Postanowienie z 2 października 2025, sygn. I ACa 2751/24

POSTANOWIENIE

Dnia 2 października 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie, I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący:	SSA Jerzy Bess
Protokolant:	Edyta Sieja

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2025 r. w Krakowie

sprawy z wniosku S. W. (1)

z udziałem S. W. (2)

przy udziale Prokuratora Prokuratury Regionalnej w Krakowie

o uchylenie ubezwłasnowolnienia

na skutek apelacji wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 25 marca 2024 r.,

sygn. akt I Ns 129/22

p o s t a n a w i a:

1.  zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie IV w ten sposób, że przyznane tam wynagrodzenie, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej wnioskodawcy S. W. (1) z urzędu w kwocie 295,20 zł, w tym 55,20 podatku od towarów i usług podwyższa do kwoty 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych), w tym podatek od towarów i usług;

2.  w pozostałym zakresie oddalić apelację;

3.  przyznać adwokat M. R. od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Kielcach kwotę 442,80 zł (czterysta czterdzieści dwa złote
i osiemdziesiąt groszy), w tym 82,80 zł (osiemdziesiąt dwa złote
i osiemdziesiąt groszy) podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy S. W. (1)
z urzędu w postępowaniu apelacyjnym;

4.  przyznać adwokat T. G. od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Kielcach kwotę 442,80 zł (czterysta czterdzieści dwa złote
i osiemdziesiąt groszy), w tym 82,80 zł (osiemdziesiąt dwa złote
i osiemdziesiąt groszy) zł podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej uczestniczce S. W. (2) z urzędu
w postępowaniu apelacyjnym oraz kwotę 23,40 zł (dwadzieścia trzy złote
i czterdzieści groszy), tytułem zwrotu wydatków, poniesionych
w postępowaniu apelacyjnym.

Sygn. akt I ACa 2751/24

UZASADNIENIE

W dniu 7 kwietnia 2022 roku S. W. (1) złożył wniosek o uchylenie ubezwłasnowolnienia częściowego. Na uzasadnienie wskazał, iż chce być pełnoprawnym obywatelem RP. Był wielokrotnie badany przez psychiatrów, którzy stwierdzili, iż jest zupełnie zdrowy psychiczne. Obecnie utrzymuje abstynencję, aby wrócić do normalnego życia i wziąć ślub ze swoją narzeczoną.

Kurator ubezwłasnowolnionego – jego matka - S. W. (2) wniosła o oddalenie wniosku. Na uzasadnienie wskazała, iż S. W. (1) jest całkowicie niezdolny do samodzielnego życia.

Pełnomocnik z urzędu ustanowiony dla wnioskodawcy, poprał jego wiosek.

Prokurator Okręgowy wniósł o oddalenie wniosku

Sąd Okręgowy w Kielcach, zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 marca 2024 roku, sygn. akt I Ns 129/22, postanowił:

I.  oddalić wniosek,

II.  odstąpić od obciążania wnioskodawcy S. W. (1) kosztami postępowania,

III.  przyznać adwokat T. G. od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Kielcach kwotę 295,20 zł w tym 55,20 zł podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej uczestniczce S. W. (2) z urzędu,

IV.  przyznać adwokat M. R. od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Kielcach kwotę 295,20 zł, w tym 55,20 zł podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy S. W. (1) z urzędu.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 30 listopada 2012 roku S. W. (2) złożyła wniosek o częściowe ubezwłasnowolnienie swojego syna S. W. (1). Z przeprowadzonego wówczas postępowania dowodowego wynikało, iż S. W. (1) z powodu organicznych zaburzeń osobowości związanych z zespołem zależności alkoholowej oraz psychodegradacji i braku krytycyzmu wymagał pomocy w sprawach urzędowych, bytowych i dopilnowania leczenia. Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2013 roku sygn. akt (...) Sąd Okręgowy w K. ubezwłasnowolnił częściowo S. W. (1) z powodu zaburzeń osobowości związanych z zespołem uzależnienia alkoholowego oraz psychodegradacji.

dowód: akta sprawy Sądu Okręgowego w K.sygn. akt (...): wniosek z załącznikami k. 1-29, opinia sądowo-psychiatryczna k. 46, 51 postanowienie k. 53

W dniu 5 maja 2014 roku S. W. (1) złożył wniosek o uchylenie ubezwłasnowolnienia. Z przeprowadzonego wówczas postępowania dowodowego wynikało, iż z uwagi na zespół zależności alkoholowej z zespołami abstynencyjnymi i padaczką oraz organiczne zaburzenia osobowości, nadal wymagał pomocy w prowadzeniu spraw urzędowych, podejmowaniu decyzji, dysponowaniu pieniędzmi, prowadzeniu leczenia. Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2015 roku sygn. akt (...) Sąd Okręgowy w K. oddalił wniosek S. W. (1) o uchylenie ubezwłasnowolnienia.

dowód: akta sprawy Sądu Okręgowego w K. sygn. akt (...): wniosek k. 2, opinia sądowo-psychiatryczna k. 61-62, 25, postanowienie k. 87

W dniu 13 kwietnia 2016 roku S. W. (1) złożył wniosek o uchylenie ubezwłasnowolnienia. Z przeprowadzonego wówczas postępowania dowodowego wynikało, iż stan jego zdrowia nie uległ poprawie w stosunku do stanu z 2013 roku, nadal wymagał pomocy w kierowaniu własnym postępowaniem i prowadzeniu spraw w procesie leczenia, z uwagi na alkoholizm przewlekły i organiczne zaburzenia osobowości. Postanowieniem z dnia 9 września 2016 roku sygn. akt (...) Sąd Okręgowy w K. oddalił wniosek S. W. (1) o uchylenie ubezwłasnowolnienia.

dowód: akta sprawy Sądu Okręgowego w K.sygn. akt (...): wniosek k. 2, opinia sądowo-psychiatryczna k. 21- 22, 25, postanowienie k. 27

Postanowieniem z dnia 7 maja 2013 roku sygn. akt (...) Sąd Rejonowy w K. ustanowił dla częściowo ubezwłasnowolnionego S. W. (1) kuratora w osobie jego matki S. W. (2).

Postanowieniem z dnia 4 marca 2014 roku Sąd Rejonowy w K. nakazał wypłacanie do rąk S. W. (2) przysługującego S. W. (1) zasiłku pielęgnacyjnego oraz renty socjalnej.

Postanowieniem z dnia 29 września 2015 roku Sąd Rejonowy w K. zezwolił S. W. (2) na umieszczenie S. W. (1) w domu pomocy społecznej.

dowód: akta sprawy Sądu Rejonowego w K.sygn. akt (...):

Na podstawie decyzji z dnia 11 grudnia 2015 roku umieszczono S. W. (1) w Domu Pomocy Społecznej w O. na pobyt stały.

W dniu 4 kwietnia 2019 roku S. W. (1) złożył wniosek o zniesienie obowiązku przebywania w Domu Pomocy Społecznej. Z przeprowadzonego wówczas postępowania dowodowego wynikało, iż nie jest chory psychicznie ani upośledzony umysłowo, natomiast występują u niego zaburzenia psychiczne: uzależnienie alkoholowe i organiczne zaburzenia osobowości. Nie był zdolny do samodzielnego zaspokajania swoich potrzeb życiowych. Postanowieniem z dnia 20 lipca 2021 roku sygn. akt (...)Sąd Rejonowy w K.zniósł obowiązek przebywania S. W. (1) w domu pomocy społecznej. Postanowienie z dnia 22 października 2021 roku sygn. akt (...) Sąd Okręgowy w K. oddalił apelację S. W. (2) od tego orzeczenia.

dowód: akta sprawy Sądu Rejonowego w K. sygn. akt (...) ((...)): wniosek k. 2, opinia sądowo-psychiatryczna k. 36-37, opinia sądowo-psychiatryczna k 123-127, postanowienie k. 143, postanowienie k. 178

Dnia 4 marca 2022 roku S. W. (1) zrezygnował z pobytu w domu pomocy społecznej.

Orzeczeniem z dnia 18 lutego 2020 roku ustalono, iż S. W. (1) jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji.

dowód: orzeczenie lekarza orzecznika ZUS k. 34

S. W. (1) ma (...) lat. Mieszka z matką S. W. (2) w B.. Jest uzależniony od alkoholu, który pije nałogowo od 30 lat. Był kilkadziesiąt razy leczony w (...) Centrum (...) w M.. Żadne leczenie nie przynosi skutku, ani pobyt detoksykacyjny, ani terapeutyczny. Wypisany ze szpitala natychmiast wraca do picia i pije bez przerwy do następnej interwencji i przyjęcia do szpitala. Poza piciem alkoholu niczym innym się nie zajmuje. Stępienie afektywne, brak zdolności wyciągania konstruktywnych wniosków, zanik motywacji do działania i zmiany jest przejawem zmian charakterologicznych w wyniku przewlekłego picia alkoholu- organicznych zaburzeń osobowościowych. W rezultacie nałogu alkoholowego i organicznych zaburzeń osobowościowych S. W. (1) jest niezdolny do samodzielnego zaspokajana podstawowych potrzeb życiowych. Codziennie spożywa alkohol, nie dba o higienę, zanieczyszcza, także własnymi odchodami, pomieszczenia w których przebywa, dewastuje dom. Nie otwiera drzwi, nie odbiera listów. S. W. (2) robi mu zakupy, przygotowuje posiłki, pierze, sprząta. Nadto wydziela mu pieniądze, których, także przy zastosowaniu przemocy, gróźb i krzyków, domaga się od niej i natychmiast przeznacza na zakup alkoholu.

dowód: zeznania S. W. (2) k. 173v-174, akta sprawy Sądu Rejonowego w K. sygn. akt (...) ((...)): opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona na potrzeby postępowania w sprawie Sądu Rejonowego w K. sygn. akt(...) k. 176-178

W dniu 25 kwietnia 2022 roku S. W. (2) złożyła wniosek o przyjęcie S. W. (1) do domu pomocy społecznej ewentualnie o udzielenie zezwolenia na umieszczenie go w domu pomocy społecznej.

S. W. (1) jest nałogowym alkoholikiem. Pił nałogowo alkohol latami zanim został umieszczony w domu pomocy społecznej, a także będąc już w domu pomocy społecznej. Po jego opuszczeniu pił bez przerwy i w dużych ilościach, aż w złym stanie ogólnym został przyjęty do szpitala psychiatrycznego do oddziału leczenia alkoholowych zespołów abstynencyjnych. Wcześniejsze próby terapii odwykowej nie przynosiły rezultatu, wkrótce po opuszczeniu szpitala wracał do picia. Występowały u niego nasilone alkoholowe zespoły abstynencyjne, także powikłane drgawkami.

S. W. (1) cechuje się zupełnym brakiem kontroli picia alkoholu i brakiem krytycyzmu odnośnie swojego zachowania. Snuje nierealistyczne plany. Głębokość nałogu alkoholowego powoduje, że jest niedolny do życia poza instytucją, która w sposób fizyczny uniemożliwi mu spożywanie alkoholu. Wymaga stałego nadzoru i opieki w wyspecjalizowanej instytucji. Brak takiej opieki, będzie zagrożeniem dla jego życia - zapije się na śmierć.

Nałóg alkoholowy i zaburzenia osobowości powodują, że swoją aktywność S. W. (1) skupia na piciu alkoholu, przez co zaniedbuje wszystkie inne potrzeby. Jest niezdolny do samodzielnego zaspokajania potrzeb życiowych. Kiedy okoliczności – np. pobyt w szpitalu – wymuszają na nim dłuższą abstynencję od alkoholu, to jest w dobrym i logicznym kontakcie, wyrównanym nastroju, pamięciowo i intelektualnie dość sprawny. Wtedy zdaje sobie sprawę, że zginie postępując nadal w ten sposób. S. W. (1) nie jest chory psychiczne. Uzależnienie alkoholowe oraz organiczne zaburzenia osobowości należą do zaburzeń psychicznych niepsychotycznych.

dowód: akta sprawy Sądu Rejonowego w K.sygn. akt(...) ((...)): opinia sądowo-psychiatryczna k. 51-53, 168

S. W. (1) nie jest osobą chorą psychicznie ani upośledzoną umysłowo. Stwierdzono u niego zespół zależności alkoholowej i osobowość nieprawidłową. Ze względu na uzależnienie od alkoholu, nieprawidłową osobowość i związane z tym zaburzenia zachowania częściowo nie podsiada zdolności do samodzielnego kierowania swoim postępowaniem i prowadzenia swoich spraw takich jak: urzędowe, zaspokajanie potrzeb życiowych. Doręczanie mu korespondencji, wzywanie na rozprawę jest celowe.

S. W. (1) był wielokrotnie hospitalizowany psychiatrycznie w oddziałach (...) i w K.. Hospitalizacje wynikały z zaburzeń zachowania które przejawiał – zachowania agresywne wobec otoczenia i autoagresywne, które niejednokrotnie wymagały interwencji służb. Po wypisach z oddziałów psychiatrycznych S. W. (1) nie kontynuowała leczenia psychiatrycznego/odwykowego. Nadal pił alkohol, co pogłębiało proces psychodegradacji. Mimo licznych prób oddziaływań terapeutycznych S. W. (1) przez wiele lat nie zmieniał swojego zachowania, nawet w trakcie pobytu w DPS.

dowód: opinia sądowo-psychiatryczna i psychologiczna k. 99-100, 125

W okresie od 24 do 30 marca 2022 roku S. W. (1) przebywał na leczeniu w (...) Centrum (...) na Oddziale (...) z rozpoznaniem: zespół abstynencyjny, zespół uzależnienia, organiczne zaburzenia osobowości, padaczka, alkoholowe zapalenie wątroby. Został przyjęty do szpitala po wielodniowym ciągu z narastającymi objawami zespołu abstynencyjnego.

W okresie od 5 do 27 lipca 2022 roku S. W. (1) przebywał na leczeniu w (...) Centrum (...) na Oddziale (...) z rozpoznaniem: zespół abstynencyjny, zespół uzależnienia, organiczne zaburzenia osobowości, padaczka, alkoholowe zapalenie wątroby. Został przyjęty do szpitala po wielodniowym ciągu i dwóch napadach drgawek.

W okresie od 19 września do 27 listopada 2023 roku S. W. (1) przebywał na leczeniu w (...) Centrum (...) na Oddziale (...) z rozpoznaniem: zespół uzależnienia. Został dowieziony przez policję, przyjęty na oddział na podstawie postanowienia Sądu o leczeniu odwykowym.

W rozważaniach prawnych Sąd Okręgowy przedstawił m.in. następujące motywy swego rozstrzygnięcia:

Wniosek jest niezasadny.

Jak wynika z przepisu art. 16§1 kc osoba pełnoletnia może być ubezwłasnowolniona częściowo z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, jeżeli stan tej osoby nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia całkowitego, lecz potrzebna jest pomoc do prowadzenia jej spraw. Dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo ustanawia się kuratelę (art. 16§2 kc).

Stosownie do treści przepisu art. 559§1 kpc Sąd uchyli ubezwłasnowolnienie, gdy ustaną przyczyny, dla których je orzeczono; uchylenie może nastąpić także z urzędu. Z wnioskiem o uchylenie albo zmianę ubezwłasnowolnienia może wystąpić także ubezwłasnowolniony (art. 559§3 kpc). Przyczyna, która uzasadnia zmianę lub uchylenie ubezwłasnowolnienia, musi zaistnieć po uprawomocnieniu się postanowienia orzekającego ubezwłasnowolnienie. Rozpoznając sprawę o zmianę lub uchylenie ubezwłasnowolnienia sąd powinien uwzględnić dobro osoby ubezwłasnowolnionej z uwzględnieniem woli tej osoby, rzecz jednak w tym, że samo przekonanie osoby z niepełnosprawnością psychiczną (intelektualną) nie jest wystarczającą przesłanką uchylenia lub zmiany ubezwłasnowolnienia całkowitego; sąd ma obowiązek oceny rozpoznania przez osobę ubezwłasnowolnioną jej choroby, a także przebiegu tej choroby i rokowań, skutków zaprzestania leczenia i ryzyka dla samej osoby ubezwłasnowolnionej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 18.03.2021 r., V CSKP 235/21).

Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy wskazać, iż wnioskodawca został ubezwłasnowolniony częściowo z powodu zaburzeń osobowości związanych z zespołem uzależnienia alkoholowego oraz psychodegradacji. W ocenie Sądu po uprawomocnieniu się postanowienia w tym przedmiocie, wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, nie wystąpiła przyczyna, która uzasadnia uchylenie tego ubezwłasnowolnienia. Wprost przeciwnie, jak wynika z zebranego materiału dowodowego, choć S. W. (1) nie jest osobą chorą psychicznie ani upośledzoną umysłowo, to nadal stwierdza się u niego zespół zależności alkoholowej i osobowość nieprawidłową. Ze względu na to i związane z tym zaburzenia zachowania częściowo nie podsiada zdolności do samodzielnego kierowania swoim postępowaniem i prowadzenia swoich spraw takich jak: urzędowe, zaspokajanie potrzeb życiowych. Nałóg alkoholowy i zaburzenia osobowości powodują, że swoją aktywność S. W. (1) skupia na piciu alkoholu, przez co zaniedbuje wszystkie inne potrzeby. Jest niezdolny do samodzielnego zaspokajania potrzeb życiowych. Mimo, iż ma przyznaną rentę, to w całości dysponuje nią jego matka, albowiem sam S. W. (1) nie umie racjonalnie gospodarować zasobami finansowymi. S. W. (1) cechuje się bowiem zupełnym brakiem kontroli picia alkoholu i brakiem krytycyzmu odnośnie swojego zachowania. Spożywał alkohol także przebywając w domu pomocy społecznej. Plany przez niego snute są nierealistyczne, wobec swoich zachowań jest bezkrytyczny, ma problemy z kontrolowaniem swoich emocji i zachowania. W konsekwencji przewlekłych intoksykacji alkoholowych, urazów głowy i niedotlenienia mózgu w czasie napadów padaczki występuje u niego obniżenie sprawności intelektu. Wielokrotnie uciekał z domu pomocy społecznej i przyjeżdżał do matki. Jego plany związania się z jedną z pensjonariuszek DPS są mało sprecyzowane i bez wglądu w konsekwencje wynikające ze wspólnego życia. Głębokość nałogu alkoholowego powoduje, że jest niedolny do życia poza instytucją, która w sposób fizyczny uniemożliwi mu spożywanie alkoholu. Wymaga stałego nadzoru i opieki w wyspecjalizowanej instytucji. Brak takiej opieki będzie zagrożeniem dla jego życia - zapije się na śmierć. Należy wyraźnie podkreślić, iż podstawą aktualnego zniesienia obowiązku przebywania S. W. (1) w (...) było wyłącznie ustalenie, iż nie jest osobą chorą psychicznie ani upośledzoną umysłowo, zaś niekwestionowana okoliczność, iż nie jest w stanie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb życiowych, nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia tej kwestii.

Kurator S. W. (1) dba o jego finanse, zdrowie i życie, kupuje mu leki, odzież i wyżywienie. Składa liczne wnioski, nakierowane, w jej przekonaniu, na jego dobro. Nie można bowiem nie zauważyć, iż przebywając w DPS S. W. (1) miał, chociaż w pewnym stopniu, utrudniony dostęp do alkoholu, podlegał stałemu nadzorowi i opiece wyspecjalizowanych osób, lekarzy i terapeutów. Nie można więc nie dostrzec, iż ubezwłasnowolnienie częściowe S. W. (1) i sprawowana nad nim kuratela jest nadal zgodna z jego dobrem. Nie może być wątpliwości, iż przypadku uchylenia ubezwłasnowolnienia częściowego S. W. (1) nie byłyby w stanie sam zadbać o siebie i swoje finanse, nawet w minimalnym zakresie, z uwagi na daleko posunięte uzależnienie alkoholowe i organiczne zaburzenia osobowości.

Z uwagi na powyższe i na podstawie powołanych przepisów orzeczono jak w punkcie I. sentencji.

Stosownie do treści przepisu art. 520§1 k.p.c. każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Jeżeli jednak uczestnicy są w różnym stopniu zainteresowani w wyniku postępowania lub interesy ich są sprzeczne, sąd może stosunkowo rozdzielić obowiązek zwrotu kosztów lub włożyć go na jednego z uczestników w całości. To samo dotyczy zwrotu kosztów postępowania wyłożonych przez uczestników (art. 520§2 kpc). Jeżeli interesy uczestników są sprzeczne, sąd może włożyć na uczestnika, którego wnioski zostały oddalone lub odrzucone, obowiązek zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez innego uczestnika. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio, jeżeli uczestnik postępował niesumiennie lub oczywiście niewłaściwie (art. 520§3 kpc).

W niniejszy postępowaniu interesy uczestników były sprzeczne, wobec jednak przedmiotu postępowania i sytuacji osobistej i materialnej wnioskodawcy Sąd odstąpił od obciążania go kosztami niniejszego postępowania, na które składa się wynagrodzenie reprezentującego uczestniczkę adwokata.

Z uwagi na powyższe i na podstawie powołanych przepisów orzeczono jak w punkcie II. sentencji.

Postanowieniem z dnia 18 listopada 2022 roku ustanowiono dla uczestniczki S. W. (2) adwokata z urzędu (Zarządzeniem Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej wyznaczono dla S. W. (2) adwokat T. G.. Stosownie do Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. Ust. 2023 poz. 2631) opłata w sprawie o ubezwłasnowolnienie wynosi 240 zł (§ 14 ust. 1 pkt 27); opłatę, (…), podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług (§4 ust. 3).

Z uwagi na powyższe i na podstawie powołanych przepisów orzeczono jak w punkcie III. sentencji.

Postanowieniem z dnia 25 listopada 2022 roku ustanowiono dla S. W. (1) adwokata z urzędu. Zarządzeniem Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w K. wyznaczono dla S. W. (1) adwokat M. R.. Z uwagi na powyższe i na podstawie powołanych przepisów Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu orzeczono jak w punkcie IV. sentencji.

Pełnomocnik z urzędu wnioskodawcy, jego imieniem wniósł apelacją zaskarżając niniejsze postanowienie w części, tj. w zakresie pkt. I, II i IV.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

1. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że nie wystąpiła przyczyna, która uzasadnia uchylenie ubezwłasnowolnienia, w sytuacji gdy wnioskodawca posiada zdolność do samodzielnego kierowania swoim postępowaniem i prowadzenia swoich spraw ,

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj.:

1) art. 559 § 1 k.p.c. poprzez oddalenie wniosku o uchylenie ubezwłasnowolnienia, w sytuacji gdy istniały podstawy do uchylenia ubezwłasnowolnienia,

2) art. 278 ^{( 1)} k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. poprzez dopuszczenie dowodu z opinii biegłego specjalisty z zakresu psychiatrii sporządzonej w toku postępowania o umieszczenie w domu pomocy społecznej toczącej się przed Sądem Rejonowym w K. o sygn. akt (...) ((...)) i oparcie rozstrzygnięcia w przeważającej części na tej opinii, co doprowadziło do niezasadnego oddalenia wniosku o uchylenie ubezwłasnowolnienia,

3) art. 235 ² § 1 pkt 2, 3, 4, 5 k.p.c. w zw. z art. 2T1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. poprzez pominięcie dowodu z zeznań świadka K. K., w sytuacji gdy dowód ten został zgłoszony na fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy,

4) art. 299 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. poprzez ograniczenie dowodu z przesłuchania wnioskodawcy i uczestników do zeznań uczestniczki S. W. (2), w sytuacji gdy zasadne było przesłuchanie wnioskodawcy,

3. naruszenie art. 16 § 1 k.c. poprzez jego błędne zastosowanie I uznanie, że wnioskodawca potrzebuje pomocy w prowadzeniu jego spraw,

4. naruszenie § 8 ust. 1 pkt 27 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie poprzez jego niezastosowanie i przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy z urzędu na podstawie § 14 ust. 1 pkt 27 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, w sytuacji gdy opłata powinna zostać przyznana na podstawie przepisów Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Na podstawie art. 380 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. wniósł o rozpoznanie postanowienia Sądu I instancji z dnia 5 marca 2024 r. w przedmiocie pominięcia dowodu z zeznań świadka K. K. i dopuszczenia dowodu z przesłuchania wnioskodawcy i uczestniczki S. W. (2) z ograniczeniem tego dowodu do zeznań uczestniczki S. W. (2), które to postanowienie nie podlegało zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, albowiem dowód z zeznań świadka i zeznań wnioskodawcy dotyczył faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Wniósł o zmianę tego postanowienia dowodowego oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka K. K. i zeznań wnioskodawcy na fakty związane z prowadzeniem przez wnioskodawcę swoich spraw, zaspokajania przez wnioskodawcę swoich potrzeb życiowych, funkcjonowania wnioskodawcy w życiu codziennym.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w zaskarżonym zakresie poprzez:

1. uchylenie ubezwłasnowolnienia,

2. przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu za postępowanie przed Sądem I instancji w wysokości 480 zł powiększonych o należny podatek VAT w wysokości 23%.

Jednocześnie wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu za postępowanie przed Sądem II instancji powiększonych o należny podatek VAT w wysokości 23%. Oświadczam, że opłata nie została uiszczona w całości ani w części.

Pełnomocnik z urzędu uczestniczki S. W. (2) w odpowiedzi na apelację wnioskodawcy, wniósł o:

1. oddalenie apelacji;

2. zasądzenie na jego rzecz, jako pełnomocnika z urzędu, kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu uczestniczce S. W. (2) w postępowaniu odwoławczym, oświadczając, iż koszty te nie zostały uiszczone w żadnym zakresie;

3. zasądzenie na jego rzecz, jako pełnomocnika z urzędu, kwoty 15,60 zł tytułem wydatków koniecznych poniesionych w niniejszym postępowaniu z tytułu korespondencji poleconej kierowanej do sądu i pełnomocnika wnioskodawcy (dwie opłaty za listy polecone po 7,80 zł każdy), oświadczając, iż nie zostały one uiszczone w żadnym zakresie; na rozprawie apelacyjnej rozszerzył ten wniosek o koszty jeszcze jednej przesyłki poleconej, tj. lacznie łącznie do kwoty 23,40 zł;

4. zmianę zaskarżonego postanowienia w zakresie pkt III, poprzez przyznanie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej uczestniczce S. W. (2) z urzędu w postępowaniu przed sądem I instancji w prawidłowej kwocie 590,40 zł (w tym 110,40 zł podatku VAT ) ,w miejsce zasądzonej kwoty 295,20 zł.

Prokurator w odpowiedzi na apelację wniósł o:

1. oddalenie apelacji, wskazując, że nie doszło do zmiany sytuacji faktycznej, która była podstawą wydania orzeczenia o częściowym ubezwłasnowolnieniu. Nadal wnioskodawca jest osobą, która jest uzależniona od alkoholu, jest bezkrytyczny w zakresie czynności i finansowych, i życiowych.

2. pominięcie wniosku dowodowe z zeznań świadka, który był wezwany, a nie stawił się,

3. pominięcia wniosku dowodowego z opinii biegłych, albowiem opinie zostało wydane w trybie art. 553 k.p.c. i do tej opinii były zgłoszone zastrzeżenia, do których biegli się odnieśli w opinii uzupełniającej, natomiast wniosek o dopuszczenie dowodu z przesłuchania wnioskodawcy, Prokurator pozostawił do uznania Sądu.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że Sąd Apelacyjny podziela ustalenia faktyczne Sądu I instancji i poczynione na ich podstawie rozważania prawne, uznając je za własne. W istocie apelacja podejmują polemikę z rozstrzygnięciem Sądu I instancji, wskazując argumenty, co do których Sąd I instancji odniósł się już w motywach swego rozstrzygnięcia, a wobec faktu, że Sąd II instancji podziela ustalenia i rozważania prawne Sądu I instancji, tym samym zbędnym jest ich ponowne przytaczanie.

Odnosząc się do wniosków dowodowych zawartych w apelacji, to Sąd Apelacyjny postanowił:

- pominąć wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego oraz z zeznań świadka K. K. na podstawie art. 235 (2) § 1 pkt 5 k.p.c., albowiem ich dopuszczenie spowoduje jedynie nieuzasadnione przedłużenie postępowania;

W tym zakresie należy wskazać, że w zakresie oparcia ustaleń na opinii biegłych, Sąd I instancji w całości podzielił wnioski płynące z opinii sporządzonej przez biegłych lek. med. specjalistę psychiatrę Z. M. i psycholog J. K. albowiem jest jasna, zupełna i nie zawiera sprzeczności. Już choćby z tego powodu brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutu apelacji i podzielenie stanowiska Prokuratora, że zasadnym jest pominięcia wniosku dowodowego z opinii biegłych, albowiem opinie zostało wydane w trybie art. 553 k.p.c. i do tej opinii były zgłoszone zastrzeżenia, do których biegli się odnieśli w opinii uzupełniającej,

W dalszej kolejności zauważyć wskazać należy, że na podstawie przepisu art. 278 ¹ k.p.c. Sąd dopuścił także dowód z opinii biegłego specjalisty psychiatry sporządzonej na zlecenie Sądu w toku postępowania o umieszczenie w domu pomocy społecznej toczącej się przed Sądem Rejonowym w Kielcach sygn. akt III RNs 451/23 i w całości podzielił wnioski z niej płynące, albowiem jest jasna, zupełna i nie zawiera sprzeczności.

Odnosząc się do zarzutu apelacji w tym zakresie, wskazać należy, ze zgodnie z art. 278 ¹ k.p.c. [Dopuszczenie dowodu z opinii sporządzonej na zlecenie organu władzy publicznej w innym postępowaniu] Sąd może dopuścić dowód z opinii sporządzonej na zlecenie organu władzy publicznej w innym postępowaniu przewidzianym przez ustawę. Wbrew zarzutom apelacji, że opinia ta została wydana w sprawie, która dotyczy umieszczenia w domu pomocy społecznej, a zatem w jej toku nie były badane przesłanki ubezwłasnowolnienia, to należy wskazać, że zgodnie z art. 38. Ustawy o ochronie zdrowia psychicznego [Warunki przyjęcia do domu pomocy społecznej] ust1.: Osoba, która wskutek choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób oraz potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, lecz nie wymaga leczenia szpitalnego, może być za jej zgodą lub zgodą jej przedstawiciela ustawowego przyjęta do domu pomocy społecznej. Tak więc kompleksowa opinia wydawana w tego typu sprawach jak najbardziej może być przydatna w sprawach o ubezwłasnowolnienie.

Dlatego także ten zarzut jest bezzasadny.

Ponadto należy dodać, że dowód z opinii biegłego, jak podkreśla się w orzecznictwie, podlega ocenie sądu z zastosowaniem art. 233 § 1 k.p.c. według właściwych dla przedmiotu opinii kryteriów zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych opinii, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażonych w niej wniosków. Porównanie brzmienia § 1 oraz 2 art. 278 k.p.c. prowadzi do wniosku, iż władnym co do ustalenia liczby biegłych jest wyłącznie sąd orzekający W szczególności powołanie kilku biegłych może być zasadne, gdy w sprawie są wymagane wiadomości specjalne z różnych dziedzin. Natomiast - zdaniem doktryny i judykatury - potrzeby powołania innego biegłego nie uzasadnia taka okoliczność, że opinia powołanego już biegłego jest dla strony. Dlatego także z tego powodu brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia prawa procesowego w tym zakresie.

Brak jest także podstaw do czynienia zarzutu Sądowi I instancji pominięcia dowodu z zeznań świadka K. K., który to świadek, pomimo prawidłowego wezwania, nie stawił się na rozprawę i nie usprawiedliwił swojego niestawiennictwa.

Co do zasady brak jest także podstaw czynienia zarzutu Sadowi I instancji ograniczenia dowodu z zeznań stron jedynie do zeznań S. W. (2), w sytuacji, gdy wnioskodawca, pomimo prawidłowego wezwania na rozprawę w dniu 5 marca 2024 r., gdzie będzie przesłuchiwany w charakterze strony i pouczenia o skutku swojego niestawiennictwa, nie stawił się na tą rozprawę i nie usprawiedliwił swojego niestawiennictwa, ani nie wnosił o jej odroczenie.

Mając jednak na uwadze specyficzny charakter spraw o ubezwłasnowolnienie, dla zabezpieczenia w jak najszerszym zakresie praw procesowych uczestników tego postępowania, Sąd Apelacyjny dopuścił dowód z przesłuchania wnioskodawcy.

Analiza zeznań wnioskodawcy nie pozwala skorygować prawidłowych ustaleń i rozważań prawnych Sądu I instancji. Wnioskodawca jest dalecy niewiarygodny z twierdzeniach o zachowywaniu przez siebie abstynencji, o przeznaczania środków finansowych w przeważającej części na zaspokojenie swoich potrzeb w zakresie zakupu odzieży, bądź innych niezbędnych rzeczy dla swojej narzeczonej, a nie wydawania ich na alkohol, czy też o racjonalności swoich planów życiowych opartych także na pełnej samodzielności swojej narzeczonej, co nie znajduje jakiegokolwiek oparcia z informacji z DPS o stanie zdrowia tej osoby.

W sytuacji braku podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszania prawa procesowego, a tym samym zakwestionowana ustaleń stanu faktycznego, brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia prawa materialnego art. 559 § 1 k.p.c., zgodnie z którym Sąd uchyli ubezwłasnowolnienie, gdy ustaną przyczyny, dla których je orzeczono.

Natomiast apelacja okazała się częściowo uzasadniona w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Jakkolwiek Sąd I instancji przyznał wynagrodzenie za pomoc prawną udzielona z urzędu wnioskodawcy na podstawie §14 ust. 1 pkt 27 i § 4 ust 3 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2023 r. poz. 2631, tj. w kocie 240 zł + 55,20 zł VAT, tj. łącznie 295,20 zł, to jednak Sąd Apelacyjny w niniejszy składzie reprezentuje pogląd o niekonstytucyjności tego aktu prawnego, w zakresie istotnego różnicowania stawek za analogiczne czynności adwokackie według niższych stawek, nawet po powiększeniu o stawkę podatku od towarów i usług niż na podstawie §8 ust. 1 pkt 27 rozporządzenia ministra sprawiedliwości 3 października 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2016 r. poz. 1668), tj. w kwocie 480 zł, przyznawanej bez VAT.

Dlatego też Sąd Apelacyjny postanowił:

1. zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie IV w ten sposób, że przyznane tam wynagrodzenie, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej wnioskodawcy S. W. (1) z urzędu w kwocie 295,20 zł, w tym 55,20 podatku od towarów i usług podwyższa do kwoty 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych), w tym podatek od towarów i usług;

Natomiast w pozostałym zakresie, uznając apelację za bezzasadną, orzekł jak w pkt 2 sentencji na mocy art. 385 k.p.c.

Natomiast odnosząc się do analogicznego żądania pełnomocnika z urzędu reprezentującego S. W. (2), brak było podstaw do podwyższenia wynagrodzenia, albowiem nie zaskarżyła ona postanowienia w tym zakresie.

O kosztach wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną przez obu pełnomocników z urzędu orzeczono jak w pkt 3 i pkt 4 sentencji, według stawek określonych w §14 ust. 1 pkt 27, §16 ust. 1 pkt 2 i § 4 ust 3 rozporządzenia ministra sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r.w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, zgodnie z przepisami przejściowymi tego rozporządzenia:

§ 24. Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy niniejszego rozporządzenia.

§ 25. Traci moc rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2023 r. poz. 2631 oraz z 2024 r. poz. 300).

Jedynie obok wynagrodzenia dodatkowo przyznano adwokat T. G. kwotę 23,40 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych w postępowaniu apelacyjnym.

Dlatego Sąd Apelacyjny postanowił orzec jak pkt:

3. przyznać adwokat M. R. od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Kielcach kwotę 442,80 zł, w tym 82,80 zł podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy S. W. (1) z urzędu w postępowaniu apelacyjnym;

4. przyznać adwokat T. G. od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Kielcach kwotę 442,80 zł, w tym 82,80 zł podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej uczestniczce S. W. (2) z urzędu w postępowaniu apelacyjnym oraz kwotę 23,40 zł, tytułem zwrotu wydatków, poniesionych w postępowaniu apelacyjnym.