawarli związek małżeński. Pozwana przyjęła nazwisko męża. W marcu 2012 r. K. Ż. otrzymała od pracownika banku informacje o tym, że odsetki karne za nieterminową płatność rat wynoszą już 30.000,00 zł. W odpowiedzi na powyższe, pozwana wystosowała oficjalne pismo adresowane do (...) Banku (...) S.A. z wnioskiem o umorzenie odsetek karnych. Bank negatywnie rozpoznał powyższy wniosek. 29 marca 2012 r. pozwani zawarli z bankiem umowę ugody w zakresie określenia nowych warunków spłaty zadłużenia z tytułu umowy kredytu (...) nr (...).

W ugodzie wskazano, że stan zadłużenia na dzień 29.03.2012 roku wynosi ogółem 337 869,01 CHF w tym:

1) 297 461,67 CHF z tytułu kapitału wymagalnego

2) 7 277,44 CHF z tytułu odsetek i opłat/prowizje wymagalnych

3) 33 129,90 CHF z tytułu odsetek karnych.

Całkowita kwota do zapłaty na dzień zawierania ugody została ustalona na 407.712,65 CHF. Ugoda zawarta została na okres od dnia 29 marca 2012 r. do dnia 10 lutego 2038 r.

9 sierpnia 2013 r. kredytobiorcy powołując się na utratę dochodów złożyli kolejny wniosek o restrukturyzacje zadłużenia z tytułu umowy kredytu mieszkaniowego (...) hipoteczny nr (...)z dnia 15 lutego 2008 r. tym razem poprzez zawieszenie rat na okres 1 roku lub zmniejszenie ich wysokości do ok. 600 CHF.

10 października 2013 r. pozwani wystąpili z nowym wnioskiem o restrukturyzację zadłużenia wnosząc o zawieszenie spłaty kredytu na okres 6 miesięcy. 8 listopada 2013 r., na wniosek kredytobiorców, strony zawarły pierwszy aneks do umowy ugody zmieniający okres obowiązywania ugody od 8 listopada 2013 r. do 10 kwietnia 2014 r. a nadto wprowadzający zasadę, że spłata następować będzie w okresie od 10/11/2013 r. do 10/04/2014 r. w miesięcznych ratach po 500 CHF w całości zaliczanych na spłatę kapitału. Termin spłaty całego zobowiązania ustalono na dzień 10/04/2013 r. Aneks w imieniu obu kredytobiorców podpisał A. Ż..

W 2014 r. A. i K. Ż., po rozmowie z Dyrektorem Biura (...) S.A., podjęli decyzję o sprzedaży. O pomoc przy finalizacji transakcji poprosili pośrednika G. K. (1).

Kolejno, dnia 31 marca 2014 r. strony zawarły aneks nr (...) do umowy kredytu mieszkaniowego „(...)” nr (...). Na jego mocy ponownie zmieniono okres obowiązywania umowy ugody, tym razem na termin od 31.03.2014 r. do 10.10.2014 r. a nadto ustalono nowe zasady spłaty kredytu.

W czerwcu 2014 r. kredytobiorcy poinformowali powoda o znalezieniu kupca na dom i wystąpili do Banku z wnioskiem o wyrażenie zgody na sprzedaż nieruchomości za kwotę 500.000 zł pomniejszoną o prowizję 2% dla pośrednika z biura nieruchomości.

29 września 2014 r. Bank (...) S.A. udzielił promesy, w której zaświadczył, że K. Ż. i A. Ż. posiadają zobowiązanie wobec (...) S.A. z tytułu umowy ugody nr (...) z dnia 29 marca 2012 r. które według stanu na dzień składania oświadczenia z tytułu umowy kredytu nr (...) z dnia 15 lutego 2008 r. wynosi łącznie 325.554,60 CHF. Dalej wskazano, że w przypadku wpłaty kwoty 490.000 zł w terminie do 14 listopada 2014 r. Bank wyrazi zgodę na wykreślenie hipoteki zwykłej w kwocie 307.465,66 CHF i hipoteki kaucyjnej do kwoty 83.015,73 CHF ustanowionej na nieruchomości przy ul. (...) w S..

6 listopada 2014 r. nieruchomość przy ul. (...) w S. została sprzedana. Cena uzyskana ze sprzedaży nieruchomości w wysokości 490.000 PLN została przelana bezpośrednio na konto Banku (...) S.A. – rachunek techniczny służący do obsługi kredytu nr (...)z dnia 15 lutego 2008 r.

Została ona przeliczona przez powoda na walutę kredytu CHF i przyjęła wartość 135.556,31 CHF. Została ona zaksięgowana w całości na spłatę kapitału. W wyniku dokonania powyższej spłaty kwota niespłaconego kapitału z 281.742,05 CHF uległa zmniejszeniu do 146.185,74 CHF.

Procedura obowiązująca w 2014 r. w banku przewidywała trzy tryby postępowania z kredytobiorcami, którzy dokonali sprzedaży nieruchomości kredytowanej, a jej cena nie pokryła w całości kwoty zadłużenia. I tak w opisanej sytuacji klienci banku byli zobowiązani w pierwszej kolejności do zawarcia z (...) S.A. umowy ugody dotyczącej spłaty pozostałej części zadłużenia. Płatność tej wierzytelności mogła zostać odroczona w czasie poprzez całkowite zawieszenie spłaty na określony czas, albo rozłożenie zobowiązania na miesięczne raty. Istniała również możliwość złożenia wniosku o umorzenie części lub całości zobowiązania pozostałego po sprzedaży nieruchomości kredytowanej z uwagi na złą sytuację finansową kredytobiorców. Decyzją o umorzeniu zadłużenia była każdorazowo indywidualnie podejmowana. Decyzję do wysokości 50.000 zł podejmował Dyrektor Biura Regionalnego Banku, zaś ponad tę kwotę zastępca Dyrektora Centrum Restrukturyzacji i Windykacji w W..

W załatwieniu formalności związanych z zamknięciem kredytu uczestniczył pośrednik zajmujący się sprzedażą nieruchomości przy ul. (...) w S.. Kontaktował się on z kierowniczką Centrum (...) S.A. celem ustalenia dalszego postępowania mającego na celu zamknięcie kredytu. Został on poinformowany przez pracownika banku, że pracownik (...) S.A. skontaktuje się z kredytobiorcami celem zawarcia umowy ugody. Taką informację G. K. (2) następnie przekazał pozwanym.

A. Ż. i K. Ż. nie kontaktowali się osobiście z (...) S.A. po dokonaniu sprzedaży nieruchomości przy ul. (...) w S. czekając na kontakt pracownika. Kolejno wobec jego braku uznali, że do umorzenia zadłużenia w kwocie ponad cenę uzyskaną ze sprzedaży domu doszło automatycznie.

W wykonaniu umowy kredytu mieszkaniowego (...) hipoteczny nr (...)z dnia 15 lutego 2008 r. A. Ż. i K. Ż. przekazali na rzecz powoda łącznie:

- kwotę 72.376,87 zł wpłaconą jako raty spłaty wyrażone w PLN,

- kwotę 33.169,36 CHF wpłaconą jako raty spłaty wyrażone w CHF,

- kwotę 490.000 zł wpłaconą tytułem sprzedaży kredytowanej nieruchomości.

Po sprzedaży nieruchomości przy ul. (...) pozwana wyjechała wraz z dziećmi na stałe do Szwajcarii do męża.

Dnia 28 grudnia 2016 r., powód skierował do pozwanych, na adres ul. (...) w S., wezwanie do zapłaty sumy 225.386,38 CHF z tytułu:

- należność główna w kwocie 146.185,74 CHF,

- odsetki za okres od 10/10/2014 do 21/09/2017 r. w wysokości 79.164,05 CHF

- koszty, opłaty i prowizję bankowe w wysokości 36,59 CHF.

Termin spełnienia świadczenia oznaczono na 7 dni od dnia otrzymania pisma. W wezwaniu wskazano nadto, że w przypadku braku możliwości dokonania jednorazowej spłaty istnieje możliwość wystąpienia z wnioskiem o zawarcie umowy restrukturyzacyjnej. Korespondencja wróciła do nadawcy z adnotacją operatora pocztowego „adres nieaktualny”.

21 września 2017 r. powód wystawił wyciąg z ksiąg bankowych nr (...), w którym stwierdzono istnienie zadłużenia solidarnego A. Ż. i K. Ż., zamieszkałych przy ul. (...) w S., opiewającego na 236.112,32 CHF w tym:

- należność główna w kwocie 146.185,74 CHF,

- odsetki za okres od 10/10/2014 do 21/09/2017 r. w wysokości 89.857,64 CHF

- koszty, opłaty i prowizję bankowe w wysokości 68,94 CHF.

Pismami datowanymi na dzień 8 grudnia 2021 r. powód wezwał pozwanych do zapłaty 977.424,72 zł, na którą to kwotę składają się:



kwota 648.512,52 zł tytułem zwrotu całego wypłaconego im w dniu 26 lutego 2008 r. i 24 czerwca 2008 r. kapitału,



kwota 328.912,20 zł stanowiąca koszt korzystania przez nich z wypłaconej im przez bank kwoty kapitału.

Bank zakreślił pozwanym termin do spełnienia powyższego świadczenia w terminie 7 dni od otrzymania wezwania do zapłaty. Zostało ono nadane osobno dla każdego z pozwanych w dniu 9 grudnia 2021 r.

W odpowiedzi na doręczone wezwanie do zapłaty pozwany A. Ż. oświadczył, że w całości kwestionuje roszczenia banku, a odszkodowanie za korzystanie z kapitału banku nie ma oparcia w żadnych przepisach prawa ani czynności prawnej. Pismo pozwanego A. Ż. zostało nadane na adres powoda w dniu 17 stycznia 2022 r., natomiast pismo K. Ż. o tożsamej treści, nadane zostało w dniu 16 lutego 2022 r.

Pozwana K. Ż., pismem z dnia 17 stycznia 2022 r. wezwała (...) S.A. w W. do zapłaty na rzecz jej oraz jej męża A. Ż. kwoty w wysokości 675.287,53 zł, którą przekazali na rzecz banku tytułem spłaty kredytu objętego przedmiotową umową, w tym kwoty 72.376,87 zł wpłaconej bezpośrednio w PLN, kwoty 490.000 zł pochodzącą ze sprzedaży nieruchomości przy ul. (...) w S. oraz kwoty 33.169,36 CHF wpłaconej bezpośrednio we frankach szwajcarskich, która stanowi równowartość kwoty 112.910,66 zł.

Pozwana wezwała bank do zapłaty ww. kwot w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania na podany rachunek bankowy. Wezwanie to zostało nadane na adres siedziby powódki 16 lutego 2022 r. i doręczone 18 lutego 2022 r.

Pismo o tożsamej treści jak wskazanej powyżej wezwanie zostało nadane na adres siedziby powoda również przez pozwanego A. Ż..

Pozwani K. i A. Ż. pismem z dnia 1 marca 2022 r. złożyli powodowi oświadczenie o dokonaniu ewentualnego potrącenia wierzytelności przysługującej im względem (...) S.A. w wysokości 675.287,53 zł, którą przekazali na rzecz wskazanego banku tytułem spłaty kredytu objętego umową kredytu z wierzytelnością banku w kwocie 648.512,52 zł tytułem wypłaconego na ich rzecz kapitału wynikającego z przedmiotowej umowy. Pozwani poinformowali że obie wierzytelności uległy umorzeniu do wysokości wierzytelności niższej, co oznacza, że w dalszym ciągu przysługuje im względem banku wierzytelność w kwocie 26.775,01 zł. Podkreślili, że oświadczenie to nie stanowi oświadczenia o uznaniu roszczeń (...) S.A. dochodzonych w niniejszym postępowaniu i jest składane jedynie na wypadek uznania przez Sąd, że żądanie banku o zwrot świadczenia w postaci kapitału kredytu jest uzasadnione. Pismo to wpłynęło do banku 15 marca 2022 r.

W odpowiedzi na wezwanie do zapłaty z dnia 17 stycznia 2022 r, które zostało doręczone do banku w dniu 18 lutego 2022 r. powód oświadczył, że nie widzi podstaw do uczynienia zadość zgłoszonych w wezwaniu roszczeniom.

Wezwaniami do zapłaty z dnia 12 lipca 2022 r. pozwani wezwali powoda do zapłaty na ich rzecz kwoty 562.376,87 zł oraz kwoty 33.169,36 CHF, które przekazali powodowi tytułem spłaty kredytu objętego przedmiotową umową.

Pozwani zakreślili powodowi 7 dniowy termin na zapłaty wskazanych w wezwaniu należności.

Pozwani złożyli powodowi kolejne oświadczenie o potrąceniu, datowane na dzień 3 września 2022 r., w którym oświadczyli, że na podstawie przepisu art. 498 k.c. i 499 k.c. dokonują potrącenia wierzytelności przysługującej im względem (...) S.A w wysokości 723.178,61 zł, którą przekazali na rzecz banku tytułem spłaty kredytu objętego przedmiotową umową kredytu, z wierzytelnością banku w wysokości 648.512,52 zł tytułem wypłaconego na ich rzecz kapitału wynikającego z przedmiotowej umowy. Zastrzegli również, że oświadczenie to nie stanowi uznania roszczeń (...) S.A. dochodzonych w niniejszym postępowaniu.

Sąd pierwszej instancji uznał powództwo główne za niezasadne. Niezasadna okazała się również część roszczeń ewentualnych zgłoszonych przez powoda i modyfikowanych w pismach z dnia 12 lutego 2020 r., 8 grudnia 2021 r. oraz 30 grudnia 2022r. Natomiast za częściowo uzasadnione Sąd uznał roszczenie ewentualne w piśmie z dnia 30 grudnia 2022 r. w pkt I petitum tego pisma. Sąd ustalił nieważność umowy kredytu, wskazał że wobec uznania nieważności umowy bezprzedmiotowe pozostają zarzuty dotyczące kwestii opartych na umowie, wysokości zadłużenia wynikającego z tej umowy, prawidłowości wyliczenia odsetek oraz przedawnienia roszczeń z umowy kredytu. Uznał, że powodowi nie przysługują względem pozwanych roszczenia wynikające z tej umowy. Oceny tej nie zmienia okoliczność zawarcia przez strony ugody z dnia 29 marca 2012 r., albowiem brak jest w ocenie Sądu podstaw do przyjęcia, że w dacie zawarcia ugody pozwani mieli świadomość co do abuzywności postanowień umownych i składając oświadczenia zawarte w ugodzie wyrażali zgodę na konwalidowanie wadliwości umowy kredytowej i związanie się postanowieniami ugody, która dotyczyła zobowiązania wynikającego z nieważnej umowy kredytu.

Wobec tego powództwo główne o zapłatę kwoty 236 112,32 CHF z odsetkami za opóźnienie oraz powództwo ewentualne o zapłatę kwoty 648 512,52 zł wraz z odsetkami za opóźnienie, które powód wywodził z treści spornej umowy podlegały oddaleniu w całości.

Odnosząc się do roszczenia ewentualnego wskazał, że powód w wykonaniu opisanej wyżej umowy kredytu wypłacił na rzecz pozwanych świadczenie w łącznej kwocie 661 961,67 zł. Fakt ten potwierdziły dokumenty złożone do akt w postaci informacji banku z dnia 5 lipca 2019 r. (k. 475 – 478) oraz historia kredytu z dnia 5 lipca 2019 r. (k. 499 – 503v.). Pozwani byli zatem beneficjentem świadczenia w tej wysokości. Bez wątpienia powód spełnił to świadczenie, a zatem o kwotę 661 961,67 zł zubożeniu uległ jego majątek, czemu odpowiadało przysporzenie majątkowe po stronie pozwanej. O nienależności świadczenia w tej wysokości przemawiało natomiast to, co już wcześniej Sąd stwierdził, że czynność prawna zobowiązująca do świadczenia (czyli umowa kredytu z dnia 15 lutego 2008 r.) była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.

Pozwani bronili się przed roszczeniem ewentualnym o zwrot kapitału kredytu trzema zarzutami: zarzutem potrącenia kwoty 675 278,53 zł, zarzutem nieistnienia roszczenia banku (z uwagi na uiszczenie kwoty 648 512,52 zł przez pozwanych z nadwyżką) i zarzutem przedawnienia roszczenia ewentualnego.

Podniesiony przez pozwanych zarzut potrącenia uznał za uzasadniony co do kwoty 562 376,87 zł. Pozwanym przysługiwała względem powoda wzajemna wierzytelność, która nadawała się do potrącenia z wzajemną wierzytelnością powoda o zwrot wypłaconego kapitału kredytu oraz, że oświadczenie o potrąceniu w odniesieniu do tej kwoty złożone zostało skutecznie. W piśmie z 11 marca 2022 r. pozwani przedstawili do potrącenia wierzytelność w kwocie 675 287,53 zł z tytułu zwrotu świadczenia spełnionego przez pozwanych na rzecz powoda w wykonaniu nieważnej umowy kredytu, przy czym Sąd uznał za zasadną do potrącenia kwotę spłat dokonanych w walucie polskiej w wysokości 72 376,87 zł oraz środki uzyskane ze sprzedaży domu położonego w S. przy ul. (...) w wysokości 490 000 zł. Rozważenia wymagało zatem, czy wierzytelność ta przysługiwała pozwanym, czy była ona zaskarżalna i wymagalna w dacie złożenia oświadczenia o potrąceniu i dotarcia jego treści do wiadomości dłużnika wierzytelności.

Zdaniem Sądu w dowodów z dokumentów wynika, że suma spłat dokonanych przez pozwanych na rzecz Banku w walucie polskiej wynosiła 562.376,87 zł. Wierzytelność ta może być niewątpliwie dochodzona przed sądem a w dacie składania oświadczenia o potrąceniu była wymagalna. Wskutek dokonanego potrącenia wierzytelności stron umorzyły się do wysokości wierzytelności niższej tj. kwoty 99.584,80 zł. Na skutek dokonanego potrącenia doszło zatem do częściowego wygaśnięcia wierzytelności powoda wobec pozwanych o zwrot wypłaconego kapitału. Po kompensacie wierzytelności do zwrotu pozostaje świadczenie w kwocie 99.584,80 zł (661 961,67 zł – 562 376,87 zł).

Za nietrafiony Sąd uznał zarzut powoda, iż pozwani nie podnieśli zarzutu potrącenia w terminie wynikającym z przepisu art. 203 ¹ § 2 k.p.c. (który ma zastosowanie w niniejszej sprawie na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1469 z późn. zm.). Pozwani skierowali do powoda wezwania do zapłaty kwoty 675.287,53 zł, które zostały doręczone powodowi w dniu 18 lutego 2022 r. (k. 723 – 730).Wezwania te zakreślały 7 dniowy termin na spełnienie wskazanego w nich świadczenia, który upłynął w dniu 25 lutego 2022 r. Dopiero więc od tego dnia można mówić o wymagalności wierzytelności zgłoszonej przez pozwanych do potrącenia. Zarzut potrącenia został przez nich zgłoszony w pismach z dnia 11 marca 2022 r. Wynika z tego, że zarzut potrącenia został złożony w terminie o którym mowa w art. 203 ¹ § 2 k.p.c.

Sąd zaznaczył, że wziął pod uwagę, iż o tym, że pozwani żądają stwierdzenia nieważności umowy kredytu pomimo pouczenia ich o skutkach tej nieważności, powód mógł się dowiedzieć na rozprawie w dniu 10 lipca 2019 r., co oznacza że 3-letni termin przedawnienia upływał z końcem 2022 r. natomiast powód swoje roszczenia ewentualne zgłosił przed tą datą, co skutkowało przerwą biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 123 § 1 pkt 1 k.c.

W konsekwencji Sąd uznał za zasadne żądnie ewentualne sformułowane w finalnej wersji w piśmie z dnia 30 grudnia 2022 r. w pkt I ppkt 1 co do kwoty 99 584,80 zł a w pozostałym zakresie powództwo ewentualne o zwrot kapitału kredytu podlegało oddaleniu (pkt III i IV). Wobec powyższego nie istniała konieczność odnoszenia się do żądania sformułowanego w pkt II pisma z dnia 30 grudnia 2022 r., które jak wskazano w piśmie z dnia 20 czerwca 2023 r. stanowiło roszczenie ewentualne wobec roszczenia z pkt I ppkt 1 pisma z dnia 30 grudnia 2022 r. i powinno być rozpoznawane tylko na wypadek uznania, że powód wypłacił pozwanym świadczenie w CHF.

Od zasądzonej kwoty 99 584,80 zł Sąd zasądził na podstawie art. 455 i art. 481 § 1 k.c. odsetki ustawowe za opóźnienie:



od kwoty 86 135,65 zł od dnia 21 grudnia 2021 r. do dnia zapłaty w przypadku pozwanej K. Ż. oraz od dnia 28 grudnia 2021 r. do dnia zapłaty w przypadku pozwanego A. Ż. (tj. od dnia następującego po doręczeniu każdemu z pozwanych pisma powoda z dnia 8 grudnia 2021 r.),



od kwoty 13 449,15 zł od dnia 21 lutego 2023 r. do dnia zapłaty w przypadku obojga pozwanych tj. od dnia następującego po doręczeniu im odpisu pisma powoda z dnia 30 grudnia 2022 r.

Ponadto, od dnia doręczenia pozwanym odpisu pisma z dnia 8 grudnia 2021 r. do dnia powstania stanu potrącalności wzajemnych roszczeń stron (tj. dnia 25 lutego 2022 r.) Sąd zasądził na rzecz powoda odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 562 376,87 zł.

Sąd zważył, że w ramach roszczenia ewentualnego z pkt I. ppkt 2 pisma z dnia 30 grudnia 2022r. powód dochodził od pozwanych również kwoty 328.912,20 zł, która miała stanowić bezpodstawne wzbogacenie strony pozwanej kosztem banku odpowiadające wartości świadczenia banku polegającego na udostępnieniu stronie pozwanej kapitału wypłaconego w ramach nieważnej umowy kredytu oraz zaniechania żądania zwrotu tego kapitału. Roszczenie to zdaniem strony powodowej znajduje postawę w przepisanych dotyczących bezpodstawnego wzbogacenia.

Sąd - po rozważeniu całokształtu okoliczności sprawy w kontekście odnośnych przepisów i dorobku judykatury - uznał, że przyjęcie, że uznanie umów kredytu za nieważne na skutek zastosowania art. 6 ust. 1 dyrektywy nr 93/13 powoduje w konsekwencji powstanie roszczenia przedsiębiorcy o wynagrodzenie, którego wysokość mogłaby przekraczać należności wynikające z samej umowy, byłoby niewątpliwie sprzeczne z ratio legis powyższej regulacji, która ma na celu ochronę konsumentów.

Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyjęcia, że konsekwencją nieważności całej umowy jest obowiązek zapłaty przez pozwanych na rzecz powoda wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z kapitału kredytu (pkt IV wyroku).

Wobec oddalenia roszczenia o zapłatę kwoty 328 912,20 zł Sąd rozpoznał kolejne żądanie ewentualne zawarte w pkt III pisma powoda z dnia 30 grudnia 2022 r. o zapłatę kwoty 265 288,32 zł. W ocenie Sądu brak jest podstaw do jakiejkolwiek waloryzacji roszczenia kondykcyjnego przysługującego Bankowi. Sąd uznał za niezasadne również powództwo ewentualne w powyższym zakresie i orzekł o jego oddaleniu (pkt V. wyroku).

Wyrok został zaskarżony apelacją przez pozwanych.

Pozwana K. Ż. zaskarżyła wyrok w części tj. w zakresie punktów III, VI i VII, zarzucając naruszenie:

1.  art. 233 § 1 w zw. z art. 227 i 232 k.p.c. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, dokonanie oceny dowodów z naruszeniem zasad doświadczenia życiowego i reguł logiki, w sposób wybiórczy, pomijając w swej ocenie dowody w postaci zeznań pozwanego ad. 2 złożonych na rozprawie w dniu 12 lutego 2020 r. (fragment zapisu protokołu: 00:58:06) i pozwanej ad. 1 złożonych w toku tej samej rozprawy (fragment zapisu protokołu: 01:08:03), a także dokumentu pn. „Historia operacji na koncie kredytowym" przedłożonego przez powódkę jako załącznik do pozwu;

2.  art. 233 § 1w zw. z art. 227 i 232 k.p.c. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, dokonanie oceny dowodów z naruszeniem zasad doświadczenia życiowego i reguł logiki, w sposób wybiórczy, pomijając w swej ocenie dowody w postaci zeznań świadka A. A., złożonych na rozprawie w dniu 10 lipca 2019 r. (fragmenty zapisu protokołu: 00:11:17, 00:20:13), zeznań świadka G. K. (3) złożonych na rozprawie w dniu 11 grudnia 2019 r. (fragment zapisu protokołu: 00:07:00) oraz zeznań świadka G. K. (1), złożonych również na rozprawie w dniu 11 grudnia 2019 r. (fragment zapisu protokołu: 00:15:00);

3.  art. 233 § 1w zw. z art. 227 i 232 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, dokonanie oceny dowodów z naruszeniem zasad doświadczenia życiowego i reguł logiki, w sposób wybiórczy, pomijając w swej ocenie dowód w postaci umowy kredytu, a także pochodzące od powódki zaświadczenie o spłatach kredytu przez pozwanych, w wyniku czego Sąd I instancji uznał, że powódka przedstawiła do dyspozycji pozwanych kwotę 13.449,15 zł, tj. prowizję za udzielenie kredytu, którą powódka potrąciła w rzeczywistości z kwoty wypłaconego kredytu;

4.  art. 235 ² § 1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 227 i art. 278 § 1 k.p.c. przez bezpodstawne pominięcie
dowodu z opinii biegłego na rozprawie w dniu 12 maja 2023 r.;

5.  art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c. przez bezzasadne zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 86 135,65 zł od dnia 21 grudnia 2021 r. do dnia zapłaty w przypadku pozwanej K. Ż. (tj. od dnia następującego po doręczeniu pozwanej pisma powoda z dnia 8 grudnia 2021 r.), od kwoty 13 449,15 zł od dnia 21 lutego 2023 r. do dnia zapłaty w przypadku obojga pozwanych tj. od dnia następującego po doręczeniu im odpisu pisma powoda z dnia 30 grudnia 2022 r., a także od kwoty 562 376,87 zł od dnia doręczenia pozwanym odpisu pisma z dnia 21 grudnia 2021 r. do dnia powstania stanu potrącalności wzajemnych roszczeń stron (tj. dnia 25 lutego 2022 r.);

6.  art. 118 k.c. w zw. z art. 120 k.c. i art. 455 k.c. oraz w zw. z art. 405 k.c. i 410 k.c. przez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, że roszczenie dochodzone przez powódkę nie przedawniło się, w rezultacie nieuwzględnienia przez Sąd I Instancji zarzutu trzyletniego terminu przedawnienia roszczeń powódki i nie oddalenia na tej podstawie roszczeń w całości;

7.  § 15 ust. 3 pkt 1-4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, poprzez niepodwyższenie stawki zwrotu kosztów zastępstwa procesowego do 150% jej wartości wobec dużego nakładu pracy adwokata, w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, również poza postępowaniem sądowym, a także poprzez niepodwyższenie stawki o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według
stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług.

W związku z podniesionymi zarzutami apelująca wniosła o zmianę wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie, Wydziału I Cywilnego, z dnia 26 lipca 2023 r. przez:

I.  oddalenie powództwa w całości, w tym powództwa ewentualnego zgłoszonego w pkt. I pisma dnia 30 grudnia 2022 r. w całości;

II.  zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej ad. 1 K. Ż. kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wykonywanego przez adwokata ustanowionego z urzędu w wysokości półtorakrotności stawki minimalnej w wysokości 10 800 zł oraz podwyższenie stawki o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług (23%) ewentualnie, na wypadek nie podzielenia przez Sąd stanowiska pozwanej ad. 1 - o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu w wysokości półtorakrotności ww. stawki minimalnej od Skarbu Państwa według norm przepisanych powiększonych o stawkę podatku od towarów i usług VAT (23%).

Pozwana domagała się przeprowadzenia w postępowaniu apelacyjnym pominiętych przez Sąd pierwszej instancji dowodów, powołując się na art. 380 k.p.c. Nadto powódka wniosła o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej ad. 1 kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu w postępowaniu apelacyjnym w wysokości półtorakrotności stawki minimalnej w kwocie 10 800 zł, powiększonej o stawkę podatku od towarów i usług VAT (23%), ewentualnie na wypadek niepodzielenia przez Sąd stanowiska pozwanej ad. 1 - o przyznanie od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Szczecinie, kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu w postępowaniu apelacyjnym w wysokości półtorakrotności stawki minimalnej w kwocie 10 800 zł, powiększonej o stawkę podatku od towarów i usług VAT (23%).

Pozwany A. Ż. zaskarżył wyrok w części tj. w zakresie punktów III, VI i VII, zarzucając naruszenie:

1.  art. 233 § 1 k.p.c. przez zaniechanie wszechstronnej i swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zarówno z dokumentów, w szczególności historii operacji na kontrakcie kredytowym oraz historii kredytu, jak również z przesłuchania pozwanych, w zakresie w jakim zaniechano przyjęcia, iż wskazane dowody świadczą o tym, iż kredyt był spłacany przez pozwanych również bezpośrednio w CHF;

2.  art. 233 § 1 k.p.c. przez zaniechanie wszechstronnej i swobodnej oceny dowodów z zeznań świadków G. K. (3), G. K. (1) oraz A. A., a także pozwanych, przez przyjęcie - wbrew wiarygodnym zeznaniom ww. osób oraz pomimo braku wiarygodności zeznań pracowników powódki - że wpłacone na rzecz powódki przez pozwanych świadczenia w kwocie 72.376,87 zł oraz kwocie 490.000,00 zł pochodzącej ze sprzedaży domu, nie doprowadziły do wygaśnięcia roszczeń powódki w związku z udzielonym kredytem;

3.  art. 235 ² § 1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. przez jego niesłuszne zastosowanie i pominięcie postanowieniem z dnia 12 maja 2023 r. wniosku dowodowego pozwanego ad 2 o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego;

4.  mającą istotny wpływ na wynik sprawy, sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią
zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności treścią umowy
kredytowej, zaświadczeń o spłatach kredytu oraz historii operacji na kontrakcie kredytowym przez przyjęcie, że pozwanym wypłacono w ramach kredytu kwotę 13.449,15 zł,

5.  art. 118 k.c. w zw. z art. 120 k.c. w zw. z art. 455 k.c. przez ich niesłuszne niezastosowanie i zaniechanie uznania roszczeń powódki dochodzonych w niniejszej sprawie za przedawnione;

6.  art. 498 § 1 i 2 k.c. przez ich niesłuszne niezastosowanie, względnie niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, iż wierzytelność kredytobiorców wynikająca z dokonania przez nich - w wykonaniu, uznanej za nieważną, umowy kredytu powiązanego z walutą obcą -wpłat bezpośrednio w walucie obcej nie nadaje się do potrącenia z wierzytelnością kredytodawcy stanowiącą kapitał wypłaconego kredytu;

7.  art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c. przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że termin początkowy naliczania odsetek określony w pkt III wyroku powinien przypadać na dzień następujący po doręczeniu pism procesowych zawierających żądanie zapłaty;

8.  § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych przez zaniechanie podwyższenia stawki minimalnej do 150% jej wartości, pomimo że powyższe było uzasadnione dużym nakładem pracy pełnomocnika, czasem na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczbą rozpraw, obszernością materiału dowodowego, mnogością zmian stanowiska przez powódkę skutkującą koniecznością składania pism procesowych przez pełnomocnika, skomplikowaniem sprawy, budzącej wątpliwości w doktrynie i w orzecznictwie oraz wysoką wartością przedmiotu sporu a także poprzez niepodwyższenie przyznanej stawki o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług

W związku z podniesionymi zarzutami apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt III poprzez oddalenie powództwa w całości, ewentualnie, w razie uwzględnienia wyłącznie zarzutu z pkt III 3., wnoszę o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt III poprzez przyjęcie dat początkowych naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie: od kwoty 86.135,65 zł od dnia 11 stycznia 2022 r., od kwoty 13.449,15 zł od dnia 7 marca 2023 r., od kwoty 562.376,87 zł od dnia 11 stycznia 2022.

W obu przypadkach wniósł zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego ad 2 zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego za postępowanie przed Sądem I instancji w kwocie 16.200,00 zł oraz podwyższenie stawki o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług (23%) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty

Pozwany domagał się przeprowadzenia w postępowaniu apelacyjnym pominiętych przez Sąd pierwszej instancji dowodów, powołując się na art. 380 k.p.c.

Nadto pozwany wniósł o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego ad 2 kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym w wysokości 150% stawki minimalnej wynikającej z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, powiększonej o kwotę podatku od towarów i usług VAT (23%), względnie, w razie oddalenia apelacji pozwanego ad 2, wnósł o przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika z urzędu pozwanego ad 2 kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanemu ad 2 z urzędu, w wysokości 150% stawki minimalnej wynikającej z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu oraz podwyższenie jej o kwotę podatku od towarów i usług (23%).

W odpowiedzi na apelację, powód wniósł o ich oddalenie w całości oraz zasądzenie solidarnie od pozwanych K. Ż. i A. Ż. na rzecz powoda (...) Banku (...) S.A. w W. kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, wraz z odsetkami ustawowymi w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.

1.  Postępowanie apelacyjne jest kontynuacją rozpoczętego przed sądem pierwszej instancji. Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym (art. 382 k.p.c.), zatem dokonuje własnych ustaleń faktycznych, poprzestaje na materiale zebranym w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, prowadzi postępowanie dowodowe lub ponawia przeprowadzenie dowodów. Podstawa prawna orzeczenia ustalana jest niezależnie od zarzutów podniesionych w apelacji. Postępowanie apelacyjne ma charakter merytoryczny, a nie tylko kontrolny, ograniczony zarzutami apelacyjnymi. Sąd drugiej instancji związany jest zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa procesowego; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania (uchwała SN (7) z 31.01.2008 r., III CZP 49/07).

Obowiązek rozpoznania sprawy w granicach apelacji (art. 378 § 1 k.p.c.) oznacza związanie sądu odwoławczego zarzutami naruszenia prawa procesowego, za wyjątkiem rozważanych z urzędu naruszeń skutkujących nieważnością postępowania (por. uchwała Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2008 r., sygn. akt III CZP 49/07, OSNC 2008, nr 6, poz. 55). Z obowiązku ustanowionego przez art. 378 § 1 k.p.c. nie wynika konieczność osobnego omówienia w uzasadnieniu wyroku każdego argumentu podniesionego w apelacji, ale wystarczające jest odniesienie się do nich w sposób wskazujący, że zostały one przez Sąd drugiej instancji rozważone (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 24 marca 2010 r., sygn. akt V CSK 269/09, OSNC 2010, nr 9, poz. 127; z 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt III CSK 300/11, OSNC 2012, nr 12, poz. 144; z 4 września 2014 r., sygn. akt II CSK 478/13, Lex nr 1545029 i z 22 sierpnia 2018 r., sygn. akt III UK 119/17, Lex nr 2542602).

Sąd Apelacyjny, dokonując własnej oceny przedstawionego pod osąd materiału procesowego stwierdził, że Sąd Okręgowy w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe, a poczynione ustalenia faktyczne (zawarte w wyodrębnionej redakcyjnie części uzasadnienia zaskarżonego wyroku) nie są wadliwe i znajdują odzwierciedlenie w treści przedstawionych w sprawie dowodów w części prowadzącej do ustalenia nieważności umowy kredytu z powodu abuzywności klauzul przeliczeniowych i powstania wzajemnych roszczeń kondykcyjnych. W ocenie Sądu Apelacyjnego brak jednak było podstaw do zasądzenia na rzecz powoda kwoty 13.449,15 zł stanowiącej prowizję od udzielonego kredytu.

2.  W orzecznictwie sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, odwołujących się do orzecznictwa TSUE, wyrażany jest jednolity pogląd, że klauzule przeliczeniowe (walutowa oraz spreadowa) zawarte w umowie kredytu waloryzowanego walutą obcą, którego wysokość jest kształtowana jednostronnie przez bank, są abuzywne na podstawie art. 358 ^{( 1)} k.c., co skutkuje jej nieważnością i prowadzi do bezpodstawnego wzbogacenia banku kwotami zapłaconymi przez konsumentów. Klauzule przeliczeniowe, więc walutowa i spreadowa łącznie określają główne świadczenia stron (wyrok TSUE z 3.10.2019 r., C-260/18, z 30.04.2014 r., C-26/13, pkt 49-50; z 26 lutego 2015 r., C-143/13, pkt 54; z 23 kwietnia 2015 r., C-96/14, pkt 33; z 20 września 2017 r., C-186/16, pkt 35, z 14.03.2019 r., C 118/17, pkt 48, 52 i przytoczone tam orzecznictwo). Nie zostały sformułowane jednoznaczne, ponieważ Bank uchybił obowiązkom informacyjnym w zakresie ryzyka walutowego (klauzula walutowa) oraz klauzuli spreadowej, której mechanizm nie jest wytłumaczalny z uwagi na arbitralność decyzji Banku w zakresie ustalania wysokości kursu waluty obcej. Nie zostały uzgodnione indywidulanie, skoro sposób przeliczania wysokości świadczenia banku i strony powodowej, w szczególności odwołanie do tabeli kursowej ustalanej przez bank, nie był przedmiotem negocjacji. Za utrwalone należy uznać stanowisko Sądu Najwyższego, zgodnie z którym postanowienia umowne określające zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu i spłacanych rat, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, są sprzeczne z dobrymi obyczajami oraz naruszają rażąco interesy konsumenta. Tego rodzaju uregulowanie umowne jest niedopuszczalne (wyroki SN: z 27.11.2019 r., II CSK 483/18; z 28.09.2021 r., I CSKP 74/21; z 22.11.2016 r., I CSK 1049/14; z 1.03.2017 r., IV CSK 285/16; z 19.09.2018 r., I CNP 39/17; z 24.10.2018 r., II CSK 632/17; z 13.12.2018 r., V CSK 559/17; z 27.02.2019 r., II CSK 19/18; z 4.04.2019 r., III CSK 159/17; z 9.05.2019 r., I CSK 242/18; z 29.10.2019 r., IV CSK 309/18, z 11.12.2019 r., V CSK 382/18, z 30.09.2020 r., I CSK 556/18; z 2.06.2021 r., I CSKP 55/21; z 27.07.2021 r., V CSKP 49/21; z 3.02.2022 r., II CSKP 415/22). Ponadto postanowienie umowy obciążające kredytobiorcę nieograniczonym ryzykiem kursowym należy uznać za niedopuszczalne, niezależnie od tego, czy swoboda przedsiębiorcy (banku) w ustaleniu kursu jest pełna, czy też w jakiś sposób ograniczona, np. w razie wprowadzenia możliwych maksymalnych odchyleń od kursu ustalanego z wykorzystaniem obiektywnych kryteriów (postanowienie SN z 22.08.2022 r., I CSK 3924/22). TSUE w wyroku z 8 września 2022 roku (C-80/21 do C-82/21) przyjął, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym sąd krajowy może, po stwierdzeniu nieważności nieuczciwego warunku znajdującego się w umowie zawartej między konsumentem a przedsiębiorcą, który pociąga za sobą nieważność tej umowy w całości, zastąpić warunek umowny, którego nieważność została stwierdzona, albo wykładnią oświadczenia woli stron w celu uniknięcia unieważnienia tej umowy, albo przepisem prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym, nawet jeśli konsument został poinformowany o skutkach nieważności tejże umowy i je zaakceptował. Stanowi to o niedopuszczalności zastąpienia kwestionowanych klauzul umownych normami prawa krajowego odwołującymi się do ustalenia rozmiaru świadczenia konsumenta w oparciu o średni kurs NBP.

3.  Umowa kredytu pozbawiona jest postanowień umożliwiających jej wykonanie, minimalnego konsensusu, elementów konstrukcyjnych i jest nieważna w całości na podstawie art. 58 § 1 k.c. interpretowanego w zgodzie z postanowieniami art. 6 dyrektywy 93/13. Konsekwencją nieważności umowy jest powstanie roszczenia konsumenta o zwrot świadczenia spełnionego na podstawie tej umowy jako świadczenia nienależnego (art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c.), niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie jest dłużnikiem banku z tytułu zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty kredytu (uchwała SN z 16 lutego 2021 roku, III CZP 11/20, z 7.05.2021 roku, III CZP 6/21).

4.  Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej zachowuje wyłączną kompetencję do wiążącej wykładni dyrektyw (art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej), jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym o wykładni Traktatów oraz o ważności i wykładni aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii, co oznacza, że dokonana przez Trybunał wykładnia wspomnianych aktów ma charakter wiążący. Jeżeli TSUE dokonał wykładni konkretnego przepisu prawa unijnego, np. zawartego w dyrektywie, przesądzając, który z dwóch lub więcej potencjalnie wchodzących w grę sposobów rozumienia tego przepisu uważa za prawidłowy, to taki sam sposób interpretacji powinien być przyjmowany w później wydawanych wyrokach sądów krajowych, w których znajdzie zastosowanie ten przepis (por. uchwała SN z 12.12.2019 r., III CZP 45/19, OSNC 2020/10, poz. 83.). W cytowanej uchwale Sąd Najwyższy stwierdził, że zasada powszechnego związania wykładnią prawa unijnego dokonaną przez TSUE wynika z istoty i funkcji postępowania prejudycjalnego oraz autonomii prawa unijnego względem prawa krajowego i znajduje potwierdzenie w orzecznictwie samego Trybunału (wyroki z 27.03.1980 r., 61/79; 4.06.2009 r., C-8/08, 10 kwietnia 1984 r., C-14/83, oraz w orzecznictwie Sądu Najwyższego, m.in. wyroki z 10.04.2019 r., II UK 504/17, 5.12.2019 r., III PO 7/18, postanowienie (7s) z 2.08.2018 r., III UZP 4/18, OSNP 2018/12, poz. 165). Orzeczenie TSUE wiąże sądy krajowe, skoro wydanie przez sąd krajowy orzeczenia z oczywistym naruszeniem wyroku TSUE może stanowić podstawę odpowiedzialności państwa członkowskiego za szkody wyrządzone jednostkom wskutek naruszenia prawa wspólnotowego (np. wyrok ETS z 30 września 2003 r., w sprawie C-224/01 K., pkt 56. i 57.).

5.  Rozstrzygnięcie spawy, w tym o podniesionych przez pozwanych zarzutach potrącenia, wymaga w pierwszej kolejności ustalenia wierzytelności każdej ze stron wynikającej z spełnienia nienależnego świadczenia. Bank wypłacił powodom po przeliczeniu kredytu wyrażonego we frankach szwajcarskich kwotę 648.512,52 zł, doliczając tej sumy 13.449,15 zł tytułem prowizji od udzielenia kredytu. Kwota prowizji nie została pozwanym zapłacona, nie weszła do ich majątku, nie stanowi nienależnego świadczenia banku i pozwani nie są zobowiązani do jej zwrotu, co nieprawidłowo przyjął Sąd pierwszej instancji i co skutecznie zarzucono w apelacji obu pozwanych. Pozwani zapłacili pozwanemu bankowi 72.376,87 zł, 490.000 zł (cena ze sprzedaży domu zapłacona całkowicie na rachunek techniczny prowadzony dla kredytu przez bank) oraz 33.169,36 franków szwajcarskich. Z niewyjaśnionych przyczyn w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji wyłączono możliwość potrącenia wierzytelności banku wyrażonej w złotych z wierzytelnością pozwanych wyrażoną we frankach szwajcarskich. W doktrynie przyjmuje się, że przesłanka jednorazowości świadczeń decydująca o skuteczności potrącenia jest spełniona również wtedy, gdy wierzytelności przedstawione do potrącenia wyrażone są w walucie obcej i w złotych polskich. Potrącenie spełnia funkcję zapłaty i egzekucyjną dla obu stron, jeśli wierzytelność wyrażona w walucie obcej może być spełniona przez zapłatę w walucie polskiej (art. 358 § 1 k.c.) w tym przez potrącenie, to skutkuje to jednocześnie spełnieniem wierzytelności wyrażonej w walucie polskiej przez zapłatę w walucie obcej. Każdy z wierzycieli wzajemnych w przypadku zaistnienia stanu potrącalności może złożyć oświadczenie o potrąceniu, co będzie skutkowało odpowiednim wygaśnięciem ich wierzytelności wskutek zapłaty. Wierzytelność banku wyrażona w złotych może być potrącona z wierzytelnością pozwanych wyrażoną we franku szwajcarskim.

Kwestia jednorodzajowości świadczeń została poniesiona marginalnie i nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ pozwani nie wprowadzili do procesu faktu potrącenia ich wierzytelności z wierzytelnością banku w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji i co nie może być uwzględnione przez Sąd apelacyjny z uwagi na zakaz reformationis in peius.

6.  Zarzut potrącenia w znaczeniu materialnoprawnym, aby wywrzeć skutek w toczącym się postępowaniu, powinien być wprowadzony do procesu z zachowaniem warunków formalnych, przedmiotowych oraz temporalnych wyznaczonych normą art. 203 ¹ § 1 k.p.c. Zakres zastosowania normy art. 203 ¹ § 1 k.p.c. obejmuje wprowadzenie do procesu twierdzenia faktycznego o potrąceniu pozaprocesowym, a więc dokonanym przed wszczęciem procesu albo w jego toku lecz poza jego ramami oraz sytuacje, kiedy wprowadzenie do procesu twierdzenia faktycznego o potrąceniu polega na złożeniu oświadczenia o potrąceniu przed sądem z równoczesnym zgłoszeniem procesowego zarzutu potrącenia. W pierwszym przypadku właściwym określeniem jest zarzut potrącenia informujący, w drugim - zarzut potrącenia sensu stricto albo zarzut potrącenia kształtujący. Zarzut potrącenia informujący ma charakter zarzutu faktycznego pozwanego wprowadzającego do procesu fakt o potrąceniu. Zarzut potrącenia sensu stricto to dwie czynności połączone w jednym akcie, czynność procesowa – zgłoszenie zarzutu niweczącego oraz czynność materialnoprawna – złożenie oświadczenia o potrąceniu. Wszystkie opisane sytuacje obejmują dokonanie przez pozwanego czynności procesowej polegającej na odwołaniu się do potrącenia wierzytelności dochodzonej przez stronę powodową z wzajemną wierzytelnością strony pozwanej, zatem przyjęte doktrynalnie pojęcia zarzut informujący i zarzut kształtujący, stanowią desygnaty pojęcia użytego w art. 203 ¹ k.p.c. zarzutu potrącenia. Nie ma różnicy między zarzutem potrącenia informującym (odwołanie się do wygaśnięcia zobowiązania wskutek potracenia) a zarzutem potrącenia sensu stricto, a więc czynnością procesową polegającą na zgłoszeniu zarzutu równocześnie z dokonaniem potrącenia. Ustawodawca odwołuje się do jednolitego pojęcia procesowego zarzutu potrącenia niezależnie od tego, czy oświadczenie o potrąceniu zostało złożone poza procesem (zarzut informacyjny), czy w formie czynności procesowej (zarzut kształtujący, por. np.: P. Rylski, red. nacz., A. Olaś, red. cz. III, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2024, komentarz do art. 203 ¹ k.p.c., nb 94, nb 292, nb 295).

7.  Procesowy zarzut potrącenia jest czynnością procesową, polegającą na wprowadzeniu do materiału procesowego sprawy twierdzenia faktycznego o wygaśnięciu zobowiązania wskutek oświadczenia o potrąceniu bez względu na fakt, czy do umorzenia wierzytelności dochodzi wskutek czynności procesowej wywołującej skutek materialnoprawny (zarzut potrącenia sensu stricto) czy wskutek twierdzenia faktycznego o potrąceniu dokonanym poza procesem (zarzut informujący). Nie jest zasadne kontynuowanie - istniejącego w doktrynie i orzecznictwie przed normatywną reglamentacją procesowego zarzutu potrącenia - utrzymywania dystynkcji procesowego i pozaprocesowego zarzutu potrącenia, tego ostatniego kwalifikowanego wyłącznie jako twierdzenie pozwanego o skutkach potrącenia, zatem w istocie jako zarzutu nieistnienia dochodzonej wierzytelności, umorzenia wierzytelności, zapłaty, zaspokojenia długu wskutek potrącenia dokonanego poza procesem, a więc procesowego oświadczenie wiedzy ukierunkowanego na oddalenie powództwa. Zarzut wygaśnięcia roszczenia objętego pozwem wskutek potrącenia dokonanego przed albo po doręczeniu pozwu pozwanemu, jednak poza procesem, jest zarzutem potrącenia objętym regulacją art. 203 ¹ k.p.c.

8.  Pozwani w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji złożyli dwa materialnoprawne oświadczenia o potrąceniu poprzedzone wezwaniami do zapłaty, wstępnie zatem należy ocenić możliwość wprowadzenia do procesu faktu o potrąceniu, czyli materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu dokonanego przez pozwanych poza procesem.

9.  Pismami z 17 stycznia 2022 r. pozwani wezwali powoda do zapłaty 675.287,53 zł (k. 713, k. 723) w terminie 7 dni do dnia otrzymania wezwania; pismo doręczono powodowi 18 lutego 2022 r. (k. 715v., k. 725 v.). W piśmie z 1 marca 2022 r. skierowanym do powoda pozwani dokonali czynności prawnej potrącenia wierzytelności przysługującej im wobec powoda w wysokości 675.287,53 zł, którą przekazali tytułem spłaty kredytu z wierzytelnością Banku w wysokości 648.512,52 zł tytułem wypłaconego kapitału kredytu (k.717, k.731). Pismo zostało doręczone powodowi 15 marca 2022 r. (k. 744v). Pozwani złożyli w biurze podawczym Sądu Okręgowego pisma zawierające zarzut potrącenia 11 marca 2022 r. (k. 711-712, k. 721-722). Procesowy zarzut potrącenia pozwani zgłosili w terminie wynikającym z art. 203 ¹ § 2 k.p.c.

10.  Dopuszczalność procesowego zarzutu potrącenia nie oznacza jego skuteczności, która w pierwszej kolejności jest uzależniona od złożenia oświadczenia o potrąceniu w toku sprawy albo od odwołania się do potrącenia pozaprocesowego, co musi stanowić jego istotę, warunek sine qua non. W doktrynie podkreśla się, że przedmiotem zarzutu potrącenia, jako czynności procesowej w formie procesowego oświadczenia wiedzy, jest czynność prawna w postaci oświadczenia woli o potrąceniu; istotą procesowego zarzutu potrącenia jest żądanie oddalenia powództwa w całości lub w części z powołaniem się na okoliczność, że roszczenie objęte żądaniem pozwu wygasło wskutek złożenia oświadczenia woli o potrąceniu. Procesowy zarzut potrącenia, który odwołuje się do potrącenia pozaprocesowego, które nie miało miejsca, nie może wywierać skutków prawnych jako czynność procesowa; ponieważ nie wprowadza do procesu faktu potrącenia. Innymi słowy, procesowy zarzut potrącenia nie może być uznany za skuteczny w sytuacji, kiedy wierzyciel nie złożył oświadczenia woli o potrąceniu.

11.  Skuteczność oświadczenia woli o potrąceniu uzależniona jest od jego dojścia do drugiej strony w taki sposób, żeby mogła zapoznać się z jego treścią (art. 61 k.c.). W chwili zgłoszenia pierwszego zarzutu potrącenia w znaczeniu procesowym nie nastąpił fakt potrącenia, nie złożono skutecznie oświadczenia woli o potrąceniu; pismo z 1 marca 2022 r. zawierzające oświadczenia woli o potrąceniu zostało doręczone powodowi 15 marca 2022 r., a zatem po zgłoszeniu zarzutu potrącenia w znaczeniu procesowym w piśmie procesowym z 11 marca 2022 r. Zarzut potrącenia w znaczeniu procesowym pozbawiony jest swojego przedmiotu, czyli materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu; pozwani nie mogli zatem wprowadzać do procesu faktu potrącenia wierzytelności.

12.  Wezwania do zapłaty z 17 stycznia 2022 r. zostały doręczone pozwanemu i wywołały skutek wymagalności wierzytelności, każdy kolejny procesowy zarzut potrącenia złożony po upływie 14 dni od daty wymagalności wierzytelności pozwanych jest niedopuszczalny (art. 203 ¹ § 2 k.p.c.), co dotyczy procesowego zarzutu potrącenia zawartego w pismach procesowych pozwanych z 16 września 2022 roku odwołującego się do materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu z 3 września 2022 roku.

13.  Przyjęcie nieskuteczności pierwszego ze zgłoszonych zarzutów potrącenia i niedopuszczalności kolejnego zarzutu potrącenia determinuje kierunek rozstrzygnięcia; pozwani nie mogą w postępowaniu apelacyjnym skutecznie odwoływać się do potrącenia własnej wierzytelności wyrażonej we frankach szwajcarskich, skoro zarzut ten jest procesowo niedopuszczalny.

14.  Zgłoszone przez apelujących w rozważanym kontekście zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., art. 227 k.p.c. i 232 k.p.c. zupełnie nie przystają do rozważanych kwestii materialnoprawnych, które decydują o rozstrzygnięciu sprawy. Sąd nie mógł dokonać błędnych ustaleń faktycznych przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przyjmując niedopuszczalność potrącenia w znaczeniu materialnoprawnym, przy zupełnym braku łączności argumentacji apelującego z art. 227 k.p.c. i 232 k.p.c.

15.  Nie są zrozumiałe zarzuty pozwanych dotyczące błędów w ustaleniach faktycznych wywołane przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, z błędnym odwołaniem się do naruszenia art. 227 i 232 k.p.c., przez przyjęcie przez Sąd Okręgowy, że zapłata sum wyrażonych w złotych, między innymi pochodzącej ze sprzedaży domu, skutkowała wygaśnięciem zobowiązania pozwanych. Ustaleniem faktycznym może być jedynie stanowcze ustalenie przez sąd, że dokonano zapłaty, zatem że miał miejsce transfer środków pieniężnych między majątkami, skutek tego faktu jest oceną prawną, która obejmuje również wygaśnięcie zobowiązania. Do przeciwnego wniosku, niż wyrażony w apelacji, prowadzi prosta ocena polegająca na odwołaniu się do sumy wypłaconego kapitału kredytu oraz kwot zapłaconych przez pozwanych; pozwani zapłacili w złotówkach mniej, niż kapitał kredytu (jak wskazano zgłoszenie procesowego zarzutu potrącenia, w tym wierzytelności pozwanych wyrażonej we frankach szwajcarskich, było procesowo niedopuszczalne).

16.  Zarzut naruszenia art. 235 ² § 1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 227 i art. 278 § 1 k.p.c. jest oczywiście bezpodstawny; wysokość wierzytelności przysługującej pozwanym jest bezsporna i wynika z dowodów przedstawionych przez bank oraz pozwanych; bezsporna jest również kwota kapitału kredytu wypłacona pozwanym, stąd możliwość ustalenia wysokości długu pozwanych albo banku bez konieczności odwoływania się do wiadomości specjalnych. Argumentacja ta decyduje także o pominięciu dowodu z opinii biegłego w postępowaniu apelacyjnym, które to pominięcie przez Sąd pierwszej instancji zostało zakwestionowane przez apelujących na podstawie art. 380 k.p.c. Zeznania świadków powoływane przez apelujących dla uzasadnienia faktu zapłaty nie mają żadnego znaczenia – wysokość zapłaconych sum wynika z dokumentów w aktach sprawy; nie wiadomo z jakich przyczyn apelujący odwołują się do ich treści.

17.  Zarzut naruszenia art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c. oparty jest na twierdzeniu, że świadczenie bezterminowe powinno być spełnione 14 dni po doręczeniu wezwania do zapłaty, a nie dnia następnego. Teza ta jest oparta na odwołaniu się do pojawiającego się w orzecznictwie nie uzasadnionego poglądu, że termin „niezwłocznie” należy łączyć z terminem 14 dni. Nie można a priori określić desygnatów pojęcia „niezwłocznie”, ponieważ jest to determinowane okolicznościami in casu. W rozważanej sprawie nie ma żadnych argumentów dla przyjęcia dłuższego, niż jednodniowy termin spełnienia świadczenia, powszechnie zresztą akceptowanego w praktyce prawniczej i orzecznictwie sądowym.

18.  Zarzuty naruszenia art. 118 k.c. w zw. z art. 120 k.c. i art. 455 k.c. oraz w zw. z art. 405 k.c. i 410 k.c. są zupełnie bezpodstawne. Termin przedawnienia roszczenia konsumenta o zwrot świadczenia spełnionego na podstawie umowy, która zawiera abuzywne postanowienia i jest w całości nieważna, więc o zwrot świadczenia nienależnego, zaczął biec od chwili, kiedy konsument uświadomił sobie istnienie w umowie nieuczciwych postanowień umownych (wyrok TSUE z 22.04.2021, C-485/19). Przedawnienie roszczeń konsumenta wynikających z nieważności tej umowy rozpoczyna bieg w chwili, w której dowiedział się on lub powinien dowiedzieć się o nieuczciwym charakterze warunku powodującego tę nieważność (wyrok TSUE z 14.12.2023 r., C-28/22, TL i WE przeciwko Syndykowi masy upadłości (...) Bank S.A., pkt 75). W ostatnim z cytowanych wyroków Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjął, że różne terminy przedawnienia przewidziane z jednej strony dla przedsiębiorców, a z drugiej strony dla konsumentów tworzą asymetrię środków prawnych, które mogą naruszać skuteczność ochrony przewidzianej w dyrektywie 93/13, a art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w związku z zasadą skuteczności należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą w następstwie uznania za nieważną umowy kredytu hipotecznego zawartej przez przedsiębiorcę z konsumentem z uwagi na zawarte w tej umowie nieuczciwe warunki termin przedawnienia roszczeń tego przedsiębiorcy wynikających z nieważności rzeczonej umowy rozpoczyna bieg dopiero od dnia, w którym staje się ona trwale bezskuteczna. Chwila złożenia przez konsumenta oświadczenia, że nie zrzeka się ochrony wynikającej z dyrektywy 93/13 jest jednocześnie pierwszym dniem, w którym bank może wezwać konsumenta do zwrotu kapitału jako nienależnego świadczenia. Sąd I instancji słusznie wskazał, że pozwani żądają ustalenia nieważności umowy kredytu (ustalenie istnienia stosunku prawnego jako przesłanki rozstrzygnięcia), o czym powód mógł się dowiedzieć na rozprawie 10 lipca 2019 r., od tego dnia Bank wiedział, że pozwani powołują się na nieuczciwość mechanizmu umownego skutkującego nieważnością umowy, zatem mógł wystąpić z własnymi roszczeniami, co oznacza, że 3-letni termin przedawnienia upływał z końcem 2022 r. natomiast powód swoje roszczenia ewentualne zgłosił przed tą datą, co skutkowało przerwą biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 123 § 1 pkt 1 k.c.

19.  Pozwani występowali jak współuczestnicy materialni i każdy z nich był reprezentowany przez pełnomocnika, nie jest to sytuacja objęta poglądem prawym wyrażonym przez Sąd Najwyższy w SN z 16.11.2023 r., III CZP 54/23, który dotyczy reprezentacji współuczestnika materialnego przez jednego pełnomocnika. W sytuacji, kiedy współuczestnicy materialni reprezentowani są przez innych pełnomocników, każdemu z nich przysługuje zwrot kosztów procesu obejmujący wynagrodzenie pełnomocnika.

20.  Brak uzasadnionych podstaw do zasądzenia na rzecz pozwanych w ramach kosztów postępowania wynagrodzenia pełnomocnika procesowego w wysokości 150% stawki minimalnej. Sprawa nie ma charakteru skomplikowanego, od lat istnieje ugruntowana linia orzecznicza w tzw. sprawach frankowych wynikająca z orzecznictwa sądów powszechnych, Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

21.  W wyroku Sądu pierwszej instancji nie odniesiono się do zasadności żądania wynagrodzenia przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu powiększonego o podatek VAT w sytuacji, gdy wynagrodzenie to zasądzane jest od przeciwnika procesowego. Kwestia ta została wyjaśniona przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z 22 kwietnia 2010 roku (II CZ 25/10), w którym wskazano, że przewidziany przepisem § 2 ust. 3 rozporządzenia obowiązek Sądu nie został ograniczony wyłącznie do sytuacji przyznania przez Sąd określonej kwoty adwokatowi z urzędu tytułem wynagrodzenia należnego od Skarbu Państwa. Przeciwnie, wymieniony przepis rozporządzenia określił ten obowiązek Sądu podwyższenia opłaty o stawkę podatku we wszystkich sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, a więc niezależnie od tego, czy strona taka proces przegrała (i wówczas koszty pomocy prawnej z urzędu ponosi Skarb Państwa), czy też go wygrała i z mocy art. 98 § 1 k.p.c. koszty pomocy prawnej takiego pełnomocnika procesowego musi ponieść strona przeciwna zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sporu. Podobnie w uchwale z 3 grudnia 2015 roku (III CZP 90/15) przyjęto, że wynagrodzenie radcy prawnego ustanowionego z urzędu, zasądzone od strony przeciwnej na rzecz strony reprezentowanej przez tego radcę, podlega podwyższeniu o należny podatek od towarów i usług. Kwoty w pkt VI. i VII. wyroku Sądu Okręgowego powiększyć należało o VAT, o czym orzeczono w pkt 1 lit. b.

Argumentacja apelujących odwołująca się do niekonstytucyjności przepisów rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości w zakresie ustalenia wysokości stawek wynagrodzenia pełnomocników ustanowionych z urzędu jest oczywiście chybiona, ponieważ nie istnieją przepisy, z których wynika niepodwyższanie wynagrodzenia o stawkę podatku VAT. Podobnie nie ma odniesienia do rozważanej kwestii niekonstytucyjność nieobowiązujących już regulacji rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości bezpodstawnie różnicujących wysokość wynagrodzenia pełnomocników z urzędu i „z wyboru”.

22.  Sąd odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zakresie wyżej wskazanym, w pozostałej części apelacje pozwanych są bezzasadne i podlegały oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c.

23.  Powód w postępowaniu apelacyjnym uległ tylko co do nieznacznej części żądania zapłaty (prowizji od kredytu), zatem pozwani przegrali sprawę w postępowaniu apelacyjnym niemal w całości i są zobowiązani do zwrotu powodowi kosztów procesu (art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 100 k.p.c. i art. 105 § 2 k.p.c.) - wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości określonej § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

24.  O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanym z urzędu w postępowaniu apelacyjnym orzeczono na podstawie § 8 pkt 6 w zw. z § 16 ust 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 764 z późn. zm.) oraz § 8 pkt 6 w zw. z § 16 ust 1 pkt. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 763 z późn. zm.).

Robert Bury