Baza orzeczeń sądowych

...do władania rzeczą. Legitymowanym biernie może być zatem posiadacz rzeczy (art. 337 k.c.) samoistny lub zależny, w dobrej lub w złej wierze, a także dzierżyciel, wykonujący władztwo nad rzeczą za kogo innego (art. 338 k.c.). Istnienie legitymacji biernej jest uzależnione od sprawowania faktycznego władztwa nad rzeczą. Stan ten oznacza realną, usprawiedliwioną okolicznościami danego przypadku, możliwość korzystania z rzeczy (zob. A. Zbiegień-Turzańska, w: K. Osajda (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t.1, s. 1119; wyrok Sądu Najwyżs...

...rt. 83 u.k.s.c., art. 113 u.k.s.c. Apelację od tego postanowienia wywiódł wnioskodawca, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 336 k.c., art. 338 k.c., a przed wejściem w życie Kodeksu cywilnego art. 296 § 1 i art. 297 prawa rzeczowego, art. 336 k.c. w zw. z art. 339 k.c. i art. 6 k.c. oraz odpowiednio art. 296 § 1 w zw. z art. 298 prawa rzeczowego, szczegółowo wskazując na czym polega naruszenie tych przepisów. Zarzucił również naruszenie przepisów prawa proce...

...ej nieruchomości. Z reguły więc z chwilą otwarcia spadku staje się on posiadaczem samoistnym w zakresie przypadającego mu na podstawie dziedziczenia udziału oraz dzierżycielem w zakresie pozostałych udziałów (art. 338 k.c.). Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, problem ten nie jest nowy i był już przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego (postanowienie z 20 października 1997 r., II CKN 408 97, OSNC 1998 4 61, z dnia 11 października 2002 r., I CKN 1009 00, nie publ. czy z 7 stycznia 2009 r., II CSK 405 08, nie publ.). Wiąże...

...da rzeczą dla siebie, o tyle dzierżyciel czyni to w imieniu innej osoby, wykazując wolę władania rzeczą za kogo innego (np. przedstawiciele ustawowi, pełnomocnicy, przechowawcy, przewoźnicy, zarządcy). Artykuł 338 k.c. uzależnia kwalifikację władztwa jako dzierżenia jedynie od tego, czy władztwo to jest wykonywane z wolą władania za kogo innego. Dopuszcza się także możliwość przekształcenia posiadania w dzierżenie w wypadku gdy posiadacz zmieni zamiar władania rzeczą czy to wskutek porozumienia z posiadaczem, czy też wbrew jego...

...jest tylko faktycznie władający rzeczą. Element fizycznego władania rzeczą występuje zarówno w konstrukcji posiadania samoistnego, jak i zależnego (art. 336 k.c.); jest to także niezbędny element dzierżenia (art. 338 k.c.) (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 23 września 1992 r., II CRN 99 92, LEX nr 9086; z 19 marca 2009 r., IV CSK 437 08, LEX nr 492159; z 6 października 2010 r., II CSK 174 10, LEX nr 621141; z 30 stycznia 2014 r., IV CSK 229 13, LEX nr 1438652). Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe nie wykazało, aby M. K. zajmow...

...watora. Po trzecie, wniosku tego w żaden sposób zmienić nie mogło władanie tą nieruchomością przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo (...), bo to najpierw mogło mieć jedynie charakter dzierżenia – w rozumieniu art. 338 k.c., a to z przyczyn już wyżej wyjaśnionych przez Sąd Okręgowy (ówczesny art. 128 k.c. – obowiązujący do dnia 1.02.1989 r. i zasada jednolitej własności państwowej), a następnie od daty nabycia użytkowania wieczystego (na podstawie decyzji Wojewody (...) z dnia 22.06.1994 r. i następującego po tym wpisu do księ...

...ładania rzeczą. Legitymowanym biernie może być zatem posiadacz rzeczy (art. 336 kc) – samoistny lub zależny, w dobrej lub w złej wierze, ale także dzierżyciel, wykonujący władztwo nad rzeczą za kogo innego (art. 338 kc). Podmiotem takim nie będzie natomiast współwłaściciel rzeczy. Jeśli natomiast współwłaściciele dokonali podziału rzeczy do korzystania (podział quoad usum), to w razie jego naruszenia roszczenie o wydanie części rzeczy nie będzie roszczeniem windykacyjnym, ale wynikającym z umowy między współwłaścicielami...

...eżnego), względnie dzierżenia, stanowi już tylko i wyłącznie efekt prawnomaterialnej oceny samego władania – z punktu widzenia ustawowych przesłanek definiujących ten stan – stosowanie do art. 336 k.c. oraz art. 338 k.c. Z tych względów te trzy w w zarzuty apelacji (tiret nr 3, 4, 5) w istocie sprowadzały się wyeksponowania wadliwego zastosowania przepisów prawa materialnego, polegającego na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się tym, iż stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu p...

...lności, jeżeli zachował przynajmniej część uprawnień wiążących się z możliwością używania pojazdu, dysponowania nim i kontroli. W przypadku, gdy inna osoba jest jedynie dzierżycielem środka komunikacji (art. 338 KC), odpowiedzialność na podstawie art. 436 § 1 KC ponosić będzie nadal posiadacz samoistny lub posiadacz zależny. Chwilowe przekazanie pojazdu we władanie czy grzecznościowe umożliwienie skorzystania z pojazdu bez nawiązania żadnego stosunku prawnego nie stanowi oddania go w posiadanie zależne wyłączającego odpowi...

...uacji przedsiębiorstwa przesyłowe, w tym również poprzednik prawny uczestnika, stały się odrębnymi od Skarbu Państwa właścicielami urządzeń przesyłowych, a korzystanie z nich, wykraczając poza dzierżenie (art. 338 k.c.), stanowiło od tego momentu przejaw posiadania w zakresie służebności gruntowej. W konsekwencji nie budziło wątpliwości Sądu Okręgowego, że w przypadku przesyłowych przedsiębiorstw państwowych, w okresie przed uwłaszczeniem urządzeń przesyłowych z dniem 7 stycznia 1991 r., przedsiębiorstwo wykonywało posia...

...łonków rodziny B.. Zarzut ten jest gołosłowny i nie może odnieść zamierzonego skutku. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia zaskarżonym postanowieniem prawa materialnego, tj. art. 336 k.c., art. 172 k.c., art. 338 k.c. i art. 206 k.c. W tym zakresie należy uwypuklić dwa zagadnienia. Pierwsze, czy na przełomie lat 80-tych i 90-tych doszło do przeniesienia posiadania samoistnego po T. i S. małżonków B. na rzecz S. i B. B. (1) i w jakich zachowaniach samoistne posiadanie nabywców się przejawiało. Druga kwestia ogniskuje się natomia...

...stw przesyłowych, które do dnia 1 lutego 1989 r. korzystały ze służebności przesyłu w ramach zarządu mieniem państwowym w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, a więc w istocie były dzierżycielami w rozumieniu art. 338 k.c., co uniemożliwiało im, podobnie jak art. 128 k.c., nabycie na swoją rzecz własności ani innych praw rzeczowych (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia: 25 stycznia 2006 r. I CSK 11 05; 10 kwietnia 2008 r. IV CSK 21 08.; 17 grudnia 2008 r. I CSK 171 08, OSNC 2010 1 15; 10 grudnia 2010 r., III CZP 108 10; 13 paździ...

...wczas w posiadanie zależne, gdyż nie ma wątpliwości, że osoba mająca wykonać usługi naprawcze obejmuje rzecz we władanie bez woli jej posiadania we własnym imieniu, a zatem jest jej dzierżycielem w rozumieniu art. 338 k.c. Już z tej zatem przyczyny nie sposób przyjąć, że doszło do wyzbycia się własności samochodu przez jego kolejnych właścicieli, skoro nie została spełniona przesłanka porzucenia przez nich rzeczy. Powoduje to również, że nie mogą tu znaleźć zastosowania unormowania ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o rzeczach...

...zamiaru władania samochodem dla siebie, czy to w charakterze właściciela rzeczy, czy też w ramach innego stosunku prawnego. Z tego względu Sąd przyjął, że była ona jedynie dzierżycielem samochodu w rozumieniu art. 338 k.c. Przepis ten stanowi: „kto włada faktycznie rzeczą za kogo innego, jest dzierżycielem”. Różnica pomiędzy posiadaniem a dzierżeniem polega właśnie na tym, że dzierżyciel władając faktycznie daną rzecz nie czyni tego w imieniu własnym, czyli dla siebie, lecz w imieniu innej osoby. Sąd podkreśla, że typowym...

...s okres posiadania nieruchomości przez posiadacza zależnego zalicza się posiadaczowi samoistnemu do okresu zasiedzenia. Posiadacz samoistny może również wykonywać swoje posiadanie za pośrednictwem dzierżyciela (art. 338 kc). W przedmiotowej sprawie uczestnik postępowania – Gmina D. - kwestionował fakt samoistnego posiadania spornej nieruchomości przez wnioskodawców – M. i H. P.. Jak już powyżej Sąd wskazał, z treści art. 339 kc wynika domniemanie samoistności posiadania. Zatem uczestnik postępowania winien udowodnić swoje twierdz...

...iniowanym w art. 336 k.c., niezbędne jest władanie rzeczą „jak właściciel" lub „jak mający inne prawo do władania cudzą rzeczą", z wykluczeniem dzierżenia „wykonywanego za kogo innego" – określonego w art. 338 k.c. Zatem posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą, określanego jako corpus possessionis, oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Podkreślenia wymaga również okoliczność, że ochrona przyznana posiadaczowi ma c...

...Sąd pierwszej instancji nie naruszył powyższego przepisu uznając, że powoda w sierpniu 2022 r. nie można było uznać za posiadacza części nieruchomości położnej w D.. Posiadanie w rozumieniu art. 336 w zw. z art. 338 k.c. to stan faktyczny, w którym podmiot prawa cywilnego sprawuje we własnym interesie względnie trwałe, faktyczne władztwo nad rzeczą w zakresie prawa własności albo w zakresie innego prawa podmiotowego umożliwiającego sprawowanie faktycznego władztwa nad cudzą rzeczą. Biorąc pod uwagę okoliczności przedmiotowej...

...s okres posiadania nieruchomości przez posiadacza zależnego zalicza się posiadaczowi samoistnemu do okresu zasiedzenia. Posiadacz samoistny może również wykonywać swoje posiadanie za pośrednictwem dzierżyciela (art. 338 kc). W przedmiotowej sprawie uczestnik postępowania Krajowy Ośrodek (...) z siedzibą w W. kwestionował fakt samoistnego posiadania spornej nieruchomości przez wnioskodawców – J. D. i B. D.. Z treści art. 339 kc wynika domniemanie samoistności posiadania, zatem uczestnik postępowania winien udowodnić swoje twierdzenia...

...moistnego (władanie nieruchomością jak właściciel), jak i zależnego (władanie nieruchomością jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca itp.), od dzierżenia (władanie nieruchomością za kogoś innego - art. 338 k.c.). Posiadaczem samoistnym nieruchomości jest tylko ten, kto nią faktycznie włada z zamiarem władania dla siebie ( cum animo rem sibi habendi). Element animus possidendi, tak jak każda przesłanka subiektywna określona w przepisach prawa cywilnego, w praktyce wymaga obiektywizacji. O tym, czy taki element występuje w ok...

...uacji przedsiębiorstwa przesyłowe, w tym również poprzednik prawny uczestnika, stały się odrębnymi od Skarbu Państwa właścicielami urządzeń przesyłowych, a korzystanie z nich, wykraczając poza dzierżenie (art. 338 k.c.), stanowiło od tego momentu przejaw posiadania w zakresie służebności gruntowej. W konsekwencji nie budziło wątpliwości Sądu Okręgowego, że w przypadku przesyłowych przedsiębiorstw państwowych, w okresie przed uwłaszczeniem urządzeń przesyłowych z dniem 7 stycznia 1991 r., przedsiębiorstwo wykonywało posia...

...faktycznym pracodawca może być traktowany wyłącznie jako dzierżyciel dokumentów pozostawionych przez uczestniczkę. Mimo że Kodeks cywilny nie reguluje szczegółowo dzierżenia, wprowadza jednak jego definicję (art. 338 k.c.), aby nie stosować do dzierżenia przepisów o posiadaniu. W doktrynie przyjmuje się, że dzierżenie nie zawsze musi być oparte na stosunku prawnym. I tak dzierżycielem może być np. znalazca rzeczy. Dopuszcza się jednak przekształcenie dzierżenia w posiadanie, jeżeli dzierżyciel zmieni zamiar władania rzeczą (...

...należy uznać, że strona powodowa (a także jej poprzednicy prawni), uwzględniając wyżej wymienione okresy, w dalszym ciągu władała nieruchomością za jej właścicieli, a zatem była jej dzierżycielem w myśl art. 338 k.c. Wykonywanie zarządu i administrowanie nieruchomością, gospodarowanie nią, czynienie nakładów, bez wątpienia należy uznać za realizowanie domniemanej woli właścicieli, a zatem za prowadzenie cudzej sprawy w myśl art. 752 k.c. W konsekwencji, mimo braku jednoznacznego odesłania ustawowego (tudzież do przepisów w...

...jest tylko faktycznie władający rzeczą. Element fizycznego władania rzeczą występuje zarówno w konstrukcji posiadania samoistnego, jak i zależnego (art. 336 k.c.). Jest to także niezbędny element dzierżenia (art. 338 k.c.). Przesłanką skutecznego pozwania w procesie windykacyjnym jest fizyczne władanie rzeczą przez pozwanego. Nie z każdym posiadaniem łączy się fizyczne władztwo nad rzeczą. Dlatego zarówno w literaturze, jak i w judykaturze przyjęto, że jeżeli niemający tytułu prawnego posiadacz samoistny oddał rzecz (zachowuj...

...wej przez kilku spadkobierców, spadkobierca władający nieruchomością spadkową z reguły staje się posiadaczem samoistnym w zakresie przypadającego mu prawa oraz dzierżycielem w zakresie pozostałych udziałów (art. 338 kc), chyba że w niedwuznaczny sposób ujawnia wolę samoistnego posiadania tej nieruchomości w sposób widoczny dla otoczenia i pozostałych spadkobierców (tak też SN np. w Postanowieniu z dnia 19 maja 1998 r., sygn. akt. II CKN 770 97, legalis 92604). W postępowaniu o zasiedzenie udziału innego współwłaściciela w nieru...

...istnego (władanie nieruchomością jak właściciel), jak i zależnego (władanie nieruchomością jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca itp.), od dzierżenia (władanie nieruchomością za kogoś innego – art. 338 k.c.). Z art. 338 k.c. wynika, że dzierżenie tym różni się od posiadania, że dzierżyciel nie ma woli posiadania rzeczy dla siebie, lecz włada faktycznie rzeczą za kogo innego ( animus possidendi rem pro alieno, aniumus detendi). Także w przypadku dzierżenia oprócz elementu psychicznego wyróżnia się element faktyczn...

...t. 336 k.c. i 338 k.c. poprzez przyjęcie, iż mimo braku przesłanki samoistności posiadania i sprawowania władztwa nad nieruchomością jako dzierżyciel S. M. nabył własność nieruchomości w drodze zasiedzenia; art. 338 k.c. poprzez jego niezastosowanie w sprawie. W oparciu o wskazane zarzuty, apelująca wniosła o zmianę postanowienia poprzez oddalenie wniosku oraz zasądzenie na rzecz uczestniczki zwrotu kosztów postępowania za pierwszą i drugą instancję według norm prawem przepisanych. Wnioskodawca domagał się oddalenia apelacji na k...

...ależny) – por. art. 336 kc. Wskutek przekazania przedmiotu najmu bez podstawy prawnej podmiot ten pozostaje dzierżycielem rzeczy, tj. faktycznie włada on przedmiotami najmu za kogo innego, tj. za pozwanego – por. art. 338 kc. Nie oznacza to jednak w żaden sposób, że wykonuje on pełne faktyczne władztwo nad rzeczą, które to władztwo wskutek przekazania przedmiotów najmu utracił pozwany. Pełne faktyczne władztwo nad rzeczą sprawuje więc nadal pozwany. Obowiązkiem pozwanego, który podniósł zarzut braku legitymacji biernej i braku ty...

...1 i 2 k.c. przez przyjęcie, iż pozwana jest bezpodstawnie wzbogacona; a z ostrożności procesowej w dalszej kolejności w razie niepodzielenia przez Sąd Apelacyjny powyższych zarzutów podniesiono zarzut naruszenia art. 338 § 2 k.c. poprzez jego pominięcie, a w konsekwencji brak zastosowania kursu średniego NBP do indeksacji kredytu po wyeliminowaniu postanowień uznanych przez Sąd za niedozwolone. a z ostrożności procesowej w dalszej kolejności 1. naruszenie prawa procesowego, tj.: art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. polegający na...

...iniejszą sprawę zważył, iż poprzednicy prawni uczestnika korzystali ze służebności gruntowej w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, a ich władztwo nad tą nieruchomością miało postać dzierżenia w rozumieniu art. 338 k.c. – wymieniony okres podlegał zaliczeniu do okresu koniecznego dla nabycia służebności w drodze zasiedzenia. W ocenie Sądu Rejonowego, posiadanie służebności wykonywane przez poprzedników prawnych uczestnika, a polegające na wybudowaniu na nieruchomości wnioskodawcy linii średniego napięcia oraz utrzymywaniu jej...

...iel, natomiast posiadaniem zależnym jest ten, kto włada rzeczą jako użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Z kolei według art. 338 k.c. kto rzeczą faktycznie włada za kogo innego, jest dzierżycielem. W orzecznictwie sądowym (por. wyrok SN z 18.09.2003 r., sygn. akt I CK 74 02) wskazuje się, że samoistne posiadanie polega na wykonywaniu przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty, niezależny od woli innej osoby sta...