sygn. I ACa 1821/24 18 listopada 2025 Sąd Apelacyjny w Krakowie

Wyrok z 18 listopada 2025, sygn. I ACa 1821/24

Data orzeczenia 18 listopada 2025

Sąd Sąd Apelacyjny w Krakowie

Wydział I Wydział Cywilny

Przewodniczący Sędzia Barbara Baran

Tagi

#Sąd Apelacyjny w Krakowie #I Wydział Cywilny #wyrok

Podstawa prawna

art. 56 kc art. 65 kc art. 98 kpc art. 174 kpc art. 179 kpc art. 189 kpc art. 227 kpc art. 233 kpc

Pokaż pozostałe podstawy prawne (9)

art. 235 kpc art. 316 kpc art. 353 kc art. 358 kc art. 385 kc art. 385 kpc art. 391 kpc art. 405 kc art. 410 kc

Sygn. akt I ACa 1821/24
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
Dnia 18 listopada 2025 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSA Barbara Baran
Protokolant: Katarzyna Mitan
po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2025 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwa A. P. (1) i A. P. (2)

przeciwko Syndykowi masy upadłości (...) Bank S.A. w upadłości w W.

o ustalenie
na skutek apelacji strony pozwanej
od wyroku częściowego Sądu Okręgowego w Krakowie
z dnia 13 marca 2024 r. sygn. akt I C 694/24

1.

oddala apelację; 


2.

zasądza od strony pozwanej na rzecz powodów łącznie kwotę 8.100 zł (osiem tysięcy sto złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego, z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.


sygn. akt I ACa 1821/24
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
Zaskarżonym wyrokiem częściowym Sąd Okręgowy w Krakowie ustalił, że umowa kredytu hipotecznego z dnia 28 czerwca 2007 r., nr (...), indeksowanego do CHF, wraz z aneksem nr (...) z dnia 20 sierpnia 2009 r. oraz aneksem nr (...) z dnia 23 stycznia 2023 r., zawarta pomiędzy A. P. (1) i A. P. (2) a (...) Bank S.A. w K. – (...) Oddział Ł., którego następcą prawnym jest (...) Bank S.A. w W., jest nieważna.
Sąd zasądził od strony pozwanej na rzecz powodów łącznie kwotę 11 834 zł tytułem kosztów postępowania wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku częściowego do dnia zapłaty.


Sąd ustalił, że pozwany (...) Bank S.A. z siedzibą w W. jest następcą prawnym (...) Banku S.A. z siedzibą w K. – (...) Oddział w Ł..
Sąd Rejonowy (...) w W., Wydział XVIII Gospodarczy dla spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych postanowieniem z 20 lipca 2023 r. ogłosił upadłość (...) Bank S.A. z siedzibą w W. i wyznaczył syndyka masy upadłości.
W dniu 6 czerwca 2007 r. powódka A. P. (1) podpisała się pod wnioskiem o kredyt hipoteczny nr (...) na kwotę 360 000 zł, indeksowaną kursem CHF. Okres kredytowania: 30 lat. Jako cel kredytu powódka wskazała zakup mieszkania na rynku wtórnym. Bank wydał pozytywną decyzję kredytową. Wraz z wnioskiem o kredyt powódka złożyła oświadczenie, że po zapoznaniu z występującym ryzykiem kursowym oraz ryzykiem wynikającym ze zmiennej stopy procentowej wnosi o udzielenie kredytu indeksowanego do waluty obcej. Kredytobiorcy zostały przedstawione sytuacje modelowe porównujące wysokość raty kredytu w PLN i raty kredytu indeksowanego do CHF. W każdym z przedstawionych przypadków rata kredytu indeksowanego do CHF była korzystniejsza, niż przy kredycie w PLN.
W dniu 28 czerwca 2007 r. powódka za pośrednictwem pełnomocnika K. K. zawarła z (...) Bank S.A. w K. – (...) Oddział w Ł. umowę kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do CHF. W umowie wskazano m.in., że:
- bank udziela kredytobiorcy kredytu w kwocie 378 782,41 zł indeksowanego kursem CHF. Przy założeniu, że uruchomiono całość kredytu w dacie sporządzenia umowy równowartość kredytu wynosiłaby 171 162,41 CHF, rzeczywista równowartość zostanie określona po wypłacie kredytu (§1 ust. 1);
- spłata kredytu: 360 miesięcznych rat równych kapitałowo – odsetkowych (§1 ust. 2);
- oprocentowanie kredytu jest zmienne i na dzień sporządzenia umowy wynosiło 4,55% w skali roku, na które składała się suma obowiązującej stawki DBCHF i stałej marży Banku, która wynosi 2,15%. Kredytobiorca oświadcza, że jest świadomy ryzyka wynikającego ze zmiennego oprocentowania w całym okresie kredytowania i akceptuje to ryzyko (§1 ust. 3);
- bankowa tabela kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut, zwana tabelą kursów – sporządzana przez merytoryczną komórkę Banku na podstawie kursów obowiązujących na rynku międzybankowym w chwili sporządzenia tabeli i po ogłoszeniu kursów średnich przez NBP, tabela sporządzana jest o godzinie 16.00 każdego dnia roboczego i obowiązuje przez cały następny dzień roboczy (§6 ust. 1);
- w dniu wypłaty kredytu lub każdej transzy kredytu kwota wypłaconych środków będzie przeliczana do CHF według kursu kupna walut określonego w Tabeli Kursów – obowiązującego w dniu uruchomienia środków (§9 ust. 2);
- wysokość zobowiązania będzie ustalana jako równowartość wymaganej spłaty wyrażonej w CHF – po jej przeliczeniu według kursu sprzedaży walut określonego w „Bankowej tabeli kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut obcych” do CHF obowiązującego w dniu spłaty (§10 ust. 3);
- w sprawach nieuregulowanych umową stosuje się przepisy (…) regulaminu do umowy kredytu hipotecznego, stanowiącego integralną część umowy (§25 ust. 1).
W regulaminie wskazano m.in., że:
- oprocentowanie kredytu udzielonego w PLN indeksowanego do waluty obcej jest zmienne i ulega zmianie w pierwszym dniu najbliższego miesiąca następującego po ostatniej zmianie indeksu DBCHF (dla kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego) (§14 ust. 1);
- w przypadku kredytu indeksowanego w walucie obcej, kwota raty spłaty obliczona jest według kursu sprzedaży dewiz obowiązującym w Banku na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów z dnia wpływu środków (§19 ust. 5);
- w przypadku kredytu indeksowanego do waluty obcej prowizja za wcześniejszą spłatę przeliczona jest według kursu sprzedaży dewiz na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów z dnia realizacji wcześniejszej spłaty (§21 ust. 5).
W dniu 20 sierpnia 2009 r. strony umowy zawarły aneks, na mocy którego A. P. (2), za zgodą (...) Bank S.A. (...) Oddział w Ł., został dołączony do praw i obowiązków wynikających z umowy kredytu nr (...) z dnia 28 czerwca 2007 roku.
W dniu 23 stycznia 2012 r. strony zawarły kolejny aneks, mocą którego okres spłaty kredytu został wydłużony do dnia 31 października 2042 r.
Kredyt został wypłacony w walucie PLN w łącznej kwocie 378 782,41 zł. W okresie od dnia uruchomienia kredytu do 31 grudnia 2021 r. powodowie uiścili na rzecz banku kwotę 338 521,98 zł tytułem spłaty kredytu.
Pismem z 28 lutego 2022 r. powodowie złożyli reklamację dotyczącą przedmiotowej umowy kredytu, wskazując na jej nieważność z uwagi na zawarte w niej klauzule niedozwolone. W związku z powyższym kredytobiorcy wezwali pozwany bank do zapłaty kwoty 338 521,98 zł tytułem nienależnie pobranych ich zdaniem świadczeń.
Strona pozwana w odpowiedzi na reklamację i wezwanie wskazała, że nie widzi podstaw do uznania reklamacji, bowiem umowa nie jest sprzeczna z przepisami prawa, jest ważna i nie zawiera klauzul niedozwolonych.
Powódka przed podpisaniem umowy odwiedziła placówkę banku, brała udział w rozmowach z pracownikiem banku, jednakże ostatecznie umowa została podpisana przez pełnomocnika powódki – jej ojca. Pracownik banku przedstawił powódce ofertę kredytu w CHF jako najkorzystniejszą, a także wskazał, że tylko na taki kredyt powódka posiada zdolność kredytową. Powódce nie wyjaśniano, jak bank ustala kursy walut. Nie przedstawiono historycznych kursów franka szwajcarskiego. Powódka nie została poinformowana, że może negocjować warunki umowy. Kredyt został wypłacony w PLN i spłacany był również z wykorzystaniem waluty polskiej.
Obecnie pomiędzy powodami istnieje wspólność majątkowa małżeńska. Od początku powodowie spłacali kredyt wspólnie. Od 2011 r. powodowie wynajmują kredytowaną nieruchomość, gdyż w 2010 r. otrzymali działkę od rodziców powoda, na której wybudowali dom. W kredytowanej nieruchomości nigdy nie była zarejestrowana działalność gospodarcza.
Sąd pominął dowód z dokumentu, tj. pisemnych zeznań świadka P. S. (1), bowiem przedłożone przez pozwaną zeznania złożone zostały przez świadka w innej sprawie i nie odnoszą się do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy. Nadto P. S. nie uczestniczył w żadnych czynnościach związanych z zawieraniem przez powódkę kwestionowanej umowy. Zeznania świadka koncentrują się na omówieniu ogólnych warunków, mechanizmów i uzasadnienia ekonomicznego umowy indeksowanej kursem CHF, na sposobie ustalania kursów – konstruowaniu tabel kursowych, abstrakcyjnie rozumianej atrakcyjności kredytów indeksowanych do CHF, ryzyku kursowym. Wskazane okoliczności nie miały znaczenia z punktu widzenia oceny ważności postanowień przedmiotowej umowy.
Dowód z opinii biegłego pominięto jako całkowicie zbędny dla ustaleń stanu faktycznego koniecznych dla rozstrzygnięcia w sprawie.
Żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia nie miały załączone do akt publikacje, ekspertyzy czy opinie prawne. Nie stanowią one dowodu w postępowaniu cywilnym, nie są w żaden sposób wiążące dla Sądu i stanowią jedynie subiektywną ocenę autora co do rozumienia czy też stosowania określonych instytucji prawnych.


Sąd Okręgowy zważył, że powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości w zakresie żądania ustalenia nieistnienia stosunku prawnego, bowiem umowa kredytu zawiera klauzule niedozwolone, które nie wiążą konsumenta z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
1 § 1 k.c.</a>

Z uwagi na zawieszenie postępowania w zakresie powództwa o zapłatę na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 174;art. 174 § 1;art. 174 § 1 pkt. 4)">art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c.</a> wydany został wyrok częściowy. Wymóg zawieszenia postępowania w razie ogłoszenia upadłości dotyczy wyłącznie postępowań, których przedmiotem jest wykonanie zobowiązania polegającego na zapłacie odpowiedniej sumy pieniężnej.
Co do interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy po stronie powodów Sąd Okręgowy przyjął jego istnienie. Brak interesu prawnego występuje jedynie wówczas, gdy wyrok zasądzający świadczenie zapewnia pełną ochronę prawną uzasadnionych interesów powoda. W przypadku gdy sporem o świadczenie nie będą mogły (ze swej natury) być objęte wszystkie uprawnienia istotne z perspektywy ochrony sfery prawnej powoda (wyrok nie będzie wyczerpywał wszystkich płaszczyzn istniejącego sporu objętego stosunkiem prawnym, którego dotyczy żądanie ustalenia), przyjąć należy, że powód ma interes prawny w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> Teza ta jest aktualna zwłaszcza wówczas, gdy żądaniem ustalenia objęte jest twierdzenie o nieistnieniu stosunku prawnego. Szczególnie gdy konsekwencje ustalenia nieistnienia stosunku prawnego nie ograniczają się do aktualizacji obowiązku świadczenia przez pozwanego, lecz dotyczą także innych aspektów sfery prawnej powoda (np. wpływają na określenie treści praw i obowiązków powoda jako dłużnika pozwanego), sama możliwość wytoczenia powództwa o świadczenie może nie wyczerpywać interesu prawnego w żądaniu ustalenia. Będzie tak zwłaszcza gdy to pozwany rości sobie według treści stosunku prawnego objętego powództwem z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> określone prawo do świadczenia ze strony powodów (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 22 lipca 2021 r., sygn. akt I ACa 646/20).
Powodowie nadal spłacali w chwili wyroku kredyt, nie można więc wykluczyć, że nawet po zasądzeniu od strony pozwanej na rzecz powodów zwrotu wszystkich kwot, które powodowie świadczyli z tytułu umowy kredytu, strona pozwana nadal będzie uważała kredytobiorców za swoich dłużników i żądała od nich spłaty kolejnych rat, powołując się na to, że wyrok zasądzający świadczenie nie wiąże jej w zakresie znajdujących się w uzasadnieniu wyroku rozważań co do stwierdzenia nieważności umowy. W doktrynie i orzecznictwie nadal istnieją bowiem wątpliwości co do zakresu związania motywami uzasadnienia wyroku. Nadto istnieją inne skutki zawartej między stronami umowy kredytu, których nie da się usunąć w drodze powództwa o świadczenie - np. hipoteka ustanowiona na zabezpieczenie roszczeń Banku z tytułu umowy kredytu, której wykreślenie bez zgody Banku będzie możliwe dopiero po uzyskaniu wyroku ustalającego nieważność umowy bądź spłacaniu przez powodów w całości zobowiązania z tytułu umowy. Sam fakt, że w przypadku uznania umowy kredytu za nieważną powodom przysługują dalej idące roszczenia o świadczenie nie przesądza więc o braku interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieważności umowy. W ocenie Sądu tylko rozpoznanie roszczenia powodów o ustalenie nieistnienia umowy na skutek ustalenia nieważności umowy ostatecznie zakończy spór między stronami, zapewni pełną ochronę ich prawnie chronionych interesów i pozwoli na uniknięcie dalszych sporów w przyszłości. Powodowie bez wątpienia mają zatem interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z zawartej umowy kredytu.
Nie ma też podstaw do kwestionowania (co do zasady) możliwości zawierania umów indeksowanych walutą obcą (w dacie zawarcia przedmiotowej umowy). Umowy takie nie były sprzeczne z zasadą swobody umów – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353
1 k.c.</a>

Przedmiotowa umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej spełnia także wymagania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69)">art. 69 ustawy Prawo bankowe</a> (w brzmieniu obowiązującym w dacie jej zawarcia). Określone były strony umowy, kwota i waluta kredytu (podana w złotych), cel, na jaki został udzielony, zasady i termin jego spłaty, wysokość oprocentowania i zasady jego zmiany (suma stałej marży i zmiennej stopy bazowej). Prawidłowości tej nie zmienia postanowienie, że kwota udzielonego kredytu miała być indeksowana kursem waluty obcej. Wymaga bowiem podkreślenia, że w przeciwieństwie do umowy kredytu denominowanego znana była w tym przypadku od początku kwota kredytu w złotych. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358(1);art. 358(1) § 2)">art. 358
1 § 2 k.c.</a> przewiduje możliwość zastrzeżenia w umowie, że wysokość zobowiązania, którego przedmiotem od początku jest suma pieniężna, zostanie ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości. W przepisie chodzi o pieniądz polski, a innym miernikiem wartości może być również waluta obca. Zasady wypłaty kredytu w PLN i spłaty również w PLN nie pozostawiają wątpliwości, że strony zamierzały zawrzeć umowę kredytu bankowego w tej właśnie walucie. Dopuszczalność prawna kredytów indeksowanych walutą obcą wynika z wyraźnego wskazania tego rodzaju kredytów w treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 2;art. 69 ust. 2 pkt. 4 a;art. 69 ust. 3)">art. 69 ust. 2 pkt 4a i ust. 3</a> pr. bank. oraz wprowadzenia art. 75b pr. bank. na podstawie nowelizacji tej ustawy, które to zmiany weszły w życie z dniem 26 sierpnia 2011 r. Trudno uznać, by konstrukcja umowy kredytu indeksowanego była sprzeczna z prawem (zwłaszcza, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69)">art. 69</a> pr. bank. w brzmieniu obowiązującym od 26 sierpnia 2011 r. wprost wspomina o tego rodzaju kredytach) lub zasadami współżycia społecznego, skoro ryzyko takiego ukształtowania stosunku prawnego obciąża obie strony.
Powodowie podnieśli również zarzut nieważności umowy wskazując na abuzywność klauzul indeksacyjnych zawartych w umowie, tj. przede wszystkim w § ust. 1, § 9 ust. 2, § 10 ust.3, umowy oraz § 16 ust. 4, § 19 ust. 5 i § 21 ust. 5 Regulaminu. Zarzucili, że w umowie kredytowej bank zastosował niedozwolone klauzule umowne w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
1 § 1 k.c.</a> Kwestionowane klauzule dotyczą zasad przeliczania kwoty kredytu wyrażonej w złotówkach na CHF wg kursu kupna CHF zgodnie z Tabelą Banku obowiązującą w Banku w dniu uruchomienia środków i przeliczaniu CHF na złotówki wg kursu sprzedaży CHF zgodnie z Tabelą Banku obowiązującą w Banku w dniu spłaty.
Zdaniem Sądu klauzule zawarte w umowie kredytu wraz z regulaminem dotyczące ryzyka walutowego oraz indeksacji są klauzulami abuzywnymi.
Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
1 § 1 k.c.</a> postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1) § 1)">§ 1</a> nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie (§ 2). Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu - w szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (§ 3). Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje (§ 4).
Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(2))">art. 385
2 k.c.</a> oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.
Norma przewidziana w powołanym przepisie stanowi implementację przez polskiego ustawodawcę dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Dyrektywa określa minimalny standard ochrony konsumentów, pozostawiając ustawodawstwom krajowym możliwość jej zwiększenia. W konsekwencji reguły wynikające z powołanej dyrektywy wyznaczają nieprzekraczalne granice standardów umów zawieranych z konsumentami.
Zdaniem Sądu zostały spełnione przesłanki wynikające z w/w przepisu. Przede wszystkim powodowie mają status konsumentów - zawarli umowę kredyt w celu uzyskania środków na zakup mieszkania, w którym planowali zamieszkać po powrocie zza granicy i cel ten został zrealizowany.
Warunki umowy poza wskazaniem kwoty, jakiej uzyskaniem byli zainteresowani kredytobiorcy, rodzajem raty (malejąca czy równa) i okresu, na jaki ma być zaciągnięte przedmiotowe zobowiązanie – nie były negocjowane (nie były indywidualnie uzgadniane). Pozostałe postanowienia zostały przejęte ze stosowanego u strony pozwanej wzorca umownego. Powszechnie wiadomym jest, że co do zasady postanowienia zawarte we wzorcach umownych nie podlegają negocjacji lub podlegają negocjacjom jedynie w niewielkim zakresie.
W ocenie Sądu kwestionowane przez powodów klauzule umowne określają główne świadczenia stron. Mechanizm indeksacji kredytu do waluty obcej wpływa na wysokość rat kredytu w PLN spłacanych przez powodów. Po pierwsze, poprzez przeliczenie kwoty kredytu wypłaconej kredytobiorcom w PLN na walutę CHF po kursie wskazanym w umowie dochodzi do ustalenia kwoty kapitału kredytu w walucie CHF, jaka ma zostać przez powodów spłacona, stanowiącej podstawę do ustalenia wysokości poszczególnych rat kapitałowych w walucie CHF. Po drugie, poprzez przeliczanie kwoty poszczególnych rat wyrażonych w CHF na PLN po kursie wskazanym w umowie dochodzi do ustalenia wysokości rat spłacanych finalnie przez powodów. Mechanizm indeksacji kredytu do waluty obcej kształtuje więc w sposób bezpośredni zasady, wg których powodowie spełniają swoje podstawowe obowiązki wynikające z umowy kredytu – czyli obowiązek spłaty kredytu i odsetek.
Na dzień zawarcia przez strony umowy kredytu w ustawie pr. bank. nie istniało pojęcie kredytu indeksowanego ani kredytu denominowanego. Pojęcia te zostały wprowadzone dopiero ustawą z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie pr. bank. i weszły w życie z końcem sierpnia 2011 r. Nawet ta zmiana nie wprowadziła jednak definicji tych pojęć. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">Prawo bankowe</a> nie odwołuje się także do innych przepisów celem ich zweryfikowania. Zatem zawierając umowę, w której zawarto zapisy dotyczące indeksacji, klienci mieli tylko informację, iż złotówkowy kredyt odnosi się do CHF, ale nie byli poinformowani, w jaki sposób następowały przeliczenia i jakie wiąże się z tym ryzyko.
Wobec ustalenia, że klauzule abuzywne dotyczyły głównych świadczeń stron konieczne jest ustalenie, czy ich treść jest jednoznaczna. Pojęcie „jednoznacznie” zastosowane w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
1 § 1 k.c.</a> należy interpretować w odniesieniu do treści art. 4 ust. 2 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem, ocena nieuczciwego charakteru warunków nie dotyczy ani określenia głównego przedmiotu umowy, ani relacji ceny i wynagrodzenia do dostarczonych w zamian towarów lub usług, o ile warunki te zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem. „Jednoznacznie” w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
1 § 1 k.c.</a> oznacza więc „prostym i zrozumiałym językiem”.
W orzecznictwie TSUE zapadłym na gruncie w/w Dyrektywy ugruntowany jest pogląd, że wymóg wyrażenia warunku umownego prostym i zrozumiałym językiem oznacza, iż w wypadku umów kredytowych instytucje finansowe muszą zapewnić kredytobiorcom informacje wystarczające do podjęcia przez nich świadomych i rozważnych decyzji. Warunek dotyczący ryzyka kursowego musi zostać zrozumiany przez konsumenta zarówno w aspekcie formalnym i gramatycznym, jak i w odniesieniu do jego konkretnego zakresu, tak by właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny przeciętny konsument mógł nie tylko dowiedzieć się o możliwości wzrostu lub spadku wartości waluty obcej, w której kredyt został zaciągnięty, ale również oszacować - potencjalnie istotne - konsekwencje ekonomiczne takiego warunku dla swoich zobowiązań finansowych.
Podczas spotkań przed zawarciem umowy powódce nie tłumaczono zasad funkcjonowania kredytu indeksowanego, w tym także tego po jakich kursach dojdzie do wypłaty środków z kredytu, ani jak będzie on spłacany. Umowa była tak skonstruowana, że w chwili jej zawarcia istniało porozumienie, iż bank w sposób zupełnie arbitralny ustala wysokość kursu, po którym zostanie dokonane przeliczenie. Przedmiotowa umowa w zakresie dotyczącym kwestii ustalenia kursów waluty ma podobne brzmienie, co pozostałe proponowane klientom umowy w innych sprawach. Powszechna jest wiedza o tym, że w tym zakresie klient nie mógł negocjować warunków umowy.
Algorytm przeliczenia udzielonego kredytu w złotówkach na CHF wg kursu kupna CHF i następnie spłacanych w złotówkowych ratach po uprzednim przeliczeniu na CHF wg kursu sprzedaży CHF, odwołujący się do tabeli kursowej banku, ukształtował prawa i obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy. Rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków wynikających z umowy na jego niekorzyść, skutkującą niekorzystnym ukształtowaniem jego sytuacji ekonomicznej oraz jego nierzetelnym traktowaniem. Odwołanie do kursów kupna i sprzedaży walut obowiązujących w banku w chwili wypłaty (wykorzystania kredytu) lub spłaty oznacza naruszenie równorzędności stron umowy przez nierównomierne rozłożenie uprawnień i obowiązków między partnerami stosunku obligacyjnego. Ukształtowane przez bank jednostronnie w umowie kredytowej w drodze postanowienia zaczerpniętego z wzorca umowy uprawnienie do ustalania kursu waluty nie może być dowolne, tj. nie doznawać żadnych ograniczeń w postaci skonkretyzowanych, obiektywnych kryteriów zmian stosowanych kursów walutowych. Jest to element treści umowy skutkujący nierównomiernym rozkładem praw i obowiązków stron umowy kredytowej, prowadzący do naruszenia interesów konsumenta, w tym przede wszystkim interesu ekonomicznego, odpowiadającego wysokości poszczególnych rat kredytu. W tym zakresie istotne znaczenie należy także przypisać wymaganiu właściwej przejrzystości i jasności postanowienia umownego, czyli odpowiedzi na pytanie, czy zawarta umowa wskazuje w sposób jednoznaczny powody i specyfikę mechanizmu przeliczania waluty, tak by konsument mógł przewidzieć, na podstawie transparentnych i zrozumiałych kryteriów, wynikające dla niego z tego faktu konsekwencje ekonomiczne.
W przedmiotowej umowie nie wskazano żadnych wytycznych, w oparciu o które kurs franka szwajcarskiego miałby zostać wyznaczany. Definicji powyższych zapisów nie zawierał także regulamin. W świetle chwili na którą ocenia się abuzywność postanowień umowy, nie ma znaczenia wejście w życie ustawy tzw. antyspreadowej (Ustawa z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw).
Co do skutków uznania w/w klauzul za abuzywne - zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 2)">art. 385
1§ 2 k.c.</a> jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Co do możliwości zastąpienia abuzywnego postanowienia przepisem dyspozytywnym wskazał Trybunału Sprawiedliwości w orzeczeniu z dnia 3 października 2019 r. C-260/18, że rzeczony <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6;art. 6 ust. 1)">art. 6 ust. 1</a> nie stoi na przeszkodzie temu, by sąd krajowy miał możliwość zastąpienia nieuczciwego postanowienia umownego przepisem prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym albo przepisem mającym zastosowanie, gdy strony danej umowy wyrażą na to zgodę, przy czym możliwość ta jest ograniczona do przypadków, w których usunięcie nieuczciwego postanowienia umownego zobowiązywałoby sąd do unieważnienia umowy jako całości, narażając tym samym konsumenta na szczególnie szkodliwe skutki, tak że ten ostatni zostałby tym ukarany.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TSUE celem tego przepisu, a w szczególności drugiego członu zdania, nie jest unieważnienie wszystkich umów zawierających nieuczciwe warunki, lecz zastąpienie równowagi formalnej, jaką umowa ustanawia między prawami i obowiązkami stron umowy, równowagą rzeczywistą pozwalającą na przywrócenie równości między nimi, przy czym uściślono, że dana umowa musi co do zasady nadal obowiązywać bez zmian innych, niż wynikające ze zniesienia nieuczciwych warunków. Zatem w świetle kryteriów przewidzianych w prawie krajowym w konkretnej sytuacji należy zbadać możliwość utrzymania w mocy umowy, której klauzule zostały unieważnione.
Sąd Okręgowy wskazał, że postanowienia przedmiotowej umowy miały charakter niedozwolony w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385
1 k.c.</a>, a w związku z tym nie wiążą powodów, co dotyczy w szczególności § 9 ust. 2 i § 10 ust. 3 umowy oraz § 19 ust. 5 Regulaminu, które dotyczą mechanizmu indeksacji. Ich usunięcie z umowy i pozostawienie jej jako umowy o kredyt złotówkowy z oprocentowaniem jak przy kredycie indeksowanym zdaniem Sądu byłoby zmianą treści umowy, na jaką bank nie wyraża zgody. Byłaby to też nieuprawniona ingerencja w treść stosunku prawnego. Skoro bez postanowień umowy kredytu, które zostały uznane za abuzywne, brak byłoby zgodnego zamiaru stron w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 2)">art. 65 § 2 k.c.</a> co do zawarcia umowy kredytu, umowę tą należy uznać za nieważną w całości.
W świetle ww. wywodów, w szczególności stanowiska konsumentów akceptujących uznanie umowy za nieważną, świadomych konsekwencji jej unieważnienia, istnieją podstawy do uznania umowy za nieważną, o czym orzeczono w sentencji wyroku.
Z uwagi na nieważność umowy zawartej pomiędzy stronami, podstawę wzajemnych rozliczeń stanowią przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu zawarte w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeksie cywilnym</a>. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a>, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Z kolei zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 1;art. 410 § 2)">art. 410 § 1 i 2 k.c.</a>, przepisy artykułów poprzedzających stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego. Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.
Niemniej jednak w zakresie powództwa o zapłatę postępowanie zostało na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 174;art. 174 § 1;art. 174 § 1 pkt. 4)">art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c.</a> zawieszone, bowiem dotyczy masy upadłości upadłego (...) Bank S.A. w W., w związku z czym Sąd nie przeprowadził rozważań prawnych w tymże zakresie.
O kosztach procesu Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a>



Apelację od powyższego wyroku wniosła strona pozwana, wnosząc o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sadowi I instancji ewentualnie o zmianę wyroku i oddalenie powództwa.
Apelujący zarzucił:
<dl>
<dt>⚫</dt>
<dd>
naruszenie przepisów postępowania, tj.:
</dd>
</dl>
- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 180;art. 180 § 1;art. 180 § 1 pkt. 5;art. 180 § 1 pkt. 5 lit. b)">art. 180 § 1 pkt 5 lit. b</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 174;art. 174 § 1;art. 174 § 1 pkt. 4)">art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c.</a> w zw. z art. 144 i 145 pr. up. w zw. z art. 263 i 236 pr. up. oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 179;art. 179 § 3;art. 179 § 3 zd. 1)">art. 179 § 3 zd. 1 k.p.c.</a>,
- art. 177 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ust. 1 i 145 w zw. z art. 263 i 96 pr. up. oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 179;art. 179 § 3;art. 179 § 3 zd. 1)">art. 179 § 3 zd. 1 k.p.c.</a>,
- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 316;art. 316 § 1)">art. 316 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 144;art. 145;art. 236)">art. 144, 145 i 236</a> pt. up.,
- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a>,
- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 271;art. 271 § 1)">art. 271 § 1</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227;art. 235(2);art. 235(2) § 1)">art. 227 i 235
2 § 1 k.p.c.</a>,
- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 2)">art. 235
2 § 1 pkt 2 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a>,
<dl>
<dt>⚫</dt>
<dd>
naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
</dd>
</dl>
- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a>,
- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
1 § 1</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 3)">art. 385
1 § 3 k.c.</a>,
- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(2))">art. 385
2 k.c.</a>,
- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 56)">art. 56 k.c.</a> w zw. z art. 69 ust. 2 pkt 4a i ust. 3 pr. bank. w zw. z art. 4 i 5 ustawy z 29.07.2011 r. o zmianie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">ustawy Prawo bankowe</a>,
- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 69;art. 69 ust. 1;art. 69 ust. 2)">art. 69 ust. 1 i 2</a> pt. bank i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353
1 k.c.</a>

Nadto apelujący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w apelacji oraz opinii biegłego na okoliczność wskazaną w apelacji. Domagał się też zasądzenia na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania za obie instancje.


W odpowiedzi na apelację powodowie wnieśli o jej oddalenie i zasądzenie na ich rzecz kosztów postpowania apelacyjnego,


Sąd Apelacyjny przyjął za własne ustalenia faktyczne, poczynione przez Sąd I instancji i zważył, co następuje:
Apelacja strony pozwanej jest bezzasadna.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów procesowych, które sprowadzają się do zakwestionowania możliwości procedowania co do roszczenia powodów o ustalenie, w sytuacji, gdy powodowie zgłosili swoją wierzytelność na listę wierzytelności, a nadto do zarzutu niewłaściwej oceny dowodów i nieprawidłowych ustaleń faktycznych.
Co do możliwości procedowania rozważania należy powiązać z zarzutem naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd Okręgowy prawidłowo przyjął, że powodowie mają interes prawny w żądaniu ustalenia mimo zgłoszenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym. Postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy - konsumenta o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu, prowadzone przeciwko bankowi, co do którego w toku postępowania ogłoszono upadłość, nie jest sprawą "o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości" w rozumieniu art. 145 ust. 1 pr. upadł., a tym samym może być podjęte i prowadzone z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka. W niniejszej sprawie przedmiotem żądania pozwu było m.in. żądanie ustalenia nieważności umowy kredytu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> Uzasadnione było więc zawieszenie postępowania w związku z ogłoszeniem upadłości strony pozwanej, a następnie podjęcie go i kontynuowanie z udziałem syndyka masy upadłości co do żądania ustalenia. Zarzut dotyczący naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> nie jest uzasadniony. Sąd w całości podziela przedstawiony przez Sąd Okręgowy pogląd. Powodowie mają interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, bowiem tylko stwierdzenie nieważności w sposób trwały usunie niepewność między stronami. Należy też zauważyć, że w dalszym ciągu wpisana jest hipoteka w księgach wieczystych, zabezpieczająca przedmiotową umowę o kredyt. Dzięki przesądzeniu kwestii nieważności umowy strony będą mieć pełną jasność co do podstawy, na jakiej należy oprzeć rozliczenia.
Niezasadny jest zatem zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> oraz zarzuty zawarte w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189 pkt. 2 a)">punkcie 2a</a> i-iii.
Niezasadne są zarzuty naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> Zauważyć należy, że znaczna część istotnych okoliczności była bezsporna. O mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniu w/w przepisu można mówić w sytuacji, gdy wskutek wadliwej oceny dowodów sąd orzekający dokonał wadliwych ustaleń faktycznych. Skuteczne podniesienie tego zarzutu wymaga zatem wskazania na konkretne okoliczności faktyczne mające znaczenie dla rozstrzygnięcia, które wskutek błędnej oceny dowodów nie zostały przez sąd ustalone, albo na konkretne okoliczności faktyczne, które miały znaczenie dla rozstrzygnięcia i które zostały przez sąd ustalone, mimo, że prawidłowo oceniony materiał dowodowy nie dawał podstaw do ich ustalenia. Wymaga również wskazania i uzasadnienia na czym polegała wadliwość oceny konkretnych dowodów przez sąd I instancji – chodzi o wskazanie na konkretne naruszenia reguł prawidłowego rozumowania lub zasad doświadczenia życiowego, a nie o wyrażenie przez apelującego subiektywnego przekonania o innej wartości określonych dowodów, niż przyjęta przez sąd I instancji. Podnoszona argumentacja ma mieć charakter jurydyczny. Obowiązkom wynikającym z powyższych zasad strona pozwana nie sprostała. Istnieją zatem podstawy do oparcia ustaleń faktycznych o zeznania powodów w sposób, w jaki uczynił to Sąd Okręgowy.
Oferowane przez stronę pozwaną dowody z przesłuchania świadka P. S. oraz z opinii biegłego były nieprzydatne dla rozstrzygnięcia. Nie ma podstaw do kwestionowania trafności decyzji sądu I instancji o oddaleniu wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczności wnioskowane przez stronę pozwaną. Skoro podstawą rozstrzygnięcia w sprawie jest ocena postanowień umownych jako niedozwolonych (których oceny w tym względzie dokonuje się według stanu z chwili zawierania umowy), ustalanie okoliczności powołanych w tezie dowodowej wniosku o opinię biegłego, nie wykazujących rzeczowego związku z brzmieniem i sensem prawnym konkretnych kwestionowanych postanowień umowy, było zbędne i nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia. Natomiast zeznania świadka P. S., które to zeznania strona pozwana oferuje w szeregu spraw o charakterze podobnym do niniejszej nie wniosą niczego istotnego, zważywszy na zakres okoliczności spornych. Nadto podzielić należy argumentację Sądu Okręgowego co do przyczyn, dla których dowód ten został pominięty.
Rozważając zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego należy podkreślić, że realnym źródłem sporu pomiędzy stronami jest to, iż po zawarciu przedmiotowej umowy kredytu doszło do bardzo znacznego wzrostu kursu CHF w stosunku do PLN. Wskutek powiązania wysokości zobowiązania kredytobiorców do spłaty kredytu z kursem franka szwajcarskiego, powszechnie znany a zatem nie wymagający dowodu wzrost kursu franka szwajcarskiego w stosunku do złotego polskiego, doprowadził do dramatycznego wzrostu wysokości zobowiązania kredytobiorców wyrażonego w złotych.
Powództwo w niniejszej sprawie oparto na twierdzeniu, że umowa kredytu jest nieważna, w szczególności zaś na odwołaniu się do zarzutu abuzywności postanowień umownych w niej zawartych, powołując się na niezwiązanie tymi postanowieniami, niemożność zastąpienia tych postanowień innymi uregulowaniami oraz na będącą konsekwencją tego stanu rzeczy nieważność umowy.
Jest niesporne, że wypłata kredytu nastąpiła w PLN. Taką walutę zastrzeżono w umowie do wypłaty, taką walutę wypłacono i w takiej walucie kredyt miał być spłacany. Zamiarem kredytobiorców było finalnie uzyskanie określonej kwoty w PLN. Sens postanowień umownych odwołujących się do CHF polega zatem na wprowadzeniu do umowy mechanizmu waloryzacyjnego, skutkującego powiązaniem z kursem franka szwajcarskiego względem złotówki rozmiaru zobowiązań kredytobiorców w PLN.
Podzielić należy wyrażony przez Sąd Okręgowy pogląd, iż kredyty walutowe były i są dopuszczalne w relacjach z konsumentami. Niezrozumiały jest zatem zarzut zawarty w punkcie b.vi apelacji, zarzucający sądowi błędne uznanie, iż umowa kredytu waloryzowanego kursem waluty obcej jest sprzeczna z naturą stosunku umowy kredytu – Sąd Okręgowy takiego poglądu nie wyraził.
Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
1 § 1 k.c.</a> postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
Zasadny jest pogląd Sądu Okręgowego, że postanowienia umowne stanowiące klauzulę przeliczeniową należy zaliczyć do postanowień regulujących główne świadczenia stron (bez nich umowa nie może istnieć) - w oparciu o skonstruowany mechanizm waloryzacyjny ustalana jest wyrażona w PLN wysokość poszczególnych rat spłaty kapitału.
Co do naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385
1 § 1</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (§ 3)">§ 3 k.c.</a> należy podkreślić, że wbrew twierdzeniom apelującego umowę oparto na wzorze, w ramach którego powodowie nie mieli wpływu na kształtowanie istotnych postanowień umownych. Umowę oparto na wzorze i słusznie zauważa Sąd Okręgowy, że co do zasady postanowienia zawarte we wzorcach umownych nie podlegają negocjacji lub podlegają negocjacjom jedynie w niewielkim zakresie.
Postanowienia zawierające klauzule przeliczeniowe nie są sformułowane jednoznacznie. Co do wykładni <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 4;art. 4 ust. 2)">art. 4 ust. 2</a> dyrektywy 93/13 TSUE stwierdził, że wymóg przejrzystości warunków umowy kredytu denominowanego w walucie obcej, które narażają kredytobiorców na ryzyko kursowe, jest spełniony wyłącznie w sytuacji, gdy przedsiębiorca dostarczył temu kredytobiorcy dokładne i wystarczające informacje odnośnie ryzyka kursowego pozwalające właściwie poinformowanemu oraz dostatecznie uważnemu i rozsądnemu przeciętnemu konsumentowi na dokonanie oceny ryzyka potencjalnie znaczących skutków gospodarczych takich warunków umownych dla jego zobowiązań finansowych w trakcie całego okresu obowiązywania tej umowy. W tym względzie okoliczność, że konsument oświadcza, iż jest w pełni świadomy potencjalnych ryzyk wynikających z zawarcia wspomnianej umowy, nie ma sama w sobie znaczenia dla oceny, czy przedsiębiorca spełnił wspomniany wymóg przejrzystości (wyrok z dnia 6 grudnia 2021 r., C-670/20). Ustanowiony w dyrektywie system ochrony zakłada, że konsument jest stroną słabszą niż przedsiębiorca, m.in. ze względu na stopień poinformowania. Rozumienie pojęcia „jednoznaczny” oznacza nie tylko formalno-gramatyczną komunikatywność tej wypowiedzi, ale również to, aby konsument był w stanie w oparciu o jego treść ocenić rzeczywiste ryzyko, na które jest narażony w trakcie c
ałego okresu obowiązywania umowy. Tego wymogu uregulowania zawarte w umowie kredytu w ocenie Sądu Apelacyjnego nie spełniają, gdyż uzależniają wysokość zobowiązania kredytobiorców wobec banku od kursu franka szwajcarskiego wobec złotego polskiego, który to kurs ma podlegać uwzględnieniu niezależnie od niedającego się z góry przewidzieć rozmiaru jego wzrostu, a co w efekcie końcowym uniemożliwia dokonanie jakichkolwiek realnych przewidywań co do ostatecznej wielkości zobowiązań kredytobiorców obliczanych w złotówkach. W konsekwencji, mimo że wyżej powołane postanowienia dotyczą świadczeń głównych stron, to w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 1 zd. 2)">art. 385
1 § 1 zd. 2 k.c.</a>, mogą – z uwagi na brak jednoznaczności wynikającego z nich uregulowania mechanizmu waloryzacji - podlegać kontroli z punktu widzenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 1 zd. 1)">art. 385
1 § 1 zd. 1 k.c.</a>

Kredytobiorcom nie przedstawiono szerszych danych historycznych obrazujących zmiany kursu CHF we wcześniejszych latach, nie zwrócono mu również uwagi na zastosowanie dwóch kursów CHF (kupna i sprzedaży), nie wytłumaczono różnicy pomiędzy nimi i nie wyjaśniono, jak bank ustala kursy walut w tabeli kursów. Nie zwrócono im uwagi na możliwość wzrostu tego kursu w sposób tak znaczny, jaki się w realiach niniejszej sprawy od czasu wypłaty kredytu do chwili obecnej zmaterializował. Dopiero zaś takiej treści informacja, wyrażona zrozumiałym językiem, mogłaby zobrazować kredytobiorcom rzeczywiste konsekwencje ekonomiczne i rzeczywiste ryzyka jakie wiążą się z zawartą umową.
W ocenie Sądu Apelacyjnego ryzyko zmian kursowych waluty rozliczeniowej zostało przerzucone na konsumenta w całości. Powodowie zostali w sposób nieograniczony obciążeni nieproporcjonalnym ryzykiem kursowym, w tym także takim, który nie mieścił się w przewidywalnych w dacie zawarcia umowy granicach. Zważyć trzeba, że wypłata kredytu następowała po kursie zbliżonym do 2 PLN, a obecnie kurs CHF sięga 4-4,5 PLN. W tym kontekście odwołanie się Banku do obiektywnego jego zdaniem charakteru stosowanych przeliczeń z odwołaniem do tabeli kursów walut jest nieskuteczne, zaś wysokość świadczeń powodów była niemożliwa do przewidzenia.
Ciężar dowodu, że określone postanowienia zostały uzgodnione indywidualnie spoczywał na stronie pozwanej – ciężarowi temu pozwana nie sprostała. Wybór przez powódkę rodzaju kredytu i jego waluty nie ma w tym kontekście rozstrzygającego znaczenia. Powódka takiego wyboru dokonała, ale nie jest to równoznaczne z rzeczywistą możliwością wpływu na treść postanowień umowy przygotowanej przez stronę pozwaną, w szczególności na treść postanowień określających powiązanie rozmiaru świadczenia powodów z kursem franka szwajcarskiego.
Podzielić należy pogląd Sądu Okręgowego o braku związania powodów spornymi postanowieniami umownymi i konsekwencjach z tego wynikających. Wyeliminowanie z łączącej strony umowy niedozwolonych postanowień umownych wymaga oceny, czy umowa w pozostałym zakresie jest możliwa do utrzymania. W tym zakresie słuszna jest ocena Sądu, że eliminacja postanowień umownych zawierających klauzulę indeksacyjną prowadzić musi do upadku umowy w całości. Na podstawie pozostałych postanowień umowy nie jest bowiem możliwe określenie praw i obowiązków stron.
Powodowie jednoznacznie nie wyrazili zgody na niedozwolone postanowienia umowne. Zaakceptowali skutki uznania za abuzywne spornych postanowień umowy – przede wszystkim jej nieważność w całości.
Zasadne jest – i podzielane w całości przez Sąd Apelacyjny - stanowisko sądu I instancji, że nie jest możliwe utrzymanie umowy poprzez wprowadzenie innej regulacji w miejsce postanowienia niedozwolonego.
Spełnione zatem zostały przesłanki do uznania zawartej przez strony umowy kredytowej za nieważną.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a>

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 § 1 k.p.c.</a>

</div>