Wyrok z 20 lutego 2026, sygn. I C 781/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 lutego 2026 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący: SSO Bożena Chłopecka

po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2026r. w Warszawie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa A. C.

przeciwko A. Z.,

Zamkowi (...) w W.. Muzeum. (...)

o wydanie rzeczy

I.  powództwo oddala,

II.  ustala, że powód w całości ponosi koszty postępowania, z tym, że ich wyliczenie pozostawia referendarzowi sądowemu.

Sygn. akt IC 781/16

UZASADNIENIE

W pozwie z dnia 15 lipca 2016 roku skierowanym przeciwko pozwanym A. Z. i Zamkowi (...) w W. Muzeum (...) z siedzibą w W. powód A. C. wniósł o nakazanie pozwanym wydania na rzecz powoda obrazu pod tytułem (...) z 1793 roku autorstwa É. B. (,,Dzieło’’) z zastrzeżeniem, że wydanie Dzieła na rzecz powoda przez któregokolwiek z pozwanych ma skutek zwalniający dla obu pozwanych. Powód zgłosił również żądanie ewentualne o ustalenie, że jest on właścicielem Dzieła. Ponadto powód wniósł o zasądzenie od pozwanych solidarnie na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego z wyboru według norm przepisanych.

W uzasadnieniu swojego żądania powód wskazał, iż jest właścicielem obrazu pod tytułem (...) z 1793 roku autorstwa É. B.. Wskazał, iż obraz przedstawiał przodka powoda, do którego należało dzieło w chwili jego stworzenia. Obraz ten stanowił element wyposażenia Hotelu (...) w P. we F.. Powód dodał, iż na skutek podziału wspólnego majątku rodzinnego w 1975 roku jemu przypadło prawo własności obrazu. Wskazał, iż podczas inwentaryzacji zbiorów dzieł sztuki należących do powoda w czerwcu -październiku 2006 roku wR.okazało się, że utracił posiadanie w/w dzieła. Obecnie dzieło znajduje się w faktycznym władaniu (...) w W. (...). Dodał, iż Muzeum (...) uzyskało posiadanie Dzieła od pozwanego A. Z., który udostępnił je Muzeum (...)na zasadzie użyczenia na wystawę, która odbywała się w 2009 roku, podając się za właściciela Dzieła. Powód wskazał, że w przedmiocie dzieła toczyło się postępowanie karne, w ramach którego ustalono, iż doszło do zaboru obrazu na szkodę powoda, lecz nie zdołano ustalić min. osoby sprawcy, co spowodowało umorzenie postępowania /pozew k. 4-33/.

Pozwany A. Z. w odpowiedzi na pozew z dnia 21 listopada 2016 roku wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda A. C. na rzecz A. Z. zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwany wskazał, iż jego zdaniem osią sporu jest kwestia podmiotu, któremu przysługuje prawo własności spornego obrazu znajdującego się w chwili obecnej na Zamku (...) w W. z obrazem, który znajdował się w posiadaniu powoda. Pozwany wskazał, iż istotna w tym zakresie jest nie tylko ewentualna tożsamość obrazu znajdującego się w Muzeum (...) z obrazem, który znajdował się w posiadaniu powoda, ale również data miejsce i sposób wejścia w jego posiadanie (nabycie) przez pozwanego A. Z.. Pozwany przyznał, iż nie kwestionował, że w 1975 roku podczas sprzedaży Hotelu (...) w P. powodowi A. C. przypadł w udziale (...) autorstwa É. B., znajdujący się w tym hotelu. Zdaniem pozwanego osoba uwieczniona na tym obrazie była ubrana w płaszcz o kolorze zielonkawym a nie błękitnym i zaprzeczył, aby obraz który znajduje się na Zamku (...) i stanowi przedmiot postępowania w niniejszej sprawie jest tożsamy z obrazem, który przypadł w podziale powodowi. Pozwany twierdził ponadto, iż osoba, która sprzedała mu obraz w 2004 roku weszła w jego posiadanie w 1973 roku tj. 2 lata przed sprzedażą Hotelu (...) w P. i podziałem znajdujących się tam dzieł sztuki. Pozwany podniósł również bezzasadność powództwa skierowanego przeciwko Zamkowi (...) w W. wskazując, iż roszczenie o wydanie rzeczy może być skierowane przeciwko niewłaścielowi, który nie posiada żadnego tytułu prawnego do władania rzeczą. Dodał, iż pozwany (...) w W. dysponuje tytułem prawnym do władania rzeczą wynikającym z postanowienia Prokuratora z dnia 11 maja 2016 roku o złożeniu rzeczy do depozytu sądowego, z którego wynika, że miejscem przechowywania obrazu ma być (...)w W.. Pozwany podniósł również zarzut przedawnienia roszczenia wskazując, iż powód o utracie obrazu mógł już dowiedzieć się w czerwcu 2006 roku podczas przeprowadzanej inwentaryzacji, co rozpoczęło bieg przedawnienia. Pozew zaś wniesiono w lipcu 2016 roku tj. po upływie terminu przedawnienia /odpowiedź na pozew k. 151-167/.

Pozwany (...) w W.. (...) z siedzibą w W. na wypadek uznania przez Sąd, iż w analizowanych okolicznościach faktycznych i prawnych zachodzą usprawiedliwione podstawy do uwzględnienia powództwa, wniósł o nie obciążanie pozwanego – (...) w W. – Muzeum, kosztami procesu w niniejszej sprawie z uwagi na względy słuszności /pismo procesowe k.529-530/.

W dalszym toku postępowania strony podtrzymywały swoje stanowiska w sprawie.

Zarządzeniem z dnia 20 października 2025 roku Przewodnicząca składu orzekającego zobowiązała pełnomocników stron do złożenia stanowiska na piśmie przed zamknięciem rozprawy i wydaniem wyroku na posiedzeniu niejawnym /zarządzenie k. 857/.

Strona powodowa w piśmie z dnia 12 listopada 2025 roku podtrzymała w całości swoje stanowisko w sprawie /k. 862-875/.

Pozwany A. Z. w piśmie z dnia 20 listopada 2025 roku podtrzymał swoje stanowisko w sprawie /pismo k. 877-879v./.

Pozwany (...)w W.. (...) z siedzibą w W. nie zajął końcowego stanowiska w sprawie.

Postanowieniem z dnia 20 lutego 2025 roku Sąd Okręgowy w W. zamknął rozprawę /k. 891/.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W 1793 roku przebywając w W. u znanej wówczas w Europie najsłynniejszej portrecistki malarki É. B. I. C. bądź jej mąż A. C.zamówili portret. Autorka wykonała dwa portrety tj. obraz (...) oraz obraz (...). Wersja czerwona była przeznaczona dla rezydencji w Ł.i tam przebywała do 1944 roku, skąd została wywieziona przez A. P.do V.. Natomiast wersja niebieska należała do rodziny C.i stanowiła najcenniejszy element wyposażenia Hotelu (...) w P. / dowód: zeznania powoda A. C. k. 270-271 i k. 761v.-762, pisemna opinia biegłej I. B. 429-438, zeznania świadka M. W. k. 353v.-354v./.

Hotel (...) w P. należał od połowy XIX wieku do rodziny C.. Został zakupiony przez księcia A. C. (syna portretowanego) i stanowił centrum polskiego życia kulturalnego i politycznego emigracyjnego we F.. Był również miejscem, w którym zebrano i wystawiono liczne, cenne pamiątki rodzinne i dzieła sztuki należące do rodziny C.. Sam Hotel (...) należał do rodziny C. do lat 70 XX wieku i przez ten cały czas (...) autorstwa malarki É. B. zdobił jego wnętrza /okoliczności bezsporne, dowód: zeznania powoda A. C. k. 270-271 i k. 761v.-762/.

W 1975 roku postanowiono dokonać podziału części wspólnego majątku rodzinnego, na który składał się Hotel (...) wraz z wyposażeniem. Na potrzeby podziału sporządzono listę inwentaryzacyjną, a następnie wycenę poszczególnych składników znajdujących się na tej liście. Dokonał tego (zmarły w listopadzie 2015 roku) dr A. C., który był historykiem sztuki, a nadto marszandem. Dzieło wyceniono wówczas na 100.000 franków francuskich / dowód: oświadczenie A. C. k. 178-179/.

Następnie odbyło się spotkanie, na którym strony i lub/ich przedstawiciele zgodnie postanowili o przydziale poszczególnych składników majątkowych poszczególnym osobom. W spotkaniu tym wzięli udział dr A. C. jako ekspert, powód A. C. oraz pozwany A. Z. (jako reprezentant swojej matki E. Z.z domu C. siostry ojca powoda) i książę A. S. (jako następca prawny swojej matki-Księżnej M.z domu C.).

W spisie majątku obraz został ujęty pod pozycją 261, przy którym widniał symbol A oznaczający, że na skutek podziału majątku własność dzieła (...) autorstwa malarki É. B. przypadła powodowi. Ustalenia po dokonaniu inwentaryzacji nie były nigdy kwestionowane przez żadnego uczestnika podziału majątku /okoliczności bezsporne/.

Całość czynności technicznych i logistycznych w zakresie realizacji przyjętego sposobu podziału (w tym organizację wysyłki przedmiotów) pozostawiono w odpowiedzialności dr A. C.. Po zapakowaniu skrzyń Dzieło zostało przesłane z P. do magazynu przedmiotów majątkowych należących do powoda. Powód kilka razy się przeprowadzał. W czerwcu -październiku 2006 roku w R. (gdzie powód wówczas mieszkał) dokonano inwentaryzacji zbiorów dzieł sztuki należących do powoda, w trakcie której okazało się, iż Dzieło zniknęło. Powód podejmował działania zmierzające do ustalenia miejsca położenia obrazu oraz osoby, która uzyskała jego posiadanie, jednak do chwili obecnej nie ma on wiedzy w jaki sposób doszło do utraty Dzieła / dowód: zeznania powoda A. C. k. 270-271 i k. 761v.-762/.

W roku 2010 roku powód uzyskał informację od jednej z osób zwiedzających wystawę na Zamku (...) w W., że podobny obraz do tego który posiadał powód jest w posiadaniu Muzeum (...) w W./ dowód: zeznania powoda A. C. k. 270-271 i k. 761v.-762/.

Od 5 grudnia 2009 roku (...) w W.. (...) w ramach wystawy (...)wystawiał obraz pod tytułem (...) autorstwa É. B.. Właścicielem obrazu był pozwany A. Z., który na podstawie Umowy użyczenia i depozytu z dnia 16 września 2009 roku użyczył w/w obraz Muzeum dla celów wystawy w okresie 24 września 2009 roku do dnia 28 lutego 2014 roku. W umowie strony postanowiły również, iż po zakończeniu wystawy obraz pozostanie w siedzibie Muzeum w charakterze długoterminowego depozytu do dnia 1 września 2014 roku / dowód: umowa użyczenia i depozytu k. 91-94, protokół zdawczo-odbiorczy k. 96, protokół przyjęcia k. 98/.

Własność obrazu znajdującego się w Muzeum (...)w W. pozwany A. Z. nabył od A. M. w sierpniu 2004 roku w P.. A. M. z kolei posiadał obraz od 1973 roku, kiedy to Pan o nazwisku K. powierzył mu obraz przedstawiający portret A. C. do konserwacji. Obraz był wtedy w złym stanie. Był zapleśniały z obu stron. Prace konserwacyjne nad obrazem trwały ok. 2-3 lata. Po tym czasie nikt nie zgłosił się po odbiór obrazu. Około roku 2004 roku A. M. odnalazł w internecie pozwanego, któremu zaoferował do sprzedaży obraz. Przy sprzedaży obrazu nie został sporządzony żaden dokument / dowody: oświadczenie A. M. k. 172, zeznania świadka A. M. k. 352v.-353v./.

Przed zakupem obrazu od A. M. pozwany A. Z. skontaktował się z powodem w celu zweryfikowania czy powód nadal jest w posiadaniu obrazu nabytego w drodze podziału majątku. Powód twierdził wówczas, że jego obraz jest na składzie / dowód: zeznania powoda A. C. k. 270-271 i k. 761v.-762, zeznania pozwanego A. Z. k. 271-272 i k. 762-762v./.

Po ujawnieniu obecności obrazu na Zamku (...) w W. powód A. C. zgłosił organom ścigania fakt utraty swojego Dzieła. Prokuratura Rejonowa K. prowadziła postępowanie w sprawie zaboru w celu przywłaszczenia obrazu autorstwa É. B. pt. (...) oraz nabycia w nieustalonym miejscu i czasie, nie później jednak niż w 2006 roku spornego obrazu. Postanowieniem Prokuratora z dnia 23 czerwca 2014 roku uznano za dowód rzeczowy obraz autorstwa É. B. pt. (...) zdeponowany w Muzeum (...) w W. i postanowiono dowód ten przechowywać w Muzeum (...)w W. do czasu merytorycznego zakończenia postępowania / dowód: postanowienie k. 82/.

Postanowieniem Prokuratora Prokuratury Rejonowej K. postanowiono złożyć do depozytu sądowego dowód rzeczowy w postaci przywłaszczenia obrazu autorstwa É. B. pt. (...) uznany za dowód rzeczowy i określono miejsce przechowywania depozytu sądowego na Muzeum (...) w W.. W treści uzasadnienia w/w postanowienia wskazano, że prawomocnym postanowieniem z dnia 7 października 2015 roku śledztwo w prowadzonej sprawie zostało umorzone wobec niewykrycia sprawcy przestępstwa oraz wobec stwierdzenia, że czyn nabycia w nieustalonym miejscu i czasie nie później niż w 2006 roku nie zawiera znamion czynu zabronionego. W toku śledztwa bezspornie ustalono, że obraz autorstwa É. B. pt. (...) został w istocie skradziony pokrzywdzonemu w okresie pomiędzy 1976 r. a 2006 r. jednakże nie ustalono w sposób nie budzący wątpliwości, że jest on tożsamy z zabezpieczonym w toku postępowania obrazem przekazanym przez A. Z. do depozytu Muzeum (...) w W. / dowód: postanowienie k. 84-86/.

Powyższy stan faktyczny, w zakresie, którym był niesporny pomiędzy stronami, Sąd ustalił w oparciu o wyżej wymienione dowody z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy. Dodać należy, że dokumenty te tworzyły spójny obraz stanu faktycznego
i posłużyły do dokonania powyższych ustaleń. Sąd przydał walor wiarygodności wszystkim dowodom z dokumentów zgromadzonych w sprawie nie znajdując podstaw do ich zanegowania. Zgromadzone dokumenty i ich odpisy nie były kwestionowane co do autentyczności i wiarygodności, przez żadną ze stron postępowania.

Sąd oparł również ustalenia faktyczne na treści zeznań powoda A. C. (k. 270-271 i k. 761v.-762) i pozwanego A. Z. (271-272 i k. 762-762v.) oraz świadków: A. M. (k. 352v.-353v.) i M. W. (k. 353v. -354v.) Sąd wskazuje, iż przyznał im walor wiarygodności w zakresie w jakim korelowały one ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. W tym zakresie ich zeznania były spójne wewnętrznie, logiczne, jednak co również istotne, zeznania dopełniały się wzajemnie.

Sąd pominął zarówno opinię biegłej sądowej I. B., jak i przedłożone przez powoda A. C. ekspertyzy prywatne. Żaden z powołanych do dowodów nie pozwolił na jednoznaczne ustalenie, że obraz zabezpieczony w Muzeum (...) w W. jest tożsamy z dziełem pochodzącym z historycznej kolekcji Hotelu (...). Ponadto opinie te stanowią jedynie powielenie powszechnie dostępnych źródeł historycznych dotyczących dorobku malarki É. B.. Materiały te mają charakter stricte odtwórczy i nie wnoszą do sprawy żadnych nowych, istotnych poznawczo ustaleń, które wykraczałyby poza ramy znanej dotychczas literatury przedmiotu.

Sąd zważył co następuje:

Powództwo podlegało oddaleniu w całości.

W niniejszej sprawie powód domagał się nakazania pozwanym wydania na rzecz powoda obrazu pod tytułem (...) z 1793 roku autorstwa É. B. (,,Dzieło’’) z zastrzeżeniem, że wydanie Dzieła na rzecz powoda przez któregokolwiek z pozwanych ma skutek zwalniający dla obu pozwanych. Powód zgłosił również żądanie ewentualne o ustalenie, że jest on właścicielem Dzieła.

Podstawę prawną żądania powoda stanowi art. 222 k.c. Zgodnie z jego treścią właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą (roszczenie windykacyjne).

Roszczenie windykacyjne ( rei vindicatio), uregulowane w art. 222 § 1 k.c. należy do petytoryjnych środków ochrony własności. Jest to roszczenie o wydanie rzeczy skierowane przez nieposiadającego właściciela przeciwko posiadającemu niewłaścicielowi, uzasadnione wówczas, gdy osoba władająca rzeczą nie opiera swego władztwa na uprawnieniu skutecznym względem właściciela. Wynika ono z bezwzględnego charakteru uprawnień właściciela do niezakłóconego posiadania i korzystania z rzeczy, w tym sensie stanowiąc ich korelat. Jest to roszczenie prawnorzeczowe ( actio in rem), skierowane ku indywidualnie oznaczonej rzeczy istniejącej, wymierzone przeciwko osobie, która włada rzeczą, o charakterze obiektywnym, uzależnionym jedynie od prawa własności (T. Dybowski, Ochrona własności, s. 116-117; za nim E. Gniewek, w: SPP, t. 3, s. 876).

Podmiotem wyłącznie uprawnionym do dochodzenia roszczenia windykacyjnego jest właściciel rzeczy. Na równi z właścicielem legitymacja czynna przysługuje każdoczesnemu współwłaścicielowi rzeczy. Podobnie, jeśli rzecz należy do majątku wspólnego, legitymowany czynnie jest każdy ze współmałżonków (wyrok Sądu Najwyższego z 28 lutego 1992 r., III CRN 378/91, OSP 1993, Nr 5, poz. 99).

Natomiast, co do legitymacji biernej w świetle art 222 § 1 k.c., to właściciel może domagać się wydania rzeczy od każdego, kto nią faktycznie włada i nie ma względem właściciela skutecznego uprawnienia do władania rzeczą. Legitymowanym biernie może być zatem posiadacz rzeczy (art. 337 k.c.) samoistny lub zależny, w dobrej lub w złej wierze, a także dzierżyciel, wykonujący władztwo nad rzeczą za kogo innego (art. 338 k.c.). Istnienie legitymacji biernej jest uzależnione od sprawowania faktycznego władztwa nad rzeczą. Stan ten oznacza realną, usprawiedliwioną okolicznościami danego przypadku, możliwość korzystania z rzeczy (zob. A. Zbiegień-Turzańska, w: K. Osajda (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t.1, s. 1119; wyrok Sądu Najwyższego z 19 marca 2009 r., IV CSK 437/08, Legalis). Zatem, powództwo windykacyjne powinno być skierowane przeciwko temu, kto sprawuje bezpośrednie władztwo nad rzeczą (zob. E. Gniewek, w: SPP, t. 3, s. 888; zob. też wyr. SN z 31.3.2004 r., II CK 102/2003, Wok. 2004, Nr 11, s. 10). O istnieniu legitymacji biernej rozstrzyga fakt nieuprawnionego władania rzeczą w dacie orzekania przez sąd, wyjątkowo w toku procesu windykacyjnego (wyrok Sądu Najwyższego z 27 listopada 2014 r., IV CSK 135/14, Legalis).

Zgodnie z obowiązującym w procesie windykacyjnym ciężarem rozkładu dowodu, to na powodzie ciążył obowiązek wykazania, że po pierwsze obraz znajdujący się w depozycie na Zamku (...) w W. jest jego własnością.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zadaniem powoda było udowodnienie, że obraz, który przypadł mu w podziale majątku w 1975 roku był tożsamy, z tym który użyczył w 2009 roku pozwany A. Z. na wystawę ,, (...)Zamkowi (...) wW.. Zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy nie potwierdził stawianych przez powoda tez i okoliczności faktycznych . Przeczy temu chociażby oświadczenie prof. A. C. (który jako jeden z nielicznych widział obraz ) znajdujące się w aktach sprawy (k. 178-179) datowane na 31 października 2011 roku, w którym stwierdził, że ,,historycy sztuki dotychczas uważali, że Pani V. B. namalowała tylko jedną wersję portretu A. C. w błękitnym płaszczu, w rzeczywistości były dwie. Po obejrzeniu na wystawie w W. obrazu nabytego przez A. Z. i obecnie do niego należącego, stwierdziłem że jest o wiele wyższej jakości niż ten którego wspominam z Hotelu (...). (…) nie odważę się powiedzieć, że jest to ten sam obraz’’. Ponadto jak zeznał A. M. na rozprawie w dniu 8 marca 2018 roku obraz, który sprzedał pozwanemu A. Z. był w jego posiadaniu od 1973 roku, kiedy to pan K. powierzył mu go do konserwacji. Tym samym nie jest możliwe, że jest to ten sam obraz skoro jak twierdzi powód (...) z 1793 roku autorstwa É. B. do 1975 roku zdobił ściany w Hotelu (...) w P..

Żadna z opinii sporządzonych zarówno na podstawie postanowienia Sądu czy też złożonych przez powoda opinii prywatnych nie udzieliła odpowiedzi na pytania co do tożsamości obu obrazów. Biegły prof. P. K. wskazał, iż porównanie dwóch obiektów wymaga analizy materiału dowodowego wysokiej jakości, jakim byłaby chociażby fotografia (slajd) portretu znajdującego się w Hotelu (...). A takiej fotografii czy slajdu nie ma. Ponadto obraz w Hotelu (...) widzieli na żywo tylko nieliczni, z których większość już nie żyje. Pozostałe opinie czy opracowania zostały sporządzone na podstawie źródeł historycznych i nie dają one jednoznacznej odpowiedzi na pytanie czy obraz znajdujący się w depozycie Zamku (...) należy do powoda.

Niezależnie od tego, czy uznamy, że doszło do kradzieży obrazu A. C. i mamy do czynienia z tożsamością obrazów to należy wskazać w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, że pozwany A. Z. wszedł w posiadanie spornego obrazu w 2004 roku w P.. Obraz został zakupiony od A. M., który z kolei posiadał obraz od 1973 roku w swojej pracowni konserwatorskiej w P.. Powyższą kwestię należy rozważyć według dwóch reżimów prawnych.

Według art. 2262 (...) Kodeksu cywilnego, roszczenie powoda wygasło po 30 latach, bez względu na dobrą czy złą wiarę posiadacza oraz podstawę nabycia. Kluczowy jest fakt, że powód nie posiadał obrazu przez ponad trzy dekady. Instytucja ta (we F. określana jako przedawnienie, w Polsce jako zasiedzenie) służy właśnie stabilizacji stanów faktycznych poprzez ich legalizację po upływie ustawowego czasu. W tym świetle moment dowiedzenia się o utracie obrazu przez powoda nie ma znaczenia. Co więcej, zgodnie z zasadą z art. 2279 (...) KC, posiadanie ruchomości stanowi tytuł prawny, co zwalniało nabywcę (A. Z.) z obowiązku weryfikacji uprawnień zbywcy (A. M.). Dodatkowo (...) prawo mówi wprost: „posiadanie oznacza tytuł własności”. Kupując obraz od A. M., pozwany nie musiał więc prowadzić śledztwa, czy sprzedawca na pewno jest właścicielem – mógł mu po prostu zaufać.

Pozwany A. Z. podniósł zarzut nabycia własności spornego obrazu w dobrej wierze, zgodnie z art. 550 i 2269 (...) Kodeksu cywilnego. Kluczowe jest, iż dobra wiara istniała w chwili nabycia, a pozwany dochował należytej staranności, weryfikując ofertę u powoda. Powód A. C., mimo powzięcia informacji o propozycji sprzedaży, nie wyraził wówczas zainteresowania obiektem. Niezależnie od powyższego, roszczenie windykacyjne powoda wygasło. Na podstawie art. 2279 (...) KC, termin na żądanie zwrotu rzeczy skradzionej lub utraconej wynosi jedynie 3 lata. Biorąc pod uwagę zasadę erga omnes (art. 2251 KC) oraz możliwość doliczenia czasu posiadania poprzednika (art. 2235 KC), zarówno termin 3-letni, jak i 30-letni upłynął. Wobec skutecznego przedawnienia roszczeń, przeprowadzanie dowodu z opinii biegłego na okoliczność tożsamości obrazu było bezprzedmiotowe i mogło generować zbędne koszty.

Według prawa polskiego pozwany, A. Z., nabył własność spornego obrazu w 2004 roku na mocy art. 169 k.c., co czyni roszczenie powoda o wydanie rzeczy bezzasadnym. W polskim prawie cywilnym bowiem obowiązuje domniemanie dobrej wiary (art. 7 k.c.), którego powód w żaden sposób nie obalił. Co więcej, sekwencja zdarzeń potwierdzona przez świadka A. M. dowodzi, że pozwany A. Z. zachował ponadprzeciętną staranność. Przed dokonaniem transakcji podjął on aktywną próbę weryfikacji statusu prawnego dzieła, kontaktując się z A. C.. Uzyskanie potwierdzenia, że powód nadal włada swoim egzemplarzem, dawało pozwanemu pełne prawo do przypuszczenia, iż nabywana przez niego rzecz pochodzi z legalnego źródła. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego, dla skuteczności nabycia na podstawie art. 169 k.c. kluczowy jest wyłącznie moment wydania rzeczy. Późniejsza utrata dobrej wiary (np. dowiedzenie się o kradzieży po fakcie) nie wpływa na skuteczność już nabytego prawa własności.

Nawet przy hipotetycznym założeniu, że obraz został skradziony lub zgubiony, pozwany stał się jego właścicielem z mocy prawa. Od momentu utraty władztwa nad rzeczą przez powoda (2004 r.) do momentu wytoczenia powództwa (2016 r.) upłynęło 12 lat – czyli czterokrotnie więcej niż wymagany ustawą termin 3-letni. Z chwilą upływu tego terminu dobra wiara nabywcy „konwaliduje” (uzdrawia) brak uprawnienia zbywcy do rozporządzania rzeczą.

Strategia procesowa powoda A. C. opiera się wyłącznie na próbie zdyskredytowania zeznań świadka A. M., co przy braku jakichkolwiek kontrdowodów należy uznać za gołosłowną polemikę. Zeznania te są spójne, logiczne i korelują z wyjaśnieniami samego pozwanego, tworząc jednolity obraz stanu faktycznego.

Niezależnie od argumentacji o nabyciu własności, roszczenie powoda wygasło wskutek przedawnienia. W polskim systemie prawnym roszczenia windykacyjne dotyczące rzeczy ruchomych podlegają ogólnym terminom przedawnienia. Skoro pozwany skutecznie nabył własność, powód utracił legitymację czynną do występowania z roszczeniem o wydanie rzeczy, a samo roszczenie – jako spóźnione o wiele lat – nie może korzystać z ochrony prawnej.

Ponadto powództwo o wydanie rzeczy skierowane przeciwko pozwanemu Zamkowi (...) w W.. (...) również podlega oddaleniu, gdyż pozwany (...)w W. dysponuje tytułem prawnym do władania rzeczą wynikającym z postanowienia Prokuratora z dnia 11 maja 2016 roku o złożeniu rzeczy do depozytu sądowego, z którego wynika, że miejscem przechowywania obrazu ma być (...) w W..

Odnośnie zaś żądania ewentualnego o ustalenie, że powód jest właścicielem Dzieła należy wskazać, iż powództwo o ustalenie jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy powód ma w tym interes prawny. Zgodnie z orzecznictwem, możliwość wytoczenia powództwa o świadczenie (wydanie obrazu) zazwyczaj wyklucza interes prawny w samym ustaleniu własności. Oba te żądania dochodzone w jednym pozwie są wzajemnie ze sobą sprzeczne. Jak wyżej wskazano, brak jest dowodów na to, że obraz znajdujący się obecnie w Muzeum (...)w W. jest tożsamy z obrazem, który kiedyś zdobił wnętrza Hotelu (...) w P.. Wobec oddalenia powództwa o wydanie obrazu żądanie powoda o ustalenie, że to on jest właścicielem, jest prawnie niemożliwe do uwzględnienia, gdyż pozostawałoby w sprzeczności z ustaleniami sądu poczynionymi przy roszczeniu głównym.

W zakresie pkt II wyroku Sąd ustalił, że powód w całości ponosi koszty procesu na podstawie art. 98 k.p.c., przy czym Sąd pozostawił szczegółowe ich wyliczenie referendarzowi sądowemu na podstawie art. 108 § 1 k.p.c.

Mając na uwadze powyższe rozważania i na podstawie powołanych przepisów Sąd orzekł jak w sentencji.