Wyrok z 10 lutego 2026, sygn. I ACa 1059/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 lutego 2026 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSA Grzegorz Krężołek

Protokolant: Julia Grabowska

po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2026r. w Krakowie

na rozprawie

sprawy z powództwa R. R.

przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Okręgowemu w Krakowie i Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w K. - (...)

o zapłatę

na skutek apelacji powódki

od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 17 lutego 2023r.,

sygn. akt : I C 3123/21

I. oddala apelację ,

II. nie obciąża powódki kosztami postępowania apelacyjnego należnymi Skarbowi Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej ,

III. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Kielcach na rzecz adwokata S. U. kwotę 9963 zł / dziewięć tysięcy dziewięćset sześćdziesiąt trzy złote /, w tym 1863 zł podatku od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną powódce z urzędu w postępowaniu apelacyjnym .

Sygn. akt : I ACa 1059/23

UZASADNIENIE

Zgodnie z treścią art. 327 ¹ § 2 kpc w zw. z art. 391 §1kpc., pisemne motywy rozstrzygnięcia mają zachowywać zwięzłość.

Odwołując się do tej reguły, Sąd Apelacyjny uzasadniając wydany wyrok, przedstawi tylko kluczowe elementy faktyczne oraz dotyczące oceny prawnej zgłoszonego przez powódkę R. R. roszczenia o zapłatę zadośćuczynienia za krzywdę wywołaną naruszeniem jej dobra osobistego w postaci kultu pamięci zmarłej tragicznie w wypadku drogowym córki , poddanego pod osąd Sądów obu instancji, które zdecydowały o jej treści.

Powódka wniosła o zasądzenie od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Krakowie oraz Zakładu Karnego w K. – (...) solidarnie kwoty 300.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, począwszy od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty oraz obciążenie strony przeciwnej kosztami procesu.

Uzasadniając roszczenie wskazała , iż wypadek drogowy , który miał miejsce w dniu 29 sierpnia 2013r w którym zginęła jej córkaU. C. (1) (...) został spowodowany przez U. U. (1)

Postępowanie karne przeciwko niemu było prowadzone przed Sądem Rejonowym w J., Wydział II Karny, pod sygnaturą (...).

Zakończyło się skazaniem oskarżonego w dniu 4 grudnia 2014 roku. Wyrok został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego wK. Wydział IV Karny Odwoławczy z dnia 9 kwietnia 2015 roku, sygn. akt (...), przy zmienionej kwalifikacji prawnej czynu, jednak w zakresie rozstrzygnięcia o karze, środku karnym i kosztach sądowych wyrok ten został uchylony i przekazany do ponownego rozpoznania. Ponowne rozpoznanie zakończyło się skazaniem oskarżonego za przestępstwo stypizowane w art. 177 § 1 kk i art. 177 § 2 kk w zw. z art. 11 § 2 kk na karę 3 lat pozbawienia wolności. Nadto, Sąd zasądził na rzecz R. R. kwotę 20.000 zł tytułem częściowego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.

Od wyroku Sądu I instancji – Sądu Rejonowego wJ. wniesione zostały apelacje przez oskarżyciela publicznego, oskarżycielkę posiłkową oraz obrońcę skazanego. Po ich rozpoznaniu Sąd Okręgowy w K. Wydział IV Odwoławczy, wydał wyrok w dniu 25 sierpnia 2017 roku, sygn. akt (...), w którym utrzymał karę orzeczona wobec sprawcy wypadku.

Jak powódka podnosiła na skutek czynu skazanego doświadczyła ogromu cierpień psychicznych. Tragiczny zgon jej naówczas siedemnastoletniej córki zmieniło całe życie jej , jako matki.

W procesie karnym przeciwko U. U. (1) występowała jako oskarżycielka posiłkowa, albowiem chciała domagać się sprawiedliwości w imieniu zmarłej córki.

Jej zdaniem , wyrok trzech lat pozbawienia wolności był niewspółmierny do czynu popełnionego przez skazanego, który pozbawił życia jej dziecko.

Sprawca wypadku rozpoczął wykonywanie kary pozbawienia wolności w dniu 29 maja 2018 roku w Zakładzie Karnym wK. – (...) (...). Termin ten był, zdaniem R. R. , był celowo przez niego opóźniany . Sposób odbywania przez niego kary pozbawienia wolności pozostawiał wiele wątpliwości, a to na skutek rażąco łagodnego podejścia służby więziennej Zakładu Karnego w K. – (...) (...) do skazanego. Odbywał wielokrotnie widzenia w formie nagrody oraz otrzymywał przepustki okolicznościowe. Zgodnie z opinią Zakładu Karnego w stosunku do skazanego zachodziła pozytywna prognoza kryminologiczna. Był wielokrotnie nagradzany a tylko raz ukarany dyscyplinarnie. Fakt częstego opuszczania przez skazanego zakładu karnego wywołał u powódki rozstrój zdrowia i kłopoty na tle nerwowym.

Kulminacją powyższych jej odczuć był moment, w którym dowiedziała się, że U. U. (1) został warunkowo przedterminowo zwolniony, co nastąpiło w sposób bezprawny z naruszeniem art. 90 § 1 kodeksu karnego.

Jak argumentowała w dalszym ciągu , zdecydowała się pozwać Skarb Państwa z uwagi na fakt, że zarówno Zakład Karny wK.– (...), jak i Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych, przyczyniły się do znacznego pogłębienia jej dotychczasowych cierpień, naruszając tym samym kult pamięci jej zmarłej córki

Odpowiadając na pozew Skarb Państwa reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej- domagał się oddalenia powództwa i obciążenia R. R. kosztami procesu.

W swoim stanowisku podnosił , iż powódka upatruje źródła szkody niemajątkowej w prawomocnym orzeczeniu sądu karnego, natomiast żadne przepisy nie przewidują odrębnego postępowania o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnych orzeczeń wydanych w sprawach karnych, innych niż przewidziane w art. 552 k.p.k.

W związku z powyższym ewentualna odpowiedzialność Skarbu państwa za krzywdę powódki mogłaby mieć podstawę w art. 417 k.c.

Ale jej przesłanki nie są spełnione już z tego powodu , iż sposób postępowania zarówno funkcjonariuszy zakładu karnego wK. – (...) jak i Sądu orzekającego o tymczasowym warunkowym zwolnieniu U. U. (1) z którymi powódka łączy swój uszczerbek mający podlegać wyrównaniu , nie miało charakteru bezprawnego. /takie wnioski w zakresie oceny materialnej roszczenia R. R. Prokuratoria oparła na bardzo obszernym wywodzie , zrelacjonowanym skrupulatnie przez Sąd I instancji , który w dalszej części uzasadnienia przedstawił także , w taki sam sposób stanowisko polemiczne powódki wobec niego. Przytaczanie szczegółów tych stanowisk jest w tym miejscu niecelowe /

Wyrokiem z dnia 17 lutego 2023r., Sąd Okręgowy w Kielcach :

- oddalił powództwo [ pkt I ];

- nie obciążył R. R. kosztami procesu [ pkt II] oraz

- przyznał na rzecz reprezentującego powódkę w postępowaniu z urzędu zawodowego pełnomocnika wynagrodzenie ze środków budżetowych [ pkt III sentencji orzeczenia ]

Sąd I instancji ustalił następujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia :

W dniu 29 sierpnia 2013 roku w miejscowości J. doszło do wypadku drogowego. U. U. (1) poruszał się drogą wojewódzką nr (...) ciągnikiem siodłowym marki (...) o nr rej. (...) z naczepą marki (...)o nr rej. (...). Pokonując łuk jezdni przekroczył dopuszczalną i bezpieczną prędkość, w wyniku czego doprowadził do zjechania naczepy na przeciwległy pas ruchu i do jej zderzenia z jadącym z przeciwka samochodem marki (...) nr rej. (...). Pasażerką samochodu (...) była córka powódki (...) – letnia U. C. (1), która doznała rany tłuczonej głowy, złamania czaszki, krwiaka podtwardówkowego, wylewu krwawego podpajęczynówkowego, rozsianych wylewów krwawych w korze, wylewów krwawych w móżdżku, co skutkowało jej śmiercią.

Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2014 roku w sprawie (...)Sąd Rejonowy w J.uznał U. U. (1) za winnego tego, że w dniu 29 sierpnia 2013 roku w miejscowości J. woj. (...) poruszając się drogą wojewódzką nr (...), umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa obowiązujące w ruchu drogowym w ten sposób, że kierując ciągnikiem siodłowym marki (...) o nr rej. (...) z naczepą marki (...)o nr rej. (...), poruszając się z prędkością co najmniej 82 km/h w terenie zabudowanym, pokonując łuk jezdni przekroczył dopuszczalną i bezpieczną prędkość, zapewniającą panowanie nad pojazdem, w wyniku czego doprowadził do zjechania naczepy na przeciwległy pas ruchu, doprowadzając tym samym do zderzenia naczepy z jadącym z przeciwka samochodem marki (...) nr rej. (...), w wyniku czego pasażerka samochodu (...) – córka powódki doznała rany tłuczonej głowy, złamania czaszki, krwiaka podtwardówkowego, wylewu krwawego podpajęczynówkowego, rozsianych wylewów krwawych w korze, wylewów krwawych w móżdżku, co skutkowało jej śmiercią. Pozostali uczestnicy wypadku :

O. Ł. doznał obrażeń ciała w postaci rozległego krwiaka uda i podudzia lewego oraz stłuczenia żeber, a C. N. wielokrotnego złamania kości miednicy, rany tłuczonej twarzoczaszki, rany tłuczonej w okolicy lewego stawu łokciowego, stłuczenia kręgosłupa szyjnego oraz grzbietu, co skutkowało rozstrojem zdrowia wskazanych wyżej osób na okres przekraczający 7 dni, tj. czynu z art. 177 § 2 kk. Sad wymierzył oskarżonemu karę 2 lat pozbawienia wolności oraz orzekł środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych objętych kategoriami C i E na okres 5 lat.

Powódka wstąpiła do tego postępowania jako oskarżycielka posiłkowa.

Sąd Okręgowy w K. po rozpoznaniu apelacji oskarżycielki posiłkowej i jej pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej wniesionych na niekorzyść oskarżonego, wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2015 roku w sprawie (...), na zasadzie art. 455 k.p.k. skorygował błędną kwalifikację prawną czynu przyjmując, iż wyczerpał on znamiona występku z art. 177 § 1 k.k. i art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i uchylił zaskarżony wyrok w zakresie rozstrzygnięcia o karze, środku karnym i kosztach sądowych przekazując w tym zakresie sprawę do ponownego rozpoznania.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy wyrokiem z dnia 18 stycznia 2017 roku, sygn. akt (...) Sąd Rejonowy w J. uznał U. U. (1) za winnego czynu z art. 177 § 1 k.k. i art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i na mocy art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i wymierzył mu karę 3 lat pozbawienia wolności, na mocy art. 42 § 1 k.k. i art. 43 § 1 k.k. orzekł w stosunku do oskarżonego środek karny zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wszelkiego typu na okres 6 lat oraz na mocy art. 46 § 1 kk zasądził od U. U. (1) tytułem częściowego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę na rzecz R. R. kwotę 20.000 zł oraz na rzecz U. C. (1) kwotę 20.000 zł.

Powódka jako oskarżycielka posiłkowa wniosła apelację od wymienionego wyroku. Domagała się zakwalifikowania czynu zarzucanego U. U. (1) z art. 148 § 1 k.k. i wymierzenia mu kary dożywotniego pozbawienia wolności lub kary śmierci w momencie jej przywrócenia, rozszerzenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na zawsze, zasądzenia tytułem całkowitego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę na jej rzecz oraz na rzecz U. C. (1) kwot po 100.000 zł.

Przypisała przy tym skazanemu zniewagę, brak pokory, nazizm bolszewicki, drwiny, świadomy atak na rodziców zmarłej pokrzywdzonej, a obronie konszachty z jej „obroną”, wyśmianie wniosków odszkodowawczych, a sądowi stronniczość i wydanie korupcjogennego wyroku. Oczekiwała także wymierzenia kary U. U. (2) za znęcanie się nad rodzicami zmarłej pokrzywdzonej.

Wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2017 roku Sąd Okręgowy w Krakowie, IV Wydział Karny Odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że: w miejsce zwrotu ,,uznaje oskarżonego U. U. (1) za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, czym wyczerpał znamiona przestępstwa z art. 177 § 1 k.k. i art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to na mocy art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierza mu” wprowadził zwrot ,,na mocy 177 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. skazanemu U. U. (1), o którego odpowiedzialności karnej za występek z art. 177 § 1 k.k. i art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. prawomocnie rozstrzygnął wyrok Sądu Rejonowego w J. z dnia 4 grudnia 2014 roku do sygn. akt (...) uchylony wyrokiem Sądu Okręgowego w K. Wydział IV Karny Odwoławczy z dnia 9 kwietnia 2015 roku do sygn. akt (...) w części dotyczącej orzeczenia o karze, środku karnym oraz o kosztach sądowych, wymierza karę’’ . Sąd Okręgowy obniżył także zasądzoną od skazanego na rzecz oskarżycielki posiłkowej kwotę z tytułu poniesionych wydatków do wysokości 3.240 zł. W pozostałym zakresie wyrok został utrzymany w mocy.

Z dalszej części ustaleń wynika , iż :

U. U. (1) rozpoczął wykonywanie kary pozbawienia wolności w dniu 29 maja 2018 roku w Zakładzie Karnym w N., gdzie przebywał do dnia 11 czerwca 2018 roku. Następnie przebywał w Zakładzie Karnym w G., Areszcie Śledczym w W., Zakładzie Karnym w G., a w okresie od 23 lipca 2019 roku do 23 kwietnia 2020 roku w Zakładzie Karnym K. (...).

Całokształt zachowania osadzonego w czasie pobytu w izolacji więziennej oceniono pozytywnie. W okresie odbywania kary pozbawienia wolności skazany był tylko jeden raz karany dyscyplinarnie oraz siedemnaście razy nagradzany. Ukaranie dyscyplinarne miało miejsce w dniu 3 grudnia 2018 roku, w początkowym okresie odbywania kary. Od tego czasu zachowanie U. U. (1) pozostawało bez zarzutu. Był nagradzany za sumienną pracę, przyznane nagrody wykorzystywał w sposób prawidłowy. Był zdyscyplinowany, nie przejawiał zachowań agresywnych.

Korzystał z zezwoleń w trybie art. 138 § 1 pkt 7 k.k.w. Po raz pierwszy w dniu 30 listopada 2019 roku, a w trakcie całego pobytu w izolacji więziennej korzystał siedmiokrotnie z takich zezwoleń. Ponadto dwukrotnie korzystał z zezwoleń w trybie art. 138 § 1 pkt 8 kkw.

W trakcie pobytu w Zakładzie Karnym w G. dwukrotnie był zwalniany na podstawie art. 141a § 1 k.k.w. Decyzja o udzieleniu skazanemu wymienionych zezwoleń podjęta została przez Dyrektora Zakładu Karnego w G., ze względu na to, iż obecność skazanego w domu była konieczna aby wykonać niezbędne prace polowe w posiadanym przez niego gospodarstwie rolnym. Wszystkie zezwolenia, z których korzystał w czasie pobytu w izolacji więziennej, zostały udzielone zgodnie z obowiązującymi przepisami w oparciu o Kodeks Karny Wykonawczy.

W trakcie pobytu w Zakładzie Karnym K. (...) U. U. (1) został zatrudniony początkowo na terenie jednostki penitencjarnej , następnie poza jej terenem, w systemie - bez konwojenta.

Z obowiązków w miejscach zatrudnienia wywiązywał się właściwie.

Odbywał karę pozbawienia wolności w systemie programowanego odziaływania. Ukończył program resocjalizacyjny z zakresu kontroli swojego zachowania z elementami przeciwdziałania agresji i przemocy, pro-kryminalnym postawom oraz kształtowania umiejętności społecznych i poznawczych, program readaptacji społecznej skierowany do osób skazanych z art. 178 k.k. zawierający profilaktykę uzależnień, program readaptacji społecznej wartość wolność wybór realizowany w ramach przeciwdziałania uzależnieniom od narkotyków, kurs przyuczający do zawodu stolarz wraz z aktywizacją zawodową w ramach programu (...), brał udział w programie resocjalizacyjnym w zakresie prawidłowego wypełniania ról rodzicielskich, spłacił również 24.140 zł zobowiązań finansowych wynikających z wyroku sądowego.

Biorąc pod uwagę wyróżniające zachowanie oraz postawę osadzonego w czasie odbywania kary oraz pozytywnie kształtującą się prognozę kryminologiczno–społeczną, Dyrektor Zakładu Karnego w K. (...), wystąpił z wnioskiem do Sądu Penitencjarnego w K. o udzielenie warunkowego przedterminowego zwolnienia.

U. U. (1) opuścił Zakład Karny w K. (...)w dniu 23 kwietnia 2020 roku na skutek udzielenia mu warunkowego przedterminowego zwolnienia przez właściwy miejscowo sąd penitencjarny - Sąd Okręgowy w K., Wydział V Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych.

Jak wynika z dalszej części ustaleń :

Podczas odbywania kary przez sprawcę wypadku powódka prowadziła korespondencję z Zakładem Karnym w K. (...) , domagając się informacji o skazanym dotyczących udzielanych mu zezwoleń na opuszczenie zakładu karnego. Składane przez powódkę do różnych instytucji, w tym do Ministerstwa Sprawiedliwości Departamentu Wykonywania Orzeczeń i Probacji w N., Centralnego Zarządu(...)w N., Prokuratury Rejonowej w (...)skargi i zarzuty co do sposobu udzielania tych informacji jak również przebiegu odbywania kary przez skazanego zostały uznane za bezzasadne.

Powódka ma (...) lat. Obecnie jest na emeryturze, pobiera świadczenie w wysokości 2.000 zł. Nigdy nie pogodziła się ze śmiercią córki.

Ocenę prawną roszczenia powódki które uznał za nieusprawiedliwione , Sąd Okręgowy oparł na stwierdzeniach i wnioskach , które zważywszy na wskazaną wcześniej konieczność zachowania zwięzłości wypowiedzi motywacyjnej Sądu Odwoławczego , można podsumować w następujący sposób :

a/ odpowiedzialność deliktowa Skarbu Państwa, oparta na art. 417 k.c. powstaje, wówczas, gdy spełnione są łącznie jej trzy ustawowe przesłanki: bezprawność działania lub zaniechania sprawcy, szkoda oraz normalny związek przyczynowy między bezprawnym zachowaniem sprawcy a szkodą.

Kolejność badania przez sąd powyższych przesłanek nie jest dowolna. W pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie działania (zaniechania), z którego, jak twierdzi poszkodowany, wynikła szkoda oraz dokonanie oceny jego bezprawności, następnie ustalenie czy wystąpiła szkoda i dopiero po stwierdzeniu, że obie te przesłanki zachodzą, możliwe jest zbadanie istnienia między nimi normalnego związku przyczynowego.

Odpowiedzialność odszkodowawcza Skarbu Państwa łączy się z takim działaniem lub zaniechaniem organów władzy publicznej, które są niezgodne z prawem a nieprawidłowość w działaniu władzy publicznej może przybrać zarówno postać naruszeń konstytucyjnych praw i wolności, konstytucyjnych zasad funkcjonowania władzy publicznej, uchybień określonych w ustawach zwykłych, aktach wykonawczych jak i uchybień normom pozaprawnym, w różny sposób powiązanych z normami prawnymi.

Przy ocenie przesłanki bezprawności niezbędne jest, zatem odróżnienie czynności podejmowanych w wykonaniu ustawowych obowiązków od zachowań będących ich naruszeniem,

b/ powódka domagała się zapłaty na jej rzecz kwoty 300.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dobra osobistego, prawa do kultu po zmarłej osobie i[ jak to opisywała – dodatek redakcyjny S.A. ], prawa do sprawiedliwości jako formy zadośćuczynienia za śmierć bliskiej osoby.

Upatrywała zawinionego działania pozwanych statio fisci Skarbu Państwa mającego polegać na polegającego na rażąco łagodnym, w jej ocenie, sposobie odbywania kary w stosunku do popełnionego przez sprawcę czynu. Wskazała na wadliwy sposób i niezasadne przyznawanie nagród skazanemu w trakcie odbywania przez niego kary pozbawiania wolności. Odpowiedzialności zaś Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Krakowie wiązała z niezasadnym przedterminowymi zwolnieniem skazanego.

W odniesieniu do zarzutu sposobu odbywania kary przez skazanego tj. zbyt częstych przepustek, zezwoleń, przyznawanych nagród - jak argumentował Sąd Okręgowy- nie podzielając argumentacji i ocen powódki -

należy wskazać, iż w całym okresie odbywania kary pozbawienia wolności osadzony był tylko jeden raz karany dyscyplinarnie, a wielokrotnie nagradzany. Wszystkie zezwolenia, z których korzystał w czasie pobytu w izolacji więziennej, zostały udzielone zgodnie z obowiązującymi przepisami w oparciu o Kodeks Karny Wykonawczy.

W wyniku kontroli spowodowanych skargami powódki , nie zostały stwierdzone żadne zaniedbania i nieprawidłowości w zakresie udzielanych skazanemu nagród i zezwoleń. Podkreślić także należy, iż zezwolenie na opuszczenie zakładu karnego w celu wykonania prac polowych zostało udzielone przez Dyrektora Zakładu Karnego w G., który jako stacjo fisci Skarbu Państwa nie został wskazany jako jednostka wobec której R. R. formułuje swoje roszczenie kompensacyjne.

Wobec U. U. (1) przepisy kodeksu karnego wykonawczego były stosowane prawidłowo.

Skazany wywiązywał się z obowiązków i zasad panujących w jednostce penitencjarnej, podjął pracę, uczestniczył w licznych programach, mających na celu kształtowanie prawidłowych postaw. Niewątpliwie przyznawane nagrody w postaci przepustek i zezwoleń były uzasadnione i pozostawały w granicach wyznaczonych przez przepisy ustawy. Powódka nie wskazała żadnych konkretnych zaniedbań jakich mieliby się dopuścić funkcjonariusze służby więziennej,

c/ powódka w sposób nieuzasadniony upatruje bezprawności działania drugiej ze statio fisci pozwanego Skarbu Państwa w tym , iż skazanemu sprawcy wypadku zostało udzielone warunkowe przedterminowe zwolnienie z zakładu karnego. z naruszeniem art. 90 § 1 kodeksu karnego., a zatem w sposób bezprawny.

Jej zdaniem jego cechy i warunki osobiste skazanego przemawiały za tym, że powinien odbyć karę pozbawienia wolności w pełnym wymiarze czasowym, a Sad orzekający o takim zwolnieniu pominął jego zachowanie po popełnieniu przestępstwa.

Jak argumentował Sąd Okręgowy, z ustaleń dokonanych w sprawie wynika , iż :

U. U. (1) odbywał karę pozbawienia wolności od 29 maja 2018 r. do 23 kwietnia 2020 r. Biorąc pod uwagę wyróżniające się zachowanie oraz postawę skazanego w czasie odbywania kary Sąd Okręgowy w Krakowie V Wydział Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonaniem Orzeczeń Karnych, w dniu 23 kwietnia 2020 roku udzielił skazanemu warunkowego przedterminowego zwolnienia. Sposób w jaki odbywał dotąd karę, w świetle przesłanek ustawowych warunkowego przedterminowego zwolnienia , pozwalają na potwierdzenie , iż rzeczywiście istniały podstawy aby z takiego dobrodziejstwa mógł skorzystać,

d/ R. R. nie dowiodła w postępowaniu , iż identyfikowana przez nią krzywda była wynikiem działania organów władzy publicznej.

Powódka niewątpliwie odczuwa ból po stracie dziecka, nie potrafi pogodzić się z faktem utraty bliskiej osoby i zaakceptować kary jaka została wymierzona sprawcy czynu, który w swoich następstwach doprowadził do zgonu jej córki.

Jej cierpienie nie pozostaje jednak w związku z działaniami władzy publicznej, a jest konsekwencją straty córki. Nie przedstawione zostały żadne dowody obrazujące stan jej stan zdrowia R. R.. Nie został przez nią wykazany także związek przyczynowy pomiędzy nim, a opisanymi przez nią działaniami władzy publicznej, tym bardziej takimi , które miały charakter działań bezprawnych,

e/ nie można także przyjąć aby doszło poprzez wskazywane przez nią działania do naruszenia jej dobra osobistego w postaci uprawnienia do sprawowania kultu zmarłej osoby najbliższej.

Kult ten który polega na przysługujących człowiekowi uprawnieniach, wypływających ze sfery uczuć i odczuć odnoszącej się do postaci osoby zmarłej. Sfera uczuciowa związana z jego sprawowaniem może stanowić przedmiot ochrony prawnej na podstawie art. 23 i 24 k.c.

Tym nie mniej, w rozstrzyganej sprawie , sposób w jaki U. U. (1) odbywał karę pozbawienia wolności, nie ma związku z kultem pamięci po zmarłej córce powódki, działanie wskazywanych przez nią stationes fisci Skarbu Państwa w żaden sposób nie miało na celu spowodowania wzmożonego cierpienia R. R..

Brak jest adekwatnego związku przyczynowego między tym jak U. U. (1) został osadzony i w jaki sposób kara była wykonywana , a kultem pamięci po zmarłej córce powódki. Okoliczności wskazane przez R. R. w żaden sposób nie wyczerpują elementów naruszenia tego, przysyłającego jej dobra osobistego

Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach procesu była norma art. 102 kpc, w ramach zastosowania której Sąd I instancji zdecydował o nie obciążaniu powódki kosztami należnymi Prokuratorii Generalnej RP.

W apelacji od tego wyroku powódka , zaskarżając orzeczenie Sądu Okręgowego w Kielcach w całości , domagała się wydania przez Sąd II instancji orzeczenia reformatoryjnego , którym powództwo zostanie uwzględnione w całości .

Ponadto reprezentujący skarżącą z urzędu pełnomocnik wnosił o przyznanie wynagrodzenia za prezentację R. R. przed Sądem II instancji ze środków budżetowych wobec jego nie pokrycia przez powódkę ani w całości ani w części.

Środek odwoławczy został oparty na zarzutach :

- naruszenia prawa procesowego , w sposób mający dla treści kwestionowanego wyroku istotne znaczenie , a to :

a/ art. 233 §1 kpc, poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny zgromadzonych w postępowaniu dowodów i zastąpienie jej oceną dowolną. Zarzucana nieprawidłowość miała polegać na dokonaniu tej oceny w sposób niewszechstronny , bez rozważenia ilości przyznawanych sprawcy wypadku , zdaniem R. R. w sposób nieuzasadniony, przepustek w tym w związku z potrzebą wykonywania czynności przy prowadzeniu gospodarstwa rolnego, którego [ jak ustaliła skarżącą nie był właścicielem ] oraz nagród,

b/ art. 227 kpc w zw. z art. 233 §1 kpc , jako następstwa nie uwzględnienia wniosków powódki o przeprowadzenie dowodów z treści akt osobowych skazanego oraz oraz akt postępowania w którym wydano orzeczenie o warunkowym przedterminowym jego zwolnieniu,

- naruszenia prawa materialnego :

norm art. 23 i 24 kc jako konsekwencji uznania , iż poprzez sposób postępowania funkcjonariuszy służby więziennej zakładu karanego w K. (...) oraz poprzez wydanie przez Sąd Okręgowy nieuzasadnionego orzeczenia o warunkowym przedterminowym zwolnieniu sprawcy wypadku w którym zginęła córka apelującej, nie doszło do wywołującego krzywdę R. R. naruszenia kultu pamięci jej dziecka.

Odpowiadając na apelację Skarb Państwa - Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej , domagała się jej oddalenia jako pozbawionej uzasadnionych podstaw oraz przyznania rzecz Prokuratorii kosztów postępowania apelacyjnego.

Rozpoznając apelację Sąd Apelacyjny rozważył :

Środek odwoławczy R. R. nie jest uzasadniony i podlega oddaleniu.

Nie można podzielić żadnego z zarzutów na których została oparta jego konstrukcja

Nie ma racji strona skarżąca stawiając zarzuty procesowe.

Przed przystąpieniem do ich oceny wskazać na wstępie należy , że zarzut tego rodzaju jest uzasadniony jedynie wówczas , gdy spełnione zostaną równocześnie dwa warunki.

Strona odwołująca się do niego wykaże , że rzeczywiście sposób postępowania Sądu naruszał indywidualnie oznaczoną normę [ normy ] formalne. Jednocześnie nieprawidłowości te prowadziły do następstw , które miały istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia. Nieco inaczej kwestię tę ujmując , zarzut procesowy jest usprawiedliwiony jedynie wówczas, jeżeli zostanie dowiedzione , że gdyby nie potwierdzone błędy proceduralne Sądu niższej instancji , orzeczenie kończące spór stron miałoby inną treść.

Wskazując na te generalia, dodać trzeba , iż skuteczne postawienie zarzutu przekroczenia granic swobodnej oceny zgromadzonych dowodów [ art. 233 §1 kpc ] oraz wynikającej z tej wadliwości nieprawidłowości w zakresie doniosłych dla rozstrzygnięcia ustaleń faktycznych , wymaga od strony wykazania na czym , w odniesieniu do zindywidualizowanych dowodów , polegała nieprawidłowość postępowania Sądu, w zakresie ich oceny i poczynionych na jej podstawie ustaleń.

W szczególności strona ma wykazać dlaczego obdarzenie jednych dowodów wiarygodnością czy uznanie, w odróżnieniu od innych, szczególnego ich znaczenia dla dokonanych ustaleń , nie da się pogodzić z regułami doświadczenia życiowego i [lub ] zasadami logicznego rozumowania , czy też przewidzianymi przez procedurę regułami dowodzenia.

Nie oparcie wskazanego zarzutu formalnego i zarzutów faktycznych na tych zasadach , wyklucza uznanie ich za usprawiedliwione, pozostając dowolną , nie doniosłą z tego punktu widzenia polemiką oceną i ustaleniami Sądu niższej instancji.

/ por. w tej materii , wyrażające podobne stanowisko , powołane tylko przykładowo, orzeczenia Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2001, sygn. IV CKN 970/00 i z 6 lipca 2005, sygn. III CK 3/05 , obydwa powołane za zbiorem Lex/

Ponadto nie można tracić z pola widzenia również , że swobodna ocena dowodów stanowi jeden z podstawowych elementów składających się na jurysdykcyjną kompetencję Sądu , który dowody bezpośrednio przeprowadza.

Ma to m. in. i takie następstwo , że nawet w sytuacji w której z treści dowodów można , w zakresie ustaleń , wyprowadzić równie logiczne , chociaż przeciwne do przyjętych przez Sąd I instancji wnioski , to zarzut naruszenia normy art. 233 §1 kpc , pomimo to , nie zostanie uznany za usprawiedliwiony.

Dopóty , dopóki ocena przeprowadzona przez Sąd mieści się w granicach wyznaczonych przez tę normę procesową i nie doznały naruszenia wskazane tam jej kryteria , Sąd Odwoławczy obowiązany jest ocenę tę , a co za tym idzie także wnioski z niej wynikające dla ustalań faktycznych , aprobować .

To, w jaki sposób powódka motywuje realizację ich obu wyklucza uznanie za uzasadnione

W miejsce rzeczowej, opartej na wskazanych wyżej kryteriach , odniesionej do indywidualnie oznaczonych dowodów [ i opartych na wnioskach z tej oceny ustaleń faktycznych, które przez to miałyby być dotknięte wytykanymi nieprawidłowościami ] , polemiki ze sposobem postępowania Sądu Okręgowego , skarżąca ogranicza się do przeciwstawienia jej własnej ich wersji , jej zdaniem poprawnej , w świetle której zachowanie funkcjonariuszy służby więziennej oraz orzeczenie o warunkowym przedterminowym zwolnieniu U. U. (1) były nieprawidłowe , prowadząc do naruszenia dobra osobistego powódki w postaci uprawnienia do sprawowania kultu pamięci zmarłej córki , co powiększyło skalę jej cierpienia wywołanego tym tragicznym zgonem. Wywołało to krzywdę powódki , którą ma zrekompensować dochodzone w sprawie roszczenie wyrównawcze.

To stanowisko tylko upewnia w poprawności wniosku zgodnie z którym w istocie , zarzucane błędy Sądu I instancji , wyrażone omawianymi zarzutami , polegają zdaniem apelującej na tym , iż nie podzielił wersji zdarzeń i ich subiektywnej oceny , którą R. R. prezentowała konsekwentnie w czasie trwania postępowania przed Sądem I instancji, oceny wynikającej z dużej skali bólu psychicznego po stracie córki.

Te subiektywne oceny nie są jednak wystarczające aby sformułowane zarzuty podzielić , w ramach instancyjnej kontroli wyroku z dnia 17 lutego 2023.

Nie ma też racji apelująca gdy poodnosi drugi z zarzutów procesowych , naruszenia art. 227 kpc w zw z art. 233 §1 kpc , wobec pominięcia przez Sąd I instancji wniosków dowodowych wskazanych przez nią w pozwie.

Dotyczyły one przedłożenia akt osobowych skazanego U. przez zakład karny wK. (...) oraz akt postępowania prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Krakowie , które zostało zakończone wydaniem orzeczenia o warunkowym przedterminowym zwolnieniu sprawcy wypadku.

Wskazać na wstępie należy, iż powódka za pomocą tych akt - bez wskazania konkretnych znajdujących się w nich dokumentów - zmierzała do wykazania okoliczności negatywnej / braku podstaw do udzielonych osadzonemu nagród oraz do tego aby mógł skorzystać z instytucji warunkowego prze terminowego zwolnienia przed odbyciem całości orzeczonej kary trzech lat pozbawienia wolności.

Już z tej przyczyny prowadzenie tych dowodów zasadnie zostało ocenione przez Sąd niższej instancji za nieistotne dla ustalenia faktów relewantnych dla rozstrzygnięcia.

Po wtóre zauważyć , iż powódka nie domagała się prowadzenia tych dowodów przed Sądem II instancji. Po trzecie, przy braku potwierdzenia naruszenia dobra osobistego powódki , tak jak dobro to identyfikowała [ naruszenie kultu pamięci osoby najbliższej przez ten sposób postępowania funkcjonariuszy służby więziennej i Sądu wypowiadającego się przez orzeczenie o tymczasowym warunkowym zwolnieniu ] nawet ustalenie okoliczności towarzyszących udzielanym nagrodom w tym pod postacią przepustek dla U. U. (1) nie dotyczyłoby faktów relewantnych z punktu widzenia roszczenia poddanego pod osąd sprawie. Wniosek ten jest tym bardziej uzasadniony , gdy wziąć pod rozwagę , że pomiędzy tymi zachowaniami , a naruszeniem i krzywdą mającą z niego wynikać brak jest również adekwatnego związku przyczynowego.

Już jedynie na marginesie dla zachowania kompletności wywodu dodać należy , szczególnie , iż do tego faktu R. R. przywiązywała szczególna wagę , że nawet gdyby przyjąć , iż wykonanie prac polowych przez osadzonego U. , na które otrzymał przepustkę dotyczyło gospodarstwa rolnego , którego nie był formalnie właścicielem, samo w sobie nie świadczy o nielegalności decyzji o udzieleniu tej narody. Ale co więcej i przede wszystkim , ta nagroda - jak wynika z ustaleń dokonanych w sprawie - została udzielona przez Dyrektora Zakładu Karnego w G. , który jako statio fisci Skarbu Państwa nie został wskazany jako jednostka organizacyjna z której działaniem powódka wiąże z powstanie swojego roszczenia.

Uznanie ,że żaden z zarzutów procesowych ani dotyczących ustaleń , nie jest trafny, ma m. in. to następstwo , iż ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd I instancji , jako poprawne i kompletne dla oceny roszczenia poddanego pod osąd, Sąd Odwoławczy przyjmuje za własne.

W oparciu o nie należy odeprzeć , jako nieuzasadniony, postawiony przez R. R. zarzut materialny.

Jednym z dóbr osobistych, które podlega ochronie na podstawie art. 23 k.c. i 24 k.c. jest kult pamięci po osobie zmarłej. Obejmuje on , poza innymi elementami , także sferę uczuć związaną z kultywowaniem pamięci o takiej osobie. Składają się to dobro uprawnienia polegające na urządzeniu pogrzebu, ustawieniu nagrobka i decydowania o jego wystroju, pielęgnacji grobu, odwiedzania go, odbywania ceremonii religijnych, czy też kontemplacji. Pomiędzy tak rozumianym treściowo dobrem osobistym powódki w odniesieniu do osoby zmarłej tragicznie córki , a sposobem zachowania funkcjonariuszy służby więziennej , zakładu karnego w K. (...) oraz treścią orzeczenia Sądu Okręgowego w Krakowie , który udzielił sprawcy wypadku , którym zginęła córka R. R. , brak jest adekwatnego związku przyczynowego.

Poprzez udzielenie przepustek oraz innych nagród osadzonemu oraz sięgniecie po instytucję warunkowego przedterminowego zwolnienia wobec U. U. (1) , w warunkach gdy osadzony spełniał ustawowe przesłanki jej zastosowania przez Sąd, wskazane dobro osobiste powódki nie zostało naruszone a kult córki nie doznał jakiegokolwiek ograniczenia.

Powódka mogła go nadal, w sposób przez siebie wybrany , w zakresie intensywności i oraz form jakie uznawała za właściwe , sprawować . To , iż uznawała , że skala jej cierpienia po stracie dziecka jest większa przez to , ze sprawca jest nagradzany w jednostce penitencjarnej i nie odbył kary w pełnym zasądzonym wymiarze [ nota bene powódka uznawała jej czasokres za zasadniczo za krótki ] , jest dla potwierdzenia naruszenia tego dobra prawnie irrelewantne.

Już taka ocena wyklucza uznanie roszczenia wyrównawczego za uzasadnione , stąd oddalając powództwo m. in z tego powodu ,Sąd I instancji nie popełnił zarzucanego mu w apelacji błędu materialnego.

Gdy do tego dodać , ze sposób działania funkcjonariuszy zakładu karnego nie był bezprawny , udzielenie warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbycia reszty kary, mieściło się w granicach ustawowych, a pomiędzy nimi a twierdzącym naruszeniem i identyfikowaną przez powódkę jako następstwem tego naruszenia krzywdą , brak jest adekwatnego związku przyczynowego wniosek o istnieniu podstaw do oddalenia powództwa jest tym bardziej usprawiedliwiony.

Z podanych przyczyn w uznaniu apelacji za niezasadną , Sąd Apelacyjny oddalił ją , na podstawie art. 385 kpc./ pkt I sentencji motywowanego wyroku /

Rozstrzygając o kosztach podstępowania apelacyjnego Sąd II instancji zastosował art. 102 kpc w zw. z art. 391 §1 kpc , nie obciążając powódki kosztami tego etapu sporu stron , które byłyby należne Skarbowi Państwa – Prokuratorii Generalne Rzeczyspolitej Polskiej.

Uznał , że zasady słuszności i sprawiedliwości uzasadniają , w rozstrzyganej sprawie, odstąpienie od ogólnej reguły ponoszenia ich przez stronę przerywająca spór.

Dla powódki postępowanie miało szczególny charakter i powodowane silnymi emocjami stanowisko R. R. mogło uzasadniać jej subiektywne przekonanie o zasadności dochodzonego roszczenia , nawet w sytuacji w której Sąd Okręgowy wyłożył w motywach wyroku oddalającego powództwo , przyczyny takiej jego oceny na tle ustalonego w sprawie stanu faktycznego.

Gdy do tego dodać fakty opisujące trudną sytuację dochodową powódki , która zdecydowała o jej zwolnieniu od obowiązku ponoszenia kosztów sadowych oraz udzieleniu pomocy prawnej ustanowionej z urzędu / por. k. 7 akt/ , sięgniecie po wyjątkową w zakresie zastosowania możliwość nieobciążania strony przerywającej kosztami postępowania , jest w tym wypadku uzasadnione.

Wobec porażki procesowej strony zastępowanej przez pełnomocnika z urzędu , która sama nie pokryła go w jakimkolwiek zakresie, koszt udzielonej pomocy pokrywa budżet państwa.

Uwzględniając to, że przed rozpoznaniem apelacji, doszło do zmiany osoby pełnomocnika ustanowionego dla R. R., wynagrodzenie zostało przyznane na jego rzecz, w warunkach , gdy przedstawił apelację na rozprawie , wspierając ją merytoryczną argumentacją.

Kwota wynagrodzenia została ustaloną na podstawie § 8 pkt 7 w zw. z §16 ust. 1 pkt 2 oraz §4 ust.3 Rozporządzenia MS w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytoria onej kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu z dnia 14 maja 2024r [ jedn. Tekst DzU z 2026 poz. 87 ]. Stanowiła ona pochodną wartości przedmiotu zaskarżenia [ 300 000zł ] , która została podwyższona o należny podatek od towarów i usług. / pkt. II sentencji orzeczenia /