Ważność podpisu na testamencie.

Nie do końca jest to oczywiste, trzeba by dodatkowo wykazać, że to testator własnoręcznie (za pomocą komputera i programu do edycji tekstów) sporządzał ten dokument o takiej a nie innej treści. Przepis odnośnie testamentu własnoręcznego wydaje się niedostosowany do obecnych czasów (np. właśnie odnośnie narzędzia sporządzania, urządzeń technicznych, podpisu elektronicznego zrównanego z podpisem własnoręcznym). Problem w tym, że wszelkie inne formy testamentu holograficznego inne niż pismo odręczne zwieńczone podpisem odręcznym testatora mogą stać się już polem interpretacji przez sąd spadku, który niekoniecznie może podzielać poglądy doktryny czy orzecznictwa w tym zakresie co naraża na ustalenie nieważności testamentu.

Czy można prosić o podanie źródeł z doktryny i orzecznictwa (nazwisko autora/sygnaturę akt), z których wynika że wydrukowanie i podpisanie testamentu umożliwia uznanie go za ważny testament własnoręczny?
W mojej ocenie - przynajmniej obecnie - jest odmiennie, taki testament jest nieważny. Wynika to z literalnej treści przepisów, ponadto taki pogląd podawany jest też przez 99% komentatorów i pojawia się w doktrynie (są starsze orzeczenia SN, ale i nowsze orzeczenia z SO).
Jedynym znalezionym przeze mnie komentarzem "aprobującym" ważność takiego testamentu jest komentarz Załuckiego (Legalis), a i tak nie do końca. Załucki mocno i wokalnie wypowiada się w kwestii konieczności wprowadzenia nowych form testamentu (w tym właśnie drukowanego, ale i cyfrowego i wideo testamentu). Z treści jego komentarza wynika jednak w miarę jednoznacznie, że obecnie formy takie są niedopuszczalne, a rozważania w tym zakresie są jedynie postulatami.
Ja osobiście nie spotkałam się z sytuacją uznania wydrukowanego testamentu za ważny (choć trudno mi się wypowiadać, bo miałam z taką sprawą styczność może ze 2 razy).

W świetle art. 949 § 1 Kodeksu cywilnego spadkodawca może sporządzić testament w ten sposób, że napisze go w całości pismem ręcznym, podpisze i opatrzy datą.
Sąd Najwyższy w uzasadnienie Uchwały z dnia 9 maja 1995 r. (sygn. akt III CZP 56/95, Legalis) podkreślił: "Podpisanie testamentu własnoręcznego przez spadkodawcę pełni rozmaite funkcje:
a) świadczy o tym, że osoba sporządzająca testament miała wolę i świadomość testowania, b) pozwala zidentyfikować osobę spadkodawcy, c) jest wyrazem tego, że spadkodawca złożył oświadczenie woli w całości, że sporządzone pismo jest ukończonym testamentem".

Testament sporządzony w formie elektronicznej i podpisany profilem zaufanym nie będzie ważny zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Art. 949 § 1 Kodeksu cywilnego wymaga, aby testament własnoręczny został napisany w całości pismem ręcznym, podpisany i opatrzony datą przez testatora. Testament elektroniczny nie spełnia tych wymogów.



To prawda. Ustalenie ważności testamentu opartego na innej formie niż pismo ręczne, nawet jeśli poparty jest podpisem elektronicznym, będzie polem interpretacji sądowej. W obecnych przepisach brak jest jednoznacznej akceptacji dla takiej formy testamentu.



Niektóre źródła, które popierają tezę o nieważności testamentu niebędącego w całości pisem ręcznym to:

Sąd Najwyższy w Uchwale z dnia 9 maja 1995 r. (sygn. akt III CZP 56/95, Legalis) wskazuje na konieczność własnoręcznego podpisu w celu potwierdzenia woli i świadomości testowania.
Komentarze większości prawników, w tym wspomniany komentarz Załuckiego, choć postulują nowe formy testamentu, obecnie przyznają, że testament niebędący pisem ręcznym jest nieważny.


Tak jest. Zgodnie z powyższym przepisem, aby testament był ważny, musi spełniać konkretne wymogi. Testament elektroniczny nie spełnia wymogów formalnych przewidzianych dla testamentu własnoręcznego.

Podsumowując, chociaż obecne technologie umożliwiają różne formy komunikacji i dokumentacji, obowiązujące przepisy dotyczące testamentu własnoręcznego są jednoznaczne i wymagają sporządzenia testamentu w całości pismem ręcznym. Testament sporządzony elektronicznie i podpisany profilem zaufanym nie spełnia tych wymogów i jest nieważny.