Wyrok z 1 grudnia 2025, sygn. I ACa 1579/22
Data orzeczenia
1 grudnia 2025
Sąd
Sąd Apelacyjny w Krakowie
Wydział
I Wydział Cywilny
Przewodniczący
Sędzia Sławomir Jamróg
Tagi
Podstawa prawna
art. 98
kpc
art. 102
kpc
art. 205
kpc
art. 227
kpc
art. 232
kpc
art. 233
kpc
art. 235
kpc
art. 278
kpc
Pokaż pozostałe podstawy prawne (4)
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
<p>Dnia 1 grudnia 2025 r.</p>
<p>Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny</p>
<p>w składzie:</p>
<p>Przewodniczący: SSA Sławomir Jamróg</p>
<p>Protokolant: Sara Cieślik</p>
<p>po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2025 r. w Krakowie na rozprawie</p>
<p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">J. M. (1)</span> i <span class="anon-block">E. M.</span>
</p>
<p>przeciwko Gminie Miejskiej <span class="anon-block">K.</span>
</p>
<p>o wykup gruntu</p>
<p>na skutek apelacji powodów od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie</p>
<p>z dnia 27 maja 2022 r. sygn. akt I C 1529/18</p>
<p>1.
oddala apelację;</p>
<p>2.
zasądza solidarnie od powodów na rzecz strony pozwanej, tytułem kosztów postępowania apelacyjnego kwotę 8100 zł (osiem tysięcy sto złotych) wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty;</p>
<p>3.
nie obciąża powodów kosztami sądowymi.</p>
<p>Sygn. akt I ACa 1579/22</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>Powodowie <span class="anon-block">J. M. (1)</span> i <span class="anon-block">E. M.</span> w pozwie przeciwko stronie pozwanej Gminie Miejskiej <span class="anon-block">K.</span> wnieśli o zobowiązanie strony pozwanej do złożenia oświadczenia woli o nabyciu od powodów własności niezabudowanej nieruchomości gruntowej składającej się z <span class="anon-block">działki nr (...)</span> obr. <span class="anon-block">(...)</span>jedn. ewid.<span class="anon-block">(...)</span>położonej przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span>, dla której założona jest <span class="anon-block">księga wieczysta nr (...)</span> prowadzona przez Sąd Rejonowy <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> o powierzchni 0,1057 ha o łącznej wartości 200.000 zł, która to nieruchomość stanowi wspólność ustawową małżeńską <span class="anon-block">J. M. (1)</span> i <span class="anon-block">E. M.</span> i zapłaty na rzecz powodów solidarnie ceny sprzedaży w wysokości 200.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od wskazanej kwoty od dnia 5 lutego 2015 r.</p>
<p>Na uzasadnienie dochodzonego roszczenia powodowie wskazali, że od dnia 29 listopada 2007 r. są właścicielami nieruchomości gruntowej składającej się z <span class="anon-block">działki nr (...)</span> obr. <span class="anon-block">(...)</span> jedn. ewid. <span class="anon-block">(...)</span> położonej przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span>, dla której prowadzona jest <span class="anon-block">księga wieczysta nr (...)</span>. Decyzją z dnia 22 stycznia 2010 r. Prezydent Miasta <span class="anon-block">K.</span> ustalił warunki zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz dwustanowiskowego garażu wolnostojącego na w/w nieruchomości. W momencie wydawania decyzji nieruchomość nie była objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Uchwałą Rady Miasta <span class="anon-block">K.</span> nr <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 23 kwietnia 2014 r., która weszła w życie w dniu 20 maja 2014 r., wprowadzono miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obszaru <span class="anon-block"> (...)</span>, zgodnie z którym nieruchomość powodów została częściowo przeznaczona na tereny zieleni nieurządzonej z dopuszczeniem funkcji rolniczej. W opinii powodów w wyniku uchwalenia MPZP należąca do nich działka zmieniła swoje przeznaczenie, a powodowie utracili możliwość korzystania z niej w sposób zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem. Przed uchwaleniem planu działka powodów mogła być praktycznie w całości przeznaczona na cele budowlane, podczas gdy po uchwaleniu planu powodowie w większości mogą wykorzystywać ją jedynie jako tereny zielone. W dniu 28 czerwca 2016 r. powód złożył do Zarządu Infrastruktury <span class="anon-block"> (...)</span> i <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> wniosek o wydanie uzgodnienia zmiany zagospodarowania terenu przyległego do pasa drogi w zakresie włączenia do drogi, zgodnie z art. 35 ust. 3 ustawy o drogach publicznych. Pismem z 26 lipca 2016 r. Zarząd Infrastruktury <span class="anon-block"> (...)</span> i <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> odmówił powodowi wydania uzgodnienia możliwości włączenia do drogi ruchu drogowego, powołując się na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, przyjęty uchwałą z dnia 23 kwietnia 2014 r. W związku z powyższym powodowie wskazali, że w związku z wprowadzeniem planu zagospodarowania przestrzennego nie mają obecnie zapewnionego odpowiedniego dojazdu do swojej nieruchomości. W opinii powodów działka będąca przedmiotem żądania pozwu zmieniła swoje przeznaczenie, albowiem z działki która mogła praktycznie w całości zostać przeznaczona na cele budowlane, po uchwaleniu planu, przekształciła się w działkę, którą w większej części powodowie mogą wykorzystywać jako teren zieleni nieurządzonej.</p>
<p>W odpowiedzi na pozew (k. 59 i nast.) strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów procesu. Pozwana podniosła, że oceny, czy w związku z uchwaleniem planu miejscowego korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe lub istotnie ograniczone, należy dokonać w oparciu o faktyczne użytkowanie terenu i gruntu, jakie miało miejsce przed wprowadzeniem MPZP, a nie o potencjalne możliwości korzystania z gruntu, wynikające z decyzji o warunkach zabudowy, zwłaszcza wydanej na rzecz innej osoby niż powodowie. Ponadto podkreśliła, że wprowadzenie MPZP w bardzo niewielkim stopniu wpłynęło na możliwość realizacji na nieruchomości powodów inwestycji budowlanej w planowanym przez nich zakresie. Zaznaczyła, że przed uchwaleniem MPZP powodowie w rzeczywistości nie mieli zapewnionego dojazdu do działki, ponieważ droga dojazdowa do działki wskazana w decyzji o warunkach zabudowy jest prowadzona m.in. po terenie działki, stanowiącej własności innych osób fizycznych, do której powodowie nie mieli i nie mają żadnych praw. Strona powodowa podała również, że bez dodatkowej decyzji WZ na rozbudowę <span class="anon-block">ulicy (...)</span> lub umowy zawartej na realizację takiej rozbudowy wraz z zatwierdzonym projektem budowlanym przygotowanym w trybie ustawy o szczególnych uwarunkowaniach realizacji inwestycji drogowych nie byłoby możliwe wydanie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego na nieruchomości powodów wyłącznie w oparciu o decyzję o warunkach zabudowy. Już bowiem w samej decyzji wz, w punkcie „<span class="anon-block">(...)</span>.Inne” Załącznika do decyzji wskazane jest wyraźnie, że przed wystąpieniem o decyzję o pozwoleniu na budowę należy uzyskać oświadczenie o warunkach przyłączenia do dróg lądowych. Pozwana podkreśliła, iż <span class="anon-block">ulica (...)</span> wskazana w warunkach decyzji jako dojazd do działki inwestowanej nie spełnia warunków dojazdu do działki budowlanej, określonych w przepisach <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19940890414" title="Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - Dz. U. z 1994 r. Nr 89, poz. 414 ()">prawa budowlanego</a>. Ma ona szerokość szlaku jezdnego 2 metry, tymczasem przepisy określają minimalną szerokość dojazdu na 3 m jezdni oraz dodatkowo dojście piesze. Zatem nawet gdyby powodowie złożyli wniosek o wydanie pozwolenia na budowę, to i tak wydana zostałaby decyzja odmowna z uwagi na nieprawidłową obsługę komunikacyjną.</p>
<p>Wyrokiem z dnia 27 maja 2022 r. , sygn. akt I C 1529/18 Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił powództwo (pkt I), zasądził od powodów <span class="anon-block">J. M. (1)</span> i <span class="anon-block">E. M.</span> na rzecz strony pozwanej Gminy Miejskiej <span class="anon-block">K.</span> kwoty po 3.450 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt II) i nakazał ściągnąć od powodów <span class="anon-block">J. M. (1)</span> i <span class="anon-block">E. M.</span> na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Krakowie kwoty po 4.223,95 zł części nieuiszczonych wydatków gotówkowych (pkt IV).</p>
<p>Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowił następujący stan faktyczny:</p>
<p>Powodowie są właścicielami na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej niezabudowanej nieruchomości gruntowej stanowiącej <span class="anon-block">działkę nr (...)</span> obr. <span class="anon-block">(...)</span> jedn. ewid. <span class="anon-block">(...)</span>, o powierzchni 0,1057 ha, położoną przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span>, objętą <span class="anon-block">księgą wieczystą nr (...)</span> prowadzoną przez Sąd Rejonowy <span class="anon-block">(...)</span> w<span class="anon-block">K.</span>. <span class="anon-block">Działka nr (...)</span> jest działką niezabudowaną, porośniętą roślinnością trawiastą. Przez <span class="anon-block">działki (...)</span> przebiega nieurządzona droga polna.</p>
<p>Prezydent Miasta <span class="anon-block">K.</span> wydał w dniu 22 stycznia 2010 r. <span class="anon-block">decyzję nr (...)</span> o ustaleniu warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego pod nazwą budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz dwustanowiskowego garażu wolnostojącego na <span class="anon-block">działce nr (...)</span> obręb <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>, oraz wjazdu z <span class="anon-block">działki nr (...)</span> obręb <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> i <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span>. Decyzję wydano na wniosek <span class="anon-block">M. K.</span>, działającego przez pełnomocnika <span class="anon-block">J. M. (1)</span>. W uzasadnieniu decyzji wskazano m.in., że teren ma dostęp do drogi publicznej i nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze. W Załączniku nr <span class="anon-block">(...)</span> do decyzji – warunki zabudowy oraz wynik analizy urbanistyczno – architektoncznej wyznaczono m.in.:</p>
<dl>
<dt></dt>
<dd>
<p>nieprzekraczalną linię zabudowy - w odległości 6 m od krawędzi jezdni na <span class="anon-block">ul. (...)</span>;</p>
</dd>
<dt></dt>
<dd>
<p>wskaźnik wielkości powierzchni nowej zabudowy w stosunku do powierzchni działki, który ustalono na 14%;</p>
</dd>
<dt></dt>
<dd>
<p>udział powierzchni biologicznie czynnej dla terenu działki - na poziomie nie mniejszym niż 70%;</p>
</dd>
<dt></dt>
<dd>
<p>szerokość elewacji frontowej – do 12,5 m dla zabudowy mieszkaniowej, do 6,5 m dla budynków garażowych;</p>
</dd>
<dt></dt>
<dd>
<p>wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej – dla zabudowy mieszkaniowej: do kalenicy do 9 m, do okapu do 5 m; dla budynków garażowych: do kalenicy do 5 m, do okapu do 3 m;</p>
</dd>
<dt></dt>
<dd>
<p>geometria dachu – dachy płaskie, dwuspadowe lub wielospadowe, symetryczne o kącie nachylenia do 45°;</p>
</dd>
</dl>
<p>Określając warunki w zakresie obsługi infrastruktury technicznej i komunikacji w załączniku do decyzji, w odniesieniu do kwestii dostępu do drogi publicznej wskazano, iż teren planowanej inwestycji ma pośredni dostęp do drogi publicznej, jaką jest <span class="anon-block">ul. (...)</span> przez <span class="anon-block">ul. (...)</span>, następnie <span class="anon-block">ul. (...)</span> i drogę dojazdową biegnącą po terenie <span class="anon-block">działek nr (...)</span> obr. <span class="anon-block">(...)</span>
<span class="anon-block">(...)</span>. Określając warunki w zakresie komunikacyjnej obsługi inwestycji, podano, iż dla zapewnienia prawidłowej obsługi komunikacyjnej planowanej inwestycji inwestor winien we własnym zakresie i na własny koszt wykonać remont nawierzchni w/w drogi dojazdowej polegający na wykonaniu nawierzchni tłuczniowej. Ponadto wskazano, iż użytkowanie w/w drogi dojazdowej (dz. nr<span class="anon-block">(...)</span> obr. jw.) należy uzgodnić z zarządcą lub właścicielem. W odniesieniu do <span class="anon-block">działki nr (...)</span> obr. jw., wskazano, iż stanowi ona własność Gminy Miejskiej <span class="anon-block">K.</span>, zatem o prawo do dysponowania terenem (zgodę na wejście w teren) do <span class="anon-block">działki nr (...)</span> obr. jw. (w przypadku remontu nawierzchni drogi) należy zwrócić się do Wydziału Skarbu Miasta <span class="anon-block">K.</span> <span class="anon-block"> (...)</span>.</p>
<p>Uchwałą Rady Miasta <span class="anon-block">K.</span> nr <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 23 kwietnia 2014r., która weszła w życie w dniu 21 maja 2014 r., wprowadzono miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (dalej MPZP) obszaru <span class="anon-block"> (...)</span>, którego obszar obejmuje nieruchomość powodów. Zgodnie z planem <span class="anon-block">działka ewidencyjna nr (...)</span> obr. <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> została podzielona na trzy części, usytuowane w terenach oznaczonych w planie jako:</p>
<ul>
<li>
<p>tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (<span class="anon-block">(...)</span>) – o powierzchni 540,10 m<sup>
<!-- -->2</sup>;</p>
</li>
</ul>
<ul>
<li>
<p>tereny zieleni nieurządzonej (Z.14) – o powierzchni 450,26 m<sup>
<!-- -->2</sup>;</p>
</li>
</ul>
<ul>
<li>
<p>tereny dróg publicznych dojazdowych (<span class="anon-block">(...)</span>) – o powierzchni 66,64 m<sup>
<!-- -->(
2)</sup>.</p>
</li>
</ul>
<p>Zgodnie z § 11 MPZP dla ustalonego przeznaczenia terenów <span class="anon-block">(...)</span> przewidziano m.in.:</p>
<ul>
<li>
<p>realizację budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z garażami wbudowanymi lub wolnostojącymi oraz budynkami gospodarczymi oraz innych elementów zagospodarowania, takich jak miejsca postojowe dla samochodów;</p>
</li>
</ul>
<ul>
<li>
<p>zabudowę jednorodzinną tylko w postaci budynków wolnostojących lub budynków w zabudowie bliźniaczej;</p>
</li>
</ul>
<ul>
<li>
<p>wskaźnik terenu biologicznie czynnego – nie mniejszy niż 70%;</p>
</li>
<li>
<p>wskaźnik intensywności zabudowy – w przedziale 0,15-0,4;</p>
</li>
<li>
<p>w budynkach mieszkalnych dachy spadziste (kąt pochylenia połaci dachowej od 30° do 45°) dwu lub wielospadowe;</p>
</li>
<li>
<p>w budynkach garażowych i gospodarczych dachy spadziste z dopuszczeniem możliwości stosowania dachów płaskich;</p>
</li>
<li>
<p>zakaz lokalizacji wolnostojących budynków garażowych i gospodarczych o powierzchni zabudowy większej niż 45 m<sup>
<!-- -->2</sup>;</p>
</li>
<li>
<p>maksymalna wysokość zabudowy w przypadku budowy, odbudowy, rozbudowy i nadbudowy budynków:</p>
<dl>
<dt>-</dt>
<dd>
<p>10 m dla budynków mieszkalnych z dachem spadzistym;</p>
</dd>
</dl>
</li>
</ul>
<dl>
<dt>-</dt>
<dd>
<p>6 m dla budynków garażowych i gospodarczych z dachem spadzistym oraz 4 m z dachem płaskim;</p>
</dd>
</dl>
<ul>
<li>
<p>dopuszczalność sytuowania budynków w granicach działki budowlanej.</p>
</li>
</ul>
<p>Zgodnie z § 13 MPZP dla ustalonego przeznaczenia terenów Z.14 przewidziano:</p>
<ul>
<li>
<p>tereny zieleni nieurządzonej z dopuszczeniem funkcji rolniczej,</p>
</li>
<li>
<p>utrzymanie w ramach ustalonego przeznaczenia terenów istniejących terenów rolniczych w tym sadów i ogrodów przydomowych,</p>
</li>
<li>
<p>dopuszczono lokalizację: zalesień, ciągów pieszych, tras rowerowych i konnych, dojazdów niewyznaczonych, obiektów infrastruktury technicznej;</p>
</li>
<li>
<p>wskaźnik ternu biologicznie czynnego – min. 80%.</p>
</li>
</ul>
<p>Zgodnie z § 18 MPZP dla ustalonego przeznaczenia terenów <span class="anon-block">(...)</span> przewidziano:</p>
<ul>
<li>
<p>tereny dróg publicznych – tereny ulic dojazdowych - klasy<span class="anon-block">(...)</span>,</p>
</li>
<li>
<p>szerokość wyznaczonych liniami rozgraniczającymi pasów drogowych ulic, określone poza rejonami skrzyżowań, jako minimalnie 10 m dla ulic dojazdowych, z dopuszczeniem zawężeń w miejscach ograniczonych istniejącą zabudową.</p>
</li>
</ul>
<p>W dniu 28 lipca 2014 r. powodowie złożyli do Gminy Miejskiej <span class="anon-block">K.</span> wniosek o wykupienie przez Gminę przedmiotowej nieruchomości gruntowej, stanowiącej <span class="anon-block">działkę nr (...)</span> za cenę nabycia 200.000 zł. Wskazali, że większa część nieruchomości została przeznaczona zgodnie z MPZP obszaru <span class="anon-block"> (...)</span> pod teren zieleni nieurządzonej z dopuszczeniem funkcji rolniczej, co spowodowało że możliwość korzystania z nieruchomości zgodnie z jej dotychczasowym przeznaczeniem została co najmniej ograniczona w sposób istotny. Pismem z dnia 15 grudnia 2014 r. Gmina poinformowała powodów, że nie widzi podstaw do uwzględnienia ich wniosku.</p>
<p>Decyzją z dnia 29 maja 2015 r. nr<span class="anon-block">(...)</span>Prezydent Miasta <span class="anon-block">K.</span> z urzędu stwierdził wygaśnięcie decyzji Prezydenta Miasta <span class="anon-block">K.</span> z dnia 22 stycznia 2010 r. nr <span class="anon-block">(...)</span> o ustaleniu warunków zabudowy. W uzasadnieniu wskazano, że dla terenu objętego decyzją uchwalono plan miejscowy, którego ustalenia są inne niż w wydanej decyzji, co obligowało organ do stwierdzenia jej wygaśnięcia.</p>
<p>W dniu 28 czerwca 2016 r. powodowie złożyli do Zarządu Infrastruktury <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">K.</span> wniosek o uzgodnienie zmiany zagospodarowania terenu przyległego do pasa drogi, zlokalizowanego na <span class="anon-block">działce ewidencyjnej nr (...)</span> obr. <span class="anon-block">(...)</span> przyległej do drogi gminnej o nazwie <span class="anon-block">(...)</span>(nr działki drogowej <span class="anon-block">(...)</span> obr. <span class="anon-block">(...)</span>) w miejscowości <span class="anon-block">K.</span> w zakresie możliwości włączenia do drogi gminnej ruchu drogowego spowodowanego tą zmianą. We wniosku powodowie wskazali, że działka jest wykorzystywana na cele mieszkaniowe – budynek mieszkalny jednorodzinny, a planowana zmiana zagospodarowania terenu będzie polegała na budowie zjazdu.</p>
<p>Pismem z dnia 26 lipca 2016 r. <span class="anon-block"> (...)</span> odmówił wydania uzgodnienia możliwości włączenia do drogi ruchu drogowego. Wskazano, że <span class="anon-block">ul. (...)</span> jest drogą nie urządzoną, działka drogowa do której powodowie wskazują obsługę komunikacyjną ma szerokość ok. 2 do 2,7 m, a dodatkowo teren, na którym procedowana jest inwestycja, jest objęty obowiązującym MPZP obszaru <span class="anon-block"> (...)</span>, w którym <span class="anon-block">ul. (...)</span> została wyznaczona do budowy/przebudowy do parametrów drogi publicznej klasy dojazdowej (<span class="anon-block"> (...)</span>.5). Realizacja założeń MPZP wymaga procedowania budowy <span class="anon-block">ul. (...)</span> procedurą zezwolenia na realizację inwestycji drogowej (<span class="anon-block"> (...)</span>).</p>
<p>Nadto Sąd Okręgowy ustalił, że decyzja o warunkach zabudowy z dnia 22 stycznia 2020 r. pozwalała na realizację na terenie <span class="anon-block">działki nr (...)</span> obr. <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> inwestycji budowlanej o parametrach większych niż można zrealizować na podstawie MPZP obszaru <span class="anon-block"> (...)</span> w zakresie:</p>
<ul>
<li>
<p>maksymalnej powierzchni zabudowy – o 12,95%;</p>
</li>
</ul>
<ul>
<li>
<p>maksymalnej powierzchni całkowitej – o 15,07%;</p>
</li>
</ul>
<ul>
<li>
<p>maksymalnej powierzchni użytkowej – o 12,97% do 15,07% (k. 409 akt - opinia biegłej <span class="anon-block">S.</span>).</p>
</li>
</ul>
<p>Po uchwaleniu MPZP obszaru <span class="anon-block"> (...)</span> powierzchnia części budowalnej działki, przeznaczonej pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną (<span class="anon-block">(...)</span>) uległa ograniczeniu i wynosi 540,10 m<sup>
<!-- -->(
2)</sup>. Pozostała część działki została wyłączona spod zabudowy jako tereny zieleni nieurządzonej (Z.14) – powierzchnia 450,26 m<sup>
<!-- -->(
2)</sup> oraz tereny publicznych dojazdowych (<span class="anon-block">(...)</span>) - powierzchnia 66,64 m<sup>
<!-- -->(
2)</sup>.</p>
<p>W wyniku uchwalenia MPZP obszaru <span class="anon-block"> (...)</span> możliwość zabudowania przedmiotowej nieruchomości została ograniczona w stosunku do stanu istniejącego przed uchwaleniem planu, ocenianego na podstawie decyzji o warunkach zabudowy z dnia 22 stycznia 2010 r. Zarazem jednakże różnice w parametrach zabudowy są nieznaczne, a parametry możliwe do realizacji na podstawie planu miejscowego pozwalają na realizację budynku o parametrach wnioskowanych we wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Kwestia realizacji przyłączy technicznych pozostała w odniesieniu do obecnego stanu prawnego bez zmian. Po zrealizowaniu inwestycji drogi publicznej działka powodów będzie posiadała bezpośredni dostęp do drogi publicznej.</p>
<p>Niezależnie od tego, czy inwestycja byłaby realizowana na podstawie decyzji o warunkach zabudowy czy MPZP obszaru <span class="anon-block"> (...)</span>, jej obsługa komunikacyjna odbywałaby się po tej samej trasie, jednak po drogach o różnych kategoriach. W decyzji o warunkach zabudowy wskazano obsługę komunikacyjną inwestycji od <span class="anon-block">ul. (...)</span> poprzez istniejące drogi: <span class="anon-block">ul. (...)</span>, <span class="anon-block">ul. (...)</span> i drogę dojazdową przebiegającą po terenie <span class="anon-block">działek drogowych nr (...)</span> obr. <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>, po wykonaniu przez inwestora we własnym zakresie i na własny koszt remontu nawierzchni istniejącej drogi dojazdowej (w granicach działek drogowych nr<span class="anon-block">(...)</span> i <span class="anon-block">(...)</span>), polegającego na wykonaniu nawierzchni tłuczniowej. W tym celu należało: uzyskać u właścicieli lub zarządców działek drogowych zgodę na wejście w teren tj. zgodę na dysponowanie terenem na cele budowlane, dokonać zgłoszenia w organie administracji architektoniczno – budowlanej zamiaru wykonania bądź remontu nawierzchni, a następnie uzyskać zgodę właścicieli lub zarządców działek drogowych na ich użytkowanie. Po wykonaniu remontu nawierzchni powodowie mogliby uzyskać oświadczenie o warunkach przyłączenia do dróg lądowych i po spełnieniu wszystkich wymaganych prawem warunków uzyskać pozwolenie na budowę.</p>
<p>Biorąc pod uwagę zapisy obowiązującego MPZP obszaru <span class="anon-block"> (...)</span> w zakresie rozwiązań komunikacyjnych zmienił się tryb ustanowienia obsługi komunikacyjnej dla inwestycji planowanej na <span class="anon-block">działce (...)</span>. Rozwiązanie jej obsługi komunikacyjnej w oparciu o trasę istniejąca wiąże się z koniecznością realizacji założeń MPZP obszaru <span class="anon-block"> (...)</span> także w zakresie układu drogowego, który wymaga procedowania budowy drogi <span class="anon-block">(...)</span>(<span class="anon-block">ul. (...)</span>) procedurą zezwolenia na realizację inwestycji drogowej (<span class="anon-block"> (...)</span>), zakończoną wydaniem pozwolenia na budowę/przebudowę drogi. Procedura <span class="anon-block"> (...)</span> powinna być poprzedzona negocjacjami z zarządca drogi, zakończonymi podpisaniem umowy dotyczącej kwestii budowy/przebudowy drogi. W sytuacji podjęcia działań zmierzających do realizacji drogi publicznej<span class="anon-block">(...)</span> będzie możliwe uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę i realizację inwestycji na <span class="anon-block">działce nr (...)</span>.</p>
<p>Niezależnie od powyższego powodowie mogą wystąpić z wnioskiem o ustanowienie służebności drogi koniecznej, celem zapewnienia na rzecz stanowiącej ich własność nieruchomości dostępu do drogi publicznej. Obecnie przez działkę powodów oraz sąsiadującą z nią <span class="anon-block">działkę (...)</span>, biegnie droga polna łącząca zarówno tę działkę jak i nieruchomość powodów z drogą publiczną.</p>
<p>Ustalenia Sąd Okręgowy oparł na dokumentach oraz na opinii sporządzonej przez biegła sądową z zakresu architektury i budownictwa <span class="anon-block">E. S.</span>, którą uznał za bardziej przekonującą względem opinii sporządzonych przez biegłą <span class="anon-block">I. P.</span>.</p>
<p>Przy tym stanie faktycznym Sąd pierwszej instancji podkreślił, że wydanie decyzji o warunkach zabudowy nie doprowadziło w tym przypadku do zmiany dotychczasowego, rzeczywistego sposobu korzystania z nieruchomości przez powodów, albowiem powodowie nie przystąpili w okresie po wydaniu tej decyzji wz do dalszych etapów związanych z realizacją inwestycji budowlanej. Odwołując się do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20030800717" title="Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717 (art. 36;art. 36 ust. 1;art. 36 ust. 1 pkt. 2)">art. 36 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym</a> (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 293) w brzmieniu obowiązującym w dniu uchwalenia MPZP obszaru <span class="anon-block"> (...)</span>, oraz do orzecznictwa wskazał, że dla oceny zasadności roszczenia opartego na tym przepisie konieczne jest ustalenie potencjalnej, ale jednocześnie realnej w okolicznościach sprawy, konkretnej możliwości korzystania z nieruchomości, która została utracona lub istotnie ograniczona, którą wyznacza decyzja o warunkach zabudowy.</p>
<p>Z ustaleń stanu faktycznego wynika, iż przed uchwaleniem MPZP przedmiotowa nieruchomość - zgodnie z treścią decyzji o warunkach zabudowy - mogła zostać potencjalnie zabudowana domem jednorodzinnym z garażem dwustanowiskowym. Jak Sąd ustalił na podstawie opinii biegłej w wyniku uchwalenia MPZP obszaru <span class="anon-block"> (...)</span> możliwość zabudowania przedmiotowej nieruchomości została tylko nieznacznie ograniczona w stosunku do stanu istniejącego przed uchwaleniem planu, ocenianego na podstawie decyzji o warunkach zabudowy z dnia 22 stycznia 2010 r. Na podstawie planu miejscowego powodowie mogą zrealizować budynek z garażem parametrach tożsamych ze wskazanymi we wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Zmianie uległa natomiast możliwość samej lokalizacji budynku na działce, jego posadowienia. Według wcześniejszego stanu prawnego budynek - o tych samych parametrach - mógł zostać usytuowany na większym powierzchniowo obszarze działki, natomiast obecnie budynek może zostać wybudowany na tej części działki, która została przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną (<span class="anon-block">(...)</span>), wynoszącej 540,10 m<sup>
<!-- -->2</sup>. Fakt, iż obecnie budynek może zostać wybudowany tylko na tej części działki, która została przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, nie wiąże się z większą uciążliwością czy jakimkolwiek utrudnieniem dla powodów. Według planowanego zamierzenia inwestycyjnego (co wynika z decyzji wz) intencją powodów, jako potencjalnych inwestorów, było posadowienie na działce budynku mieszkalnego, garażu, przy wykorzystaniu pozostałej części działki jako terenów rekreacyjnych, zielonych. W wyniku uchwalenia MPZP obszaru <span class="anon-block"> (...)</span> powodowie mają nadal realną możliwość wybudowania na przedmiotowej nieruchomości budynku mieszkalnego i garażu oraz jej wykorzystania w pozostałej części jako teren zielony, a zatem w sposób tożsamy z tym jaki pierwotnie planowali i jaki został określony wydaną decyzją. Nie sposób zatem przyjąć, iż doszło do istotnego ograniczenia potencjalnej możliwości korzystania z przedmiotowej nieruchomości po uchwaleniu MPZP.</p>
<p>Sąd Okręgowy zwrócił ponadto uwagę, że przedmiotowa nieruchomość nie posiadała przed wejściem w życie MPZP bezpośredniego dostępu do drogi publicznej. W załączniku do decyzji wz, w odniesieniu do kwestii dostępu do drogi publicznej, wskazano, iż teren planowanej inwestycji ma pośredni dostęp do drogi publicznej, jaką jest <span class="anon-block">ul. (...)</span> przez <span class="anon-block">ul. (...)</span>, następnie <span class="anon-block">ul. (...)</span> i drogę dojazdową biegnącą po terenie działek nr <span class="anon-block">(...)</span> i <span class="anon-block">(...)</span> obr. <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>. Określając warunki w zakresie komunikacyjnej obsługi inwestycji, podano, iż dla zapewnienia prawidłowej obsługi komunikacyjnej planowanej inwestycji inwestor winien we własnym zakresie i na własny koszt wykonać remont nawierzchni w/w drogi dojazdowej polegający na wykonaniu nawierzchni tłuczniowej. Ponadto wskazano, iż użytkowanie w/w drogi dojazdowej (dz. nr <span class="anon-block">(...)</span> obr. jw.) należy uzgodnić z zarządcą lub właścicielem. W odniesieniu do <span class="anon-block">działki nr (...)</span> obr. jw., wskazano, iż stanowi ona własność Gminy Miejskiej <span class="anon-block">K.</span>, zatem o prawo do dysponowania terenem (zgodę na wejście w teren) do <span class="anon-block">działki nr (...)</span> obr. jw. (w przypadku remontu nawierzchni drogi) należy zwrócić się do Wydziału Skarbu Miasta <span class="anon-block">K.</span> <span class="anon-block"> (...)</span>. Oznacza to zatem, że przed uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nieruchomość powodów nie posiadała uregulowanego prawnie dostępu do drogi publicznej. Koniecznym było uregulowanie takiego dostępu i to w odniesieniu do dwóch nieruchomości (dz. nr <span class="anon-block">(...)</span> oraz <span class="anon-block">(...)</span>) stanowiących własność różnych podmiotów. Powodowie po wydaniu decyzji wz nie podjęli żadnych czynności faktycznych i działań prawnych, zmierzających do uregulowania kwestii dostępu ich nieruchomości do drogi publicznej. Tym samym, na chwilę wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nieruchomość powodów nie posiadała uregulowanego prawnie dostępu do drogi publicznej. Ponadto należy zauważyć, iż nawet gdyby doszło do udzielenia zgody na korzystanie przez powodów z dojazdu po ww. działkach (czy też ustanowienia służebności drogi koniecznej) to dla zapewnienia prawidłowej obsługi komunikacyjnej planowanej inwestycji powodowie winni byli we własnym zakresie i na własny koszt wykonać remont nawierzchni w/w drogi dojazdowej polegający na wykonaniu nawierzchni tłuczniowej. Sąd Okręgowy wskazał też, że <span class="anon-block">ulica (...)</span> wskazana w warunkach decyzji jako dojazd do działki inwestowanej nie spełnia warunków dojazdu do działki budowlanej, określonych w przepisach <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19940890414" title="Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - Dz. U. z 1994 r. Nr 89, poz. 414 ()">prawa budowlanego</a>. Ma ona szerokość szlaku jezdnego 2 metry, tymczasem przepisy określają minimalną szerokość dojazdu na 3 m jezdni oraz dodatkowo dojście piesze. Sąd podzielił więc stanowisko pozwanej, że nawet gdyby powodowie złożyli wniosek o wydanie pozwolenia na budowę, to i tak wydana zostałaby decyzja odmowna z uwagi na nieprawidłową obsługę komunikacyjną. Analogiczna sytuacja istnieje w obecnym stanie prawnym. Biorąc pod uwagę zapisy obowiązującego MPZP obszaru <span class="anon-block"> (...)</span> w zakresie rozwiązań komunikacyjnych zmienił się tryb ustanowienia obsługi komunikacyjnej dla inwestycji planowanej na <span class="anon-block">działce (...)</span>. Niezależnie jednak od kwestii zmiany układu drogowego powodowie mogą nadal wystąpić z wnioskiem o ustanowienie służebności drogi koniecznej, co doprowadzi do zapewnienia na rzecz stanowiącej ich własność nieruchomości dostępu do drogi publicznej. Obecnie przez działkę powodów oraz sąsiadującą z nią <span class="anon-block">działkę (...)</span>, biegnie droga polna łącząca zarówno tę działkę jak i nieruchomość powodów z drogą publiczną. Oznacza to zatem, iż zarówno w poprzednim jak i obecnym stanie prawnym było i jest koniecznym podjęcie przez powodów szeregu działań prawnych, zmierzających do uregulowania kwestii dostępu ich nieruchomości do drogi publicznej.</p>
<p>Mając na uwadze powyższe Sąd uznał powództwo za bezzasadne.</p>
<p>O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku na zasadzie art. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a>
</p>
<p>Apelację od tego wyroku wnieśli powodowie zaskarżając wyrok w całości, zarzucając:</p>
<p>I. mogące mieć wpływ na treść orzeczenia naruszenie prawa procesowego, w postaci:</p>
<p>1) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233§1 k.p.c.</a> poprzez niewłaściwą ocenę zgromadzonego w sprawie materiały dowodowego polegającą na dowolnym, sprzecznym z zasadami doświadczenia życiowego i swobodnego rozumowania, przyjęciu, iż w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą, korzystanie przez powodów z nieruchomości, <span class="anon-block">działki nr (...)</span>, obręb <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem nie stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone, co skutkowało uznaniem, iż roszczenie oparte o treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20030800717" title="Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717 (art. 36;art. 36 ust. 1;art. 36 ust. 1 pkt. 2)">art. 36 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r.o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym</a> nie może zostać uwzględnione, gdyż powodowie takiej przesłanki nie udowodnili, do czego doszło na skutek:</p>
<p>a) nieuzasadnionego pominięcia wniosków opinii Biegłej sądowej <span class="anon-block">I. P.</span> w wydawanym orzeczeniu, w sytuacji, gdy Biegła klarowanie wskazywała ograniczenia, jakich na skutek wprowadzenia MPZP obszaru <span class="anon-block"> (...)</span> doznali powodowie, gdyż wskazywała na istotne ograniczenia możliwości zabudowy <span class="anon-block">działki nr (...)</span> obr. <span class="anon-block">(...)</span> jed ewidencyjnej <span class="anon-block">(...)</span>, jak też zmiany w dostępie wskazanej nieruchomości do drogi publicznej,</p>
<p>b) pominięcia przy czynieniu ustaleń w sprawie, okoliczności wynikających z treści materiału dowodowego, w tym nawet z uznanej przez Sąd | instancji za wiarygodną opinii Biegłej sądowej <span class="anon-block">E. S.</span> ( w opinii technicznej uzupełniającej z października 2021 roku, karta 20-21), z których jasno wynika, że:</p>
<p>- wprowadzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru <span class="anon-block"> (...)</span> istotnie ograniczyło możliwość korzystania przez powodów z należącej do nich nieruchomości zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem określonym w decyzji Prezydenta Miasta <span class="anon-block">K.</span> Nr<span class="anon-block">(...)</span>
<span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 22 stycznia 2010 roku, znak: <span class="anon-block">(...)</span>
<span class="anon-block"> (...)</span>.<span class="anon-block"> (...)</span>.<span class="anon-block"> (...)- (...)</span>,</p>
<p>- decyzja o warunkach zabudowy ograniczała lokalizację budynków tylko wyznaczoną linią zabudowy, natomiast w planie miejscowym <span class="anon-block"> (...)</span>, lokalizacja budynków jest możliwa tylko w terenie <span class="anon-block">(...)</span>, odsuniętym od drogi, a część działki jest przeznaczona pod teren <span class="anon-block">(...)</span> zieleni nieurządzonej z dopuszczeniem funkcji, z których części nie sposób uznać za przeznaczone do zagospodarowywania prywatnych działek (, co według Biegłej sądowej <span class="anon-block">E. S.</span> oznacza bardzo duże ograniczenie możliwości wykorzystywania przez powodów części działki oznaczonej symbolem <span class="anon-block">(...)</span>),</p>
<p>- część działki powodów w planie zagospodarowania przeznaczona jest jako droga, różnią się pomiędzy warunkami, jakie stwarzały WZ, a plan miejscowy parametry zabudowy nieruchomości, które nawet w skorygowanej i najmniej korzystnej dla powodów wersji, wiążą się z około 15% ograniczeniem maksymalnej powierzchni zabudowy, powierzchni całkowitej, powierzchni użytkowej,</p>
<p>- w zakresie dostępu do drogi publicznej i sposobu zapewnienia obsługi komunikacyjnej w wydanych dla nieruchomości WZ, <span class="anon-block">działka nr (...)</span> — obręb <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> miała określony dostęp do drogi publicznej, który stanowił zarazem dostęp prawny, oparty o uzgodnienie zarządcy drogi przywołane w decyzji, jak i stanowił dostęp faktyczny, zaś w związku z uchwaleniem planu miejscowego, w sytuacji braku drogi<span class="anon-block">(...)</span>, przy równoczesnym założeniu, że nie zostaną podjęte kroki w celu jej budowy, realizacja planowanej inwestycji jest niemożliwa (karta 18 opinii uzupełniającej Biegłej z października 2021 r.),</p>
<p>c) sprzecznego z treścią materiału dowodowego, w postaci opinii technicznej Biegłej sądowej <span class="anon-block">E. S.</span> z listopada 2020 roku oraz opinii technicznej uzupełniającej z października 2021 roku Biegłej sądowej <span class="anon-block">E. S.</span> uznania, że Biegła nie zmieniła swoich wniosków końcowych, gdzie swobodna analiza treści opinii Biegłej (karta 43 opinii technicznej vel. Karty 20-21 opinii technicznej uzupełniającej), wskazują na rozbieżności we wnioskach opinii Biegłej, gdzie w opinii technicznej uzupełniającej z października 2021 roku Biegła przyznaje ograniczenia w możliwości korzystania z działki powodów, na skutek wprowadzenia MPZP <span class="anon-block"> (...)</span>,</p>
<p>d) sprzecznego z zasadami swobodnego rozumowania i doświadczenia życiowego uznania, iż nie ogranicza istotnie, a nawet nie wiąże się z uciążliwością, czy ograniczeniem powodom w możliwości potencjalnego korzystania z nieruchomości w sposób dopuszczalny przed uchwaleniem planu miejscowego pomimo, że na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego powodowie potencjalnie mogą zabudować działkę nr budynkiem o parametrach istotnie mniejszych niż w oparciu o warunki WZ, jak także fakt, iż inwestycja taka musiałaby zostać zrealizowana w określony sposób, tj. przy przyjęciu określonej architektury budynku, dodatkowo wpisanego w działkę „na siłę”, bez podjazdu, tarasu, chodnika wokół domu, ściśniętego dodatkowo na fragmencie działki, przeznaczonym w MPZP pod zabudowę jednorodzinną (<span class="anon-block">(...)</span>) oraz przy ograniczeniu możliwości wykorzystania dalszej części działki objętej przeznaczeniem jako teren zieleni , co sprawia, iż powodowie jako właściciele nie tylko nie mogliby potencjalnie względem warunków określonych w decyzji WZ wykorzystywać tego fragmentu w celach budowlanych, ale nawet nie mogliby terenu swojej nieruchomości w tym działki, ogrodzić ogrodzeniem,</p>
<p>e) wadliwego uznania, że powodowie nie wykazali, aby na chwilę wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nieruchomość powodów posiadała prawnie uregulowany dostęp do drogi publicznej umożliwiający wydanie decycji o pozwoleniu na budowę, do czego doszło głównie na skutek oparcia ustaleń y oświadczeniu pełnomocnika pozwanej w tym zakresie, a z przeoczeniu faktu wynikający z treści dokumentu WZ, przepisów prawa, a nawet treści opinii Biegłej sądowej <span class="anon-block">E. S.</span> (karta 22 opinii technicznej uzupełniającej z października 2021). W ustalono, iż teren planowanej przez powodów inwestycji posiada odpowiedni dostęp do tną publicznej, tj. drogi gminnej <span class="anon-block">ul. (...)</span>, poprzez istniejące drogi: <span class="anon-block">ul. (...)</span>, <span class="anon-block">ul. (...)</span> i drogę wewnętrzną przebiegają po działkach drogowych nr <span class="anon-block">(...)</span>i <span class="anon-block">(...)</span>, obręb <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>, a droga taka po wykonaniu nawierzchni tłuczniowej stanowić ma obsługę komunikacyjną, co odpowiadała zarazem dostępowi prawnemu i faktycznemu i to te zapisy są wiążące dla urzędu wydającego pozwolenie na budowę, który po spełnieniu określonych w WZ warunków nie może odmówić wydania pozwolenia co doprowadziło Sąd Okręgowy do chybionego przyjęcia, że sytuacja powodów w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w zakresie obsty komunikacyjnej działki nie została w istotny sposób ograniczona,</p>
<p>2) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 205(12);art. 205(12) § 2)">art. 205<sup>
<!-- -->12</sup>§ 2 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 2;art. 235(2) § 1 pkt. 3;art. 235(2) § 1 pkt. 5)">art 235<sup>
<!-- -->2</sup>§1 pkt 2, 3i 5 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278)">art. 278 k.p.c.</a>, w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 286)">art 286 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 281;art. 281 § 1)">art. 281§1 k.p.c.</a> poprzez brak wyłączenia biegłej sądowej <span class="anon-block">E. S.</span> od opiniowania w sprawie pomimo wskazania w złożonym dość piśmie, na uzasadnione w ocenie powodów na wątpliwości co do bezstronności Bieg wywodzone z faktu wieloletniej pracy zawodowej u pozwanej, jak też dopuszczenia dowodu z Opinii Biegłej sądowej <span class="anon-block">E. S.</span> w sytuacji, gdy Sąd dysponował już wcześniej pinią Biegłej sądowej <span class="anon-block">I. P.</span>, a w ocenie powodów nie ujawniły się w sprawie okoliczności które wymagały wykonania kolejnej opinii, gdyż Sąd dysponował już wiedzą specjalistyczną,</p>
<p>3) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 2)">art. 235<sup>
<!-- -->2</sup>§1 pkt 2 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232;art. 232 zd. 1)">art. 232 zd. 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278;art. 278 § 1)">art. 278§1 k.p.c.</a>, do czego doszło na skutek pominięcia w sprawie przez Sąd Okręgowy, wnioskowanego przez powodów dowodu z opinii Biegłego sądowego ds. szacowania wartości nieruchomości wnioskowanego celem ustalenia wartości przedmiotowej nieruchomości sprzed uchwalenia miejscowego zagospodarowania planu przestrzennego oraz wartości tej nieruchomości według stanu na dzień dzisiejszy, które to okoliczności pozostawały istotne dla rozpoznania sprawy — wobec konieczności ustalenia ceny odkupu nieruchomości,</p>
<p>4) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 327(1);art. 327(1) § 1)">art. 327<sup>
<!-- -->1</sup>§1 k.p.c.</a> poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w sposób wadliwy, bez wskazania na jakiej podstawie i w oparciu jakie kryteria Sąd Okręgowy nie uznał za dowodowo cennego dowodu z opinii Biegłej sądowej <span class="anon-block">I. P.</span>, a oparł się na wskazaniach Biegłej sądowej <span class="anon-block">E. S.</span>, poza lakonicznym wskazaniem w uzasadnieniu, że opinia pierwszej wymienionej Biegłej nie odpowiada w sposób jasny, pełny i wyczerpujący na postawione pytania, zaś druga z opinii jest przekonująca i logiczna, jak też brak w uzasadnieniu wyjaśnienia powodów, dla których Sąd I instancji nie uznał, że wobec stwierdzonych w sprawie ograniczeń i trudności w możliwości wykorzystania nieruchomości, w sposób, w który powodowie mogli korzystać w dotychczasowy sposób, co oznacza faktyczne korzystanie z nieruchomości, jak też potencjalną możliwość wykorzystania nieruchomości w granicach określonych przepisami prawa - w sprawie nie spełniona jest przesłanka istotnego ograniczenia w możliwości potencjalnego korzystania z nieruchomości, która uzasadnia powództwo;</p>
<p>- ewentualnie, w przypadku nie uwzględnienia powyższych zarzutów:</p>
<p>5) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233§1 k.p.c.</a> - poprzez niezastosowanie normy określonej w przepisie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> i obciążenie powodów kosztami postępowania na rzecz pozwanej podczas gdy szczególnie uzasadniony wypadek mający miejsce w przedmiotowej sprawie przemawia za zastosowaniem tej regulacji, a Sąd | instancji dowolnie pominął okolicznością związane z faktem, iż w postępowaniu osoby fizyczne dochodzą roszczenia od Gminy.</p>
<p>Powodowie wnieśli wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i uwzględnienie powództwa w całości i o zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów solidarnie zwrotu kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według nom przepisanych, ewentualnie w przypadku nie uwzględnienia zarzutów zmierzających do zmiany orzeczenia, poprzez uwzględnienia powództwa = wnoszę o zmianę wyroku, w części dotyczącej kosztów poprzez odstąpienie od obciążania powodów kosztami postępowania przed Sądem I i Il instancji, w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a>
</p>
<p>Strona pozwana wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego (k 553).</p>
<p>Rozpoznając apelację Sąd Apelacyjny zasadniczo uznał za własne ustalenia Sądu Okręgowego. Uzupełniająco Sąd Apelacyjny uznał za przyznaną wskazaną w piśmie z dnia 22 sierpnia 2025r. (k601) okoliczność że od 3 lipca 2025r. obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego przyjęty uchwałą Rady Miasta <span class="anon-block">K.</span> z dnia 12 czerwca 2025 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru <span class="anon-block"> (...)</span> (<span class="anon-block">(...)</span>) zgodnie z którym nieruchomość znajduje się w przeważającej części w Terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, o podstawowym przeznaczeniu pod zabudowę jednorodzinną, oznaczonym na rysunku planu symbolem <span class="anon-block">(...)</span> Oraz w niewielkim fragmencie w Terenie Komunikacji — Terenie drogi publicznej. Nie zmienia to ustaleń dotyczących faktów mających znaczenie do oceny braku zasadności żądania. Przeprowadzona na etapie postępowania apelacyjnego opinia biegłego z zakresu architektury i urbanistyki inż. <span class="anon-block">J. M. (2)</span> potwierdza, że w decyzji z 22 stycznia 2010 r określono , że udział powierzchni biologicznie czynnej ustalono na co najmniej 70% powierzchni działki, dla zabudowy mieszkaniowej . Na podstawie tej opinii Sąd Apelacyjny precyzuje , że w decyzji ustalono szerokość elewacji frontowej do12,5m oraz wysokość kalenicy dachu do 9,0 m, przy wysokości do okapu do 5,0 m. Powierzchnia zabudowy przy wskaźniku wielkości powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni działki - do 14% wynosiła na podstawie <span class="anon-block"> (...)</span> = 147 m2, . Jest to łączna powierzchnia liczona jako suma powierzchni zabudowy domu mieszkalnego i garażu np. dom Pz = 115 m2 i garaż Pz = 32 m2, wg wył. (115 +32 =147). Powierzchnia całkowita zabudowy domu i garażu wynosiła Pc = 205 m2, wg wyliczenia: 115 x 1,5 + 32 = 173 + 32 = 205 . Była to łączna powierzchnia całkowita domu mieszkalnego Pc = 175 m2 o wysokości 1,5 kondygnacji (parter z poddaszem użytkowym) oraz garażu Pc = 32 m2, liczona jako suma powierzchni całkowitej wszystkich kondygnacji nadziemnych w obrysie zewnętrznym. Powierzchnia użytkowa domu wynosi Pu = 146 m2, wg wyliczenia: 0,85 x 172=146 . Powierzchnia działki do zagospodarowania wynosiła 1057 m2</p>
<p>Powierzchnia biologicznie czynna minimalna wynosił 740 m2, Powierzchnia utwardzona i zabudowana wynosiła 317 m2, wg wyliczenia: (1-0,70)x 1057 = 317 - jest to suma powierzchni zabudowy domu Pz = 115 m2, garażu Pz = 32 m2 oraz obszaru utwardzonego dojścia i dojazdu na działce 170 m2.</p>
<p>Po wejściu w życie MPZP obszaru <span class="anon-block"> (...)</span> przyjętym uchwałą nr<span class="anon-block">(...)</span>Rady Miasta <span class="anon-block">K.</span> z dnia 23 kwietnia 2014r. wskaźnik terenu biologicznie czynnego również jest nie mniejszy niż 70. Wskaźnik intensywności zabudowy mieści się w przedziale: min. 0,15 — max. 0,4. W zakresie wysokości obiektów budowlanych plan pozwala na maksymalną wysokość zabudowy 10 m dla budynków mieszkalnych z dachem spadzistym, 6 m dla budynków garażowych i gospodarczych z dachem spadzistym i 4 m z dachem płaskim. . Sąd Apelacyjny ustala, że parametry dopuszczalnej zabudowy dla dz. <span class="anon-block">(...)</span> wg MPZP z 2014r. wynoszą:</p>
<p>Powierzchnia działki w obszarze zabudowy terenu <span class="anon-block">(...)</span>wynosi Pd = 540 m2;</p>
<p>Powierzchnia zabudowy przy wymaganej powierzchnię biologicznie czynnej wynosi Pz = 162 m2. Jest to powierzchnia liczona jako suma powierzchni zabudowy domu od Pz = 92 m2 do Pz = 130 m2 i garażu Pz = 32 m2 oraz powierzchnia utwardzonego dojścia w części budowlanej działki od 0 do 38 m2, wg wyliczenia 92+32+38=162;</p>
<p>Powierzchnia całkowita zabudowy przy wymaganym wskaźniku intensywności zabudowy lz = 0,4 i Pd = 540 m2 wynosi Pc = 216 m2. Jest to łączna powierzchnia całkowita domu Pe = 184 i garażu Pe = 32 m2 liczona jako suma powierzchni całkowitej wszystkich kondygnacji nadziemnych, wg wyl. 184 + 32 = 216;</p>
<p>Powierzchnia użytkowa domu wynosi Pu = 156 m2, wg wyliczenia: 0,85 x 184=156;</p>
<p>Powierzchnia działki do zagospodarowania wynosi 986 m2, w tym dla terenu <span class="anon-block">(...)</span>wynosi 540 m2, dla terenu Z.14 wynosi 446 m2./opinia k 579-k584) W powoływanej w apelacji opinii biegłej <span class="anon-block">P.</span> przy początkowo podanych prawidłowo danych wynikających z MPZP z 2014, dla potrzeb samego wyliczenia pomylono powierzchnię zabudowy z powierzchnią całkowitą zabudowy , co doprowadziło do zaniżenia powierzchni użytkowej. W konsekwencji parametry możliwej maksymalnej zabudowy pozostają całkowicie błędne. W opinii biegłej <span class="anon-block">S.</span> maksymalne powierzchnie zostały prawidłowo wskazane natomiast w analizach porównawczych błędnie wskazano parametr maksymalnej powierzchni zabudowy co spowodowało przeszacowane wzrostu na podstawie MPZP powierzchni maksymalnej powierzchni zabudowy względem stanu na podstawie <span class="anon-block"> (...)</span> o 12,95% zamiast o 8,67 (opinia biegłego <span class="anon-block">J. M.</span> k586).</p>
<p>Powyższe jednak nie zmienia prawidłowości dokonanej przez Sąd Okręgowy oceny, że parametry zabudowy na podstawie MPZP <span class="anon-block"> (...)</span> nie różnią się zasadniczo od możliwości zabudowy ustalonej na podstawie decyzji o warunkach zabudowy, szczególnie przy uwzględnieniu, że przy braku miejscowego planu, zgodnie z ustawą z dnia 27 marca 2003r., decyzja o warunkach zabudowy nie mgła zmienić przeznaczenia terenu z gruntu rolnego na budowlany. Nieruchomość ta nie stanowiła w całości gruntu budowlanego. Z plany ogólnego i z 1994r. i ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania wynikało, że jest to teren w części pozostający poza terenem przeznaczonym pod zabudowę (opinia k 577-578 i k 585 ). Takie też było faktyczne zużytkowanie. Opinia biegłego <span class="anon-block">M.</span> pokrywa się z opinia biegłej <span class="anon-block">S.</span>. Zarzuty co do stronniczości biegłej <span class="anon-block">S.</span> tracą na znaczeniu w aspekcie przeprowadzonej przez Sąd drugiej instancji opinii urbanistycznej. Opinia zaś biegłej <span class="anon-block">I. P.</span>, nie jest wiarygodna już choćby z uwagi na błędy obliczeniowe (vide opinia biegłego <span class="anon-block">M.</span> k585). .</p>
<p>Nie są też zasadne zarzuty dotyczące dostępności komunikacyjnej:</p>
<p>Dostęp do drogi publicznej to dostęp zarówno faktyczny jak i prawny. Do czasu uchwalenia <span class="anon-block"> (...)</span> z 2014r., warunki zabudowy wskazywały dla terenu planowanej inwestycji jedynie pośredni dostęp do drogi publicznej <span class="anon-block">ulicy (...)</span> poprzez <span class="anon-block">ul. (...)</span>, następnie <span class="anon-block">ul. (...)</span> i drogę wewnętrzną (<span class="underline">
<!-- -->
dz.nr</span> <span class="anon-block">(...)</span> i <span class="anon-block">(...)</span> obr. <span class="anon-block">(...)</span>). Wg decyzji, warunki obsługi w zakresie komunikacji realizującej prawidłowy dostęp do drogi publicznej oraz uzyskanie warunków przyłączenia do drogi, wymagały realizacji nawierzchni brakującego odcinka drogi dojazdowej na terenie dz. nr <span class="anon-block">(...)</span> i <span class="anon-block">(...)</span>, a użytkowanie w/w drogi dojazdowej (dz. nr <span class="anon-block">(...)</span>) należało uzgodnić z zarządcą lub właścicielem. Bez realizacji warunku w postaci wykonania zgodnego z przepisami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19940890414" title="Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - Dz. U. z 1994 r. Nr 89, poz. 414 ()">Prawa budowlanego</a> dojazdu do planowanej zabudowy uzyskanie pozwolenia na budowę nie byłoby możliwe albowiem faktycznie istniejący dojazd do <span class="anon-block">działki (...)</span> był właściwy dla dojazdu do gruntów rolnych drogą wewnętrzną, gruntową i nieutwardzoną o szerokości 2,0 do 2,7 m, a w części na dz. nr <span class="anon-block">(...)</span> we władaniu prywatnym. Także na gruncie Decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu powodowie dla zamierzenia budowy domu mieszkalnego jednorodzinnego z garażem na podstawie MPZP nie uzyskali uzgodnienia na włączenie do drogi i budowy zjazdu. Po uchwaleniu MPZP przedmiotowa nieruchomość <span class="anon-block">działka (...)</span> graniczy z terenem projektowanej drogi publicznej, gdyż dojazdowej<span class="anon-block">(...)</span> w liniach rozgraniczających pasa drogowego o szerokości 10m, po linii dawnej drogi polnej na dz. 102. graniczącej z nieruchomością. Po realizacji dostęp przedmiotowej nieruchomości powodów do drogi publicznej zostanie w pełni zrealizowany a do czasu jej wybudowania faktyczny dojazd jest możliwy jak dotychczas drogą dojazdu do pól, co jednak nie zmienia, bez zapewnienia odpowiedniego stanu drogi oceny możliwości uzyskania przez powodów decyzji pozwolenia na budowę (<span class="anon-block">opinia (...)</span>). Na gruncie planowania przestrzennego dostęp do drogi publicznej" - należy przez to rozumieć bezpośredni dostęp do tej drogi albo dostęp do niej przez drogę wewnętrzną lub przez ustanowienie odpowiedniej służebności drogowej. Uchwalony plan zagospodarowania przestrzennego nie pogorszył sytuacji powodów. Podnoszone zaś przez powodów zarzuty co do braku odpowiedniego dla realizacji inwestycji faktycznego dostępu do drogi publicznej nie wynika z zaskarżonej uchwały lecz z sytuacji na gruncie, wymagającej przed uchwaleniem planu utwardzenia drogi wystąpienia z wnioskiem o ustanowienie służebności drogi koniecznej, celem zapewnienia na rzecz stanowiącej ich własność nieruchomości dostępu do drogi publicznej. Przez działkę powodów oraz sąsiadującą z nią <span class="anon-block">działkę (...)</span>, biegnie droga polna łącząca zarówno tę działkę jak i nieruchomość powodów z drogą publiczną. Stan prawny nieruchomości nie zmienił się na skutek wprowadzenia planu. Taki stan w odniesieniu do drogi dojazdowej jest niezmienny. Zarówno więc na gruncie decyzji <span class="anon-block"> (...)</span> jak i na gruncie obecnej regulacji realizacja planów inwestycyjnych wymagała i wymaga znacznych nakładów finansowych oraz uzgodnień z zarządcami dróg lub właścicielami. Sama biegła <span class="anon-block">P.</span> w opinii uzupełniającej wskazywała, że zapis o dostępie do drogi publicznej nie gwarantuje, że w terenie istnieje wystarczające uzbrojenie terenu umożliwiające dojazd jak też konieczne było uzyskanie zgody zarządcy drogi o możliwości połączenia działki z drogą publiczną (k 153). Istniała też konieczności utwardzenia drogi. Ten stan się nie zmienił. Wbrew więc zarzutom powodów także na gruncie <span class="anon-block"> (...)</span> powodowie nie mieli odpowiedniego prawnego dostępu do drogi publicznej. Sama kwestia wykonania zjazdu nie łączy się w tym przypadku z planem zagospodarowania przestrzennego lecz wymogami technicznymi realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych O możliwości realizacji zjazdu rozstrzygają nie tyle przepisy prawa, co okoliczności faktyczne indywidualnej sprawy i projektowane rozwiązania komunikacyjne ( por. wyrok NSA z dnia 21 września 2023 r. II OSK 974/220). Jeżeli zaś bezpośredni wjazd na drogę publiczną nie jest możliwy z uwagi na brak zgody zarządcy jak tez jeżeli <span class="anon-block">droga (...)</span> nie zapewnia odpowiedniego dostępu to powodowie mają możliwość wystąpienia o odpowiednią służebność by zapewnić odpowiedni dostęp. . Także jednak na gruncie <span class="anon-block"> (...)</span> istniała konieczność zapewnienia odpowiedniego dostępu a powodowie pomimo, że jak twierdzili są właścicielami od 2007r. nie podjęli żadnych działań w tym kierunku.</p>
<p>Zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233§1 k.p.c.</a> nie był zasadny.</p>
<p>W konsekwencji zaś brak jest podstaw do uznania zasadności żądania . Powodowie nie wykazali przesłanek uzasadniających zastosowanie art. 36 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennymDz.U.2024.1130 t.j.</p>
<p>Należy podkreślić, że odpowiedzialność odszkodowawcza czy obowiązek wykupu na gruncie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20030800717" title="Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717 ()">ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym</a> jest następstwem działania zgodnego z prawem, stąd obowiązku strony pozwanej nie mogą być interpretowane rozszerzająco.</p>
<p>Nie było więc w konsekwencji także konieczności oszacowania, stąd nie był zasadny zarzut pominięcia dowodu w tym przedmiocie.</p>
<p>Z tych względów Sąd Apelacyjny oddalił na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> apelację.</p>
<p>Nie był też zasadny zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> Należy podkreślić, że rozstrzygnięcie o zasadach ponoszenia kosztów procesu należy do dyskrecjonalnej władzy sądu. Wynika ona ze swobodnego uznania, kształtowanego własnym przekonaniem oraz oceną okoliczności i może być podważone przez sąd wyższej instancji w zasadzie jedynie wtedy, gdy jest rażąco niesprawiedliwa (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2012 r. I CZ 23/12 LEX nr 1231304). Taka sytuacja w tej sprawie nie zachodzi.</p>
<p>O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98§1,§1<sup>
<!-- -->1</sup> i §3k.p.c. przy zastosowaniu 2 pkt 7 i §10 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2023.1935 t.j.). Także na tym etapie nie było podstaw do zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> Powodowie wnosząc apelację podjęli ryzyko związane z koniecznością zwrotu kosztów celowych poniesionych przez przeciwnika. Okoliczności leżące u podstaw złożenia przez powodów wniosku o zwolnienie od kosztów sadowych Sąd Apelacyjny uwzględnił natomiast odstępując od obciążenia powodów kosztami sądowymi.</p>
</div>